https://dini-forum.com/ Mon, 25 May 2026 22:14:15 +0000 MyBB https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1343 Sun, 11 Oct 2020 18:31:26 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1343 Resûlullahın Ehl-i Beytinin Menkıbeleri  “Sallallahü Teâlâ Aleyhi ve Sellem”

Birinci Menâkıb: Muhyissünne [Imâm-ı Begavî] “rahimehullahü
teâlâ” (Mesâbîh-i serîf)inde, bu bâbın evvelinde, Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet etmislerdir.
Sa’d “radıyallahü anh” dedi ki, meâl-i serîfi, (Geliniz!
Biz ve siz ogullarımızı, kadınlarımızı ve nefslerimizi çagıralım!)
olan, Âl-i Imrân sûresi 61.ci âyet-i kerîmesi nâzil oldugu vaktde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Alîyi, Fâtımayı,
Haseni ve Hüseyni “radıyallahü anhüm” çagırdı. Buyurdular ki,
(Yâ Rabbî! Bunlar benim ehl-i beytimdir.) Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretleri buyurdular ki: Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” üzerinde bir bürd-i yemânî [Yemen kumasından
bir cübbe] vardı. Kara yünden idi. O sırada Hasen bin
Alî geldi. Onu kisvesinin [cübbesinin] altına aldı. Sonra Hüseyn
geldi. Onu da dâhil etdiler. Sonra Alî geldi. Onu da dâhil etdiler.
Sonra Fâtımayı çagırdılar. Hazret-i Fâtıma mestûre olarak geldi.
Onu da cübbesinin altına aldılar. Sonra meâl-i serîfi, (... Allahü
teâlâ sizlerden ricsi, ya’nî her kusûr ve kirleri gidermek istiyor.
Ve sizi tam bir tahâret ile temizlemek istiyor...) olan, Ahzâb sûresinin
33.cü âyet-i kerîmesini okudular.
Yine Muhyissünne Imâm-ı Begavî “rahimehullah”, (Meâlimüt-
tenzîl)de bu âyet-i kerîmenin tefsîrinde nakl etmisdir. Ebû
Sa’îd Ahmed bin Muhammed el Hamîdî haber verdi. Ona Ibni
Abdüllah bin Dinâr haber verdi. O Serîk bin Ebîden, o Atâdan,
o Yesârdan, o Ümm-ü Seleme “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
haber verdi. Ümm-ü Seleme “radıyallahü anhâ” buyurdu
ki: Bu âyet-i kerîme benim evimde nâzil oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Fâtıma, Alî, Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” hazretleri
için buyurdular ki: (Bunlar benim ehl-i beytimdir!) Ümm-ü Seleme
dedi ki: (Yâ Resûlallah! Ben senin ehl-i beytinden degil
miyim, dedim.) Buyurdu ki, (Evet, insâallahü teâlâ!) buyurdu.
Zeyd bin Erkâm dedi ki: Ehl-i beyt o kimsedir ki, ona zekât al-
– 539 –
mak harâmdır. Bunlar, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden sonra, Alînin, Ukaylın, Ca’ferin ve Abbâsın
yakınlarıdır “radıyallahü teâlâ anhüm”. Muhyissünnenin
kelâmı temâm oldu. Serh-i Mesâbîhden ba’zısında söyle bildirilmisdir
ki, ehl-i Resûl; kendilerinin zekât alması harâm olan
kimseler diye bahs olunmusdur. (Müslim)in ba’zı rivâyetlerinde
de söyle bildirilmisdir: Onlar Hâsimîdirler, Muttalibîdirler,
onların mevâlîleri de böyledir.
Ikinci Menâkıb: Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Ezvâc-ı tâhirâtın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” hepsi, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-u serîflerinde idik. Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ”
geldi. Yürümesi Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yürümesinden hafî degildir. Fâtımayı gördügü vakt, (Merhabâ
yâ kızım,) buyurdu. Sonra oturdu. Sonra gizli konusdular.
Fâtıma yüksek sesle agladı. O vakt, Fâtımanın hüznünü gördü.
Ikinci kerre gizli konusdular. O zemân Fâtıma güldü. Sonra Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” se’âdetle kalkıp gitdi.
Ben Fâtımadan “radıyallahü anhâ” sana gizli ne söyledi diye sordum.
Fâtıma “radıyallahü anhâ” dedi ki, ben Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sırrını açıklıyamam.
Resûlullah hazretleri âhırete intikâl buyurdukları zemân, Âise
“radıyallahü anhâ” buyurdular ki: Ben Fâtımaya dedim ki, sana
yemîn veririm ki, benim senin üzerinde hakkım olsun ki, onu haber
veresin. Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi: Bana gizli
söyledigi vakt, haber verdi ki, (Cebrâîl aleyhisselâm, Kur’ân-ı
azîm-üs-sânı her sene benimle bir kerre mukâbele ederdi [okurdu].
Bu sene benimle iki kerre mukâbele etdi [okudu]. Bundan
ecelimin yaklasdıgı anlasılır. Allahü teâlâ hazretlerine ittikâ eyle
ve sabr eyle. Zîrâ muhakkak ben senin için ne güzel selefim.
[Senden önce ölürüm.]) Ben agladım. Üzüldügümü görünce,
ikinci kerre yine gizli olarak söyledi. Buyurdu ki, (Yâ Fâtıma!
Cennet ehli kadınların, mü’minlerin hanımlarının, seyyidesi
olursun. Râzı olmaz mısın.) Bir rivâyetde, bana gizli olarak o
hastalıgında, vefâtının yaklasdıgını haber verdiginde, ben agladım.
Sonra gizli olarak, (Ehl-i beytimden bana evvel kavusan sen
olursun) buyurdukda, ben güldüm, seklinde bildirilmisdir. (Mesâbîh)
den alınmısdır. Müsevvir bin Mahremeden rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
– 540 –
buyurdular ki: (Fâtıma benden bir parçadır. Her kim onu gadaba
getirir ise, beni gadaba getirir.) Baska bir rivâyetde, (Ona
eziyyet eden, bana eziyyet etmis olur) buyuruldu.
Üçüncü Menâkıb: Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, Mekke ile Medîne arasında bulunan
Gadırhum denilen mevzi’de hutbe okudu. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerine hamd ve senâ etdi. Va’z ve nasîhat etdi.
Sonra buyurdu ki: (Ey insanlar! Ben insanım. Rabbimin huzûruna
da’vet olundum. Benden sonra size iki sey bırakıyorum.
Bunlara yapısırsanız, yoldan çıkmazsınız. Birincisi ikincisinden
dahâ büyükdür. Biri Allahü teâlânın kitâbı olan Kur’ân-ı kerîmdir
ki, gökden yere kadar uzanmıs saglam bir ipdir. Ikincisi
ehl-i beytimdir, ehl-i beytimdir, ehl-i beytimdir. Bunların ikisi
birbirinden ayrılmaz. Bunlara uymıyan benim yolumdan ayrılır.)
Bir rivâyetde, Allahü teâlânın kitâbı, Allahın ipidir. Ona
tutunan hidâyete kavusur. Onu terk eden dalâletde olur, buyuruldu.
(Serh-i sünne)de dedi ki, bunlara sekaleyn tesmiye etdi.
Onun için ki bunlar ile ahz, bunlar ile amel etmek agırdır. Ve
yine böylece muhâfaza ve onlara ihtirâm ve halîfe oldukları zemân
emrlerine uymak agırdır.
Dördüncü Menâkıb: Berâ’ bin Âzib “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Dedi ki: Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini gördüm. Hasen bin Alî
“radıyallahü teâlâ anhümâ” omuzu üzerinde idi. Buyurdu ki,
(Allahım! Muhakkak, ben bunu severim. Sen de sev! Bunu sevenleri
de sev!) Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunur. Ben Resûlullah hazretleri ile gündüz vakti bir sâatde,
dısarı çıkdık. Fâtıma-tüz-Zehrânın “radıyallahü anhâ” evine
geldik. Buyurdu ki: (Küçük çocuk, küçük çocuk.) Küçük çocuk
diye hazret-i Haseni irâde ederler idi. Gecikmeden hemen hazret-
i Hasen sür’atle geldi. Hattâ birbiri ile kucaklasdılar. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Yâ Rabbî! Ben onu severim. Sen de sev! Onu sevenleri de
sev!) Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdiler. Dedi
ki: Ben, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizi
minber üzerinde gördüm. Hasen bin Alî “radıyallahü teâlâ
anh” da yanında idi. Resûl aleyhisselâm bir kerre cemâ’ate bakardı.
Bir kerre torunu Hasene bakardı. Buyurdu ki: (Bu benim
– 541 –
oglum seyyiddir. Ümmîd edilir ki, Allahü teâlâ müslimânlardan
iki büyük fırkayı bu oglum sebebi ile barısdırır.)
Türpüstî “rahimehullahü teâlâ” buyurmus ki: (Iki büyük cemâ’at
diye vasf etdiler. Zîrâ müslimânlar o günde iki fırka oldular.
Bir fırka hazret-i Hasen tarafında, bir fırka hazret-i Mu’âviye
tarafında idi. Hazret-i Hasen “radıyallahü anh” o gün bütün
müslimânlar üzerine halîfe olmaya en ziyâde hakkı olan idi. Lâkin
vera’ı, bütün insanlara sefkati, onu mülkü ve dünyâyı terk
etmege sevk etdi. Hâsâ ki hilâfeti bırakmak istegi, illetden ve
zilletden dolayı degildi. Zîrâ o günde hazret-i Hasene kırk bin
kimse, ugrunda cân ve bas fedâ etmek üzerine bî’at etdi. Hazret-
i Hasen buyurdu ki, fâide ve zararı bileliden beri, Muhammed
aleyhisselâmın halîfesi olmak için olsa bile, bir hacamât
dolusu kanın dökülmesini bile arzû etmedim.
Hazret-i Hasenin bu isi ba’zı tâifesine güç geldi. Hattâ asabiyyetle
ve câhiliyyet gayreti ile bu ise kızanlar oldu. Hasen “radıyallahü
anh” hazretlerinin yanına geldiklerinde, esselâmü
aleyke yâ Ar-el mü’minîn [Ey mü’minlerin ar etdigi kimse] diye
söylemege basladılar. Hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, (El-ar hayr minennâr) (Ar [utanmak], nârdan
hayrlıdır.) Bu hadîs-i serîfi Sahâbe-i güzîn hazretlerinden
bir cemâ’at rivâyet etmisdir. Seref ve fazîlet cihetinden bu kâfîdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ona
seyyid diye ad koymusdur. O kimsede bundan ziyâde seref olamaz.)
Türpüstînin kelâmı sona erdi.
(Serh-i Sünne)de buyurmus ki, bu hadîs-i serîfde, bunun
üzerine delîl vardır ki, bu iki fırkadan hiçbiri islâm milletinden
çıkmamısdır. Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hepsine müslimân buyurdu. Hâlbuki birisi ictihâdında
hatâ etmis, birisi dogruyu bulmusdur. Her yerdeki rey’ ve
mezhebde ihtilâf vâki’ olur. Onda te’vîlinin yolu budur ki, eger
te’vîl etdiginde bir sübhesi olursa, o te’vîlde hatâ dahî etmis ise,
bundan dolayıdır ki, ehl-i bâgînin sehâdeti kabûl olmak üzerine
ve kâdîlarının hükmi nâfiz olmak üzerine ve selef ihtilâf etdiler
ki, bu sekldeki fitnelerde konusmamak iyidir. Allahü tebâreke
ve teâlâ, o islere ellerimizi bulasdırmadı, biz de dillerimizi bulasdırmamalıyız.
(Serh-i Sünne)nin kelâmı sona erdi.
Abdüllah ibni Ömerden “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
– 542 –
olunmusdur. Hazret-i Hasen ve Hüseyn hakkında Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Ikisi
dünyâdan iki reyhândır.) (Mefâtih) kitâbının sâhibi beyân etmis
ki, burada reyhân, rızkla tefsîr olunmusdur. Zimâhserî dedi
ki, ya’nî o ikisi Allahü teâlâ hazretlerinin o rızkındandır ki,
beni bunlarla rızklandırdı. Nitekim, söyle de denir; (Sübhânellahi
reyhânehü). Bu kelimeler masdariyye olarak mensûb,
mef’ûldürler. Ya’nî (Esbehallahe sübhâna ve istezekahü istirzâkan)
(Sübhânımız, Rabbimiz) olan Allahü teâlâyı noksan sıfatlardan
tenzîh eder, ondan rızklandırması için rızk isterim demekdir.
Denildi ki, hadîs-i serîfde geçen reyhân ile güzel koku
murâd edilmisdir. Zîrâ evlâdı reyhân gibi koklarlar. Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet ediliyor. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, hazret-i Haseni ziyâde
oksardı. Hazret-i Hüseyn, Resûlullah hazretlerine en çok
benziyen kimse idi.
Besinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün beni mubârek sînelerine
basdı. Buyurdu ki, (Yâ Rabbî! Buna hikmeti ögret!) ve
bir rivâyetde (Kitâbı ögret!) buyurdu. Tayyibî “rahimehullah”
buyurmus ki, bunun ma’nâsı budur ki, hikmetden sünnet murâd
olunur. Zîrâ hikmet kitâb ile söylenince, sünnet irâde olunur.
[Ya’nî sünnet ma’nâsına gelir.] Hikmet, esyânın aslını efdal
ilmler ile bilmek demekdir.
Buhârî serhinde beyân olunmus ki, kitâbdan murâd ile
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın lafzları kasd edilmekdedir. Allahü teâlâ
hazretleri, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Abdüllah
ibni Abbâs hakkındaki düâsını kabûl etmisdir. Yine Abdüllah
ibni Abbâsdan rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” halâya gitmisdi. Ben abdest suyunu hâzırladım.
Buyurdular ki, bu suyu kim hâzır etdi. Cevâb verdiler
ki, Abdüllah ibni Abbâs hâzırladı. Buyurdular ki: (Yâ Rabbî!
Onu dinde fakîh yap!)
Altıncı Menâkıb: Üsâme bin Zeyd “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri beni kucagına alırdı ve Haseni “radıyallahü
anh” da kucagına alırdı. Buyururdu ki: (Yâ Rabbî! Bu ikisini
– 543 –
sev, ben bunları seviyorum.) Yine Üsâmeden “radıyallahü anh”
rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri beni bir dizi üzerine oturtdu. Haseni de diger dizi üzerine
oturtdu. Sonra ikimizi bir yere getirdi ve buyurdu ki: (Yâ
Rabbî, bu ikisine merhamet et! Ben bunlara merhamet ediyorum!)
Ma’lûm olsun ki, bu bâbın evvelinden buraya kadar nakl
olunan hadîs-i serîfler, (Mesâbîh-i serîf)in sahîhinden [sahîh hadîslerinden]
nakl olunmusdur. Bundan böyle, insâallahü teâlâ
haseninden nakl olunur [hasen hadîsler bildirilir].
Yedinci Menâkıb: Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerini arafe günü hacda gördüm. Kusvâ adlı devesi
üzerinde hutbe okudu. (Ey insanlar! Size, onlara yapısıp, dalâlete
düsmemeniz için, Allahü teâlânın kitâbını ve ıtrem ehl-i
beytimi bırakdım) buyurdugunu isitdim. Türpüstî “rahimehullahü
teâlâ” buyurmusdur ki, ıtre için ba’zıları dediler ki, kisinin
ıtresi, yakınları demekdir. Ba’zıları dedi ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ıtresi, Abdülmuttalib
ogullarıdır. Ba’zısı dedi, kisinin ıtresi, ehl-i beytidir. Yakın olsun,
uzak olsun ev halkıdır. Lügat ma’nâsı i’tibâriyle de, kisinin
ehl-i beyti ve kavminin yakınlarıdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri ıtreyi beyân buyurdular. Ehl-i
beyt ile berâber ifâde olundugunda, ıtreden murâd-ı serîfleri,
asabeleri ve ezvâc-ı tâhirâtıdır “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”.
Zeyd bin Erkam “radıyallahü anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki:
(Muhakkak ben size, eger benden sonra onlara tutunursanız,
iki sey bırakıyorum. Birisi, digerine nazaran dahâ büyükdür. Bu
Kitâbullahdır ki, gökden yere kadar uzanan ipdir. Ikincisi, ıtrem
olan ehl-i beytimdir. Aslâ birbirlerinden ayrılmazlar. Tâ ki
benim havzıma ulasırlar. Siz de, o ikisinden yana ne yol ile halef
olursunuz nazar ediniz.) Tayyibî “rahmetullahi aleyh” hazretleri
beyân buyurmuslar ki, bir seye imsâk etmek, tutunmak,
ona baglanmak, onu hıfz etmekle [korumak ile] olur. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri [Hac sûresi 65.ci âyetinde meâlen]
buyurur: (Elbette Allahü teâlâ semâyı, yere düsmemesi için tutar.
Ancak [kıyâmet günü] kendi izni ile tutar.) Ancak lâyık
olan seye tutunulur. Temessük geçen yerlerde temessük olunan
– 544 –
sey de bildirilmisdir ki, ipdir. (Kitâbullah, gökden yere kadar
uzanan ipdir) sözünde sanki insanlar, tabî’atlerinin, sehvetlerinin
istedigi seylerin bulundugu bir yerde durmuslar, nefslerinin
çirkin arzûlarını yerine getirmek isterken, Allahü teâlâ lutf
edip, insanların yükselmesini irâde ederek, Kur’ân-ı kerîm ipini
onlara yaklasdırır. O ipe tutunanlar kurtulur. Orada kalanlar
helâk olur. Kur’ân-ı azîm-üs-sâna temessük, onda bildirilen ile
amel etmek, yasak edilenden kaçmakdır.Itrete temessük
ma’nâsı, onlara muhabbetdir. Ya’nî ehl-i beyti sevmek, onların
dogru yolunda, izinde yürümekdir.
Yine Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Alî,
Fâtıma, Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhüm” için buyurdular
ki: (Onlarla muhârebe edenler ile ben harbdeyim. Onları selâmetde
bırakana, ben de selâmetdeyim!) Burada harb adâlet
ma’nâsınadır. Selâmet de sulh ma’nâsınadır. Burada mübâlagalı
ma’nâda kullanılmakdadır.
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine, insanların en
sevgilisi kim idi diye süâl olundu. Buyurdular ki: (Fâtıma-tüzzehrâ.)
Erkeklerden sevgili olan hangisidir, diye süâl olundu.
Buyurdular ki: (Fâtımanın zevci “radıyallahü anhüm”.) Ebû
Sa’îd “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Hasen
ve Hüseyn, Cennet ehlinin gençlerinin seyyididir.)
Imâm-ı Nevevî “rahimehullah” hazretleri fetvâsında buyurmuslardır
ki, bu hadîsde bir mes’ele vardır. Bu hadîs-i serîf sahîh
midir, degil midir. Ma’nâsı ne demekdir. Onlar genç iken
mi, yaslandıkda mı vefât etdiler. Ebû Sa’îd-i Hudrîden “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Hasen ve Hüseyn, Cennet ehlinin
gençleridir.) (Tirmizî) rivâyet etdi ve dedi ki, bu hadîs-i serîf
hasen ve sahîhdir. Enes “radıyallahü anh” hazretlerinden bildirilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine;
(Peygamberlerden sonra, önce ve sonra gelenlerden Cennet
ehlinin yaslılarının seyyidi bu ikisidir.) buyurdu. Tirmizî rivâyet
etdi ve dedi ki, bu hadîs hasendir. Ebû Bekr ve Ömer; Ha-
– 545 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:35
sen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” hazretleri
yaslı olarak vefât etdiler. Hadîs-i serîfin ma’nâsı budur ki, muhakkak
Hasen ve Hüseyn genç olarak Cennete girenlerin seyyidleridir.
Ebû Bekr ve Ömer yaslı olarak Cennete girenlerin
seyyididirler. Cennet ehlinin hepsi, otuzüç yasında kimseler olacaklardır.
Seyyid olan o kimselerin ömrleri, digerlerinden az veyâ
çok olabilir. [Seyyid olanlar, digerlerinden dahâ üstün ve kemâl
sâhibidirler.] (Nevevî)nin fetvâsı burada sona erdi.
Üsâme bin Zeyd “radıyallahü anh” hazretleri, rivâyet eder.
Ben Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûruna bir gece, ba’zı hâcetimden dolayı varmısdım. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” birsey ile örtünmüs olarak
çıkdı. Bu seklde neden çıkdıgını bilemedim. Hâcetimi [isimi]
bitirdikden sonra dedim ki, (Yâ Resûlallah, örtündügün seyin
altında ne vardır.) Örtüyü açdı. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri mubârek kucaklarında idi. Buyurdular
ki: (Bu ikisi ogullarımdır. Kızımın ogullarıdır. Yâ Rabbî! Bu
ikisini seviyorum. Bunları sevenleri de seviyorum!) Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden süâl olundu ki,
ehl-i beytinizden hangisini dahâ çok seviyorsunuz. Buyurdu:
(Hasen ve Hüseyn ve Fâtımayı “radıyallahü teâlâ anhüm” seviyorum.
Iki oglumu çagırın. Koklıyayım ve bagrıma basayım!)
Gayb yolu ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” o
ikisini koklar ve bagrına basar. Büreyde “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hutbe okuyordu. O sırada Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhüm” geldiler. Üzerlerinde kırmızı gömlek vardı.
Yürürken düserlerdi. Zîrâ yasları küçük idi. Hemen Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” minberden inip, ikisini de yanına
alıp, minbere çıkardı. Karsısına oturtdu. Sonra; meâl-i serîfi,
(Mallarınız ve evlâdlarınız ancak fitnedir) âyet-i kerîmesini
okudu. Sonra, (Bu iki sabinin yüzlerine bakdım. Düserler ve
yürürler idi. Sabr edemedim. Sözlerimi kesip, bu ikisini yukarı
götürdüm) buyurdular.
Ya’lâ bin Mürre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Hüseyn benden, ben de Hüseyndenim. Hüseyni seveni Allahü
teâlâ da sever. Hüseyn, torunlardan bir torundur.) Sârih
– 546 –
Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” beyân eylemislerdir ki; Kâdî
“rahimehullah” buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, hazret-i imâm-ı Hüseyn ile kavmi arasında
meydâna gelecek hâdiseleri bilip, o sebebden hazret-i Hüseyni
husûsî olarak zikr edip, beyân buyurdular ki, kendi zât-ı
serîfleri ile hazret-i imâm-ı Hüseyn muhabbetde, hurmetde ve
ta’rizde ve muhârebede ve onu te’kidde bir oldugu anlasılsın.
(Hüseyni seveni, Allahü teâlâ sever) buyurdular. Zîrâ, muhakkak,
hazret-i Hüseyne muhabbet, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine muhabbetdir. Resûlullaha muhabbet
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine muhabbetdir.
Türpüstî “rahimehullahü teâlâ” buyurdular ki: (Sibt: Torun),
sebâtdandır. Sebât o secereye derler ki, çok dalları vardır.
Bir gövdeye baglıdır. Veled [ogul] secere [agaç] menzilesinde
[yerinde] olur. Bunun tefsîrinde denildi ki, (Elbette o, hayrda,
ümmetlerden bir ümmetdir.) Yine hadîs-i serîfde buyrulmusdur
ki: (Hasen ve Hüseyn, Resûlullahın iki torunudur.) Sunu da
derim ki, (Sibt)den murâd kabîledir. Ya’nî o ikisinden iki kabîle
hâsıl olur [dal, budak salar, çogalır]. O ikisine (sibt) tesmiye
etdiler. [Torun dediler.] O ikisi asl olur [gövde olur]. Evlâdı, torunları
da tâife olur. Türpüstînin kelâmı temâm oldu.
Buyurulmusdur ki, avâm arasında Hasen “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin nesilleri bitmisdir diye yanlıs bir inanıs vardır.
Böyle inanmak dogru degildir. Türpüstînin rivâyet buyurdugu
hadîs-i serîf, böyle düsünenlerin i’tikâdını tekzîb eder.
Hem menâkıb-ı serîflerini beyân etdiler. Açıklamıslardır ki, vefât
etdiklerinde ondört ogulları kaldı. Birçok kızları kaldı. Mahdûmlarının
ismleri, Abdüllah, Kâsım, Hüseyn-el Ebrim ve
Ukayl, Hasen-el Müsennâ ve Zeyd, Abdürrahmân ve Ahmed,
Ömer ve Ismâ’îl ve Fadl ve Ebû Bekr ve Talha. Bu kadar evlâddan
nesîlleri kalmamak mümkün degildir.
Nakl olunmusdur ki, Abdülkâdir-i Geylânî “kuddise sirruhül’azîz”
hazretleri kendi tasnîf etdigi (Gunyet-üt-tâlibîn) adı
verilen risâlede, kendi dedelerinin silsilesini Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine ulasdırır. Bu yol ile beyân buyurmusdur:
Muhyiddîn Ebû Muhammed Abdülkâdîr ibni Ebî Sâlih
Cengi Dost bin Abdüllah bin Yahyâ bin Dâvüd bin Mûsâ bin
Abdüllah bin Hasen-el Müsennâ ibni Hasen bin Alî bin Ebî Tâ-
– 547 –
lib “radıyallahü teâlâ anhümâ ve rahmetullahi aleyhim ecma’în”.
Bu fakîr ve pürtaksîr-ül âciz, Seyyid Eyyûb der ki, biz
de böyle tesbît etdik. Seyyid Mahmûd el-mülekkab bil azîz
[Azîz lakabı ile lakablanmıs] “kuddise sirruh” hazretlerinin
meclis-i serîflerinde hâzır olan ba’zı ehibba ve arkadasları buyururlardı,
biz Hasenîyiz. Siyâdetimiz silsilesi Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine erisir. Hem ekserî i’timâd edilir kisilerden
isitdigimiz budur ki, Mekke-i mükerreme serrefehallahü
teâlâ bi serefihâ [orasını seref ile sereflendirdi], serîflerin silsileleri
hazret-i Hasene ulasır. Bu tafsîlatlı bilgiden gâye odur ki,
bunların hepsini bos sayıp, temâmını inkâr gerekmez. Neseb-i
serîfleri, ihtimâl ki kalmısdır.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Hasen, Resûl-i muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin gögüsden basa kadar olan kısmına, Hüseyn;
Resûlullahın gögüsden asagıya kadar kısmına, insanların en çok
benziyenidir. Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Huzeyfe der ki, vâlideme dedim ki: Bana izn
ver, varayım, Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleriyle aksam nemâzı kılayım. Söyliyeyim de, bana
ve sana istigfâr etsin [ya’nî düâ buyursun]. Geldim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile aksam nemâzını kıldım.
Sonra yine nemâz ile mesgûl oldu. Yatsı nemâzını da kıldı.
Sonra geri döndü. Ben de tâbi’ oldum. Benim sesimi [gelisimi]
isitdi. (Kimdir, Huzeyfe midir) buyurdu. Evet yâ Resûlallah! dedim.
Buyurdular ki: (Nedir hâcetin [istegin]. Allahü teâlâ hazretleri
seni ve anneni afv etsin.) Sonra buyurdular ki: (Simdiye
kadar hiç bir yere gelmemis melek bu gece geldi. Rabbinden izn
istemis ki, benim üzerime selâm versin ve Bana müjde versin ki,
muhakkak Fâtıma, Cennet ehli kadınların seyyidesidir. Hasen
ve Hüseyn, Cennet ehli gençlerin seyyididirler.)
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
rivâyet etmisdir. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Hasen bin Alîyi omuzuna almısdı. Bir kisi
dedi ki; Yâ ogul; ne güzel zâtın omuzundasın. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Omuzumdaki de
güzeldir.) Bu menkıbenin evvelinden buraya kadar temâmı,
(Mesâbîh)in hasen hadîslerinden bildirilmisdir.
– 548 –
Sekizinci Menâkıb: Imâm-ı Hasen ve imâm-ı Hüseyn ve Abdüllah
bin Ca’fer “radıyallahü teâlâ anhüm” Medîne-i münevvereye
giderken, yolda erzâkları kalmadı. Sahrâda oldukları
için, yiyecek birsey alacak yer de olmayıp, açlık ve susuzlukdan
gâyet muzdarib oldular. Allahü teâlâya tevekkül etdik deyip,
yoldan sapdılar. Birâz gitdikleri gibi, ovanın orta yerinde bir karaltı
gördüler. Ona dogru sürüp, gitdiler. Bakdılar ki, bir kara
çadır içinde, bir kadıncıkdan baska kimse yok. Kadıncagıza selâm
verdiler. O kadıncagız da, letâfet ile selâmlarını alıp ve
bunlara dikkat ile bakdı. Hâtırına bu geldi ki, bu üç sultânın
dünyâda benzerleri az bulunur. Kadına dediler ki, bir yiyecegin
var mıdır. O dedi ki, bir keçim vardır. Kendiniz sagınız, südünü
içiniz. Imâmlardan birisi sagdı, bir çanak südü bir imâma verdi.
Bir çanak da Abdüllaha verdi. Bir çanak da kendi içdi. Ondan
sonra kadına dediler ki, baska yiyecegin yok mudur. Kadıncagız
dedi ki, bu keçimi bogazlayıp, yiyin. O kadın, bunu böyle
söyleyince, Abdüllah hazretleri o keçiyi kesip, pisirip, yidiler.
Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine hamd edip, atlarına
bindiler. Sonra kadıncagıza dediler ki, Medîne-i münevvereye
vardıgın zemân, mutlaka bize ugrayasın ki, biz Seyyidlerdeniz
ve Hâsimîlerdeniz. Se’âdetle dönüp, gitdiler. Bir zemân sonra o
kadıncagızın kocası geldi. Gördü ki, ortada keçi yok. Keçi ne
oldu diye sordu. Hanımı da meydâna gelen hâdiseyi anlatdı.
Kocası da huzûrsuz olup, ey aklsız hanım! Niçin böyle yapdın.
Bizim ondan gayri nesnemiz yok idi, dedi. Hanımcagız dedi ki,
Allahü teâlâ rahîmdir. Kullarını aç koymaz. Bunun gibi güzel
yigitler, asîlzâdeler evimize geldi. Onları müsâfir etmeden göndermek
insâf degildir. Bir keçi nedir ki, öyle sultânlardan esirgerim.
Ammâ kadıncagız, imâmları bilmez idi. Güzel yigitleri
gördügünde, mubârek yüzlerinin nûrânîliginden ve sözlerinin
tatlılıgından, firâsetle bildi ki, asîlzâdeler ve çelebî insanlardır.
Onun için kendilerinden bir nesne esirgemedi. Bu dünyâda bütün
malı bir keçi olup, onu da müsâfirlerine ikrâm etmek o kadıncagızın
kemâl derecede cömerdligini gösterir.
Artık, kadıncagız, kocası ile birseyler alıp-satmak için, Medîne-
i münevvereye gitdiler. Sehr içinde gezerken, hikmet-i ilâhî,
imâm-ı Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Bâb-ı
selâm önünden geçerken rast geldiler. Imâm hazretleri, kadıncagızı
gördü ve tanıdı. Acele adam gönderip, huzûr-ı serîflerine
– 549 –
getirdiler. Kadıncagıza hitâb edip, buyurdular ki, benim kim oldugumu
bilir misin? Bilmem, deyip, cevâb verdi. Imâm hazretleri
buyurdu ki, o üç yigit, bir zemân senin çadırına ugradılar.
Sen onlara süt içirdin. Keçiyi kesdiler. Onların biri, benim. Emr
etdi, bunlara ziyâde ikrâmda bulundular. Hikmet-i Rabbânî
imâm hazretlerinin yanında fazla bir sey bulunmadıgından,
beyt-ül mâl emînine adam gönderdiler. Bize bin dirhem gümüs
ve yüz koyun versin. Insâallah biz yine veririz, dediler. Beyt-ül
mâl emîni verdi. Huzûr-ı serîflerine getirdiler. Temâmını kadıncagıza
verip, bizi ma’zûr tut, dedi. Yanlarına adam verip,
imâm-ı Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderdi.
Imâm-ı Hasen de bunları iyi karsılayıp, yanında bulundugu kadar
ikrâm etdi. Ve onların yanında fazla nesne bulunmadıgı
için, beyt-ül mâl emînine adam gönderip, bin dirhem ile ikiyüz
koyun karz [ödünç, borç] aldılar. Hepsini o kadıncagıza verip,
özr dilediler. Sonra yanlarına bir adam verip, Abdüllah bin
Ca’fer hazretlerine gönderdiler. Abdüllah hazretleri, imâmlar
ile bulusdunuz mu diye süâl etdi. Evet, onlardan geliriz, dediler.
Abdüllah hazretleri buyurdu: Ne olaydı, önce bizim yanımıza
gelseydiniz! Zîrâ onların ellerinde, dünyâ malı karâr etmez
[bulunmaz]. Hâzır nesneleri bulunmadıgı için, belki ızdırâb
çekmislerdir. Bunlar dediler ki, her biri biner dirhem ve
yüz ve ikiyüzer koyun ihsân etdiler. Abdüllah hazretleri çok
ni’metler verip, ikibin dirhem ve dörtyüz koyun ihsân etdi.
Hazret-i Abdüllah bin Ca’fer varlıklı idi. Ondan sonra, kadıncagız
kocası ile dörtbin dirhem gümüs ve bu kadar [yediyüz]
koyunu alıp, sevinerek evlerine döndüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin evlâdının sehâveti [cömerdligi,
ikrâmları] bu mertebede olunca, lâyık olan odur ki,
ümmeti olan kisi dünyâya ragbet etmeyip, eline geçeni infâk
edip, onların izinden gidip, tâ ki, dünyâda müslimânlıkları
ma’mûr, âhıretde de günâhları afv edilmis olur.
Dokuzuncu Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinden nakl edilmisdir: Ben Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrunda
idim. Hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” aglıyarak gelip,
dedi ki, yâ babacagım! Hasen ve Hüseyn evden çıkıp, gitdiler.
Uzun müddet geçdi. Alî de evde yok ki, gidip, onları çagırsın.
Ne yapacagız? Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 550 –
hazretleri buyurdu ki: Yâ Fâtıma! Gam yime. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri onları hıfz eder. Düâ buyurdu ki: (Yâ Rabbî!
O ikisini, eger denizde iseler de, inâyet kayıgın ile, kenâra getir.
Eger sahrâda iseler de, hidâyet rehberin ile menzile getir [evine
getir].) Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, dedi ki, yâ Resûlallah!
Onlar dünyâdakilerin fâdılları, âhıretdekilerin büyüklerindendir.
Vâlideleri onlardan a’lâdır. Hiç elem çekme ki, o iki
seyhzâdeleriniz Neccâr ogullarının bagçesinde emniyyetdedirler.
Allahü teâlâ hazretleri onların muhâfazasına iki melek müvekkîl
etmisdir. Kanatlarını onlara gerip, hizmetleri ile mesgûldürler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
o bagçeye dogru yola koyuldu. Imâm-ı Hüseyni melek getirip,
eve dönerken, Ebû Eyyûb-i Ensârî “radıyallahü teâlâ anh” melegi
his etmeyip, zan etdi ki, ikisini de hazret-i Resûl-i ekrem götürmekdedir.
Dedi ki, yâ Resûlallah! Seyhzâdelerin birini bana
verin, götüreyim. Cenâbınızın yükünü hafîfleteyim. Hazret-i
Resûl-i ekrem buyurdu ki, (Yâ Ebâ Eyyûb! Bunlar dünyâda
mükerrem, ukbâda [âhıretde] muhteremdir. Vâlideleri kendilerinden
esref ve efdaldir.) Sahâbe-i güzîn hazretlerine teveccüh
edip, buyurdular ki, (Ey kavmim! Size haber vereyim mi, ced ve
cedde [dede ve nine] cihetinden [yönünden] insanların en sereflisi
kimdir.) Dediler, siz buyurun. Buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn
ki, cedleri [dedeleri] Resûlullah, ceddeleri [nineleri] Hadîce
binti Huveyliddir. Arab kabîlelerinin sereflisindendir. Haber
vereyim mi, baba ve anne cihetinden esref kimdir.) Dediler, yâ
Resûlallah, siz buyurun. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn ki, babaları Alî bin
Ebî Tâlib, anneleri Fâtıma binti Resûlullahdır “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”. Ve size dayı ve teyze cihetinden efdal kimdir,
haber vereyim mi!) Dediler, kimdir siz söyleyin yâ Resûlallah!
Buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn ki, dayıları Kâsım bin Resûlullahdır.
Teyzeleri Zeyneb binti Resûlullahdır. Ve haber vereyim
mi size, amca ve hala cihetinden esref kimdir.) Dediler,
kimdir, yâ Resûlallah! Buyurdular, (Hasen ve Hüseyn ki, amcaları
Ca’fer Tayyâr, halaları Ümmihâni binti Ebû Tâlibdir “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”.)
Onuncu Menâkıb: Abdüllah ibni Zübeyr “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretleri rivâyet etmisdir. Imâm-ı Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri ile bir sefere çıkmısdık. Bir hurmalıga
– 551 –
ugradık. Hurma agaçlarında hurma kalmamıs, kurumusdu.
Orada konakladık. Abdüllah ibni Zübeyr der ki, ben arzû etdim
ki, ne olaydı, bu agaçlarda hurma olsaydı. Imâm-ı Hasene
dedim. Imâm arzûmu kabûl edip, düâ ile mesgûl olmaga basladı.
Düâsı çabuk kabûl olup, hemen bir agaç yeserip, hurma
meydâna geldi. [Orada bulunanlar bu sihrdir, dedi. Hâyır, Resûlullahın
torununun düâsı ile Allahü teâlâ yaratdı, buyurdu.
(Sevâhid-ün nübüvve)de böyle yazılıdır.]
Onbirinci Menâkıb: (Kenz-ül Gârâib) kitâbında yazılıdır.
Bir gün bir a’râbî Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine, bir ceylân yavrusunu hediyye getirdi. Hazret-i
Fahr-i kevneyn onu imâm-ı Hasene lutf etdi [hediyye buyurdu].
Hazret-i imâm-ı Hüseyn bunu isitince, Muhammed Mustafâ
hazretlerinin huzûr-ı serîflerine gelip, dedi ki, yâ dedecegim.
Ben de ceylân yavrusu isterim. Hiçbir behâne ile tesellî bulmayıp,
aglamaga basladı. Hazret-i Resûl-i ekrem düsünceli otururken
gördü ki, sahrâdan bir ceylân, yavrusunu alıp, acele ile gelir.
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîfine geldikde, fasîh bir lisân ile; yâ Resûlallah!
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ben fakîre iki yavru
ihsân etmisdi. Birini bir avcı tutup, size getirdi. Biri benim ile
kaldı. Onu emzirmege mesgûl iken, nidâ geldi ki, ey azîz, bir
yavrun Hasene vâsıl oldu. Hazret-i Hüseyn de ceylân yavrusu
istiyor. Aglamaga basladı. Durmayıp, bir yavrunu da çabuk huzûra
götür. Onun sıkıntısını kalbinden gider. Yoksa bir damla
göz yası çıkarsa ars titrer. Melekler onun üzüntüsüne tâkat getiremezler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bu haberden mesrûr olup, o ceylân yavrusunu da Hüseyne
verip, hâtır-ı serîfini tesellî etdi. Ey azîzler! Gökdeki melekler
ve yeryüzündeki vahsî hayvânlar, bir damla göz yasının o
mubârek torunun gözünden damlamasını revâ görmediler. Onların
gönüllerini incitenler ne cevâb verir.
Onikinci Menâkıb: Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” hazretlerinden Dıhye “radıyallahü teâlâ anh” dâimâ ticâret
için, sefere gidip-gelirdi. Allahü teâlâ hazretleri bir güzellik
vermis idi ki, seferden geldikde, sehre girdigi vakt, Medîne ehlinin
hâtunları varıp, Dıhye hazretlerinin hüsn ve cemâlini seyr
ederlerdi. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîfleri-
– 552 –
ne geldikde, ekserî Dıhye hazretlerinin sûretinde gelirdi. Birgün
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Fahr-i âlem hazretlerinin huzûr-ı
serîflerinde oturdu. Hazret-i Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ” o zemân henüz çocuk idiler. O sırada biri Dıhyeyi
görüp, geriye dönüp, kardesine haber verdi ki, büyük babamızın
yanında Dıhye oturur. Gel yanına varalım dedi. Ikisi de acele ile
mescide girdiler. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmın mubârek dizleri
üzerine oturdular. Mubârek ellerini hazret-i Cebrâîlin mubârek
koynuna uzatdılar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bu seyhzâdelerin böyle yapdıklarını görünce, hicâb
edip, bunları men’ etmek istedi. Hazret-i Cebrâîl, Resûlullah
hazretlerinin mahcûb oldugunu görünce buyurdu ki, yâ Resûlallah!
Niçin elem çekersin. Bunlar küçük iken, hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhümâ” teheccüd nemâzını kılarken, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni gönderdi. Hazret-i Fâtıma
nemâzda iken elem çekmeyip, râhatca teheccüd kılsın diye, bunların
besiklerini sallardım. Ammâ yâ Resûlallah! Bu tecessüsden
murâd-ı serîfiniz nedir, ben onun için hayretdeyim. Yoksa bu hareketlerini
bana karsı bir edebsizlik mi saydınız; böyle saymayınız.
Hazret-i Fâtıma teheccüd nemâzından sonra uyurken, bunlar
aglardı. Allahü teâlâdan bana, var bunların besiklerini salla,
Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” uykusundan uyanmasın diye
fermân gelirdi. (Cennetde, Alî, Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
anhüm” için bir nehr vardır). Sadâsını bunların mubârek kulaklarına
ben getirmisdim. Onların üzerine çıkıp, ellerini koynuma
sokmaları acâib olmaz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Yâ kardesim! Ma’sûmlardır. Simdi
birsey yapmadılar. Bir küstâhlık ederler diye mâni’ oldum. Zîrâ
Dıhye derler eshâbımdan birisi vardır ki, dısarıya gider, her
geldiginde bize gelse, bunlara bir hediyye ile gelirdi. Sizi Dıhye
zan edip, ellerini koynunuza uzatdılar.) Cebrâîl aleyhisselâm, Allahü
teâlâ hazretlerine teveccüh edip, buyurdu ki, yâ Rabbî! Habîbin
yanında beni utandırma. Niyâz etdigi gibi, güzel hitâb erisdi
ki, (oturdugun yerden gözlerini yum. Iki elini Cennet içine
uzat. Her ne eline gelirse, al.) Hazret-i Cebrâîl ellerini Cennete
uzatdıgı gibi, bir yesil salkım üzüm ve bir kırmızı nâr eline gelip,
büyük seyhzâde ki, hazret-i Hasendir, üzümü aldı. Küçük seyhzâde
ki hazret-i Hüseyndir, nârı aldı. Seyhzâdeler bunları yerken,
bir dilenci seslendi ki, yâ ehl-i beyt. O üzüm ve nârdan bana
da verin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-
– 553 –
leri fıtratları îcâbı vermek istedikde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm
mâni’ oldu. Yâ Resûlallah! Bu dilenci iblîsdir. Cennet meyvesi
ona harâm iken, hîle ile almak ister. Iblîs oradan kayb olup,
seyhzâdeler meyveleri yirken, hazret-i Cebrâîl aglamaga baslayıp,
buyurdu ki, yâ Resûlallah! Bu iki seyhzâdelerin birini cam
zehri ile ve birini kılınç ile sehîd etseler gerekdir. Bu musîbetler
ile Senin derecen yükselecekdir.
Onüçüncü Menâkıb: (Hadîka-i Fudûli) kitâbından nakl edilmisdir.
Bir bayram günü halk toplanmıs, nes’eli idiler. Seyhzâdeler
[hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn] de geldiler. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hizmetine
müserref olup [huzûr-ı serîflerine varıp], tazarru’ ile arz etdiler
ki, ey Seyyidi Kâinât! Kureys ileri gelenlerinin çocukları, giydikleri
yeni ve renkli elbise ile övünürler. Bizim de yeni ve
renkli elbisemiz olsa idi, giyerdik. Habîbullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu endîse ile, Allahü teâlânın dergâhına
niyâz ederken, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, Cennetden
kâfurlu iki elbise getirdi. Birini hazret-i Hasene, birini
hazret-i Hüseyne verdi. O seyhzâdeler elbiseleri renksiz görüp,
tazarru’ etdiler ki, bizim elbiselerimiz de renkli olsa idi dediler.
Cebrâîl aleyhisselâm bu kolaydır; yâ Resûlallah. Emr buyur, su
getirsinler. Ben elbiselerin üzerine dökeyim. Siz de ayı ikiye bölen
eliniz ile ovalayın. Seyhzâdeler renk begensinler, dedi. O
emr söylendikde, hazret-i Hasen, buyurdu, bana, zümrüt renkli
elbise sevimlidir. Hazret-i Hüseyn buyurdu, bana lâle renkli
elbise sevimlidir. Hemen istedikleri gibi mesrûr olup, elbiseleri
giyip, sevindiklerinde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm agladı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Yâ kardesim Cebrâîl! Herkesin sevindigi bir zemânda senin
aglamanın hikmeti nedir!) Cebrâîl aleyhisselâm buyurdu ki: Ey
seyyid-i mükerrem! Cennetde gördügün kasrları unutdun mu
ki, hazret-i Hasenin kasrı yesil, hazret-i Hüseynin kasrı kırmızıdır.
Bu elbiselerin rengi de onlara isâretdir ki, hazret-i Hasen
zehr içip, vefât edecegi sırada, mubârek rengi zümrüt gibi olur.
Hazret-i Hüseynin mubârek yüzü kana boyandıgı zemân, rengi
kırmızı olur. Kıt’a:
Zemânın sâkisinin iltifâtı budur ki, Hasenin bardagına zehr dökmekdir,
Felek cellâdının ahdi de, sehîd Hüseyne kılıç çekmekdir.
– 554 –
Ondördüncü Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve) kitâbında yazılıdır.
Bir gün Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde güres tutarlardı. Resûlullah hazretleri; yâ Hasen
tut Hüseyni, buyururdu. Fâtıma “radıyallahü anhâ” orada
hâzır idi. Dedi, yâ Resûlallah! Hasen, kardesinden büyükdür.
Acabâ, küçük olana yardımcı olmak dahâ uygun iken, niçin Hasen
tarafını tutarsınız! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki: (Yâ Fâtıma! Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm
Hüseyne yardım ediyor.)
Onbesinci Menâkıb: (Uyûn-ür-rızâ) kitâbında, Hüseyn bin
Alîden “radıyallahü teâlâ anhümâ” nakl edilmisdir. Bir gün büyük
Ceddimin hizmetinde Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü teâlâ
anh” hâzır idi. Ben vardım. Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular
ki, (Merhabâ! Yâ Ebâ Abdüllah! Yâ zeynes-semâvat-i velard!).
Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Âsûmânın ve yerin senden baska zîneti var mıdır. Resûl-i ekrem
hazretleri buyurdu: (Ey Ubeyy bin Kâ’b! O ma’bûd hakkı
için ki, beni insanlara resûl olarak gönderdi, Hüseyn bin Alî
yeryüzünün merkezinin süsüdür. Ondan ziyâde zînet, göklerin
tabakalarıdır.)
Onaltıncı Menâkıb: Ibni Ishâk Isbâdâti nakl etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki, (Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” Arsın iki süsüdürler!)
O zemân, Allahü teâlâya Cennet, lisân-ı hâl ile dedi
ki, (Yâ Rabbî! Sebebi nedir ki, beni miskînlere ve dervîslere
mesken edersin.) Nidâ geldi ki, ey Cennet! Bu se’âdete râzı olmaz
mısın ki, erkânını [köselerini] Hasen ve Hüseyn ile süslerim!
Cennet o müjdeye övünüp, râzıyım, râzıyım, dedi. Ne
mutlu se’âdete kavusmus olanlara ki, arsın ve Cennetin köselerinin
zînetleri olan bunların yakınlık derecelerini düsünmelidir.
Onyedinci Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
menkıbeleri bâbında beyân olunmus idi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine ziyâfet vermisdi. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” o ziyâfetden çıkıp, eve geldi. Hazret-i
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhümâ”, hazret-i Alîde
hüzün görüp, sordu: Yâ Alî! Bu ne hüzündür ki, sende müsâhe-
– 555 –
de ederim. Hazret-i Alî buyurdu ki, yâ Fâtıma! Eger bizim de
dünyâlıgımız olsa idi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini evimize da’vet ederdik. Nitekim bugün hazret-
i Osmân da’vet etdi. Hazret-i Fâtıma buyurdu ki: Biz de
da’vet edelim. Hazret-i Alî dedi: Yâ Resûlullahın kızı. Yâ Habîbullahın
kerîmesi. Ne ile ikrâm edersin. Hangi ta’âmı yidirirsin.
Hazret-i Fâtıma buyurdu ki: O Habîbullahdır. Ona Allahü
teâlâ ikrâm eder ve ta’âm verir. Hazret-i Alî, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına varıp, dedi
ki: Yâ Resûlallah! Kerîmeniz Fâtıma-tüz-zehrâ sizi evine
da’vet eder. Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Yâ Alî! Yalnız beni mi, eshâbımla berâber mi?) Alî “radıyallahü
anh” dedi ki: Eshâb-ı kirâm da berâber buyursunlar.
Eshâb-ı kirâm ile berâber kalkıp, devletli ve se’âdetli hazret-i
Fâtımanın, mubârek evlerine geldiler. Hazret-i Fâtıma, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin dergâhına teveccüh edip, dedi
ki, yâ Rabbî! Muhakkak senin Habîbin bugün miskîn kulunun
evine geldi. Sen onlara ikrâm eyle, ni’metler ver. Ben fakîr, onlara
ikrâm etmege ve ni’met vermege kâdir degilim [gücüm yetmez].
Bir çömlegi vardı. Ates üzerine [ocaga] koydu. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kendi lutf ve keremi ile o çömlegi
ta’âm ile doldurdu. Hazret-i Fâtıma o ta’âmı Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine getirdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve Eshâb-
ı güzîn o ta’âmdan yidiler. Resûlullah hazretleri buyurdular
ki, (Is bu ta’âm Cennet ta’âmlarındandır.) Ondan sonra hazret-
i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” evine girip, secde eyledi
ve dedi ki, (Yâ Rabbî! Benim kölem yokdur ki âzâd edeyim.
Velâkin dilerim ki, ümmet-i Muhammedin günâhkârlarından
bir mikdârını, Cehennem atesinden âzâd eyleyesin!) Derhâl
Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Dedi ki, yâ Resûlallah! Senin kızın
Fâtıma-tüz-zehrâ günâhkâr ümmet için, münâcât etdi. Allahü
teâlâ buyurdu ki: (Habîbime selâm eyle ve de ki, Fâtımanın evine
gelenlerin her bir adımına yüz er ve yüz kadın Cehennem
azâbından âzâd eyledim.) Bizi müslimân olmakla ve Muhammed
aleyhisselâmın ümmeti olmakla sereflendiren Allahü teâlâya
hamd olsun. Resûlüne, âline, ezvâcına ve eshâbına ve evlâdına
ve uyanlara selâm olsun.
– 556 –
ONBIRINCI BÂB
Eshâb-ı Kirâmın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” Menâkıbı:
Yûsüf-i Erdebîli “rahimehullahü teâlâ” (Envâr) adlı kitâbında
Seyh Ebû Amr bin Salâhdan nakl etmisdir. O dedi ki,
(Ma’rife-tül hadîs) adlı kitâbda, Imâm-ı Nevevînin “rahimehullah”
(Irsâd) adlı kitâbından alarak dedi ki: Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin hepsi âdildirler.
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” âhırete intikâlleri
sırasında yüzondörtbin Sahâbe mevcûd idiler. Kur’ân-ı
azîm-üs-sân ve sahîh hadîs-i serîflerde, hepsinin adâletleri ve
büyüklükleri bildirilmekdedir “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’in”.
Birinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf) kitâbının, bu bâbının sahîh
hadîs-i serîfler kısmının evvelinde, Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Eshâbımı
kötülemeyiniz! Sizlerden biri Uhud dagı kadar altın sadaka
verse, Eshâbımdan birinin bir müd arpa sadakasının veyâ
yarısının sevâbına kavusamaz.) Kevrânî “rahimehullahü teâlâ”
buyurmus ki, muhakkak sizin biriniz, Uhud dagı kadar altın sadaka
vermekle, Sahâbe-i güzînin bir müd veyâ onun yarısı mikdârı
sadakasında nâil oldugu ecr ve sevâba kavusamaz. Sahâbî;
o kimsedir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini, mü’min oldugu hâlde bir kerre gören kimse demekdir.
Denildi ki, hadîs-i serîfin ma’nâsı sudur: Sahâbe-i güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden fakîr olan
birinin Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda, az bir
mal vermesi, onlardan sonra gelenlerin vermelerinden efdaldir.
Sahâbe-i güzînin fazîleti, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûrlarına ve sohbet-i serîflerine erismek ile oldu.
Baska birsey ile olmadı. Zîrâ onlar vahy zemânına yetisdiler.
Bizden birimizin bin sene ömrü olsa, bütün ömrümüzce, Alla-
– 557 –
hü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin emrlerine imtisâl etsek ve yasaklarından
kaçınsak, belki kendi zemânımızın cümle insanlarının
âbidi olsak, bütün ibâdetlerimiz, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin bir sâat sohbetinde olmaga
mukâbil olmaz. Bundan dolayıdır ki, onların fazîletine hiçbir
sey esid olmaz. Kevrânînin kelâmı temâm oldu.
(Müslim) sârihi “rahimehullahü teâlâ” beyân etmis ki, Sahâbe-
i güzîn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin seb’i [onları
kötülemek] harâmdır. Harâm olan fuhs ile aynıdır. Onlardan
fitnelere karısmıs olsun veyâ olmasın aynıdır. Zîrâ onlar müctehiddir.
Onların sânlarına yakısmıyan ma’nâlar söylemek büyük
günâhlardandır. Bütün âlimlerin mezhebi odur ki, onları kötüliyen
ta’zîr olunur. Katl olunmaz. Ba’zı mâlikî mezhebi âlimleri
katl olunur, dedi.
Tayyibî hazretleri demisdir ki, Sahâbe-i kirâmın hepsi, mutlaka
âdildirler. Kur’ân-ı azîm-üs-sân ve hadîs-i serîflerin ve i’timâd
olunur kimselerin icmâ’ları ile anlasılmakdadır. Yine (Envâr)
kitâbında Yûsüf-i Erdebîli “rahimehullahü teâlâ” demisdir
ki, Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine ta’n etmek
câiz degildir. O Sahâbe-i kirâmın büyüklerindendir. Yezîdden
baskasına la’net etmek ve kötülemek câiz degildir. [Hattâ onu
bile kötülemek lüzûmsuzdur.] Zîrâ hepsi mü’min ve müslimândırlar.
Allahü teâlânın irâdesine kalmısdır. Isterse azâb eder, isterse
rahmet eder. Imâm-ı Gazâlî ve Nevevî ve gayrileri böyle
dediler. Hüccet-ül islâm imâm-ı Gazâlî “rahmetullahi aleyh”
buyurmusdur ki: Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseynin “radıyallahü
anhümâ” sehîd edilmelerini ve Sahâbe-i kirâmın arasında
meydâna gelen çekisme ve çarpısmaları hikâye etmek, anlatmak
harâmdır. Çünki, Eshâb-ı kirâmın ba’zısına bugz etmege
sebeb olur. Hâlbuki onlar dinde âlimdirler. Din imâmları bilgilerini
rivâyet yolu ile onlardan almısdır. Bu dogru yol ile dogru
din bilgilerini ögrendik. Onları kötüleyen kimse kendi mel’ûndur.
Kendi nefsine ve dînine ta’n etmis olur. Imâm-ı Gazâlînin
kelâmı temâm oldu.
Ikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, yukarıda bildirilen
hadîs-i serîfin devâmında bildirilmisdir. Ebû Bürdeden ve
onun da babasından nakl olunan hadîs-i serîfde, Resûlullah
– 558 –
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek basını semâdan yana
kaldırarak, (Yıldızlar gökde emene’dir [rahmet veyâ emînin
çogulu]. Yıldızlar gitdigi zemân, gökde va’d olunan seyler olur.
Ben de Eshâbım üzerine emînim. Gitdigim zemân, Eshâbıma
va’d olunan seyler gelir. Eshâbım da ümmetim üzerine emenedir.
Eshâbım gidince, ümmetime va’d olunan seyler gelir) buyurdular.
(Müslim) hadîs kitâbını serh eden “rahimehullahü teâlâ” beyân
etmisler ki; hadîs-i serîfde geçen emenetün kelimesi, emân,
rahmet demekdir ve emînin çoguludur. Emîn ise hâfız, koruyucu
ya’nî sebebdir. Gökler için va’d olunan seyler, kıyâmet günündeki
yarılması, dagılmasıdır. Yıldızların gitmesinden maksad,
karârması ve dökülmesidir. (Ben Eshâbıma emeneyim ve
ben ki gitdim; Eshâbıma, fitneden, harbden ve ba’zı arabların
irtidâdından, kalblerde meydâna gelen ihtilâflardan va’d olunan
seyler gelir, demekdir.) Bunlarla alâkalı olan seyleri açıkca
bildirdiler. Buyurdukları hersey vâki’ oldu. Ümmetine va’d olunan
seyler, zuhûra geldi. Bid’at fırkalarının zuhûru, dinde olan
çesidli reformist hareketler, seytânın arkadaslarının meydâna
çıkması, [Deccâl] rûmun zuhûru, Mekke ve Medînenin harâb
olması, hayrât ehlinin gitmesi, ser ehlinin gelmesi ve kıyâmetin
bunlar üzerine kopması bunlardandır.
Üçüncü Menâkıb: Yine o hadîs-i serîfin devâmında, Ebû
Sa’îd-i Hudrîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Insanlar üzerine bir zemân gelir. Bir kısm kimseler
gazâ ederler. Içinizde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Eshâbından kimse var mıdır, derler. Evet
derler. Sonra harb kazanılır. Ondan sonra nâs [insanlar] üzerine
bir zemân gelir ki, harb ederler. Içlerinden bir cemâ’at derler
ki, içinizde Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
eshâbı ile görüsmüs [tâbi’înden] kimse var mıdır. Derler ki,
evet. Sonra harb kazanılır. Yine insanlar üzerine bir zemân gelir
ki, harb ederler. Bir cemâ’at der ki, içinizde Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Eshâbını görmüs olanları gören
[tebe-i tâbi’înden] kimse var mıdır. Derler ki, evet. Sonra
harb kazanılır. [Ya’nî feth müyesser olur.]) Bu hadîs-i serîfde
– 559 –
(Buhârî) ve (Müslim) müttefiklerdir. [Ya’nî her ikisinde de vardır.]
(Müslim) rivâyetinde ziyâde etmisdir ki, dördüncü ordu da
vardır. Ya’nî denilir ki, (Bakınız! Içinizde, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Eshâbını göreni görenini göreni
görmüs kimse var mıdır!) Bir kisi bulunur. Harb kazanılır. Tayyibî
“rahimehullahü teâlâ” buyurmus ki, bu hadîs-i serîfde, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri için mu’cize,
Eshâb-ı kirâm, tâbi’în ve tebe-i tâbi’în “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” için fazîlet vardır.
Dördüncü Menâkıb: Yine o hadîs-i serîfin devâmında, Imrân
bin Husayndan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ümmetimin üstünleri benim zemânımda bulunanlardır.
Ya’nî Eshâbımdır. Sonra o kimselerdir ki, Eshâbımı ta’kîb
eder. Sonra o kimselerdir ki, onları ta’kîb edeni ta’kîb eder.
Muhakkak onlardan sonra bir kavm gelir ki, onlardan sâhidlik
istenmeden sâhidlik ederler ve hıyânet ederler. Onların yapdıkları
o hıyânet ile onlarda emânet kalmaz. O kimsenin hilâfınca
ki, tahkîr olundugunda, bir kerre hıyânet eder. O hıyânet
etmis olur. Ammâ onunla emânetden çıkmaz. Ba’zı hâllerde
sözünde durmazlar. Onlarda semizlik zâhir olur [sismân olurlar].)
Bir rivâyetde (Istenmeden yemîn edenler...) buyurulmusdur.
Türpüstî “rahimehullah” demisdir ki: Bir kerre gaflet ile hıyânet
edenden güven kalkmaz. Devâmlı hıyânet yapanda emniyyet
kalmaz. Ona güvenilmez. Sismânlık ile de din islerinde
fazla dikkat etmemek ve gafletde olmak anlasılır. Çünki, umûmiyyetle
sismân kimseler, din islerine az ehemmiyyet verir.
Nefslerine riyâzet çekdirmeyip, arzû ve isteklerinin çogu, lezîz
yemekler ve uyku olur. Bu hadîs-i serîfler sahîh hadîslerdendir.
Bundan sonra nakl olunanlar da öyledir.
Besinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Eshâbıma ikrâm
[hurmet] ediniz. Sübhesiz, Eshâbım sizin üstünlerinizdir [hayrlılarınızdır].
Sonra onları ta’kîb edenler, sonra da onları ta’kîb
edenler üstündürler. Sonra yalan yayılır. Hattâ istenmedigi hâl-
– 560 –
de yemîn eder, istenmeden sâhidlik ederler. Dikkat ediniz.
Cennetin ortasına girerek se’âdete kavusmak isteyen, cemâ’atden
ayrılmasın. Çünki, seytân kendi görüsüne uyarak cemâ’atden
ayrılan ile birlikdedir. Iki kisi bir araya gelse seytân onlardan
çok uzak olur. Ancak yabancı bir kadın ile bir erkek bir
araya gelirse seytân onların üçüncüsü olur. Kim iyiliklerinden
dolayı sevinir, kötülüklerine üzülürse, mü’mindir.) Yine (Mesâbîh-
i serîf)in hasen hadîslerinde, Câbir “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Beni gören ve beni
göreni gören müslimânı Cehennem atesi yakmaz.)
Altıncı Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîsler
kısmında, Abdüllah bin Magfel “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü teâlâ hazretlerinden
korkunuz! Allahü teâlâ hazretlerinden Eshâbım hakkında
korkun. Onları kötü sözlerinize hedef ittihâz etmeyiniz. Her
kim ki onlara bugz eyler, bana bugz etdigi için bugz eder. Her
kim ki onlara ezâ eder, bana ezâ [eziyyet) eder. Her kim ki bana
ezâ eder, Allahü teâlâ hazretlerine ezâ [eziyyet] eder. Her
kim ki Allahü teâlâ hazretlerine ezâ ederse, ona azâb yapması
yakındır.)
Yedinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in haseninde [hasen
hadîslerinde], Enes “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki: (Ümmetimde Eshâbım tuz gibidir. Yemek ancak tuz ile lezzetli
olur.) Abdüllah bin Zübeyr “radıyallahü anh” babasından
nakl etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki: (Kıyâmet günü, eshâbımdan herbiri,
kabrlerinden kalkarken, vefât etdigi memleketin bütün
mü’minlerinin önlerine düserek ve onlara nûr ve ısık saçarak,
arasat meydânına götürürler.) Ibni Mes’ûd “radıyallahü anh”
hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdular ki: (Eshâbımdan bana, beni rencîde edecek
birsey söylemeyiniz. Ben onların yanına kalbim selîm olarak
çıkmak isterim!) Ya’nî Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri arzû eder ki, dünyâdan o hâlde çıkmak is-
– 561 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:36
ter ki, kalb-i serîfleri Eshâbından râzı olsun. Onlardan birisine
hıkd [kin] baglamıs olmasın. Onun için onlarla alâkalı iyi olmıyan
seyleri bildirmeyin demekdir.
Sekizinci Menâkıb: (Ravda-tül ulemâ) kitâbı yirmiyedinci
bâbda, Eshâb-ı kirâmın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
üstünlükleri beyân olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin hadîs-i serîflerine uymak ve taklîd
etmek câizdir. Bunda ihtilâf yokdur. Eshâb-ı kirâmın “aleyhimürrıdvân”
kavl-i serîflerini taklîd câiz midir, degil midir, ihtilâf
etdiler. Âlimlerimiz, zâhir usûlde dediler ki, câizdir. Bütün
Sahâbenin kavlleri huccetdir. Ma’nâlarını bilmeden, onu tasdîk
ederiz ve amel ederiz. Hattâ Imâm-ı a’zam “rahimehullah” hazretlerinden
rivâyet olunmus ki, kendisine soruldu: Sizin sözleriniz,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kitâbı Kur’ân-ı kerîme
muhâlif olursa, ne yapmak gerekdir. Buyurdu ki: Benim
kavlimi terk edip, Kitâbullaha uyunuz [onun bildirdigi gibi yapınız!].
Yine soruldu: Sizin kavliniz Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kavline muhâlif olursa, ne yapmak gerekdir.
Buyurdu ki: Benim kavlimi terk edip, Resûlullahın kavli
ile amel ediniz. Sonra yine soruldu: Sahâbe-i güzîn hazretlerinin
kavlleri, senin kavline muhâlif olursa, ne yapmak lâzımdır.
Buyurdu ki: Benim kavlimi terk edip, Sahâbe-i kirâmın kavlini
tutunuz. Denildi ki, tâbi’înin kavli senin kavline muhâlif olursa,
ne yapmak lâzımdır. Buyurdu ki: Biz de onlar gibiyiz. Avâmın
kavlini taklîd câiz degildir. Zâhir olan âlimlerimizden rivâyet
olunur ki, Sahâbe-i güzînin kavlleri, sözleri hüccetdir. Kavlleri
taklîd olunur.
Imâm-ı Sâfi’î “rahimehullahü teâlâ” zâhir usûlünde dedi ki,
Sahâbe-i güzîn hazretlerinden her bir kimsenin kavli taklîd
olunmaz. Imâm-ı Sâfi’î mezhebi âlimlerinden ba’zıları dediler
ki, dört kimsenin kavli taklîd olunur. Onlar (Halîfe-i râsid)dir.
Ebû Bekr, Ömer, Osmân, Alî “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”.
Biz deriz ki, bütün Eshâb-ı kirâmın kavlleri taklîd olunur.
Ondan dolayı Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Bir hadîs-i serîfde buyurdular
ki: (Eshâbım gökdeki yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız
dogru yolu bulursunuz!) Ondan dolayı ki, ümmeti bunun
– 562 –
üzerine icmâ’ etmisdir ki, insanların en üstünleri, en efdalleri
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Eshâbıdır. Eger kavlleri taklîd olunmasa, diger ümmetler
üzerine üstünlükleri açık olmazdı. Allahü teâlâ hazretleri
onların fazîletlerini, üstünlüklerini bildirmek için Âl-i Imrân sûresi
159.cu âyet-i kerîmesini gönderdi. Meâl-i serîfi, (Allahü teâlânın
rahmeti ile sen onlara suhûlet gösterirsin. Eger sen, kötü
yaratılıslı, katı kalbli olsa idin, onlar yanından dagılırlar idi.
Onları afv et. Onların magfiretini iste ve islerinde onlar ile müsâvere
et!) olan bu âyet-i kerîme, Eshâb-ı güzînin fazîletleri
üzerine ve onların kavllerine ittibâ’ üzerine delîldir. Aslında
Resûl-i ekrem hazretleri onlar ile müsâvereye muhtâc degildi.
Bununla berâber emr olundu. (Ravda-tül ülemâ) kitâbının sözü
temâm oldu.
(Mîzân-i Sa’rânî) kitâbında, Imâm-ı Sâfi’î hazretlerinin
(Rey’ sâhibleri ve onlardan sakınmak) ile alâkalı sözünün nakl
edildigi faslda, Ibni Salâhdan “rahimehullah” söyle rivâyet etmisdir.
Hadîs ilminde nakl etmis ki, Imâm-ı Sâfi’î hazretleri
(Risâle-i kadîme)sinde, Sahâbe-i güzîn hazretleri üzerine senâdan
sonra dedi ki, onlar o senâya ehldir. (Sahâbe, ilm, ictihâd,
vera’ ve akl bakımından bizden üstündür. Onların rey’lerini çok
begeniriz. Bize göre, bizim rey’lerimizden evlâdır!) buyurmusdur.
Beyhekî de rivâyet etmisdir ki, Imâm-ı Sâfi’î hazretlerine
soruldu; (yaya olarak hacca gidecegim diye nezr eden bir kimse,
sözünde durmasa ne yapması lâzım gelir.) Yemîn keffâreti
verir diye cevâb vermisdir. Süâl eden kimse bu fetvâ karsısında
duraklayınca, Imâm-ı Sâfi’î buyurmus ki, (Benden çok üstün
olan Ibni Ebî Ribâh “radıyallahü teâlâ anh” da böyle fetvâ verdi.
[Bu zât sahâbeden idi.]) Yine (Mîzân)da bundan evvel beyân
buyurmuslardır ki, Imâm-ı Sâfi’î; Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hadîs-i serîflerinden baska, Eshâb-ı kirâmın
ve tâbi’înin sözlerinden de ictihâd ederken fâidelenmislerdir.
Yine (Mîzân)da, Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe hazretlerinin,
fazîleti, makâmı ve ilmi beyânında nakl olunmus ki, Imâm-ı Sâfi’î
hazretleri; Imâm-ı a’zamın kabrini ziyâret sırasında, ictihâdını
terk etdi. Sabâh nemâzı vaktinde, sabâh nemâzını kıldı.
Sonra buyurdu: (Ben nasıl okuyayım, Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfenin
huzûrunda ki, o sabâh nemâzı kılarken kunût okumamıs-
– 563 –
dır.) Imâm-ı Sâfi’î de, edebini gözetmekden dolayı okumadı.
Böylece edeb kapısını açdı. Bütün müctehidlere ve kavllerine,
iyi düsünülmesini, ictihâdlarından dolayı kötülenemiyeceginin
bilinmesinin lâzım oldugunu ve bunların Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” sözlerinden delîller çıkararak ictihâd
etdiklerini bildirmek istedi. Yine (Mîzân)da nakl etmisdir ki,
Imâm-ı Sâfi’î hazretleri buyurdu ki, her zemânda hadîs âlimleri
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” gibidir.
Zemân-ı serîflerinde buyururlardı ki, (Ben hadîs âlimlerinden
birisini görsem, güyâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Eshâb-ı güzîninden birisini görmüs gibi olurum!)
(Mîzân)ın sözü temâm oldu. Ma’lûmdur ki, (Mîzân)dan
nakl olan (Ravda)dan nakl olunanı nakz eder. Imâm-ı Sâfi’î
hakkında ve onların yüksek sânlarına lâyık olan da budur.
Evliyânın efdali, Sıddîk-ı ekber, ba’dehu Fârûk,
ve Zinnûreynden sonra, Alîdir ol Velîyullah.
Kalan Eshâbı hem ki, cümlesinin zikri hayrolsun,
cemî’i Âl-ü Eshâb-ı kirâmı severim fillah.
Asere-i mübessere ve Fâtıma, Hasen ve Hüseyn,
bu ümmetden bunlara Cennet ile neshedü billah.
Ve gayri kimseye aynîle Cennetlik denilmez ki,
o gaybe hükm olur, gaybi ne bilsin kimse gayrillah.
Ve Eshâb-ı kirâmın cümlesinden sonra ümmeümmetden,
cemî’i Tâbi’în olmusdur, efdalü Evliyaillah.]]> Resûlullahın Ehl-i Beytinin Menkıbeleri  “Sallallahü Teâlâ Aleyhi ve Sellem”

Birinci Menâkıb: Muhyissünne [Imâm-ı Begavî] “rahimehullahü
teâlâ” (Mesâbîh-i serîf)inde, bu bâbın evvelinde, Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet etmislerdir.
Sa’d “radıyallahü anh” dedi ki, meâl-i serîfi, (Geliniz!
Biz ve siz ogullarımızı, kadınlarımızı ve nefslerimizi çagıralım!)
olan, Âl-i Imrân sûresi 61.ci âyet-i kerîmesi nâzil oldugu vaktde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Alîyi, Fâtımayı,
Haseni ve Hüseyni “radıyallahü anhüm” çagırdı. Buyurdular ki,
(Yâ Rabbî! Bunlar benim ehl-i beytimdir.) Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretleri buyurdular ki: Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” üzerinde bir bürd-i yemânî [Yemen kumasından
bir cübbe] vardı. Kara yünden idi. O sırada Hasen bin
Alî geldi. Onu kisvesinin [cübbesinin] altına aldı. Sonra Hüseyn
geldi. Onu da dâhil etdiler. Sonra Alî geldi. Onu da dâhil etdiler.
Sonra Fâtımayı çagırdılar. Hazret-i Fâtıma mestûre olarak geldi.
Onu da cübbesinin altına aldılar. Sonra meâl-i serîfi, (... Allahü
teâlâ sizlerden ricsi, ya’nî her kusûr ve kirleri gidermek istiyor.
Ve sizi tam bir tahâret ile temizlemek istiyor...) olan, Ahzâb sûresinin
33.cü âyet-i kerîmesini okudular.
Yine Muhyissünne Imâm-ı Begavî “rahimehullah”, (Meâlimüt-
tenzîl)de bu âyet-i kerîmenin tefsîrinde nakl etmisdir. Ebû
Sa’îd Ahmed bin Muhammed el Hamîdî haber verdi. Ona Ibni
Abdüllah bin Dinâr haber verdi. O Serîk bin Ebîden, o Atâdan,
o Yesârdan, o Ümm-ü Seleme “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
haber verdi. Ümm-ü Seleme “radıyallahü anhâ” buyurdu
ki: Bu âyet-i kerîme benim evimde nâzil oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Fâtıma, Alî, Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” hazretleri
için buyurdular ki: (Bunlar benim ehl-i beytimdir!) Ümm-ü Seleme
dedi ki: (Yâ Resûlallah! Ben senin ehl-i beytinden degil
miyim, dedim.) Buyurdu ki, (Evet, insâallahü teâlâ!) buyurdu.
Zeyd bin Erkâm dedi ki: Ehl-i beyt o kimsedir ki, ona zekât al-
– 539 –
mak harâmdır. Bunlar, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden sonra, Alînin, Ukaylın, Ca’ferin ve Abbâsın
yakınlarıdır “radıyallahü teâlâ anhüm”. Muhyissünnenin
kelâmı temâm oldu. Serh-i Mesâbîhden ba’zısında söyle bildirilmisdir
ki, ehl-i Resûl; kendilerinin zekât alması harâm olan
kimseler diye bahs olunmusdur. (Müslim)in ba’zı rivâyetlerinde
de söyle bildirilmisdir: Onlar Hâsimîdirler, Muttalibîdirler,
onların mevâlîleri de böyledir.
Ikinci Menâkıb: Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Ezvâc-ı tâhirâtın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” hepsi, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-u serîflerinde idik. Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ”
geldi. Yürümesi Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yürümesinden hafî degildir. Fâtımayı gördügü vakt, (Merhabâ
yâ kızım,) buyurdu. Sonra oturdu. Sonra gizli konusdular.
Fâtıma yüksek sesle agladı. O vakt, Fâtımanın hüznünü gördü.
Ikinci kerre gizli konusdular. O zemân Fâtıma güldü. Sonra Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” se’âdetle kalkıp gitdi.
Ben Fâtımadan “radıyallahü anhâ” sana gizli ne söyledi diye sordum.
Fâtıma “radıyallahü anhâ” dedi ki, ben Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sırrını açıklıyamam.
Resûlullah hazretleri âhırete intikâl buyurdukları zemân, Âise
“radıyallahü anhâ” buyurdular ki: Ben Fâtımaya dedim ki, sana
yemîn veririm ki, benim senin üzerinde hakkım olsun ki, onu haber
veresin. Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi: Bana gizli
söyledigi vakt, haber verdi ki, (Cebrâîl aleyhisselâm, Kur’ân-ı
azîm-üs-sânı her sene benimle bir kerre mukâbele ederdi [okurdu].
Bu sene benimle iki kerre mukâbele etdi [okudu]. Bundan
ecelimin yaklasdıgı anlasılır. Allahü teâlâ hazretlerine ittikâ eyle
ve sabr eyle. Zîrâ muhakkak ben senin için ne güzel selefim.
[Senden önce ölürüm.]) Ben agladım. Üzüldügümü görünce,
ikinci kerre yine gizli olarak söyledi. Buyurdu ki, (Yâ Fâtıma!
Cennet ehli kadınların, mü’minlerin hanımlarının, seyyidesi
olursun. Râzı olmaz mısın.) Bir rivâyetde, bana gizli olarak o
hastalıgında, vefâtının yaklasdıgını haber verdiginde, ben agladım.
Sonra gizli olarak, (Ehl-i beytimden bana evvel kavusan sen
olursun) buyurdukda, ben güldüm, seklinde bildirilmisdir. (Mesâbîh)
den alınmısdır. Müsevvir bin Mahremeden rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
– 540 –
buyurdular ki: (Fâtıma benden bir parçadır. Her kim onu gadaba
getirir ise, beni gadaba getirir.) Baska bir rivâyetde, (Ona
eziyyet eden, bana eziyyet etmis olur) buyuruldu.
Üçüncü Menâkıb: Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, Mekke ile Medîne arasında bulunan
Gadırhum denilen mevzi’de hutbe okudu. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerine hamd ve senâ etdi. Va’z ve nasîhat etdi.
Sonra buyurdu ki: (Ey insanlar! Ben insanım. Rabbimin huzûruna
da’vet olundum. Benden sonra size iki sey bırakıyorum.
Bunlara yapısırsanız, yoldan çıkmazsınız. Birincisi ikincisinden
dahâ büyükdür. Biri Allahü teâlânın kitâbı olan Kur’ân-ı kerîmdir
ki, gökden yere kadar uzanmıs saglam bir ipdir. Ikincisi
ehl-i beytimdir, ehl-i beytimdir, ehl-i beytimdir. Bunların ikisi
birbirinden ayrılmaz. Bunlara uymıyan benim yolumdan ayrılır.)
Bir rivâyetde, Allahü teâlânın kitâbı, Allahın ipidir. Ona
tutunan hidâyete kavusur. Onu terk eden dalâletde olur, buyuruldu.
(Serh-i sünne)de dedi ki, bunlara sekaleyn tesmiye etdi.
Onun için ki bunlar ile ahz, bunlar ile amel etmek agırdır. Ve
yine böylece muhâfaza ve onlara ihtirâm ve halîfe oldukları zemân
emrlerine uymak agırdır.
Dördüncü Menâkıb: Berâ’ bin Âzib “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Dedi ki: Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini gördüm. Hasen bin Alî
“radıyallahü teâlâ anhümâ” omuzu üzerinde idi. Buyurdu ki,
(Allahım! Muhakkak, ben bunu severim. Sen de sev! Bunu sevenleri
de sev!) Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunur. Ben Resûlullah hazretleri ile gündüz vakti bir sâatde,
dısarı çıkdık. Fâtıma-tüz-Zehrânın “radıyallahü anhâ” evine
geldik. Buyurdu ki: (Küçük çocuk, küçük çocuk.) Küçük çocuk
diye hazret-i Haseni irâde ederler idi. Gecikmeden hemen hazret-
i Hasen sür’atle geldi. Hattâ birbiri ile kucaklasdılar. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Yâ Rabbî! Ben onu severim. Sen de sev! Onu sevenleri de
sev!) Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdiler. Dedi
ki: Ben, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizi
minber üzerinde gördüm. Hasen bin Alî “radıyallahü teâlâ
anh” da yanında idi. Resûl aleyhisselâm bir kerre cemâ’ate bakardı.
Bir kerre torunu Hasene bakardı. Buyurdu ki: (Bu benim
– 541 –
oglum seyyiddir. Ümmîd edilir ki, Allahü teâlâ müslimânlardan
iki büyük fırkayı bu oglum sebebi ile barısdırır.)
Türpüstî “rahimehullahü teâlâ” buyurmus ki: (Iki büyük cemâ’at
diye vasf etdiler. Zîrâ müslimânlar o günde iki fırka oldular.
Bir fırka hazret-i Hasen tarafında, bir fırka hazret-i Mu’âviye
tarafında idi. Hazret-i Hasen “radıyallahü anh” o gün bütün
müslimânlar üzerine halîfe olmaya en ziyâde hakkı olan idi. Lâkin
vera’ı, bütün insanlara sefkati, onu mülkü ve dünyâyı terk
etmege sevk etdi. Hâsâ ki hilâfeti bırakmak istegi, illetden ve
zilletden dolayı degildi. Zîrâ o günde hazret-i Hasene kırk bin
kimse, ugrunda cân ve bas fedâ etmek üzerine bî’at etdi. Hazret-
i Hasen buyurdu ki, fâide ve zararı bileliden beri, Muhammed
aleyhisselâmın halîfesi olmak için olsa bile, bir hacamât
dolusu kanın dökülmesini bile arzû etmedim.
Hazret-i Hasenin bu isi ba’zı tâifesine güç geldi. Hattâ asabiyyetle
ve câhiliyyet gayreti ile bu ise kızanlar oldu. Hasen “radıyallahü
anh” hazretlerinin yanına geldiklerinde, esselâmü
aleyke yâ Ar-el mü’minîn [Ey mü’minlerin ar etdigi kimse] diye
söylemege basladılar. Hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, (El-ar hayr minennâr) (Ar [utanmak], nârdan
hayrlıdır.) Bu hadîs-i serîfi Sahâbe-i güzîn hazretlerinden
bir cemâ’at rivâyet etmisdir. Seref ve fazîlet cihetinden bu kâfîdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ona
seyyid diye ad koymusdur. O kimsede bundan ziyâde seref olamaz.)
Türpüstînin kelâmı sona erdi.
(Serh-i Sünne)de buyurmus ki, bu hadîs-i serîfde, bunun
üzerine delîl vardır ki, bu iki fırkadan hiçbiri islâm milletinden
çıkmamısdır. Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hepsine müslimân buyurdu. Hâlbuki birisi ictihâdında
hatâ etmis, birisi dogruyu bulmusdur. Her yerdeki rey’ ve
mezhebde ihtilâf vâki’ olur. Onda te’vîlinin yolu budur ki, eger
te’vîl etdiginde bir sübhesi olursa, o te’vîlde hatâ dahî etmis ise,
bundan dolayıdır ki, ehl-i bâgînin sehâdeti kabûl olmak üzerine
ve kâdîlarının hükmi nâfiz olmak üzerine ve selef ihtilâf etdiler
ki, bu sekldeki fitnelerde konusmamak iyidir. Allahü tebâreke
ve teâlâ, o islere ellerimizi bulasdırmadı, biz de dillerimizi bulasdırmamalıyız.
(Serh-i Sünne)nin kelâmı sona erdi.
Abdüllah ibni Ömerden “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
– 542 –
olunmusdur. Hazret-i Hasen ve Hüseyn hakkında Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Ikisi
dünyâdan iki reyhândır.) (Mefâtih) kitâbının sâhibi beyân etmis
ki, burada reyhân, rızkla tefsîr olunmusdur. Zimâhserî dedi
ki, ya’nî o ikisi Allahü teâlâ hazretlerinin o rızkındandır ki,
beni bunlarla rızklandırdı. Nitekim, söyle de denir; (Sübhânellahi
reyhânehü). Bu kelimeler masdariyye olarak mensûb,
mef’ûldürler. Ya’nî (Esbehallahe sübhâna ve istezekahü istirzâkan)
(Sübhânımız, Rabbimiz) olan Allahü teâlâyı noksan sıfatlardan
tenzîh eder, ondan rızklandırması için rızk isterim demekdir.
Denildi ki, hadîs-i serîfde geçen reyhân ile güzel koku
murâd edilmisdir. Zîrâ evlâdı reyhân gibi koklarlar. Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet ediliyor. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, hazret-i Haseni ziyâde
oksardı. Hazret-i Hüseyn, Resûlullah hazretlerine en çok
benziyen kimse idi.
Besinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün beni mubârek sînelerine
basdı. Buyurdu ki, (Yâ Rabbî! Buna hikmeti ögret!) ve
bir rivâyetde (Kitâbı ögret!) buyurdu. Tayyibî “rahimehullah”
buyurmus ki, bunun ma’nâsı budur ki, hikmetden sünnet murâd
olunur. Zîrâ hikmet kitâb ile söylenince, sünnet irâde olunur.
[Ya’nî sünnet ma’nâsına gelir.] Hikmet, esyânın aslını efdal
ilmler ile bilmek demekdir.
Buhârî serhinde beyân olunmus ki, kitâbdan murâd ile
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın lafzları kasd edilmekdedir. Allahü teâlâ
hazretleri, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Abdüllah
ibni Abbâs hakkındaki düâsını kabûl etmisdir. Yine Abdüllah
ibni Abbâsdan rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” halâya gitmisdi. Ben abdest suyunu hâzırladım.
Buyurdular ki, bu suyu kim hâzır etdi. Cevâb verdiler
ki, Abdüllah ibni Abbâs hâzırladı. Buyurdular ki: (Yâ Rabbî!
Onu dinde fakîh yap!)
Altıncı Menâkıb: Üsâme bin Zeyd “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri beni kucagına alırdı ve Haseni “radıyallahü
anh” da kucagına alırdı. Buyururdu ki: (Yâ Rabbî! Bu ikisini
– 543 –
sev, ben bunları seviyorum.) Yine Üsâmeden “radıyallahü anh”
rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri beni bir dizi üzerine oturtdu. Haseni de diger dizi üzerine
oturtdu. Sonra ikimizi bir yere getirdi ve buyurdu ki: (Yâ
Rabbî, bu ikisine merhamet et! Ben bunlara merhamet ediyorum!)
Ma’lûm olsun ki, bu bâbın evvelinden buraya kadar nakl
olunan hadîs-i serîfler, (Mesâbîh-i serîf)in sahîhinden [sahîh hadîslerinden]
nakl olunmusdur. Bundan böyle, insâallahü teâlâ
haseninden nakl olunur [hasen hadîsler bildirilir].
Yedinci Menâkıb: Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerini arafe günü hacda gördüm. Kusvâ adlı devesi
üzerinde hutbe okudu. (Ey insanlar! Size, onlara yapısıp, dalâlete
düsmemeniz için, Allahü teâlânın kitâbını ve ıtrem ehl-i
beytimi bırakdım) buyurdugunu isitdim. Türpüstî “rahimehullahü
teâlâ” buyurmusdur ki, ıtre için ba’zıları dediler ki, kisinin
ıtresi, yakınları demekdir. Ba’zıları dedi ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ıtresi, Abdülmuttalib
ogullarıdır. Ba’zısı dedi, kisinin ıtresi, ehl-i beytidir. Yakın olsun,
uzak olsun ev halkıdır. Lügat ma’nâsı i’tibâriyle de, kisinin
ehl-i beyti ve kavminin yakınlarıdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri ıtreyi beyân buyurdular. Ehl-i
beyt ile berâber ifâde olundugunda, ıtreden murâd-ı serîfleri,
asabeleri ve ezvâc-ı tâhirâtıdır “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”.
Zeyd bin Erkam “radıyallahü anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki:
(Muhakkak ben size, eger benden sonra onlara tutunursanız,
iki sey bırakıyorum. Birisi, digerine nazaran dahâ büyükdür. Bu
Kitâbullahdır ki, gökden yere kadar uzanan ipdir. Ikincisi, ıtrem
olan ehl-i beytimdir. Aslâ birbirlerinden ayrılmazlar. Tâ ki
benim havzıma ulasırlar. Siz de, o ikisinden yana ne yol ile halef
olursunuz nazar ediniz.) Tayyibî “rahmetullahi aleyh” hazretleri
beyân buyurmuslar ki, bir seye imsâk etmek, tutunmak,
ona baglanmak, onu hıfz etmekle [korumak ile] olur. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri [Hac sûresi 65.ci âyetinde meâlen]
buyurur: (Elbette Allahü teâlâ semâyı, yere düsmemesi için tutar.
Ancak [kıyâmet günü] kendi izni ile tutar.) Ancak lâyık
olan seye tutunulur. Temessük geçen yerlerde temessük olunan
– 544 –
sey de bildirilmisdir ki, ipdir. (Kitâbullah, gökden yere kadar
uzanan ipdir) sözünde sanki insanlar, tabî’atlerinin, sehvetlerinin
istedigi seylerin bulundugu bir yerde durmuslar, nefslerinin
çirkin arzûlarını yerine getirmek isterken, Allahü teâlâ lutf
edip, insanların yükselmesini irâde ederek, Kur’ân-ı kerîm ipini
onlara yaklasdırır. O ipe tutunanlar kurtulur. Orada kalanlar
helâk olur. Kur’ân-ı azîm-üs-sâna temessük, onda bildirilen ile
amel etmek, yasak edilenden kaçmakdır.Itrete temessük
ma’nâsı, onlara muhabbetdir. Ya’nî ehl-i beyti sevmek, onların
dogru yolunda, izinde yürümekdir.
Yine Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Alî,
Fâtıma, Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhüm” için buyurdular
ki: (Onlarla muhârebe edenler ile ben harbdeyim. Onları selâmetde
bırakana, ben de selâmetdeyim!) Burada harb adâlet
ma’nâsınadır. Selâmet de sulh ma’nâsınadır. Burada mübâlagalı
ma’nâda kullanılmakdadır.
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine, insanların en
sevgilisi kim idi diye süâl olundu. Buyurdular ki: (Fâtıma-tüzzehrâ.)
Erkeklerden sevgili olan hangisidir, diye süâl olundu.
Buyurdular ki: (Fâtımanın zevci “radıyallahü anhüm”.) Ebû
Sa’îd “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Hasen
ve Hüseyn, Cennet ehlinin gençlerinin seyyididir.)
Imâm-ı Nevevî “rahimehullah” hazretleri fetvâsında buyurmuslardır
ki, bu hadîsde bir mes’ele vardır. Bu hadîs-i serîf sahîh
midir, degil midir. Ma’nâsı ne demekdir. Onlar genç iken
mi, yaslandıkda mı vefât etdiler. Ebû Sa’îd-i Hudrîden “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Hasen ve Hüseyn, Cennet ehlinin
gençleridir.) (Tirmizî) rivâyet etdi ve dedi ki, bu hadîs-i serîf
hasen ve sahîhdir. Enes “radıyallahü anh” hazretlerinden bildirilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine;
(Peygamberlerden sonra, önce ve sonra gelenlerden Cennet
ehlinin yaslılarının seyyidi bu ikisidir.) buyurdu. Tirmizî rivâyet
etdi ve dedi ki, bu hadîs hasendir. Ebû Bekr ve Ömer; Ha-
– 545 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:35
sen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” hazretleri
yaslı olarak vefât etdiler. Hadîs-i serîfin ma’nâsı budur ki, muhakkak
Hasen ve Hüseyn genç olarak Cennete girenlerin seyyidleridir.
Ebû Bekr ve Ömer yaslı olarak Cennete girenlerin
seyyididirler. Cennet ehlinin hepsi, otuzüç yasında kimseler olacaklardır.
Seyyid olan o kimselerin ömrleri, digerlerinden az veyâ
çok olabilir. [Seyyid olanlar, digerlerinden dahâ üstün ve kemâl
sâhibidirler.] (Nevevî)nin fetvâsı burada sona erdi.
Üsâme bin Zeyd “radıyallahü anh” hazretleri, rivâyet eder.
Ben Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûruna bir gece, ba’zı hâcetimden dolayı varmısdım. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” birsey ile örtünmüs olarak
çıkdı. Bu seklde neden çıkdıgını bilemedim. Hâcetimi [isimi]
bitirdikden sonra dedim ki, (Yâ Resûlallah, örtündügün seyin
altında ne vardır.) Örtüyü açdı. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri mubârek kucaklarında idi. Buyurdular
ki: (Bu ikisi ogullarımdır. Kızımın ogullarıdır. Yâ Rabbî! Bu
ikisini seviyorum. Bunları sevenleri de seviyorum!) Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden süâl olundu ki,
ehl-i beytinizden hangisini dahâ çok seviyorsunuz. Buyurdu:
(Hasen ve Hüseyn ve Fâtımayı “radıyallahü teâlâ anhüm” seviyorum.
Iki oglumu çagırın. Koklıyayım ve bagrıma basayım!)
Gayb yolu ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” o
ikisini koklar ve bagrına basar. Büreyde “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hutbe okuyordu. O sırada Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhüm” geldiler. Üzerlerinde kırmızı gömlek vardı.
Yürürken düserlerdi. Zîrâ yasları küçük idi. Hemen Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” minberden inip, ikisini de yanına
alıp, minbere çıkardı. Karsısına oturtdu. Sonra; meâl-i serîfi,
(Mallarınız ve evlâdlarınız ancak fitnedir) âyet-i kerîmesini
okudu. Sonra, (Bu iki sabinin yüzlerine bakdım. Düserler ve
yürürler idi. Sabr edemedim. Sözlerimi kesip, bu ikisini yukarı
götürdüm) buyurdular.
Ya’lâ bin Mürre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Hüseyn benden, ben de Hüseyndenim. Hüseyni seveni Allahü
teâlâ da sever. Hüseyn, torunlardan bir torundur.) Sârih
– 546 –
Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” beyân eylemislerdir ki; Kâdî
“rahimehullah” buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, hazret-i imâm-ı Hüseyn ile kavmi arasında
meydâna gelecek hâdiseleri bilip, o sebebden hazret-i Hüseyni
husûsî olarak zikr edip, beyân buyurdular ki, kendi zât-ı
serîfleri ile hazret-i imâm-ı Hüseyn muhabbetde, hurmetde ve
ta’rizde ve muhârebede ve onu te’kidde bir oldugu anlasılsın.
(Hüseyni seveni, Allahü teâlâ sever) buyurdular. Zîrâ, muhakkak,
hazret-i Hüseyne muhabbet, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine muhabbetdir. Resûlullaha muhabbet
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine muhabbetdir.
Türpüstî “rahimehullahü teâlâ” buyurdular ki: (Sibt: Torun),
sebâtdandır. Sebât o secereye derler ki, çok dalları vardır.
Bir gövdeye baglıdır. Veled [ogul] secere [agaç] menzilesinde
[yerinde] olur. Bunun tefsîrinde denildi ki, (Elbette o, hayrda,
ümmetlerden bir ümmetdir.) Yine hadîs-i serîfde buyrulmusdur
ki: (Hasen ve Hüseyn, Resûlullahın iki torunudur.) Sunu da
derim ki, (Sibt)den murâd kabîledir. Ya’nî o ikisinden iki kabîle
hâsıl olur [dal, budak salar, çogalır]. O ikisine (sibt) tesmiye
etdiler. [Torun dediler.] O ikisi asl olur [gövde olur]. Evlâdı, torunları
da tâife olur. Türpüstînin kelâmı temâm oldu.
Buyurulmusdur ki, avâm arasında Hasen “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin nesilleri bitmisdir diye yanlıs bir inanıs vardır.
Böyle inanmak dogru degildir. Türpüstînin rivâyet buyurdugu
hadîs-i serîf, böyle düsünenlerin i’tikâdını tekzîb eder.
Hem menâkıb-ı serîflerini beyân etdiler. Açıklamıslardır ki, vefât
etdiklerinde ondört ogulları kaldı. Birçok kızları kaldı. Mahdûmlarının
ismleri, Abdüllah, Kâsım, Hüseyn-el Ebrim ve
Ukayl, Hasen-el Müsennâ ve Zeyd, Abdürrahmân ve Ahmed,
Ömer ve Ismâ’îl ve Fadl ve Ebû Bekr ve Talha. Bu kadar evlâddan
nesîlleri kalmamak mümkün degildir.
Nakl olunmusdur ki, Abdülkâdir-i Geylânî “kuddise sirruhül’azîz”
hazretleri kendi tasnîf etdigi (Gunyet-üt-tâlibîn) adı
verilen risâlede, kendi dedelerinin silsilesini Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine ulasdırır. Bu yol ile beyân buyurmusdur:
Muhyiddîn Ebû Muhammed Abdülkâdîr ibni Ebî Sâlih
Cengi Dost bin Abdüllah bin Yahyâ bin Dâvüd bin Mûsâ bin
Abdüllah bin Hasen-el Müsennâ ibni Hasen bin Alî bin Ebî Tâ-
– 547 –
lib “radıyallahü teâlâ anhümâ ve rahmetullahi aleyhim ecma’în”.
Bu fakîr ve pürtaksîr-ül âciz, Seyyid Eyyûb der ki, biz
de böyle tesbît etdik. Seyyid Mahmûd el-mülekkab bil azîz
[Azîz lakabı ile lakablanmıs] “kuddise sirruh” hazretlerinin
meclis-i serîflerinde hâzır olan ba’zı ehibba ve arkadasları buyururlardı,
biz Hasenîyiz. Siyâdetimiz silsilesi Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine erisir. Hem ekserî i’timâd edilir kisilerden
isitdigimiz budur ki, Mekke-i mükerreme serrefehallahü
teâlâ bi serefihâ [orasını seref ile sereflendirdi], serîflerin silsileleri
hazret-i Hasene ulasır. Bu tafsîlatlı bilgiden gâye odur ki,
bunların hepsini bos sayıp, temâmını inkâr gerekmez. Neseb-i
serîfleri, ihtimâl ki kalmısdır.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Hasen, Resûl-i muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin gögüsden basa kadar olan kısmına, Hüseyn;
Resûlullahın gögüsden asagıya kadar kısmına, insanların en çok
benziyenidir. Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Huzeyfe der ki, vâlideme dedim ki: Bana izn
ver, varayım, Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleriyle aksam nemâzı kılayım. Söyliyeyim de, bana
ve sana istigfâr etsin [ya’nî düâ buyursun]. Geldim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile aksam nemâzını kıldım.
Sonra yine nemâz ile mesgûl oldu. Yatsı nemâzını da kıldı.
Sonra geri döndü. Ben de tâbi’ oldum. Benim sesimi [gelisimi]
isitdi. (Kimdir, Huzeyfe midir) buyurdu. Evet yâ Resûlallah! dedim.
Buyurdular ki: (Nedir hâcetin [istegin]. Allahü teâlâ hazretleri
seni ve anneni afv etsin.) Sonra buyurdular ki: (Simdiye
kadar hiç bir yere gelmemis melek bu gece geldi. Rabbinden izn
istemis ki, benim üzerime selâm versin ve Bana müjde versin ki,
muhakkak Fâtıma, Cennet ehli kadınların seyyidesidir. Hasen
ve Hüseyn, Cennet ehli gençlerin seyyididirler.)
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
rivâyet etmisdir. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Hasen bin Alîyi omuzuna almısdı. Bir kisi
dedi ki; Yâ ogul; ne güzel zâtın omuzundasın. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Omuzumdaki de
güzeldir.) Bu menkıbenin evvelinden buraya kadar temâmı,
(Mesâbîh)in hasen hadîslerinden bildirilmisdir.
– 548 –
Sekizinci Menâkıb: Imâm-ı Hasen ve imâm-ı Hüseyn ve Abdüllah
bin Ca’fer “radıyallahü teâlâ anhüm” Medîne-i münevvereye
giderken, yolda erzâkları kalmadı. Sahrâda oldukları
için, yiyecek birsey alacak yer de olmayıp, açlık ve susuzlukdan
gâyet muzdarib oldular. Allahü teâlâya tevekkül etdik deyip,
yoldan sapdılar. Birâz gitdikleri gibi, ovanın orta yerinde bir karaltı
gördüler. Ona dogru sürüp, gitdiler. Bakdılar ki, bir kara
çadır içinde, bir kadıncıkdan baska kimse yok. Kadıncagıza selâm
verdiler. O kadıncagız da, letâfet ile selâmlarını alıp ve
bunlara dikkat ile bakdı. Hâtırına bu geldi ki, bu üç sultânın
dünyâda benzerleri az bulunur. Kadına dediler ki, bir yiyecegin
var mıdır. O dedi ki, bir keçim vardır. Kendiniz sagınız, südünü
içiniz. Imâmlardan birisi sagdı, bir çanak südü bir imâma verdi.
Bir çanak da Abdüllaha verdi. Bir çanak da kendi içdi. Ondan
sonra kadına dediler ki, baska yiyecegin yok mudur. Kadıncagız
dedi ki, bu keçimi bogazlayıp, yiyin. O kadın, bunu böyle
söyleyince, Abdüllah hazretleri o keçiyi kesip, pisirip, yidiler.
Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine hamd edip, atlarına
bindiler. Sonra kadıncagıza dediler ki, Medîne-i münevvereye
vardıgın zemân, mutlaka bize ugrayasın ki, biz Seyyidlerdeniz
ve Hâsimîlerdeniz. Se’âdetle dönüp, gitdiler. Bir zemân sonra o
kadıncagızın kocası geldi. Gördü ki, ortada keçi yok. Keçi ne
oldu diye sordu. Hanımı da meydâna gelen hâdiseyi anlatdı.
Kocası da huzûrsuz olup, ey aklsız hanım! Niçin böyle yapdın.
Bizim ondan gayri nesnemiz yok idi, dedi. Hanımcagız dedi ki,
Allahü teâlâ rahîmdir. Kullarını aç koymaz. Bunun gibi güzel
yigitler, asîlzâdeler evimize geldi. Onları müsâfir etmeden göndermek
insâf degildir. Bir keçi nedir ki, öyle sultânlardan esirgerim.
Ammâ kadıncagız, imâmları bilmez idi. Güzel yigitleri
gördügünde, mubârek yüzlerinin nûrânîliginden ve sözlerinin
tatlılıgından, firâsetle bildi ki, asîlzâdeler ve çelebî insanlardır.
Onun için kendilerinden bir nesne esirgemedi. Bu dünyâda bütün
malı bir keçi olup, onu da müsâfirlerine ikrâm etmek o kadıncagızın
kemâl derecede cömerdligini gösterir.
Artık, kadıncagız, kocası ile birseyler alıp-satmak için, Medîne-
i münevvereye gitdiler. Sehr içinde gezerken, hikmet-i ilâhî,
imâm-ı Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Bâb-ı
selâm önünden geçerken rast geldiler. Imâm hazretleri, kadıncagızı
gördü ve tanıdı. Acele adam gönderip, huzûr-ı serîflerine
– 549 –
getirdiler. Kadıncagıza hitâb edip, buyurdular ki, benim kim oldugumu
bilir misin? Bilmem, deyip, cevâb verdi. Imâm hazretleri
buyurdu ki, o üç yigit, bir zemân senin çadırına ugradılar.
Sen onlara süt içirdin. Keçiyi kesdiler. Onların biri, benim. Emr
etdi, bunlara ziyâde ikrâmda bulundular. Hikmet-i Rabbânî
imâm hazretlerinin yanında fazla bir sey bulunmadıgından,
beyt-ül mâl emînine adam gönderdiler. Bize bin dirhem gümüs
ve yüz koyun versin. Insâallah biz yine veririz, dediler. Beyt-ül
mâl emîni verdi. Huzûr-ı serîflerine getirdiler. Temâmını kadıncagıza
verip, bizi ma’zûr tut, dedi. Yanlarına adam verip,
imâm-ı Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderdi.
Imâm-ı Hasen de bunları iyi karsılayıp, yanında bulundugu kadar
ikrâm etdi. Ve onların yanında fazla nesne bulunmadıgı
için, beyt-ül mâl emînine adam gönderip, bin dirhem ile ikiyüz
koyun karz [ödünç, borç] aldılar. Hepsini o kadıncagıza verip,
özr dilediler. Sonra yanlarına bir adam verip, Abdüllah bin
Ca’fer hazretlerine gönderdiler. Abdüllah hazretleri, imâmlar
ile bulusdunuz mu diye süâl etdi. Evet, onlardan geliriz, dediler.
Abdüllah hazretleri buyurdu: Ne olaydı, önce bizim yanımıza
gelseydiniz! Zîrâ onların ellerinde, dünyâ malı karâr etmez
[bulunmaz]. Hâzır nesneleri bulunmadıgı için, belki ızdırâb
çekmislerdir. Bunlar dediler ki, her biri biner dirhem ve
yüz ve ikiyüzer koyun ihsân etdiler. Abdüllah hazretleri çok
ni’metler verip, ikibin dirhem ve dörtyüz koyun ihsân etdi.
Hazret-i Abdüllah bin Ca’fer varlıklı idi. Ondan sonra, kadıncagız
kocası ile dörtbin dirhem gümüs ve bu kadar [yediyüz]
koyunu alıp, sevinerek evlerine döndüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin evlâdının sehâveti [cömerdligi,
ikrâmları] bu mertebede olunca, lâyık olan odur ki,
ümmeti olan kisi dünyâya ragbet etmeyip, eline geçeni infâk
edip, onların izinden gidip, tâ ki, dünyâda müslimânlıkları
ma’mûr, âhıretde de günâhları afv edilmis olur.
Dokuzuncu Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinden nakl edilmisdir: Ben Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrunda
idim. Hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” aglıyarak gelip,
dedi ki, yâ babacagım! Hasen ve Hüseyn evden çıkıp, gitdiler.
Uzun müddet geçdi. Alî de evde yok ki, gidip, onları çagırsın.
Ne yapacagız? Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 550 –
hazretleri buyurdu ki: Yâ Fâtıma! Gam yime. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri onları hıfz eder. Düâ buyurdu ki: (Yâ Rabbî!
O ikisini, eger denizde iseler de, inâyet kayıgın ile, kenâra getir.
Eger sahrâda iseler de, hidâyet rehberin ile menzile getir [evine
getir].) Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, dedi ki, yâ Resûlallah!
Onlar dünyâdakilerin fâdılları, âhıretdekilerin büyüklerindendir.
Vâlideleri onlardan a’lâdır. Hiç elem çekme ki, o iki
seyhzâdeleriniz Neccâr ogullarının bagçesinde emniyyetdedirler.
Allahü teâlâ hazretleri onların muhâfazasına iki melek müvekkîl
etmisdir. Kanatlarını onlara gerip, hizmetleri ile mesgûldürler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
o bagçeye dogru yola koyuldu. Imâm-ı Hüseyni melek getirip,
eve dönerken, Ebû Eyyûb-i Ensârî “radıyallahü teâlâ anh” melegi
his etmeyip, zan etdi ki, ikisini de hazret-i Resûl-i ekrem götürmekdedir.
Dedi ki, yâ Resûlallah! Seyhzâdelerin birini bana
verin, götüreyim. Cenâbınızın yükünü hafîfleteyim. Hazret-i
Resûl-i ekrem buyurdu ki, (Yâ Ebâ Eyyûb! Bunlar dünyâda
mükerrem, ukbâda [âhıretde] muhteremdir. Vâlideleri kendilerinden
esref ve efdaldir.) Sahâbe-i güzîn hazretlerine teveccüh
edip, buyurdular ki, (Ey kavmim! Size haber vereyim mi, ced ve
cedde [dede ve nine] cihetinden [yönünden] insanların en sereflisi
kimdir.) Dediler, siz buyurun. Buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn
ki, cedleri [dedeleri] Resûlullah, ceddeleri [nineleri] Hadîce
binti Huveyliddir. Arab kabîlelerinin sereflisindendir. Haber
vereyim mi, baba ve anne cihetinden esref kimdir.) Dediler, yâ
Resûlallah, siz buyurun. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn ki, babaları Alî bin
Ebî Tâlib, anneleri Fâtıma binti Resûlullahdır “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”. Ve size dayı ve teyze cihetinden efdal kimdir,
haber vereyim mi!) Dediler, kimdir siz söyleyin yâ Resûlallah!
Buyurdular ki, (Hasen ve Hüseyn ki, dayıları Kâsım bin Resûlullahdır.
Teyzeleri Zeyneb binti Resûlullahdır. Ve haber vereyim
mi size, amca ve hala cihetinden esref kimdir.) Dediler,
kimdir, yâ Resûlallah! Buyurdular, (Hasen ve Hüseyn ki, amcaları
Ca’fer Tayyâr, halaları Ümmihâni binti Ebû Tâlibdir “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”.)
Onuncu Menâkıb: Abdüllah ibni Zübeyr “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretleri rivâyet etmisdir. Imâm-ı Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri ile bir sefere çıkmısdık. Bir hurmalıga
– 551 –
ugradık. Hurma agaçlarında hurma kalmamıs, kurumusdu.
Orada konakladık. Abdüllah ibni Zübeyr der ki, ben arzû etdim
ki, ne olaydı, bu agaçlarda hurma olsaydı. Imâm-ı Hasene
dedim. Imâm arzûmu kabûl edip, düâ ile mesgûl olmaga basladı.
Düâsı çabuk kabûl olup, hemen bir agaç yeserip, hurma
meydâna geldi. [Orada bulunanlar bu sihrdir, dedi. Hâyır, Resûlullahın
torununun düâsı ile Allahü teâlâ yaratdı, buyurdu.
(Sevâhid-ün nübüvve)de böyle yazılıdır.]
Onbirinci Menâkıb: (Kenz-ül Gârâib) kitâbında yazılıdır.
Bir gün bir a’râbî Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine, bir ceylân yavrusunu hediyye getirdi. Hazret-i
Fahr-i kevneyn onu imâm-ı Hasene lutf etdi [hediyye buyurdu].
Hazret-i imâm-ı Hüseyn bunu isitince, Muhammed Mustafâ
hazretlerinin huzûr-ı serîflerine gelip, dedi ki, yâ dedecegim.
Ben de ceylân yavrusu isterim. Hiçbir behâne ile tesellî bulmayıp,
aglamaga basladı. Hazret-i Resûl-i ekrem düsünceli otururken
gördü ki, sahrâdan bir ceylân, yavrusunu alıp, acele ile gelir.
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîfine geldikde, fasîh bir lisân ile; yâ Resûlallah!
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ben fakîre iki yavru
ihsân etmisdi. Birini bir avcı tutup, size getirdi. Biri benim ile
kaldı. Onu emzirmege mesgûl iken, nidâ geldi ki, ey azîz, bir
yavrun Hasene vâsıl oldu. Hazret-i Hüseyn de ceylân yavrusu
istiyor. Aglamaga basladı. Durmayıp, bir yavrunu da çabuk huzûra
götür. Onun sıkıntısını kalbinden gider. Yoksa bir damla
göz yası çıkarsa ars titrer. Melekler onun üzüntüsüne tâkat getiremezler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bu haberden mesrûr olup, o ceylân yavrusunu da Hüseyne
verip, hâtır-ı serîfini tesellî etdi. Ey azîzler! Gökdeki melekler
ve yeryüzündeki vahsî hayvânlar, bir damla göz yasının o
mubârek torunun gözünden damlamasını revâ görmediler. Onların
gönüllerini incitenler ne cevâb verir.
Onikinci Menâkıb: Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” hazretlerinden Dıhye “radıyallahü teâlâ anh” dâimâ ticâret
için, sefere gidip-gelirdi. Allahü teâlâ hazretleri bir güzellik
vermis idi ki, seferden geldikde, sehre girdigi vakt, Medîne ehlinin
hâtunları varıp, Dıhye hazretlerinin hüsn ve cemâlini seyr
ederlerdi. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîfleri-
– 552 –
ne geldikde, ekserî Dıhye hazretlerinin sûretinde gelirdi. Birgün
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Fahr-i âlem hazretlerinin huzûr-ı
serîflerinde oturdu. Hazret-i Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ” o zemân henüz çocuk idiler. O sırada biri Dıhyeyi
görüp, geriye dönüp, kardesine haber verdi ki, büyük babamızın
yanında Dıhye oturur. Gel yanına varalım dedi. Ikisi de acele ile
mescide girdiler. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmın mubârek dizleri
üzerine oturdular. Mubârek ellerini hazret-i Cebrâîlin mubârek
koynuna uzatdılar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bu seyhzâdelerin böyle yapdıklarını görünce, hicâb
edip, bunları men’ etmek istedi. Hazret-i Cebrâîl, Resûlullah
hazretlerinin mahcûb oldugunu görünce buyurdu ki, yâ Resûlallah!
Niçin elem çekersin. Bunlar küçük iken, hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhümâ” teheccüd nemâzını kılarken, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni gönderdi. Hazret-i Fâtıma
nemâzda iken elem çekmeyip, râhatca teheccüd kılsın diye, bunların
besiklerini sallardım. Ammâ yâ Resûlallah! Bu tecessüsden
murâd-ı serîfiniz nedir, ben onun için hayretdeyim. Yoksa bu hareketlerini
bana karsı bir edebsizlik mi saydınız; böyle saymayınız.
Hazret-i Fâtıma teheccüd nemâzından sonra uyurken, bunlar
aglardı. Allahü teâlâdan bana, var bunların besiklerini salla,
Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” uykusundan uyanmasın diye
fermân gelirdi. (Cennetde, Alî, Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
anhüm” için bir nehr vardır). Sadâsını bunların mubârek kulaklarına
ben getirmisdim. Onların üzerine çıkıp, ellerini koynuma
sokmaları acâib olmaz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Yâ kardesim! Ma’sûmlardır. Simdi
birsey yapmadılar. Bir küstâhlık ederler diye mâni’ oldum. Zîrâ
Dıhye derler eshâbımdan birisi vardır ki, dısarıya gider, her
geldiginde bize gelse, bunlara bir hediyye ile gelirdi. Sizi Dıhye
zan edip, ellerini koynunuza uzatdılar.) Cebrâîl aleyhisselâm, Allahü
teâlâ hazretlerine teveccüh edip, buyurdu ki, yâ Rabbî! Habîbin
yanında beni utandırma. Niyâz etdigi gibi, güzel hitâb erisdi
ki, (oturdugun yerden gözlerini yum. Iki elini Cennet içine
uzat. Her ne eline gelirse, al.) Hazret-i Cebrâîl ellerini Cennete
uzatdıgı gibi, bir yesil salkım üzüm ve bir kırmızı nâr eline gelip,
büyük seyhzâde ki, hazret-i Hasendir, üzümü aldı. Küçük seyhzâde
ki hazret-i Hüseyndir, nârı aldı. Seyhzâdeler bunları yerken,
bir dilenci seslendi ki, yâ ehl-i beyt. O üzüm ve nârdan bana
da verin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-
– 553 –
leri fıtratları îcâbı vermek istedikde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm
mâni’ oldu. Yâ Resûlallah! Bu dilenci iblîsdir. Cennet meyvesi
ona harâm iken, hîle ile almak ister. Iblîs oradan kayb olup,
seyhzâdeler meyveleri yirken, hazret-i Cebrâîl aglamaga baslayıp,
buyurdu ki, yâ Resûlallah! Bu iki seyhzâdelerin birini cam
zehri ile ve birini kılınç ile sehîd etseler gerekdir. Bu musîbetler
ile Senin derecen yükselecekdir.
Onüçüncü Menâkıb: (Hadîka-i Fudûli) kitâbından nakl edilmisdir.
Bir bayram günü halk toplanmıs, nes’eli idiler. Seyhzâdeler
[hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn] de geldiler. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hizmetine
müserref olup [huzûr-ı serîflerine varıp], tazarru’ ile arz etdiler
ki, ey Seyyidi Kâinât! Kureys ileri gelenlerinin çocukları, giydikleri
yeni ve renkli elbise ile övünürler. Bizim de yeni ve
renkli elbisemiz olsa idi, giyerdik. Habîbullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu endîse ile, Allahü teâlânın dergâhına
niyâz ederken, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, Cennetden
kâfurlu iki elbise getirdi. Birini hazret-i Hasene, birini
hazret-i Hüseyne verdi. O seyhzâdeler elbiseleri renksiz görüp,
tazarru’ etdiler ki, bizim elbiselerimiz de renkli olsa idi dediler.
Cebrâîl aleyhisselâm bu kolaydır; yâ Resûlallah. Emr buyur, su
getirsinler. Ben elbiselerin üzerine dökeyim. Siz de ayı ikiye bölen
eliniz ile ovalayın. Seyhzâdeler renk begensinler, dedi. O
emr söylendikde, hazret-i Hasen, buyurdu, bana, zümrüt renkli
elbise sevimlidir. Hazret-i Hüseyn buyurdu, bana lâle renkli
elbise sevimlidir. Hemen istedikleri gibi mesrûr olup, elbiseleri
giyip, sevindiklerinde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm agladı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Yâ kardesim Cebrâîl! Herkesin sevindigi bir zemânda senin
aglamanın hikmeti nedir!) Cebrâîl aleyhisselâm buyurdu ki: Ey
seyyid-i mükerrem! Cennetde gördügün kasrları unutdun mu
ki, hazret-i Hasenin kasrı yesil, hazret-i Hüseynin kasrı kırmızıdır.
Bu elbiselerin rengi de onlara isâretdir ki, hazret-i Hasen
zehr içip, vefât edecegi sırada, mubârek rengi zümrüt gibi olur.
Hazret-i Hüseynin mubârek yüzü kana boyandıgı zemân, rengi
kırmızı olur. Kıt’a:
Zemânın sâkisinin iltifâtı budur ki, Hasenin bardagına zehr dökmekdir,
Felek cellâdının ahdi de, sehîd Hüseyne kılıç çekmekdir.
– 554 –
Ondördüncü Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve) kitâbında yazılıdır.
Bir gün Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde güres tutarlardı. Resûlullah hazretleri; yâ Hasen
tut Hüseyni, buyururdu. Fâtıma “radıyallahü anhâ” orada
hâzır idi. Dedi, yâ Resûlallah! Hasen, kardesinden büyükdür.
Acabâ, küçük olana yardımcı olmak dahâ uygun iken, niçin Hasen
tarafını tutarsınız! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki: (Yâ Fâtıma! Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm
Hüseyne yardım ediyor.)
Onbesinci Menâkıb: (Uyûn-ür-rızâ) kitâbında, Hüseyn bin
Alîden “radıyallahü teâlâ anhümâ” nakl edilmisdir. Bir gün büyük
Ceddimin hizmetinde Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü teâlâ
anh” hâzır idi. Ben vardım. Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular
ki, (Merhabâ! Yâ Ebâ Abdüllah! Yâ zeynes-semâvat-i velard!).
Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Âsûmânın ve yerin senden baska zîneti var mıdır. Resûl-i ekrem
hazretleri buyurdu: (Ey Ubeyy bin Kâ’b! O ma’bûd hakkı
için ki, beni insanlara resûl olarak gönderdi, Hüseyn bin Alî
yeryüzünün merkezinin süsüdür. Ondan ziyâde zînet, göklerin
tabakalarıdır.)
Onaltıncı Menâkıb: Ibni Ishâk Isbâdâti nakl etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki, (Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” Arsın iki süsüdürler!)
O zemân, Allahü teâlâya Cennet, lisân-ı hâl ile dedi
ki, (Yâ Rabbî! Sebebi nedir ki, beni miskînlere ve dervîslere
mesken edersin.) Nidâ geldi ki, ey Cennet! Bu se’âdete râzı olmaz
mısın ki, erkânını [köselerini] Hasen ve Hüseyn ile süslerim!
Cennet o müjdeye övünüp, râzıyım, râzıyım, dedi. Ne
mutlu se’âdete kavusmus olanlara ki, arsın ve Cennetin köselerinin
zînetleri olan bunların yakınlık derecelerini düsünmelidir.
Onyedinci Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
menkıbeleri bâbında beyân olunmus idi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine ziyâfet vermisdi. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” o ziyâfetden çıkıp, eve geldi. Hazret-i
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhümâ”, hazret-i Alîde
hüzün görüp, sordu: Yâ Alî! Bu ne hüzündür ki, sende müsâhe-
– 555 –
de ederim. Hazret-i Alî buyurdu ki, yâ Fâtıma! Eger bizim de
dünyâlıgımız olsa idi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini evimize da’vet ederdik. Nitekim bugün hazret-
i Osmân da’vet etdi. Hazret-i Fâtıma buyurdu ki: Biz de
da’vet edelim. Hazret-i Alî dedi: Yâ Resûlullahın kızı. Yâ Habîbullahın
kerîmesi. Ne ile ikrâm edersin. Hangi ta’âmı yidirirsin.
Hazret-i Fâtıma buyurdu ki: O Habîbullahdır. Ona Allahü
teâlâ ikrâm eder ve ta’âm verir. Hazret-i Alî, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına varıp, dedi
ki: Yâ Resûlallah! Kerîmeniz Fâtıma-tüz-zehrâ sizi evine
da’vet eder. Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Yâ Alî! Yalnız beni mi, eshâbımla berâber mi?) Alî “radıyallahü
anh” dedi ki: Eshâb-ı kirâm da berâber buyursunlar.
Eshâb-ı kirâm ile berâber kalkıp, devletli ve se’âdetli hazret-i
Fâtımanın, mubârek evlerine geldiler. Hazret-i Fâtıma, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin dergâhına teveccüh edip, dedi
ki, yâ Rabbî! Muhakkak senin Habîbin bugün miskîn kulunun
evine geldi. Sen onlara ikrâm eyle, ni’metler ver. Ben fakîr, onlara
ikrâm etmege ve ni’met vermege kâdir degilim [gücüm yetmez].
Bir çömlegi vardı. Ates üzerine [ocaga] koydu. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kendi lutf ve keremi ile o çömlegi
ta’âm ile doldurdu. Hazret-i Fâtıma o ta’âmı Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine getirdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve Eshâb-
ı güzîn o ta’âmdan yidiler. Resûlullah hazretleri buyurdular
ki, (Is bu ta’âm Cennet ta’âmlarındandır.) Ondan sonra hazret-
i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” evine girip, secde eyledi
ve dedi ki, (Yâ Rabbî! Benim kölem yokdur ki âzâd edeyim.
Velâkin dilerim ki, ümmet-i Muhammedin günâhkârlarından
bir mikdârını, Cehennem atesinden âzâd eyleyesin!) Derhâl
Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Dedi ki, yâ Resûlallah! Senin kızın
Fâtıma-tüz-zehrâ günâhkâr ümmet için, münâcât etdi. Allahü
teâlâ buyurdu ki: (Habîbime selâm eyle ve de ki, Fâtımanın evine
gelenlerin her bir adımına yüz er ve yüz kadın Cehennem
azâbından âzâd eyledim.) Bizi müslimân olmakla ve Muhammed
aleyhisselâmın ümmeti olmakla sereflendiren Allahü teâlâya
hamd olsun. Resûlüne, âline, ezvâcına ve eshâbına ve evlâdına
ve uyanlara selâm olsun.
– 556 –
ONBIRINCI BÂB
Eshâb-ı Kirâmın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” Menâkıbı:
Yûsüf-i Erdebîli “rahimehullahü teâlâ” (Envâr) adlı kitâbında
Seyh Ebû Amr bin Salâhdan nakl etmisdir. O dedi ki,
(Ma’rife-tül hadîs) adlı kitâbda, Imâm-ı Nevevînin “rahimehullah”
(Irsâd) adlı kitâbından alarak dedi ki: Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin hepsi âdildirler.
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” âhırete intikâlleri
sırasında yüzondörtbin Sahâbe mevcûd idiler. Kur’ân-ı
azîm-üs-sân ve sahîh hadîs-i serîflerde, hepsinin adâletleri ve
büyüklükleri bildirilmekdedir “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’in”.
Birinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf) kitâbının, bu bâbının sahîh
hadîs-i serîfler kısmının evvelinde, Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Eshâbımı
kötülemeyiniz! Sizlerden biri Uhud dagı kadar altın sadaka
verse, Eshâbımdan birinin bir müd arpa sadakasının veyâ
yarısının sevâbına kavusamaz.) Kevrânî “rahimehullahü teâlâ”
buyurmus ki, muhakkak sizin biriniz, Uhud dagı kadar altın sadaka
vermekle, Sahâbe-i güzînin bir müd veyâ onun yarısı mikdârı
sadakasında nâil oldugu ecr ve sevâba kavusamaz. Sahâbî;
o kimsedir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini, mü’min oldugu hâlde bir kerre gören kimse demekdir.
Denildi ki, hadîs-i serîfin ma’nâsı sudur: Sahâbe-i güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden fakîr olan
birinin Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda, az bir
mal vermesi, onlardan sonra gelenlerin vermelerinden efdaldir.
Sahâbe-i güzînin fazîleti, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûrlarına ve sohbet-i serîflerine erismek ile oldu.
Baska birsey ile olmadı. Zîrâ onlar vahy zemânına yetisdiler.
Bizden birimizin bin sene ömrü olsa, bütün ömrümüzce, Alla-
– 557 –
hü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin emrlerine imtisâl etsek ve yasaklarından
kaçınsak, belki kendi zemânımızın cümle insanlarının
âbidi olsak, bütün ibâdetlerimiz, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin bir sâat sohbetinde olmaga
mukâbil olmaz. Bundan dolayıdır ki, onların fazîletine hiçbir
sey esid olmaz. Kevrânînin kelâmı temâm oldu.
(Müslim) sârihi “rahimehullahü teâlâ” beyân etmis ki, Sahâbe-
i güzîn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin seb’i [onları
kötülemek] harâmdır. Harâm olan fuhs ile aynıdır. Onlardan
fitnelere karısmıs olsun veyâ olmasın aynıdır. Zîrâ onlar müctehiddir.
Onların sânlarına yakısmıyan ma’nâlar söylemek büyük
günâhlardandır. Bütün âlimlerin mezhebi odur ki, onları kötüliyen
ta’zîr olunur. Katl olunmaz. Ba’zı mâlikî mezhebi âlimleri
katl olunur, dedi.
Tayyibî hazretleri demisdir ki, Sahâbe-i kirâmın hepsi, mutlaka
âdildirler. Kur’ân-ı azîm-üs-sân ve hadîs-i serîflerin ve i’timâd
olunur kimselerin icmâ’ları ile anlasılmakdadır. Yine (Envâr)
kitâbında Yûsüf-i Erdebîli “rahimehullahü teâlâ” demisdir
ki, Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine ta’n etmek
câiz degildir. O Sahâbe-i kirâmın büyüklerindendir. Yezîdden
baskasına la’net etmek ve kötülemek câiz degildir. [Hattâ onu
bile kötülemek lüzûmsuzdur.] Zîrâ hepsi mü’min ve müslimândırlar.
Allahü teâlânın irâdesine kalmısdır. Isterse azâb eder, isterse
rahmet eder. Imâm-ı Gazâlî ve Nevevî ve gayrileri böyle
dediler. Hüccet-ül islâm imâm-ı Gazâlî “rahmetullahi aleyh”
buyurmusdur ki: Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseynin “radıyallahü
anhümâ” sehîd edilmelerini ve Sahâbe-i kirâmın arasında
meydâna gelen çekisme ve çarpısmaları hikâye etmek, anlatmak
harâmdır. Çünki, Eshâb-ı kirâmın ba’zısına bugz etmege
sebeb olur. Hâlbuki onlar dinde âlimdirler. Din imâmları bilgilerini
rivâyet yolu ile onlardan almısdır. Bu dogru yol ile dogru
din bilgilerini ögrendik. Onları kötüleyen kimse kendi mel’ûndur.
Kendi nefsine ve dînine ta’n etmis olur. Imâm-ı Gazâlînin
kelâmı temâm oldu.
Ikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, yukarıda bildirilen
hadîs-i serîfin devâmında bildirilmisdir. Ebû Bürdeden ve
onun da babasından nakl olunan hadîs-i serîfde, Resûlullah
– 558 –
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek basını semâdan yana
kaldırarak, (Yıldızlar gökde emene’dir [rahmet veyâ emînin
çogulu]. Yıldızlar gitdigi zemân, gökde va’d olunan seyler olur.
Ben de Eshâbım üzerine emînim. Gitdigim zemân, Eshâbıma
va’d olunan seyler gelir. Eshâbım da ümmetim üzerine emenedir.
Eshâbım gidince, ümmetime va’d olunan seyler gelir) buyurdular.
(Müslim) hadîs kitâbını serh eden “rahimehullahü teâlâ” beyân
etmisler ki; hadîs-i serîfde geçen emenetün kelimesi, emân,
rahmet demekdir ve emînin çoguludur. Emîn ise hâfız, koruyucu
ya’nî sebebdir. Gökler için va’d olunan seyler, kıyâmet günündeki
yarılması, dagılmasıdır. Yıldızların gitmesinden maksad,
karârması ve dökülmesidir. (Ben Eshâbıma emeneyim ve
ben ki gitdim; Eshâbıma, fitneden, harbden ve ba’zı arabların
irtidâdından, kalblerde meydâna gelen ihtilâflardan va’d olunan
seyler gelir, demekdir.) Bunlarla alâkalı olan seyleri açıkca
bildirdiler. Buyurdukları hersey vâki’ oldu. Ümmetine va’d olunan
seyler, zuhûra geldi. Bid’at fırkalarının zuhûru, dinde olan
çesidli reformist hareketler, seytânın arkadaslarının meydâna
çıkması, [Deccâl] rûmun zuhûru, Mekke ve Medînenin harâb
olması, hayrât ehlinin gitmesi, ser ehlinin gelmesi ve kıyâmetin
bunlar üzerine kopması bunlardandır.
Üçüncü Menâkıb: Yine o hadîs-i serîfin devâmında, Ebû
Sa’îd-i Hudrîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Insanlar üzerine bir zemân gelir. Bir kısm kimseler
gazâ ederler. Içinizde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Eshâbından kimse var mıdır, derler. Evet
derler. Sonra harb kazanılır. Ondan sonra nâs [insanlar] üzerine
bir zemân gelir ki, harb ederler. Içlerinden bir cemâ’at derler
ki, içinizde Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
eshâbı ile görüsmüs [tâbi’înden] kimse var mıdır. Derler ki,
evet. Sonra harb kazanılır. Yine insanlar üzerine bir zemân gelir
ki, harb ederler. Bir cemâ’at der ki, içinizde Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Eshâbını görmüs olanları gören
[tebe-i tâbi’înden] kimse var mıdır. Derler ki, evet. Sonra
harb kazanılır. [Ya’nî feth müyesser olur.]) Bu hadîs-i serîfde
– 559 –
(Buhârî) ve (Müslim) müttefiklerdir. [Ya’nî her ikisinde de vardır.]
(Müslim) rivâyetinde ziyâde etmisdir ki, dördüncü ordu da
vardır. Ya’nî denilir ki, (Bakınız! Içinizde, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Eshâbını göreni görenini göreni
görmüs kimse var mıdır!) Bir kisi bulunur. Harb kazanılır. Tayyibî
“rahimehullahü teâlâ” buyurmus ki, bu hadîs-i serîfde, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri için mu’cize,
Eshâb-ı kirâm, tâbi’în ve tebe-i tâbi’în “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” için fazîlet vardır.
Dördüncü Menâkıb: Yine o hadîs-i serîfin devâmında, Imrân
bin Husayndan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ümmetimin üstünleri benim zemânımda bulunanlardır.
Ya’nî Eshâbımdır. Sonra o kimselerdir ki, Eshâbımı ta’kîb
eder. Sonra o kimselerdir ki, onları ta’kîb edeni ta’kîb eder.
Muhakkak onlardan sonra bir kavm gelir ki, onlardan sâhidlik
istenmeden sâhidlik ederler ve hıyânet ederler. Onların yapdıkları
o hıyânet ile onlarda emânet kalmaz. O kimsenin hilâfınca
ki, tahkîr olundugunda, bir kerre hıyânet eder. O hıyânet
etmis olur. Ammâ onunla emânetden çıkmaz. Ba’zı hâllerde
sözünde durmazlar. Onlarda semizlik zâhir olur [sismân olurlar].)
Bir rivâyetde (Istenmeden yemîn edenler...) buyurulmusdur.
Türpüstî “rahimehullah” demisdir ki: Bir kerre gaflet ile hıyânet
edenden güven kalkmaz. Devâmlı hıyânet yapanda emniyyet
kalmaz. Ona güvenilmez. Sismânlık ile de din islerinde
fazla dikkat etmemek ve gafletde olmak anlasılır. Çünki, umûmiyyetle
sismân kimseler, din islerine az ehemmiyyet verir.
Nefslerine riyâzet çekdirmeyip, arzû ve isteklerinin çogu, lezîz
yemekler ve uyku olur. Bu hadîs-i serîfler sahîh hadîslerdendir.
Bundan sonra nakl olunanlar da öyledir.
Besinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Eshâbıma ikrâm
[hurmet] ediniz. Sübhesiz, Eshâbım sizin üstünlerinizdir [hayrlılarınızdır].
Sonra onları ta’kîb edenler, sonra da onları ta’kîb
edenler üstündürler. Sonra yalan yayılır. Hattâ istenmedigi hâl-
– 560 –
de yemîn eder, istenmeden sâhidlik ederler. Dikkat ediniz.
Cennetin ortasına girerek se’âdete kavusmak isteyen, cemâ’atden
ayrılmasın. Çünki, seytân kendi görüsüne uyarak cemâ’atden
ayrılan ile birlikdedir. Iki kisi bir araya gelse seytân onlardan
çok uzak olur. Ancak yabancı bir kadın ile bir erkek bir
araya gelirse seytân onların üçüncüsü olur. Kim iyiliklerinden
dolayı sevinir, kötülüklerine üzülürse, mü’mindir.) Yine (Mesâbîh-
i serîf)in hasen hadîslerinde, Câbir “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Beni gören ve beni
göreni gören müslimânı Cehennem atesi yakmaz.)
Altıncı Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîsler
kısmında, Abdüllah bin Magfel “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü teâlâ hazretlerinden
korkunuz! Allahü teâlâ hazretlerinden Eshâbım hakkında
korkun. Onları kötü sözlerinize hedef ittihâz etmeyiniz. Her
kim ki onlara bugz eyler, bana bugz etdigi için bugz eder. Her
kim ki onlara ezâ eder, bana ezâ [eziyyet) eder. Her kim ki bana
ezâ eder, Allahü teâlâ hazretlerine ezâ [eziyyet] eder. Her
kim ki Allahü teâlâ hazretlerine ezâ ederse, ona azâb yapması
yakındır.)
Yedinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in haseninde [hasen
hadîslerinde], Enes “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki: (Ümmetimde Eshâbım tuz gibidir. Yemek ancak tuz ile lezzetli
olur.) Abdüllah bin Zübeyr “radıyallahü anh” babasından
nakl etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki: (Kıyâmet günü, eshâbımdan herbiri,
kabrlerinden kalkarken, vefât etdigi memleketin bütün
mü’minlerinin önlerine düserek ve onlara nûr ve ısık saçarak,
arasat meydânına götürürler.) Ibni Mes’ûd “radıyallahü anh”
hazretleri rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdular ki: (Eshâbımdan bana, beni rencîde edecek
birsey söylemeyiniz. Ben onların yanına kalbim selîm olarak
çıkmak isterim!) Ya’nî Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri arzû eder ki, dünyâdan o hâlde çıkmak is-
– 561 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:36
ter ki, kalb-i serîfleri Eshâbından râzı olsun. Onlardan birisine
hıkd [kin] baglamıs olmasın. Onun için onlarla alâkalı iyi olmıyan
seyleri bildirmeyin demekdir.
Sekizinci Menâkıb: (Ravda-tül ulemâ) kitâbı yirmiyedinci
bâbda, Eshâb-ı kirâmın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
üstünlükleri beyân olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin hadîs-i serîflerine uymak ve taklîd
etmek câizdir. Bunda ihtilâf yokdur. Eshâb-ı kirâmın “aleyhimürrıdvân”
kavl-i serîflerini taklîd câiz midir, degil midir, ihtilâf
etdiler. Âlimlerimiz, zâhir usûlde dediler ki, câizdir. Bütün
Sahâbenin kavlleri huccetdir. Ma’nâlarını bilmeden, onu tasdîk
ederiz ve amel ederiz. Hattâ Imâm-ı a’zam “rahimehullah” hazretlerinden
rivâyet olunmus ki, kendisine soruldu: Sizin sözleriniz,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kitâbı Kur’ân-ı kerîme
muhâlif olursa, ne yapmak gerekdir. Buyurdu ki: Benim
kavlimi terk edip, Kitâbullaha uyunuz [onun bildirdigi gibi yapınız!].
Yine soruldu: Sizin kavliniz Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kavline muhâlif olursa, ne yapmak gerekdir.
Buyurdu ki: Benim kavlimi terk edip, Resûlullahın kavli
ile amel ediniz. Sonra yine soruldu: Sahâbe-i güzîn hazretlerinin
kavlleri, senin kavline muhâlif olursa, ne yapmak lâzımdır.
Buyurdu ki: Benim kavlimi terk edip, Sahâbe-i kirâmın kavlini
tutunuz. Denildi ki, tâbi’înin kavli senin kavline muhâlif olursa,
ne yapmak lâzımdır. Buyurdu ki: Biz de onlar gibiyiz. Avâmın
kavlini taklîd câiz degildir. Zâhir olan âlimlerimizden rivâyet
olunur ki, Sahâbe-i güzînin kavlleri, sözleri hüccetdir. Kavlleri
taklîd olunur.
Imâm-ı Sâfi’î “rahimehullahü teâlâ” zâhir usûlünde dedi ki,
Sahâbe-i güzîn hazretlerinden her bir kimsenin kavli taklîd
olunmaz. Imâm-ı Sâfi’î mezhebi âlimlerinden ba’zıları dediler
ki, dört kimsenin kavli taklîd olunur. Onlar (Halîfe-i râsid)dir.
Ebû Bekr, Ömer, Osmân, Alî “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”.
Biz deriz ki, bütün Eshâb-ı kirâmın kavlleri taklîd olunur.
Ondan dolayı Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Bir hadîs-i serîfde buyurdular
ki: (Eshâbım gökdeki yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız
dogru yolu bulursunuz!) Ondan dolayı ki, ümmeti bunun
– 562 –
üzerine icmâ’ etmisdir ki, insanların en üstünleri, en efdalleri
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Eshâbıdır. Eger kavlleri taklîd olunmasa, diger ümmetler
üzerine üstünlükleri açık olmazdı. Allahü teâlâ hazretleri
onların fazîletlerini, üstünlüklerini bildirmek için Âl-i Imrân sûresi
159.cu âyet-i kerîmesini gönderdi. Meâl-i serîfi, (Allahü teâlânın
rahmeti ile sen onlara suhûlet gösterirsin. Eger sen, kötü
yaratılıslı, katı kalbli olsa idin, onlar yanından dagılırlar idi.
Onları afv et. Onların magfiretini iste ve islerinde onlar ile müsâvere
et!) olan bu âyet-i kerîme, Eshâb-ı güzînin fazîletleri
üzerine ve onların kavllerine ittibâ’ üzerine delîldir. Aslında
Resûl-i ekrem hazretleri onlar ile müsâvereye muhtâc degildi.
Bununla berâber emr olundu. (Ravda-tül ülemâ) kitâbının sözü
temâm oldu.
(Mîzân-i Sa’rânî) kitâbında, Imâm-ı Sâfi’î hazretlerinin
(Rey’ sâhibleri ve onlardan sakınmak) ile alâkalı sözünün nakl
edildigi faslda, Ibni Salâhdan “rahimehullah” söyle rivâyet etmisdir.
Hadîs ilminde nakl etmis ki, Imâm-ı Sâfi’î hazretleri
(Risâle-i kadîme)sinde, Sahâbe-i güzîn hazretleri üzerine senâdan
sonra dedi ki, onlar o senâya ehldir. (Sahâbe, ilm, ictihâd,
vera’ ve akl bakımından bizden üstündür. Onların rey’lerini çok
begeniriz. Bize göre, bizim rey’lerimizden evlâdır!) buyurmusdur.
Beyhekî de rivâyet etmisdir ki, Imâm-ı Sâfi’î hazretlerine
soruldu; (yaya olarak hacca gidecegim diye nezr eden bir kimse,
sözünde durmasa ne yapması lâzım gelir.) Yemîn keffâreti
verir diye cevâb vermisdir. Süâl eden kimse bu fetvâ karsısında
duraklayınca, Imâm-ı Sâfi’î buyurmus ki, (Benden çok üstün
olan Ibni Ebî Ribâh “radıyallahü teâlâ anh” da böyle fetvâ verdi.
[Bu zât sahâbeden idi.]) Yine (Mîzân)da bundan evvel beyân
buyurmuslardır ki, Imâm-ı Sâfi’î; Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hadîs-i serîflerinden baska, Eshâb-ı kirâmın
ve tâbi’înin sözlerinden de ictihâd ederken fâidelenmislerdir.
Yine (Mîzân)da, Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe hazretlerinin,
fazîleti, makâmı ve ilmi beyânında nakl olunmus ki, Imâm-ı Sâfi’î
hazretleri; Imâm-ı a’zamın kabrini ziyâret sırasında, ictihâdını
terk etdi. Sabâh nemâzı vaktinde, sabâh nemâzını kıldı.
Sonra buyurdu: (Ben nasıl okuyayım, Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfenin
huzûrunda ki, o sabâh nemâzı kılarken kunût okumamıs-
– 563 –
dır.) Imâm-ı Sâfi’î de, edebini gözetmekden dolayı okumadı.
Böylece edeb kapısını açdı. Bütün müctehidlere ve kavllerine,
iyi düsünülmesini, ictihâdlarından dolayı kötülenemiyeceginin
bilinmesinin lâzım oldugunu ve bunların Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” sözlerinden delîller çıkararak ictihâd
etdiklerini bildirmek istedi. Yine (Mîzân)da nakl etmisdir ki,
Imâm-ı Sâfi’î hazretleri buyurdu ki, her zemânda hadîs âlimleri
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” gibidir.
Zemân-ı serîflerinde buyururlardı ki, (Ben hadîs âlimlerinden
birisini görsem, güyâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Eshâb-ı güzîninden birisini görmüs gibi olurum!)
(Mîzân)ın sözü temâm oldu. Ma’lûmdur ki, (Mîzân)dan
nakl olan (Ravda)dan nakl olunanı nakz eder. Imâm-ı Sâfi’î
hakkında ve onların yüksek sânlarına lâyık olan da budur.
Evliyânın efdali, Sıddîk-ı ekber, ba’dehu Fârûk,
ve Zinnûreynden sonra, Alîdir ol Velîyullah.
Kalan Eshâbı hem ki, cümlesinin zikri hayrolsun,
cemî’i Âl-ü Eshâb-ı kirâmı severim fillah.
Asere-i mübessere ve Fâtıma, Hasen ve Hüseyn,
bu ümmetden bunlara Cennet ile neshedü billah.
Ve gayri kimseye aynîle Cennetlik denilmez ki,
o gaybe hükm olur, gaybi ne bilsin kimse gayrillah.
Ve Eshâb-ı kirâmın cümlesinden sonra ümmeümmetden,
cemî’i Tâbi’în olmusdur, efdalü Evliyaillah.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1342 Sun, 11 Oct 2020 18:29:02 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1342 Aşere-i Mübeşşere nin Menkıbeleri

Cennetle müjdelenen on büyük sahâbî: Ebû Bekr-i Sıddîk,
Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn, Aliyyül Mürtedâ, Ebû
Ubeyde bin Cerrâh, Talha, Zübeyr, Sa’îd bin Zeyd, Sa’d bin
Ebî Vakkâs, Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în”.
1– (Mesâbîh) kitâbının sâhibi [Muhyissünne imâm-ı Begavî
“rahimehullah”], bu bâbın hasen hadîsler bâbında, Abdürrahmân
bin Avfdan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir hadîs-i serîfde
buyurdular ki: (Muhakkak, Ebû Bekr Cennetdedir. Ömer
Cennetdedir. Osmân Cennetdedir. Alî Cennetdedir. Sa’d bin
Ebî Vakkâs Cennetdedir. Sa’îd bin Zeyd Cennetdedir. Ebû
Ubeyde bin Cerrâh Cennetdedir.)
(Mesâbîh) sâhibi bu bâbın sahîh hadîsler kısmının evvelinde,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl etmisdir.
Ömer “radıyallahü anh” buyurdular ki: (Bu ise onlardan dahâ
lâyık kimse yokdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefâtı zemânında onlardan râzı idi. Onlar: Osmân, Alî,
Zübeyr, Talha, Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân bin Avfdır.)
Bu emrden ve lâyık olmakdan murâd hilâfet emridir. Tayyibî
“rahimehullahü teâlâ” buyurmuslar ki, bu halîfelik isine en
çok liyâkatli olanı bildirdiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” bunlardan râzı oldukları hâlde vefât etmislerdir.
Hâlbuki, bütün Eshâb-ı kirâmdan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” râzı idiler. Bunlardan [altı sahâbîden] râzı olmalarının
bildirilmesi, bunlardan çok râzı oldukları, âsere-i mübessereden
oldukları için ve hepsi Kureysden oldukları içindir. (Imâmlar
[halîfeler] Kureysden olur) buyurulmusdur.
2– Câbir “radıyallahü anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri (Ahzâb) harbinde, o gün
– 533 –
buyurdular ki, (Kim bana bu kavmden haber getirebilir.) Zübeyr
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, ben getiririm. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Her Peygamberin havârîsi vardır. Benim havârim Zübeyrdir.)
[Her nebî için nusret vericiler vardır. Benim nâsırım Zübeyrdir.]
Îsâ aleyhissalâtü vesselâm hazretlerine eshâbından nusret
edenler Havârîyyûn idiler. Kelime ma’nâsı elbise [esvâb] agartıcı
[beyâzlatıcı] demekdir. (Mesâbîh)de nakl edilmisdir.
3– Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Benî Kureyzâ
kabîlesine gidip, onlardan bana kim haber getirir.) Ben
gitdim. Geri döndügümde hazret-i Resûl-i ekrem bana ebeveynini
cem’ etdi. Ya’nî (Babam anam sana fedâ olsun) buyurdular.
(Mesâbîh)den nakl edilmisdir.
4– (Mesâbîh) kitâbında bildiriliyor. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri bildirmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin, ebeveynini cem’ etdigi bir kisiden baskasını
görmedim. O da Sa’d bin Ebî Vakkâsdır. Ben isitdim
Uhud günü; buyurdular ki, (Yâ Sa’d! Anam, babam sana fedâ
olsun!)
5– Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: (Ehl-i islâmın fîsebîlillah
evvel ok atanı benim.) Müslim sârihi “rahimehullah” beyân
buyurmuslardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Ebû Ubeyde bin Hâris bin Abdülmuttalib “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini muhâcirînden altmıs atlı bölük
ile Ebû Süfyânın üzerine gönderdi. Sa’d da onlar ile berâber idi.
Ebû Süfyân o vakt müsriklerin serdârı idi. Islâmda ilk harb bu
idi. Önce müsriklere ok atan Sa’d hazretleri oldu. (Mesâbîh)
den nakl olunmusdur.
6– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
nakl edilmisdir. Buyurdular ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bir gazâdan Medîne-i münevvereye
geri döndüklerinde, bir gece uykuları gelmedi. Buyurdular ki:
(Ne olaydı, sâlih bir zât bizi beklese idi.) O sırada bir silâh sesi
isitdik. Hazret-i Habîb-i Ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
(Kimdir o) buyurdu. Dısarıdaki kisi, (Sa’ddır) dedi. Resû-
– 534 –
lullah, (Ne sebebden buraya geldin!) buyurdu. O Sa’d dedi ki,
(Kalbime bir korku geldi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin yanına geldim ki, koruyayım.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Sa’da düâ etdi, sonra uyudu.
(Mesâbîh)den alınmısdır.
7– Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Her ümmetin bir emîni vardır. Bu ümmetin emîni
Ebû Ubeyde bin Cerrâhdır.) (Mesâbîh)de yazılıdır. (Müslim)
kitâbını serh eden buyurmusdur ki, (Emîn, güvenilen ve kendisinden
râzı olunan kimse demekdir.) Âlimler buyurmuslardır
ki, emânet, Ebû Ubeyde ile bütün Eshâb-ı güzînde “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” müsterekdir. Lâkin, hazret-i Resûlullah,
Eshâbdan ba’zısını ba’zı sıfatla üstün kıldı.
8– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl
edilmisdir. Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri Sebir dagına vardılar. Ebû Bekr, Ömer, Osmân,
Alî, Talha ve Zübeyr “radıyallahü anhüm” hazretleri de
berâber idiler. Sebir dagı hareket etdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Sâkin ol! Senin üzerinde, Peygamber,
Sıddîk ve sehîdler var!) (Mesâbîh)de yazılıdır. Tayyibî
“rahimehulah” buyurmuslar ki, burada sehîd buyurulmasından
maksad, ismi cins kasd edilmisdir ki, sehîdler demekdir. Zîrâ
adı geçen hadîs-i serîfde hazret-i Sıddîk da sühedâdandır [sehîdlerdendir].
Önce nakl olan hadîs-i serîfden baska, buraya
kadar nakl olan hadîslerin hepsi Eshâbdan nakl olunmusdur.
Bundan böyle hasen hadîsdirler.
9– Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ümmetimin ümmetime en merhametlisi Ebû Bekrdir.
Allahü teâlânın emrlerinde ümmetimin en siddetlisi Ömerdir.
Hayâ yönünden en sâdıkı Osmândır. En güzel mîzaclısı,
Zeyd bin Sâbitdir. En iyi okuyan Ebû Zerdir. Halâli harâmı en
iyi bilen Mu’âz bin Cebeldir. Her ümmet içinde bir emîn vardır.
Bu ümmetin emîni Ebû Ubeyde bin Cerrâhdır.) (Mesâbîh) kitâbında
hasen hadîs olarak bildirilmisdir. Lâkin (Tirmizî) rivâyeti
ile bu hadîs-i serîf hasendir, sahîhdir. Ba’zıları Katâdeden
– 535 –
“radıyallahü anh” mürsel olarak rivâyet etmisler. O rivâyetde
ziyâde [ilâve] etmislerdir ki, bu ümmetde dînî hükmlere en çok
vâkıf olan Alî bin Ebî Tâlibdir.
10– Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
olunmusdur. Uhud günü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin üzerinde iki zırh var idi. Kaya üzerine çıkmak
istedi, çıkamadı. Talha “radıyallahü anh” sırtına alıp, kayaya
çıkardı. Râvî [nakl eden] der ki, ben isitdim, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Talha
vâcib kıldı). Kâdî der ki: Bu hadîs-i serîfin ma’nâsı, (Talha yapdıgı
is sebebi ile Cenneti kendine vâcib kıldı) demekdir. Veyâ
(Nefsini tehlükeye atdı. Kendini Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini korumak ugruna fedâ etdi) demekdir.
Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” rivâyet etmisdir.
11– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Talha bin Ubeydullah
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine nazar etdi ve buyurdular
ki: (Yeryüzünde yürüyenlerden nezrini yerine getiren bir kimseye
bakmagı seven, buna baksın!) Baska bir rivâyetde buyurdular
ki: (Yeryüzünde yürüyen bir sehîde bakmakla mesrûr olmak
istiyen, Talha bin Ubeydullaha baksın!) Türpüstî “rahimehullah”
beyân etmislerdir ki, hadîs-i serîfdeki Nahb kelimesi,
nezr ve mevt demekdir. Bundan dolayı arablar arasında, falan
kimse nezrini yerine getirmisdir, denir. Bu kelime iki ma’nâ
üzerinde de kullanılır. Allahü teâlâ hazretlerinin, meâl-i serîfi
(... Mü’minlerden nezrini yerine getirenler...) olan Ahzâb sûresi
23.cü âyetinde buyurdugu da nezr ma’nâsınadır. Ya’nî o sehîdler
ki, savas meydânlarında sadâkat ile savasmaga ve Muhammed
Mustafâya “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yardım
etmek üzere Allahü teâlâya söz verdiler. Mevt ma’nâsı da, Allahü
teâlâ yolunda cânını fedâ etmekdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” haber verdi ki,
muhakkak hazret-i Talha o kimselerdendir. Ya’nî nezrine vefâ
gösterdi. Ve o kimselerdendir ki, Allahü teâlâ yolunda ölümü
zevk yapdı. Hazret-i Talha “radıyallahü teâlâ anh” Uhud günü
nefsini Resûlullah hazretlerine siper etdi. Anlatıldı ki, hazret-i
Talha Uhud gününde ok, mızrak ve kılınç ile seksen yerinden
– 536 –
yaralandı. Her kim ki, Uhud muhârebesini anlatsalar, derler ki,
o gün Talha için idi. (Türpüstî)nin kelâmı böyledir.
12– Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Benim kulagım, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek agzından isitdi,
buyurdular ki: (Talha ve Zübeyr Cennetde dolasırlar!)
13– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri Uhud günü buyurdular ki: (Yâ Rabbî! Atdıgını
isâbet etdir, düâsını kabûl et!) Yine Sa’d hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Yâ Rabbî! Sa’d sana düâ etdigi zemân kabûl
et!) Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyetdir
ki, Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ile karsılasdı. Buyurdu ki, (Bu benim dayımdır!)
Sa’d, benî Zühreden idi. Ömer ibni Hattâbın “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbında da anlatıldıgı üzere, altı kimsenin arasında
hilâfet emrini sûrâya bırakmıslar idi. Sa’d bin Ebî Vakkâs
“radıyallahü teâlâ anh” da orada zikr olunmusdur.
Her Muvahhid Mü’min tarafından hıfzı gereken güzel bir
menkıbe: Abdürrahmân Hamîd el Câmî “kuddise sirruhüssâmî”
hazretleri, (Nefehât-ül-Üns) adlı kitâb-ı serîfinin evvelinde,
vilâyet erbâbının “kaddesallahü teâlâ ervâhahüm” sınıflandırılmasında,
(Kitâb-ı Kesf-ül Mahcûb)dan nakl buyurmuslardır.
Allahü Sübhânehü ve teâlâ, Burhân-ı Nebevîyi bâkî kılmısdır.
Evliyâyı o burhânın açıga çıkmasına sebeb kılmısdır. Tâ ki, dâimâ,
Allahü teâlâ hazretlerinin âyetleri ve Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin muhabbetinin
sıdkı açıga çıksın. Onları âlemlerin vâlîleri yapdı. Hazret-i Muhammedin
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hadîsini yenilediler.
Nefse uyma yolunu terk etdiler. Gökden yagmur onların
varlıgı sebebi ile iner. Yerden ot, onların ahvâli ve safâsı bereketi
ile yetisir. Müslimânlar, kâfirler üzerine gâlibiyyetleri onların
himmetleri ile buldular. Onlar dört bin kimsedir. Birbirini
dahî bilmezler. Kendi kemâllerini dahî bilmezler. Hepsinin hâlleri
kendilerinden ve halkdan örtülüdür. Bunlar hakkında haberler
vardır. Bu husûsda Elhamdülillah ki, haber ulasmısdır.
– 537 –
Ammâ o kimseler akl ve hâl ehlidir. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri dergâhının kumandânı olanların sayıları üçyüzdür.
Onlara (Ahyâr) derler. Onlardan kırklar vardır ki, onlara (Ebrâr)
derler. Dört dânesine de (Evtâd) derler. Üç dânesine de
(Nükebâ) derler. Bir dânesine [en büyüklerine] (Kutb) ve
(Gavs) derler. Bunların hepsi birbirini tanırlar. Islerinde birbirinin
iznine muhtâcdırlar. Bununla alâkalı olarak haberler vardır
ve büyüklerin sözleri mevcûddur. Hakîkat ehli bunun sıhhati
üzerine ittifâk etmisdir.
(Fütûhât-ı Mekkiyye) kitâbının sâhibi “kuddise sirruh”, o
kitâbda, otuzuncu faslda; yüzdoksansekizinci bâbda, yedi aded
olan ricâle (Ebdâl) denilmisdir demekdedir. Ve o yerde zikr etmisdir
ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri yeri yedi iklim
kılmısdır. Kendi bendelerinden yedi kimseyi güzîde etmisdir.
Onlara (Ebdâl) demislerdir. Her iklimin vücûdunu o yedi kimseden
birisinin varlıgına baglamısdır. (Mevlânâ Câmînin sözü
burada temâm oldu.)
Hâce Behâül Hak Veddîn “kuddise sirruh” hazretlerinin,
kendi sâdık talebelerinden olan Muhammed bin Muhammed
el-Hâfız Buhârî “rahimehullah” risâlesinde nakl etmisdir. Hâce
hazretleri buyurdular ki, Ebû Tâlib-i Mekki “kuddîse sirrühül’azîz”
kendi (Kût-ül kulûb) adlı kitâbda nakl etmisdir ki,
(Kutb-ı zemân) olan kimse, her asrda, kıyâmete kadar, emîr-ül
mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
nâib-i menâbi [vekîli] makâmındadır. (Evtâd)dan üçü de
kutbdan asagıdırlar. Her zemânda o üçü de üç halîfenin, ya’nî
Emîr-ül mü’minîn Ömer, emîr-ül mü’minîn Osmân, emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anhüm” vekîlleridirler. Onların
sıfatları, hâlleri, yakînleri bu [üç büyük halîfenin] hâllerine
benzer. Bu sâdıklardan altı kimsenin, sıfatı da budur: (Yeryüzü
ehâlisinden belâ onlar vâsıtası ile def’ edilir. Onlar vâsıtası
ile rızk gönderilir. Onlar vâsıtası ile yagmur yagdırılır. Yeryüzü
onlar vâsıtası ile ayakda durur. Her zemânda, âsere-i mübessereden
diger altısının da, bunlar vekîlleridir “radıyallahü teâlâ
anhüm”.) Bu büyük Velîlerin herbiri, âsere-i mübessereden birinin
vekîli olarak bulunur. Onlara lâyık n]]> Aşere-i Mübeşşere nin Menkıbeleri

Cennetle müjdelenen on büyük sahâbî: Ebû Bekr-i Sıddîk,
Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn, Aliyyül Mürtedâ, Ebû
Ubeyde bin Cerrâh, Talha, Zübeyr, Sa’îd bin Zeyd, Sa’d bin
Ebî Vakkâs, Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în”.
1– (Mesâbîh) kitâbının sâhibi [Muhyissünne imâm-ı Begavî
“rahimehullah”], bu bâbın hasen hadîsler bâbında, Abdürrahmân
bin Avfdan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir hadîs-i serîfde
buyurdular ki: (Muhakkak, Ebû Bekr Cennetdedir. Ömer
Cennetdedir. Osmân Cennetdedir. Alî Cennetdedir. Sa’d bin
Ebî Vakkâs Cennetdedir. Sa’îd bin Zeyd Cennetdedir. Ebû
Ubeyde bin Cerrâh Cennetdedir.)
(Mesâbîh) sâhibi bu bâbın sahîh hadîsler kısmının evvelinde,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl etmisdir.
Ömer “radıyallahü anh” buyurdular ki: (Bu ise onlardan dahâ
lâyık kimse yokdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefâtı zemânında onlardan râzı idi. Onlar: Osmân, Alî,
Zübeyr, Talha, Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân bin Avfdır.)
Bu emrden ve lâyık olmakdan murâd hilâfet emridir. Tayyibî
“rahimehullahü teâlâ” buyurmuslar ki, bu halîfelik isine en
çok liyâkatli olanı bildirdiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” bunlardan râzı oldukları hâlde vefât etmislerdir.
Hâlbuki, bütün Eshâb-ı kirâmdan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” râzı idiler. Bunlardan [altı sahâbîden] râzı olmalarının
bildirilmesi, bunlardan çok râzı oldukları, âsere-i mübessereden
oldukları için ve hepsi Kureysden oldukları içindir. (Imâmlar
[halîfeler] Kureysden olur) buyurulmusdur.
2– Câbir “radıyallahü anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri (Ahzâb) harbinde, o gün
– 533 –
buyurdular ki, (Kim bana bu kavmden haber getirebilir.) Zübeyr
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, ben getiririm. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Her Peygamberin havârîsi vardır. Benim havârim Zübeyrdir.)
[Her nebî için nusret vericiler vardır. Benim nâsırım Zübeyrdir.]
Îsâ aleyhissalâtü vesselâm hazretlerine eshâbından nusret
edenler Havârîyyûn idiler. Kelime ma’nâsı elbise [esvâb] agartıcı
[beyâzlatıcı] demekdir. (Mesâbîh)de nakl edilmisdir.
3– Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Benî Kureyzâ
kabîlesine gidip, onlardan bana kim haber getirir.) Ben
gitdim. Geri döndügümde hazret-i Resûl-i ekrem bana ebeveynini
cem’ etdi. Ya’nî (Babam anam sana fedâ olsun) buyurdular.
(Mesâbîh)den nakl edilmisdir.
4– (Mesâbîh) kitâbında bildiriliyor. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri bildirmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin, ebeveynini cem’ etdigi bir kisiden baskasını
görmedim. O da Sa’d bin Ebî Vakkâsdır. Ben isitdim
Uhud günü; buyurdular ki, (Yâ Sa’d! Anam, babam sana fedâ
olsun!)
5– Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: (Ehl-i islâmın fîsebîlillah
evvel ok atanı benim.) Müslim sârihi “rahimehullah” beyân
buyurmuslardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Ebû Ubeyde bin Hâris bin Abdülmuttalib “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini muhâcirînden altmıs atlı bölük
ile Ebû Süfyânın üzerine gönderdi. Sa’d da onlar ile berâber idi.
Ebû Süfyân o vakt müsriklerin serdârı idi. Islâmda ilk harb bu
idi. Önce müsriklere ok atan Sa’d hazretleri oldu. (Mesâbîh)
den nakl olunmusdur.
6– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
nakl edilmisdir. Buyurdular ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bir gazâdan Medîne-i münevvereye
geri döndüklerinde, bir gece uykuları gelmedi. Buyurdular ki:
(Ne olaydı, sâlih bir zât bizi beklese idi.) O sırada bir silâh sesi
isitdik. Hazret-i Habîb-i Ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
(Kimdir o) buyurdu. Dısarıdaki kisi, (Sa’ddır) dedi. Resû-
– 534 –
lullah, (Ne sebebden buraya geldin!) buyurdu. O Sa’d dedi ki,
(Kalbime bir korku geldi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin yanına geldim ki, koruyayım.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Sa’da düâ etdi, sonra uyudu.
(Mesâbîh)den alınmısdır.
7– Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl edilmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Her ümmetin bir emîni vardır. Bu ümmetin emîni
Ebû Ubeyde bin Cerrâhdır.) (Mesâbîh)de yazılıdır. (Müslim)
kitâbını serh eden buyurmusdur ki, (Emîn, güvenilen ve kendisinden
râzı olunan kimse demekdir.) Âlimler buyurmuslardır
ki, emânet, Ebû Ubeyde ile bütün Eshâb-ı güzînde “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” müsterekdir. Lâkin, hazret-i Resûlullah,
Eshâbdan ba’zısını ba’zı sıfatla üstün kıldı.
8– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl
edilmisdir. Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri Sebir dagına vardılar. Ebû Bekr, Ömer, Osmân,
Alî, Talha ve Zübeyr “radıyallahü anhüm” hazretleri de
berâber idiler. Sebir dagı hareket etdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Sâkin ol! Senin üzerinde, Peygamber,
Sıddîk ve sehîdler var!) (Mesâbîh)de yazılıdır. Tayyibî
“rahimehulah” buyurmuslar ki, burada sehîd buyurulmasından
maksad, ismi cins kasd edilmisdir ki, sehîdler demekdir. Zîrâ
adı geçen hadîs-i serîfde hazret-i Sıddîk da sühedâdandır [sehîdlerdendir].
Önce nakl olan hadîs-i serîfden baska, buraya
kadar nakl olan hadîslerin hepsi Eshâbdan nakl olunmusdur.
Bundan böyle hasen hadîsdirler.
9– Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ümmetimin ümmetime en merhametlisi Ebû Bekrdir.
Allahü teâlânın emrlerinde ümmetimin en siddetlisi Ömerdir.
Hayâ yönünden en sâdıkı Osmândır. En güzel mîzaclısı,
Zeyd bin Sâbitdir. En iyi okuyan Ebû Zerdir. Halâli harâmı en
iyi bilen Mu’âz bin Cebeldir. Her ümmet içinde bir emîn vardır.
Bu ümmetin emîni Ebû Ubeyde bin Cerrâhdır.) (Mesâbîh) kitâbında
hasen hadîs olarak bildirilmisdir. Lâkin (Tirmizî) rivâyeti
ile bu hadîs-i serîf hasendir, sahîhdir. Ba’zıları Katâdeden
– 535 –
“radıyallahü anh” mürsel olarak rivâyet etmisler. O rivâyetde
ziyâde [ilâve] etmislerdir ki, bu ümmetde dînî hükmlere en çok
vâkıf olan Alî bin Ebî Tâlibdir.
10– Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
olunmusdur. Uhud günü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin üzerinde iki zırh var idi. Kaya üzerine çıkmak
istedi, çıkamadı. Talha “radıyallahü anh” sırtına alıp, kayaya
çıkardı. Râvî [nakl eden] der ki, ben isitdim, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Talha
vâcib kıldı). Kâdî der ki: Bu hadîs-i serîfin ma’nâsı, (Talha yapdıgı
is sebebi ile Cenneti kendine vâcib kıldı) demekdir. Veyâ
(Nefsini tehlükeye atdı. Kendini Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini korumak ugruna fedâ etdi) demekdir.
Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” rivâyet etmisdir.
11– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Talha bin Ubeydullah
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine nazar etdi ve buyurdular
ki: (Yeryüzünde yürüyenlerden nezrini yerine getiren bir kimseye
bakmagı seven, buna baksın!) Baska bir rivâyetde buyurdular
ki: (Yeryüzünde yürüyen bir sehîde bakmakla mesrûr olmak
istiyen, Talha bin Ubeydullaha baksın!) Türpüstî “rahimehullah”
beyân etmislerdir ki, hadîs-i serîfdeki Nahb kelimesi,
nezr ve mevt demekdir. Bundan dolayı arablar arasında, falan
kimse nezrini yerine getirmisdir, denir. Bu kelime iki ma’nâ
üzerinde de kullanılır. Allahü teâlâ hazretlerinin, meâl-i serîfi
(... Mü’minlerden nezrini yerine getirenler...) olan Ahzâb sûresi
23.cü âyetinde buyurdugu da nezr ma’nâsınadır. Ya’nî o sehîdler
ki, savas meydânlarında sadâkat ile savasmaga ve Muhammed
Mustafâya “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yardım
etmek üzere Allahü teâlâya söz verdiler. Mevt ma’nâsı da, Allahü
teâlâ yolunda cânını fedâ etmekdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” haber verdi ki,
muhakkak hazret-i Talha o kimselerdendir. Ya’nî nezrine vefâ
gösterdi. Ve o kimselerdendir ki, Allahü teâlâ yolunda ölümü
zevk yapdı. Hazret-i Talha “radıyallahü teâlâ anh” Uhud günü
nefsini Resûlullah hazretlerine siper etdi. Anlatıldı ki, hazret-i
Talha Uhud gününde ok, mızrak ve kılınç ile seksen yerinden
– 536 –
yaralandı. Her kim ki, Uhud muhârebesini anlatsalar, derler ki,
o gün Talha için idi. (Türpüstî)nin kelâmı böyledir.
12– Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Benim kulagım, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek agzından isitdi,
buyurdular ki: (Talha ve Zübeyr Cennetde dolasırlar!)
13– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri Uhud günü buyurdular ki: (Yâ Rabbî! Atdıgını
isâbet etdir, düâsını kabûl et!) Yine Sa’d hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Yâ Rabbî! Sa’d sana düâ etdigi zemân kabûl
et!) Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyetdir
ki, Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ile karsılasdı. Buyurdu ki, (Bu benim dayımdır!)
Sa’d, benî Zühreden idi. Ömer ibni Hattâbın “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbında da anlatıldıgı üzere, altı kimsenin arasında
hilâfet emrini sûrâya bırakmıslar idi. Sa’d bin Ebî Vakkâs
“radıyallahü teâlâ anh” da orada zikr olunmusdur.
Her Muvahhid Mü’min tarafından hıfzı gereken güzel bir
menkıbe: Abdürrahmân Hamîd el Câmî “kuddise sirruhüssâmî”
hazretleri, (Nefehât-ül-Üns) adlı kitâb-ı serîfinin evvelinde,
vilâyet erbâbının “kaddesallahü teâlâ ervâhahüm” sınıflandırılmasında,
(Kitâb-ı Kesf-ül Mahcûb)dan nakl buyurmuslardır.
Allahü Sübhânehü ve teâlâ, Burhân-ı Nebevîyi bâkî kılmısdır.
Evliyâyı o burhânın açıga çıkmasına sebeb kılmısdır. Tâ ki, dâimâ,
Allahü teâlâ hazretlerinin âyetleri ve Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin muhabbetinin
sıdkı açıga çıksın. Onları âlemlerin vâlîleri yapdı. Hazret-i Muhammedin
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hadîsini yenilediler.
Nefse uyma yolunu terk etdiler. Gökden yagmur onların
varlıgı sebebi ile iner. Yerden ot, onların ahvâli ve safâsı bereketi
ile yetisir. Müslimânlar, kâfirler üzerine gâlibiyyetleri onların
himmetleri ile buldular. Onlar dört bin kimsedir. Birbirini
dahî bilmezler. Kendi kemâllerini dahî bilmezler. Hepsinin hâlleri
kendilerinden ve halkdan örtülüdür. Bunlar hakkında haberler
vardır. Bu husûsda Elhamdülillah ki, haber ulasmısdır.
– 537 –
Ammâ o kimseler akl ve hâl ehlidir. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri dergâhının kumandânı olanların sayıları üçyüzdür.
Onlara (Ahyâr) derler. Onlardan kırklar vardır ki, onlara (Ebrâr)
derler. Dört dânesine de (Evtâd) derler. Üç dânesine de
(Nükebâ) derler. Bir dânesine [en büyüklerine] (Kutb) ve
(Gavs) derler. Bunların hepsi birbirini tanırlar. Islerinde birbirinin
iznine muhtâcdırlar. Bununla alâkalı olarak haberler vardır
ve büyüklerin sözleri mevcûddur. Hakîkat ehli bunun sıhhati
üzerine ittifâk etmisdir.
(Fütûhât-ı Mekkiyye) kitâbının sâhibi “kuddise sirruh”, o
kitâbda, otuzuncu faslda; yüzdoksansekizinci bâbda, yedi aded
olan ricâle (Ebdâl) denilmisdir demekdedir. Ve o yerde zikr etmisdir
ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri yeri yedi iklim
kılmısdır. Kendi bendelerinden yedi kimseyi güzîde etmisdir.
Onlara (Ebdâl) demislerdir. Her iklimin vücûdunu o yedi kimseden
birisinin varlıgına baglamısdır. (Mevlânâ Câmînin sözü
burada temâm oldu.)
Hâce Behâül Hak Veddîn “kuddise sirruh” hazretlerinin,
kendi sâdık talebelerinden olan Muhammed bin Muhammed
el-Hâfız Buhârî “rahimehullah” risâlesinde nakl etmisdir. Hâce
hazretleri buyurdular ki, Ebû Tâlib-i Mekki “kuddîse sirrühül’azîz”
kendi (Kût-ül kulûb) adlı kitâbda nakl etmisdir ki,
(Kutb-ı zemân) olan kimse, her asrda, kıyâmete kadar, emîr-ül
mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
nâib-i menâbi [vekîli] makâmındadır. (Evtâd)dan üçü de
kutbdan asagıdırlar. Her zemânda o üçü de üç halîfenin, ya’nî
Emîr-ül mü’minîn Ömer, emîr-ül mü’minîn Osmân, emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anhüm” vekîlleridirler. Onların
sıfatları, hâlleri, yakînleri bu [üç büyük halîfenin] hâllerine
benzer. Bu sâdıklardan altı kimsenin, sıfatı da budur: (Yeryüzü
ehâlisinden belâ onlar vâsıtası ile def’ edilir. Onlar vâsıtası
ile rızk gönderilir. Onlar vâsıtası ile yagmur yagdırılır. Yeryüzü
onlar vâsıtası ile ayakda durur. Her zemânda, âsere-i mübessereden
diger altısının da, bunlar vekîlleridir “radıyallahü teâlâ
anhüm”.) Bu büyük Velîlerin herbiri, âsere-i mübessereden birinin
vekîli olarak bulunur. Onlara lâyık n]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1341 Sun, 11 Oct 2020 18:26:37 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1341 Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ anhümâ” menâkıbı

Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ
anhümâ” menâkıbı:
Birinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de Seyhaynın [Ebû Bekr-i
Sıddîk ve Ömer-ül Fârûk] radıyallahü anhümâ” menâkıbları bâbında,
sahîh hadîslerde, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Fahr-i âlem ve Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Bir adam öküzünü sürüp giderdi. Adam yoruldu. Öküze bindi.
Allahü teâlâ öküze nutk verip, fasîh lisân ile söyledi ki, biz binilmek
için halk olunmamısız. Biz ancak çift sürmek için halk
olunmusuz. Insanlar bunu isitip, dediler ki, Sübhânallah! Öküz
konusdu.) Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Muhakkak ben öküzün konusmasına
inandım. Ebû Bekr ve Ömer de îmân getirdiler.) Hâlbuki bu iki
server, o mekânda hâzır degil idiler. Onların orada olmadıkları
hâlde, gıyâblarında onlar için sehâdet etdiler. Yine Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: Bir çoban
kendi koyunları içinde dururdu. O sırada bir kurt kosarak bir
koyunu aldı, gitdi. Sâhibi yetisip, koyunu kurtardı. Allahü teâlâ
hazretlerinin kudreti ile kurt konusmaya baslayıp, seb’ günü
koyunu kim güdecek. O bir gündür ki, benden gayri koyuna çoban
olmaz. Insanlar isitip, dediler ki, Sübhânallah! Kurt konusuyor.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: Muhakkak ben kurdun konusmasına îmân getirdim.
Ebû Bekr ve Ömer de îmân getirdiler. Hâlbuki onlar o
mekânda hâzır degil idiler. Seb’ gününde ihtilâf etdiler. Lâkin
sıhhatli olan ma’nâ budur ki, seb’ günü o gündür ki, fitne ve fesâd
çok olur. Insanlar koyunları sâhibsiz bırakıp, kurtların eline
fırsat düser.
Ikinci Menâkıb: (Mesâbîh)de yine aynı bâbda hasen hadîs-i
serîflerde, Ebû Sa’îdil Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
– 185 –
ve sellem” hazretleri buyurmusdur ki: (Sizin gök yüzündeki
ısıklı yıldızlara bakıp, gördügünüz gibi, Cennet ehli de Illiyyîn
ehline bakar. Muhakkak ki, Ebû Bekr ve Ömer onlardandır.
Lâkin onlar bu mertebeden de yüksekdirler. Na’îm Cennetine
dâhil oldular.)
Yine hasen hadîs-i serîf olarak, Enes “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bu ma’nâ ile alâkalı hadîs-i serîfde
buyurdular ki, (Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
Cennet erkeklerinin, enbiyâ ve mürselînden gayri seyyididir.
“Alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”. Yine hasen
hadîs-i serîf olarak, Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular. Bu mefhûm üzerine ki, iktidâ
edin [uyun] o iki kimseye ki, benden sonra halîfedirler. Onlar
Ebû Bekr ve Ömerdir “radıyallahü anhümâ”.) Yine Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mescide dâhil oldukları
zemân, Ebû Bekr ve Ömerden baska kimse basını yukarı kaldırmazdı.
O ikisi hazret-i Resûle bakıp, tebessüm ederler idi.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” de onlara
bakıp, tebessüm ederdi. Yine hasen hadîsde, Abdüllah ibni
Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet edilmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün
çıkdılar ve mescide geldiler. Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” biri sagında ve biri solunda idi. Hazret-i Resûlullah
ara yerde, ikisinin elini tutdugu hâlde, buyurdular ki,
(Kıyâmet gününde böylece ba’s olunuruz.) [Kıyâmet gününde
böyle kalkarız.]
Üçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de o bâbın hasen hadîs-
i serîflerinde, Abdüllah bin Hatıyyeden rivâyet edilmisdir.
Abdüllah bin Hatıyye tâbi’îndendir. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”; hazret-i Ebû Bekr ile hazret-i Ömeri
“radıyallahü anhümâ” gördükde, buyurdu ki, (Bunlar gözdür
ve kulakdır). Ya’nî bu ikisi, Serverin menzil-i dinde, göz ve kulak
menzilesindedir. Ba’zı ehl-i dirâyet; hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu kavl-i serîfinin te’vîlinde,
– 186 –
(Allahım! Bizi gözlerimiz ve kulaklarımızdan fâidelendir!) hadîs-
i serîfindeki göz ve kulakdan murâd, Ebû Bekr ve Ömerdir
“radıyallahü teâlâ anhümâ”, demislerdir.
Yine o bâbda hasen hadîs-i serîfde, Ebû Sa’îd hazretlerinden
“radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunmusdur. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular: (Her Peygamberin
yer ehlinden iki, gök ehlinden iki vezîri olur. Benim gök ehlinden
vezîrlerim Cebrâîl ve Mikâîldir “aleyhimesselâm”. Yer
ehlinden vezîrlerim Ebû Bekr ve Ömerdir “radıyallahü teâlâ
anhümâ”.) Yine o bâbın hasen hadîsler kısmında, hazret-i Ebû
Bekrden rivâyet olunmusdur. Bir adam, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine dedi ki, rü’yâda gördüm.
Gökden bir mîzân nâzil oldu. Hazretiniz “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve Ebû Bekr hazretleri vezn olundunuz, ya’nî tartıldınız!
Siz üstün geldiniz. Ebû Bekr ve Ömer hazretleri vezn
olundular. Ebû Bekr üstün geldi. Ömer ve Osmân hazretleri
vezn olundular. Ömer üstün geldi. Sonra mîzân kalkdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine bu rü’yâdan
bir büyük üzüntü hâsıl oldu. Buyurdular ki; (Nübüvvete âid
olan hilâfetden sonra, Allahü teâlâ mülkü diledigine verir.)
Tayyibî beyân etmis ki, bu rü’yâ suna isâret eder. Hak üzere
olan hilâfetde kesinti olur ve sonra yok olur. Hadîs-i serîfde bildirildigi
gibi, hazret-i Ömerin hilâfeti de nübüvvete baglı olarak
devâm eder. Seyhaynın [hazret-i Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü
anhümâ”] derecesine hiç kimse çıkamadı. Bunların yapdıgı
hizmet, baskalarına nasîb olmadı. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” ve hazret-i Alî de “radıyallahü teâlâ anh” hak üzere
halîfe idiler. Bunların zemânında fitne ve karısıklıklar çogaldı.
Kalblerde üzüntüler artdı. [Ehl-i sünnete göre, her ikisini de üstün
bilmek ve sevmek sart oldu.] Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ
anhüm” hazretlerinden sonra melik-i adûd oldu.
Dördüncü Menâkıb: (Ravdat-ül ulemâ) kitâbının sâhibi,
yazmıs ki, fakîh Ebû Nasr fârisî dil ile hazret-i Alîden “radıyallahü
teâlâ anh ve kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna bir kisi geldi
ve dedi ki, yâ Resûlallah! Filân yehûdînin bir ısırıcı köpegi
– 187 –
vardır. Her ne zemân cemâ’ate gelmek için oradan geçerim,
beni disler [ısırır], elbisemi yırtar. O yehûdîye emr edin ki, o
kelbi [köpegi] habs etsin. Resûlullah hazretleri kalkıp, o yehûdînin
evine gitdi. Yehûdî karsıladı. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” (Yâ Ehal Yehûd! Senin köpegin bu kimseyi
dislemis ve elbisesini yırtmıs) buyurdu. Yehûdî dedi ki:
Benim köpegim kendine eziyyet etmiyene eziyyet etmez. Eger
sen Allahü teâlâ hazretlerinin Resûlü isen, öyle zan edersin [ki
öyledir], gel köpekden sor ki, niçin eziyyet eder. Rivâyet eden
diyor ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
yehûdînin köpegini gördü. Köpek kalkdı. Ondan yana kosup,
kuyrugunu oynatmaga basladı. O sırada o sahsı da gördü.
Osahsın üzerine saldırdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki; nedir senin hâlin yâ kelb. Niçin bu kimseye
sebebsiz eziyyet edersin. Hak Sübhânehü ve teâlâ kelbe konusmak
için izn verdi. Hattâ fasîh bir lisân ve güzel bir ibâre ile
konusup, dedi ki, yâ Nebiyyallah! Muhakkak, benim yanımdan
hergün bin adam geçer. Hiçbirine zarar vermem. Bu adama
o sebebden eziyyet ederim ki, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerine bugz eder ve o iki serverin güzel
sûretlerini kapısının dehlîzinde tasvîr etmisdir. Evine girerken
ve evinden çıkarken o sûret-i serîflere tükürür. Yâ Resûlallah!
Benim ile berâber buyurun, onun evine gidelim. Eger
ben yalancı isem, nefsim sana fedâ olsun. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri o sahsın evine gitdiler.
Bakdılar ki, kelbin [köpegin] anlatdıgı minvâl üzere dehlîzin
kapısı üzerinde, mubârek resmlerin üzerinde tükrük izleri görünür.
Resûl-i ekrem hazretleri o sahsa dönüp, buyurdular ki,
(Tevbe eyle, müslimân ol. Allahü teâlâ hazretleri tevbeni kabûl
eyleye.) O sahs da tevbe edip, müslimân oldu. Sonra kelbin
sâhibi de müslimân oldu. Sonra kelb dedi ki: Selâm Senin
üzerine olsun yâ Resûlallah! Sen Hak teâlânın gönderilmis hakîkî
Peygamberisin. Sonra gözden kayboldu.
Besinci Menâkıb: Yine (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi demisdir
ki, Sâlih bin Muhammed bin Sâlih el Sehâvîden isitdim. Isnâd
ile Ebûl Cerrâhdan, o da Ebûl Alkamadan hikâye eder. Ebûl
Alkama dedi: Bir büyük kâfile içinde bulundum. Emîrimiz bir
– 188 –
sahs idi ki, onun emri ile göçüp, onun emri ile konardık. Bir
menzile vardık. O sahs, Seyhaynı “radıyallahü anhümâ” setm
etdi [kötüledi, yakısmıyan seyler söyledi]. Biz nehy etdikçe kesmedi,
vaz geçmedi. O gece rü’yâmda gördüm. Sabâh olup, yüklerimizi
yükledik. Bendlerimizi ıslâh eyledik. Emîrimiz tarafından
emr bekledik. Kimse ses vermedi. Emîrin yanına vardık ki,
görelim, hâli nedir ve ne yapar. Gördük ki, bagdas kurmus,
oturmus. Ayaklarını bir örtü ile örtmüs. Ayaklarını açdık. Gördük
ki, neûzübillah, ayakları, hınzır ayaklarına dönmüs. Hayvanı
egerleyip, hayvanına bindirdik. Bir kilisenin yanına geldik ki,
orada domuzlar otlar. Hemen hayvanından asagı sıçrayıp, iki
ayagı üzerine durdu. Üç kerre domuz gibi bagırdı, domuzlara
karısdı. Onlar gibi domuz oldu. Hattâ onlardan ayırmak mümkin
olmadı. Neûzübillah. Kötü islerimizden, nefslerimizin serrinden
Allahü teâlâya sıgınırız.
Altıncı Menâkıb: (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi demis ki, Fakîh
Ebülleys Nasr Ahmed bin Muhammed Hayr dedi ki: Ben Buhâra
pazarından Tûs pazarına gitmek üzere yola çıkdım. Yolda
Fergâna köylerinden Iskenderiyyeli bir sahs ile arkadas oldum.
Ben o sahsa dedim. Nereden gelirsin, nereye gidersin. O sahs
dedi ki, Fergâneden gelirim, hacca giderim. Bir hanım için üçyüz
dirheme hacca giderim. Ben ona bu zemân hac vakti degil,
zîrâ hâcılar çıkmıslardır, sen onlara erisemezsin. Fergâneden
Mekke-i Mükerremeye üçyüz dirheme nasıl hacca gidersin dedim.
O sahs dedi ki, bizim için Tûsda bir yer vardır. Ona meshed
denilir. Biz o beka’ayı [o yeri] hac ederiz. O yerde hazret-i
Alînin “kerremallahü vecheh” sülâle-i serîflerinden Alî bin
Mûsâ el Rızânın kabri vardır. O kabri hac ederiz. Ona karsılık
cevâb verdim. Delîl ve senedli cevâb verdigim hâlde, konusmamız
münâkasa seklini alınca, onu Meshedde terk etdim ve Tûsa
gitdim. Kıssayı hâkime söyledim. O sırada Ebûl Fadl el ednî
hâkim idi. Tûsda hâkim bana dedi ki, niçin arkadaslıgını devâm
etdirmedin. Böylece, onların küfrü açıga çıksa idi. Biz de o sebeble
onları bu sehrden ihrâç ederdik [sürerdik]. Hâkimden izn
taleb etdim, dönüp Meshede gitdim. Birçok geceler onunla oldum.
O kadar onunla düsüp-kalkdım ki, kendilerinden zan etdi.
Ben de onlardan oldum. Bana dedi ki, yâ falan, artık bizden
oldun, artık bizim seyyidimizi ve imâmımızı ziyâret etmez mi-
– 189 –
sin! Olur, dedim. Imâmları bir sahs idi ki, tanısdık. Onlar ile nemâz
kılardı. Kur’ân-ı azîmüssânı, neûzübillâhi teâlâ, hakîkî kırâetinden
baska bir seklde okurdu. Hattâ Kıyâmet sûresini
okudu. Meâl-i serîfi (Ey Resûlüm! Kur’ân-ı kerîmi kalbinde
toplayıp, dilinde sâbit kılmak bizim üzerimizdedir) olan 17.ci
âyet-i kerîmeyi okurken, degisdirip okudu. Ben kalbimden ona
yalan söyliyorsun, dedim. O nemâzı yeniden kıldım. Sonra o
sahs beni büyüklerinden birinin yanına gizlice götürdü. Orada
bir sahs gördüm ki, iki ayagı kelb ayagı gibi ve agzı kelb agzı gibi,
kelb sûretinde idi. Onlar derler ki, o sahs Allahü teâlâ hazretlerini
zikr eder. Sonra o Fergâneli bana dedi ki, bu seyyidimiz
hergün Seyhayn hazretlerine “radıyallahü teâlâ anhümâ”
neûzübillah, bin kerre la’net eder. Emr geldi, bu mertebeye geldi.
Ben de çıkdım Tûs sehrine geldim. Hâkime hepsini haber
verdim. Kalkıp Meshede geldi. O tâifeyi oradan çıkarmak için
ugrasdı. Mümkin olmadı.
Yedinci Menâkıb: Yine (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi “rahimehullahü
teâlâ” diyor ki: Edîb Zâhid-el Yûsüf Ya’kûb bin Yûsüfden
“rahimehullah” isitdim. Der ki, ben Mekke-i mükerreme
yolunda Dâmigâna vardım. Nisâpûrlu bir sahsa rast geldim. Bu
sahs, Dâmigânlı bir sahs ile; Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinin fazîletleri konusunda münâkasa
ediyorlardı. Dâmigânlıya Seyhayn hazretlerinin fazîletleri konusunda
yardım etmek için, ben de onlara dâhil oldum. Edîb
Zâhid söyle nakl etmisdir. Dâmigânlı, Nisâpûrluya dedi ki, bu
konuda benim sana söyledigim sözleri kimse söylememisdir.
Lâkin sana bu dalâletden dönmen için hiçbir sey fâide vermedi.
Gel seninle fi’li tecrîbe edelim. Nisâpûrî dedi ki, nasıl? Dâmigânî
dedi ki; Dâmigânda bir hamâm vardır. Emîr hamâmı denmekle
meshûrdur. Dâmigân hamâmlarında o hamâm külhânından
büyük atesli bir külhân [ocak] yokdur. Varalım, külhâncıya
külhân kapısını açdıralım. Sen ve ben külhâna girelim ve
onun içinde zuhr [ögle] vaktine kadar eglenelim. Eger sen hak
üzerine isen necât bulursun [kurtulursun], ben helâk olurum.
Eger ben hak üzere isem, ben necât bulurum [kurtulurum], sen
helâk olursun. Kalkdık, o hamâma vardık. Külhâncı bizim için
külhân kapısını açmakdan imtinâ etdi [çekindi]. Tâ ki, birkaç
müslimânı bu kadiyye üzerine sâhid tutdu. Sonra, Dâmigânî,
– 190 –
Nisâpûrînin sag elinin küçük parmagından tutup, kendi önce
külhâna [ocaga] girip, Nisâpûrîyi de çekdi. Ikisi berâber külhâna
girip, eglendiler [beklediler]. Hamâm yakınında olan câmi’in
müezzini zuhr [ögle vaktinin] ezânı okuyunca, ben külhâncıyı
[ocakcıyı] çagırdım. Külhâncı da o ikisine nidâ etdikde [seslenip,
çagırdıkda], Dâmigânlı çıkdı. Elbiselerinden bir parça bile
yanmamıs. Ates aslâ te’sîr etmemis. Nisâpûrlu ise, yanmıs, kömür
gibi olmus. Ey mü’mîn kardesler. Seyhaynın “radıyallahü
anhümâ” fazîleti hakkında, baska kıssa olmasa, bu acâib kıssa
kifâyet eder.
Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömer bin Hattâbın “radıyallahü
teâlâ anh” âdet-i serîfleri su idi ki, herkesden önce mescide
giderlerdi. Bir gün mescide giderken gördü ki, bir çocuk, acele
ile önünden gider. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
dedi ki, yâ sabî [çocuk], niçin bu kadar acele mescide gidersin.
Sana henüz nemâz dahî farz olmamıs. Çocuk dedi ki, yâ
Ömer, ben niçin acele etmiyeyim ki, dünkü gün, benden küçük
bir çocuk vefât etdi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” çocukdan bu sözü isitince, o seklde agladı ki, gözünden
yas yerine kan geldi.
Dokuzuncu Menâkıb: Bostân sâhibi “rahimehullahü teâlâ”
(Kitâb-ül Bostân)da, ba’zı selefden nakl etmisdir. Benim bir
komsum vardı. Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerini setm ederdi [kötülerdi]. Bir gece asırı kötüledi. Tehammül
edemeyip, dögüsdüm. Sonra döndüm, hüzn ve üzüntü
ile evime geldim. Yatsı nemâzını te’hîr edip, uyudum. Uykum
içinde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
gördüm. Dedim ki; yâ Habîballah! Falan kisi senin eshâbını
seb’ eder [kötüler]. Buyurdu ki; kimi kötülüyor. Dedim, Ebû
Bekr ve Ömer hazretlerini. Buyurdu ki; bu bıçagı al, bununla
var onu bogazla. Ben de o bıçagı aldım. Onu yıkıp, bogazladım.
Gördüm ki, kanından elime bulasdı. Elimi yere sürdüm. Bu esnâda
uyandım. O sahsın evinden bagırmalar [figânlar] geldigini
isitdim. Dedim ki, bu figân nedir. Dediler, bu gece filan füc’eten
ölmüs. Sabâh oldu. Vardım, ona bakdım. Bogazından bir hat
çekilmis, gördüm. Bu kıssa (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
– 191 –
Onuncu Menâkıb: Sefîne “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Mescid-i serîfi
binâ etmege basladı. Kendi mubârek eli ile bir tas koydu.
Sonra, Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, Sen de
tasını benim tasımın yanına koy. Sonra Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerine de buyurdu ki, yâ Ömer! Sen de tasını Ebû
Bekrin tası yanına koy. Buyurdu ki; Bunlar benden sonra halîfelerdir.
Bu da (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Onbirinci Menâkıb: Rivâyet olunmus ki, Sahâbe-i güzînin
“rıdvânullahi aleyhim ecma’în” çocukları oynasırken, hazret-i
Ebû Bekrin oglu, hazret-i Ömerin ogluna, uzun fikrlinin oglu,
dedi. Hazret-i Ömerin oglu aglıyarak babasına varıp, Ebû Bekrin
oglu bana böyle dedi, diye sikâyet eyledi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri de bu sözden üzüldü. Dedi ki, mutlaka
büyüklerinden isitip, öyle demisdir. Zîrâ çocuk kendisi böyle
söylemez, deyip, kalkıp, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” huzûr-ı serîflerine vardı. Durumu arz etdi. Hazret-i Habîbullah,
hazret-i Ebû Bekri da’vet etdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” da huzûr-ı serîflerine geldi. Ebû Bekre hitâb
edip, buyurdular ki: Yâ Ebâ Bekr! Sen yataga girdigin vakt,
ne düsünerek yatarsın. Ebû Bekr “radıyallahü anh”, bir nefesi
veririm, geri almak müyesser olur mu, olmaz mı. Bir nefesi ki
alırım geri vermek, mümkin olur mu, yâ olmaz mı, onu düsünürüm,
dedi. Sonra hazret-i Ömere dönüp, buyurdu ki, sen ne düsünerek
yatagına girersin. Ömer “radıyallahü anh” dedi ki, sabâha
çıkar mıyım, çıkmaz mıyım, onu düsünürüm. Sonra, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-i Ömere buyurdu;
yâ Ömer! Sen söyle; Ebû Bekrin fikrine nisbetle senin fikrin
ne mikdâr uzun olur. Hazret-i Ömer o karsılıgı teslîm edip,
râzı oldu “radıyallahü anhümâ”. Nasıl ki, hazret-i Ömerin bir
gece sabâha kadar fikri, bir nefese nisbetle uzundur. Lâkin bizim
gibilerin fikrine göre gâyet kısadır. Yasımız ilerledikçe
emellerimiz uzar, amelimiz kısalır. Uzun emellerimizden [tûl-i
emelden] Allahü teâlâya sıgınırız.
Onikinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahi teâlâ”,
[(Meâlim üttenzîl) adlı tefsîrinde;] meâl-i serîfi, (Nemâzda kırâetini
cehr ve ihfâ etme. Bu ikisi arasında bir yol tut!) olan Is-
– 192 –
râ sûresinin 110.cu âyet-i kerîmesinin tefsîrinde beyân buyurmuslardır.
Ebû Osmân Sa’îd bin Ismâ’îl, zikr olunan râvîlerin
rivâyeti ile Ebû Katâdeden “radıyallahü teâlâ anh” bize haber
verdi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine dedi: (Senin
yanından geçdim. Hâlbuki sen Kur’ân-ı azîmüssân okurdun.
Sesini çok azaltırdın). Hazret-i Ebû Bekr dedi ki, ben isitdiririm
o zâta ki, ona münâcat ederim. [Ya’nî sesimi Allahü teâlâ
isitir.] Hazret-i Resûlullah buyurdu ki, (Sesini birazcık yükselt.)
Ömer “radıyallahü anh” hazretlerine dedi ki, (Senin yanından
geçdim. Sen Kur’ân-ı azîmüssân okurdun. Sesini yükseltirdin.)
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Uykuda
olanları uyardım ve seytânı tard etdim.) Server-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki; (Birazcık sesini
alçalt!)
Onüçüncü Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullah” (Mesâbîh)
de Seyhaynın menâkıbı bâbında, Ibni Abbâs “radıyallahü
anhümâ” hazretlerinden sahîh hadîs olarak nakl etmisdir.
Buyurmus ki; Ben bir kavmin içinde durmusdum. O kavm;
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine düâ ederlerdi. Hâlbuki
hazret-i Ömerin mubârek cismi, vefâtını müteâkib gasl
olunmak için, tenesir üzerine konulmusdu. Nâgah bir sahs arkamda
dirsegini benim omuzum üzerine koyup, der idi: Allahü
teâlâ sana rahmet etsin yâ Ömer. Ben ricâ ederim ki, Allahü
teâlâ seni iki sâhibin ile berâber kılsın. Zîrâ çok kerre olurdu,
isitirim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu; (Ben me’mûr oldum. Ebû Bekr ve Ömer de me’mûr
oldu. Ben isledim. Ebû Bekr ve Ömer de islediler. Ben ihrâc
olundum (çıkarıldım). Ebû Bekr ve Ömer de ihrâc olundu.)
Arkama bakdım ki, o Alî bin Ebî Tâlibdir “radıyallahü teâlâ
anhüm”.
Ondördüncü Menâkıb: Süfyân-ı Sevrî “rahimehullah” buyurdu
ki, Kûfede bizim yakınımızda ısırıcı bir köpek vardı. Birgün,
bir is için geçerken o köpegi gördüm. Korkup, gitmeyip,
durdum. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri o kelbe [köpege]
nutk verip [konusma hâssası verip], fasîh lisân ile söyledi ki, yâ
Süfyân! Ne oldu sana ki, durdun. Ben dedim ki, senden kork-
– 193 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:13
dum. Kelb, cevâb verdi ki, yâ Süfyân! Benden korkma ki, ben
seni ısırmam. Beni senin üzerine musallat etmemislerdir. Beni
musallat etmislerdir o münâfık ve dinsiz üzerine ki; Ebû Bekre
ve Ömere “radıyallahü teâlâ anhümâ” seb’ eder [kötüler] ve
onlara yaramaz sözler söyler.
Onbesinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” ile Alî “kerremallahü vechehü ve radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri gidiyorlardı. Buyurdular ki, (Yâ Alî! Hiçbir
kavm arasında [devâmlı] sevinçlilik ve sürûr olmadı. Illâ ki, o
sevinçli hâlden sonra, onlara bir gam ve sıkıntı erisdi. Yâ Alî!
Bütün dünyâ ni’metleri kesilir. Illâ Cennet ni’metleri devâmlı
olur, kesilmez. Yâ Alî! Sen istikâmet üzere olasın. Ilk ânda zarar
görünse bile, sonunda sevinç olur.) Bu sözleri söyler iken,
hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer “radıyallahü anhümâ” karsıdan
geldiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular,
(Bu ikisi ümmetin müjdecileridir. Bunları sevmek,
îmândandır. Bunlara bugz etmek, nifâkdandır.) Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Evet, yâ Resûlallah! Ben onları
severim. Onların sevgisi benim kalbimde, sizin bu sözünüzden
sonra çogaldı.)
Onaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, (Gökde iki melek vardır. Birisi
dâimâ siddet ve gadab ile buyurur. Birisi sühûlet ile ve hilm
ile buyurur. Her ikisi de hak üzerinedirler. Onların birisi Cebrâîldir
ve birisi Mikâîldir. Resûllerde iki kimse vardır. Birisi
lutf ile ve iyilik ile buyurur ve birisi katılık ile ve siddet ile buyurur.
Ikisi de hak üzeredirler. Birisi hazret-i Ibrâhîm ve birisi
hazret-i Nûh aleyhimesselâmdır. Benim eshâbımdan da iki
kimse vardır. Birisi rıfk ile ve merhamet ile emr eder. Birisi
sertlik ile ve siddet ile emr eder. Ikisi de hak üzeredirler. Biri
Ebû Bekr-i Sıddîk ve biri Ömer-ül Fârûkdur “radıyallahü teâlâ
anhümâ”.)
Onyedinci Menâkıb: Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ anh”
nakl etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûr-ı serîflerine, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretleri geldiler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Sükr ve hamd ol-
– 194 –
sun Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ki, beni sizinle kuvvetlendirdi.)
Onsekizinci Menâkıb: Suayb bin Harb diyor ki; Mâlik bin
Mu’avvelden sordum ve dedim ki, bana bir vasıyyet et. Dedi ki,
Seyhaynı sevmek senin üzerine olsun. Ben dedim, bana bir vasıyyet
et! Allahü teâlâ sana rahmet etsin. Mürâdım odur ki, bu
haberin isnâdını beyân etsin. Mâlik, bize Rekkâsi Enes bin Mâlikden
“radıyallahü teâlâ anh”, o da Enesden haber verdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, buyurdular
ki, (Ben ümmetimden, Ebû Bekrin ve Ömerin muhabbetini,
Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah kavli serîfini istedigim
gibi isterim!)
Ondokuzuncu Menâkıb: Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Bana Hamza ile Ca’fer
“radıyallahü teâlâ anhümâ” gösterildi. Gördüm, önlerinde zebercedden
bir tabak. O tabakdan incir yirler. Sonra üzüm oldu.
Üzümden yidiler. Sonra tâze hurma oldu. Hurmadan yidiler.
Onlardan süâl etdim. Ne amel ile buldunuz, bu mertebeyi. (Lâ
ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah!) kavli ile bulduk, dediler.
Dedim, ondan sonra ne amel ile. Dediler, sana salavât vermek
ile. Dedim, ondan sonra ne amel ile buldunuz. Dediler,
Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûku sevmek ile “radıyallahü
teâlâ anhüm”.)
Yirminci Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 251.ci sahîfesinde
buyuruluyor ki: Imâm-ı Süyûtî hazretleri (Târîh-ul-Hulefâ)
kitâbında diyor ki: Hadîs-i serîflerde, (Ümmetimin en merhametlisi
Ebû Bekrdir. Allahü teâlânın emrlerini yapmakda en
siddetlisi Ömerdir. Hayâsı en çok olanı Osmândır. Islâmiyyetdeki
zorlukları en çok çözen Alîdir. Ümmetimin en emîni Ebû
Ubeyde bin Cerrâhdır. Ümmetimin en zâhidi Ebû Zerdir. Ibâdeti
en çok olan Ebüdderdâdır. Ümmetimin en halîmi ve cömerdi
Mu’âviye bin Ebî Süfyândır) buyuruldu.]
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka, ondan sonra
Ömer-ül Fârûka “radıyallahü teâlâ anhüm”, mutî’ olunuz,
– 195 –
dogru yolu bulursunuz. Onların izince giderseniz, olgun olursunuz!)
Yirmiikinci Menâkıb: (Lübâb-ül-elbâb)da, Enes bin Mâlik
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, ensârdan
bir kimseyi, mektûb ile Yemen cânibine [tarafına] Mu’âz
bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderdi. Bu
sahsın adı Sefîne idi. Sefîne yolda giderken, bir aslan onun karsısına
çıkdı. Güyâ onunla söylesir gibi, sesler çıkarıyordu. Sefîne
“radıyallahü anh” ona dedi: Ey aslan, benim yanımda Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mektûbu
var. Bunu isitip, uzaklasdı. Sefîne Yemene vardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin cevâbını Mu’âz
bin Cebel hazretlerinden aldı. Dönüp, o mevzi’e gelince, yine
o aslan onun önüne geldi. Yine yüzüne karsı gelip, güyâ konusurdu.
Sefîne “radıyallahü teâlâ anh” yolu tutup, Medîne-i Münevvereye
geldi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûruna vardı. Henüz hiçbir kelâm etmezden
evvel, Server-i âlem buyurdu ki: Yâ Sefîne, hâdiseyi sen mi anlatırsın,
ben mi anlatayım. Sefîne dedi ki; yâ Resûlallah! Hâdiseyi
sizden isitmek güzeldir. Senin mubârek agzından, dinlemek
dahâ hos, dahâ güzeldir. Buyurdu ki: O aslan gidisinde ve
gelisinde senin önüne çıkdı. Sana ne dedigini anladın mı. Allahü
teâlâ ve Resûlü bilir, dedi. Sana gidisinde, “Resûlullahı
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Ebû Bekri ve Ömeri “radıyallahü
teâlâ anhüm” ne hâl üzere bırakdınız” dedi. Abdüllah
bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah!
Yırtıcı hayvanlar [aslan] Ebû Bekrin ve Ömerin fazîletlerini
bilirler mi? Buyurdu ki: Evet! Beni hak Peygamber gönderen
Allahü teâlâya yemîn ederim ki, semâvatı, yedi kat yeri,
Cenneti ve Cehennemi, ars ve kürsî, melekleri ve cinnîleri,
dagları ve deryâları, hayvanları ve yırtıcı hayvanları ve agaçları
ve bunun gibi esyâyı halk etdi. Ya’nî yaratdı. Bunların hepsi
hazret-i Ebû Bekr ile Ömerin fazîletini “radıyallahü teâlâ anhüm”
bilirler.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Yine (Lübâb-ül-elbâb)da nakl olunmusdur.
Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
– 196 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Elbette
Allahü teâlâ beni kendi nûrundan yaratdı. Benim nûrumdan
Ebû Bekri, Ebû Bekrin nûrundan Ömeri ve Âiseyi yaratdı.
Ömerin nûrundan, ümmetimin mü’min erkeklerini, Âisenin
nûrundan da, mü’min kadınlarını yaratdı.) Sonra meâl-i serîfi
(Allahü teâlâ bir kimseye nûr vermez ise, o münevver olamaz!)
olan, Nûr sûresinin kırkıncı âyet-i kerîmesini okudu. Yukarıdaki
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sözleri mutlaka
dogrudur. Bütün insanlar islerindeki dürüstlügü ondan almısdır.
Mubârek vücûdları devâmlı ibâdet ile mesgûl olduklarından,
dâimâ temiz kalmısdır. Mubârek kalbleri, ismet [günâhsızlık]
ve hidâyet üzere halk olunmusdur. Delîlleri açıklamaları
kuvvetli, mu’cizeleri müstekîmdir. (Elbette sen dogru yolu göstericisin!)
[Sûrâ sûresi 52.ci âyet-i kerîme meâli.] buyurulmusdur.
Hadîs-i serîfde buyurdu ki: Allahü tebâreke ve teâlâ beni
kendi nûrundan yaratdı. Bu mutlak ve mücmel kelâmdır. Tafsîle
[açıklamaga] muhtâcdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” her ne buyurmus ise, ekserî rümûz yolu ile buyurmusdur.
Kâide ve aslını beyân etmisdir. Serhini, açıklamasını
kendi ilmî vârislerine bırakmıs, havâle etmisdir. Tefsîr ve te’vîlini,
istinbât ve ictihâd ehllerine bırakmısdır. Eger bütün söylediklerini
açıklayarak buyursa idi, yüzbin kitâb onun serh ve beyânına
kifâyet etmezdi. Buyurduklarını yanlıs anlamamalıdır.
Sûrâ sûresi 11.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ona benzer bir
sey yokdur. O isitici ve görücüdür) buyuruldu. Hüdâ-i azze ve
celle kadîmdir ve sıfatları da kadîmdir. Halk [yaratılanlar] ve
yaratılanların sıfatları sonradan çıkmısdır, ya’nî yaratılmısdır.
Ne kadîm muhdes olur. Ve ne muhdes kadîm olur. Hadîs-i serîfin
ma’nâsı söyledir ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ âlemi halk etmezden
evvel, azîz ve latîf ve has bir nûr halk etdi. O nûrdan
beni halk etdi. Toprakdan ve sudan Âdem alâ nebiyyinâ ve
aleyhisselâm hazretlerini halk etdi. Ve atesi halk etdi. Ve atesden
seytânı yaratdı. Âdemden evvel rüzgârı (yeli) yaratdı. O
yelden onu yaratdı. Ve o nûru yaratdı. O nûrdan melek yaratdı.
Ondan Allahü teâlâ tekaddes hazretleri o nûru kendi zât-ı
pâkine mudâf etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini de, o nûra mudâf etdi. Tesrîfen ve tahsîsan, nice
ki, Kâ’be-i mükerremeyi kendi zât-ı serîfine mudâf etdi. Bu
– 197 –
bâbda vârid olan âsârın zâhiri ki, Âdem ve Îsâ alâ nebiyyinâ
aleyhimesselâm hazretlerinin hâdiseleridir [yaratılmalarıdır].
Allahü teâlâ hazretleri bir rûh yaratdı. Yaratılmıs rûhu Âdem
aleyhisselâmın mubârek bedenine üfürdü. Hicr sûresi 29.cu
âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ona kendi rûhumdan üfürdügüm
zemân, secdeye varınız!) buyuruldu ki, Âdem aleyhisselâm
içindir. Bir baska rûh da yaratdı. O rûhu mahlûku hazret-i Meryemin
gömleginin yakasına üfürdü. Tahrîm sûresi 12.ci âyet-i
kerîmesinde meâlen, (Biz ona rûhumuzdan üfürdük. O Rabbinin
suhuflarına veyâ nâzil olan kitâblarına veyâ Peygamberlerine
vahy etdiklerine veyâ levh-i mahfûzda yazılı olanlara inanıp,
tasdîk etdi. Devâmlı itâ’at eden kimselerden oldu) buyuruldu
ki, hazret-i Meryem hakkındadır. Bunlar gibi, Allahü teâlâ hazretleri
bir nûr yaratdı. O nûrdan Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek cesedini yaratdı.
Bu kelâmı bu makâmda bu vech üzerine takdîr ve tafsîl etmek
rûmun kostantiniyyesini feth etmekden mühim ve evlâdır.
Fârûk zehî adâlet âver,
adlîle cihâna verdi zîver.
Sıddîkdan sonra, efdal odur,
her müslim eder, bu kavli ezber.
Kisrâyı unutdu gitdi âlem,
ol mertebe oldu adle mazher.
Fethetdi cihânı, kıldı tathîr,
vaz’ etdi o seh, hezâr menber.
Hursîd-i hidâyet ile âlem,
vaktinde serâser oldu enver.
Tevhîd-i cenâb-ı Kirdigâre,
(Tâhâ)dan alıp haber o Dâver.
Bâtıldan edince, hakkı tefrîk,
Fârûk dedi, o sâha Server.
Fahrolsa sezâdır ehl-i dîne,
ol zât gibi güzîde gevher.]]> Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ anhümâ” menâkıbı

Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ
anhümâ” menâkıbı:
Birinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de Seyhaynın [Ebû Bekr-i
Sıddîk ve Ömer-ül Fârûk] radıyallahü anhümâ” menâkıbları bâbında,
sahîh hadîslerde, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Fahr-i âlem ve Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Bir adam öküzünü sürüp giderdi. Adam yoruldu. Öküze bindi.
Allahü teâlâ öküze nutk verip, fasîh lisân ile söyledi ki, biz binilmek
için halk olunmamısız. Biz ancak çift sürmek için halk
olunmusuz. Insanlar bunu isitip, dediler ki, Sübhânallah! Öküz
konusdu.) Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Muhakkak ben öküzün konusmasına
inandım. Ebû Bekr ve Ömer de îmân getirdiler.) Hâlbuki bu iki
server, o mekânda hâzır degil idiler. Onların orada olmadıkları
hâlde, gıyâblarında onlar için sehâdet etdiler. Yine Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: Bir çoban
kendi koyunları içinde dururdu. O sırada bir kurt kosarak bir
koyunu aldı, gitdi. Sâhibi yetisip, koyunu kurtardı. Allahü teâlâ
hazretlerinin kudreti ile kurt konusmaya baslayıp, seb’ günü
koyunu kim güdecek. O bir gündür ki, benden gayri koyuna çoban
olmaz. Insanlar isitip, dediler ki, Sübhânallah! Kurt konusuyor.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: Muhakkak ben kurdun konusmasına îmân getirdim.
Ebû Bekr ve Ömer de îmân getirdiler. Hâlbuki onlar o
mekânda hâzır degil idiler. Seb’ gününde ihtilâf etdiler. Lâkin
sıhhatli olan ma’nâ budur ki, seb’ günü o gündür ki, fitne ve fesâd
çok olur. Insanlar koyunları sâhibsiz bırakıp, kurtların eline
fırsat düser.
Ikinci Menâkıb: (Mesâbîh)de yine aynı bâbda hasen hadîs-i
serîflerde, Ebû Sa’îdil Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
– 185 –
ve sellem” hazretleri buyurmusdur ki: (Sizin gök yüzündeki
ısıklı yıldızlara bakıp, gördügünüz gibi, Cennet ehli de Illiyyîn
ehline bakar. Muhakkak ki, Ebû Bekr ve Ömer onlardandır.
Lâkin onlar bu mertebeden de yüksekdirler. Na’îm Cennetine
dâhil oldular.)
Yine hasen hadîs-i serîf olarak, Enes “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bu ma’nâ ile alâkalı hadîs-i serîfde
buyurdular ki, (Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
Cennet erkeklerinin, enbiyâ ve mürselînden gayri seyyididir.
“Alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”. Yine hasen
hadîs-i serîf olarak, Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular. Bu mefhûm üzerine ki, iktidâ
edin [uyun] o iki kimseye ki, benden sonra halîfedirler. Onlar
Ebû Bekr ve Ömerdir “radıyallahü anhümâ”.) Yine Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mescide dâhil oldukları
zemân, Ebû Bekr ve Ömerden baska kimse basını yukarı kaldırmazdı.
O ikisi hazret-i Resûle bakıp, tebessüm ederler idi.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” de onlara
bakıp, tebessüm ederdi. Yine hasen hadîsde, Abdüllah ibni
Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet edilmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün
çıkdılar ve mescide geldiler. Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” biri sagında ve biri solunda idi. Hazret-i Resûlullah
ara yerde, ikisinin elini tutdugu hâlde, buyurdular ki,
(Kıyâmet gününde böylece ba’s olunuruz.) [Kıyâmet gününde
böyle kalkarız.]
Üçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de o bâbın hasen hadîs-
i serîflerinde, Abdüllah bin Hatıyyeden rivâyet edilmisdir.
Abdüllah bin Hatıyye tâbi’îndendir. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”; hazret-i Ebû Bekr ile hazret-i Ömeri
“radıyallahü anhümâ” gördükde, buyurdu ki, (Bunlar gözdür
ve kulakdır). Ya’nî bu ikisi, Serverin menzil-i dinde, göz ve kulak
menzilesindedir. Ba’zı ehl-i dirâyet; hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu kavl-i serîfinin te’vîlinde,
– 186 –
(Allahım! Bizi gözlerimiz ve kulaklarımızdan fâidelendir!) hadîs-
i serîfindeki göz ve kulakdan murâd, Ebû Bekr ve Ömerdir
“radıyallahü teâlâ anhümâ”, demislerdir.
Yine o bâbda hasen hadîs-i serîfde, Ebû Sa’îd hazretlerinden
“radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunmusdur. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular: (Her Peygamberin
yer ehlinden iki, gök ehlinden iki vezîri olur. Benim gök ehlinden
vezîrlerim Cebrâîl ve Mikâîldir “aleyhimesselâm”. Yer
ehlinden vezîrlerim Ebû Bekr ve Ömerdir “radıyallahü teâlâ
anhümâ”.) Yine o bâbın hasen hadîsler kısmında, hazret-i Ebû
Bekrden rivâyet olunmusdur. Bir adam, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine dedi ki, rü’yâda gördüm.
Gökden bir mîzân nâzil oldu. Hazretiniz “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve Ebû Bekr hazretleri vezn olundunuz, ya’nî tartıldınız!
Siz üstün geldiniz. Ebû Bekr ve Ömer hazretleri vezn
olundular. Ebû Bekr üstün geldi. Ömer ve Osmân hazretleri
vezn olundular. Ömer üstün geldi. Sonra mîzân kalkdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine bu rü’yâdan
bir büyük üzüntü hâsıl oldu. Buyurdular ki; (Nübüvvete âid
olan hilâfetden sonra, Allahü teâlâ mülkü diledigine verir.)
Tayyibî beyân etmis ki, bu rü’yâ suna isâret eder. Hak üzere
olan hilâfetde kesinti olur ve sonra yok olur. Hadîs-i serîfde bildirildigi
gibi, hazret-i Ömerin hilâfeti de nübüvvete baglı olarak
devâm eder. Seyhaynın [hazret-i Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü
anhümâ”] derecesine hiç kimse çıkamadı. Bunların yapdıgı
hizmet, baskalarına nasîb olmadı. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” ve hazret-i Alî de “radıyallahü teâlâ anh” hak üzere
halîfe idiler. Bunların zemânında fitne ve karısıklıklar çogaldı.
Kalblerde üzüntüler artdı. [Ehl-i sünnete göre, her ikisini de üstün
bilmek ve sevmek sart oldu.] Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ
anhüm” hazretlerinden sonra melik-i adûd oldu.
Dördüncü Menâkıb: (Ravdat-ül ulemâ) kitâbının sâhibi,
yazmıs ki, fakîh Ebû Nasr fârisî dil ile hazret-i Alîden “radıyallahü
teâlâ anh ve kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna bir kisi geldi
ve dedi ki, yâ Resûlallah! Filân yehûdînin bir ısırıcı köpegi
– 187 –
vardır. Her ne zemân cemâ’ate gelmek için oradan geçerim,
beni disler [ısırır], elbisemi yırtar. O yehûdîye emr edin ki, o
kelbi [köpegi] habs etsin. Resûlullah hazretleri kalkıp, o yehûdînin
evine gitdi. Yehûdî karsıladı. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” (Yâ Ehal Yehûd! Senin köpegin bu kimseyi
dislemis ve elbisesini yırtmıs) buyurdu. Yehûdî dedi ki:
Benim köpegim kendine eziyyet etmiyene eziyyet etmez. Eger
sen Allahü teâlâ hazretlerinin Resûlü isen, öyle zan edersin [ki
öyledir], gel köpekden sor ki, niçin eziyyet eder. Rivâyet eden
diyor ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
yehûdînin köpegini gördü. Köpek kalkdı. Ondan yana kosup,
kuyrugunu oynatmaga basladı. O sırada o sahsı da gördü.
Osahsın üzerine saldırdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki; nedir senin hâlin yâ kelb. Niçin bu kimseye
sebebsiz eziyyet edersin. Hak Sübhânehü ve teâlâ kelbe konusmak
için izn verdi. Hattâ fasîh bir lisân ve güzel bir ibâre ile
konusup, dedi ki, yâ Nebiyyallah! Muhakkak, benim yanımdan
hergün bin adam geçer. Hiçbirine zarar vermem. Bu adama
o sebebden eziyyet ederim ki, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerine bugz eder ve o iki serverin güzel
sûretlerini kapısının dehlîzinde tasvîr etmisdir. Evine girerken
ve evinden çıkarken o sûret-i serîflere tükürür. Yâ Resûlallah!
Benim ile berâber buyurun, onun evine gidelim. Eger
ben yalancı isem, nefsim sana fedâ olsun. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri o sahsın evine gitdiler.
Bakdılar ki, kelbin [köpegin] anlatdıgı minvâl üzere dehlîzin
kapısı üzerinde, mubârek resmlerin üzerinde tükrük izleri görünür.
Resûl-i ekrem hazretleri o sahsa dönüp, buyurdular ki,
(Tevbe eyle, müslimân ol. Allahü teâlâ hazretleri tevbeni kabûl
eyleye.) O sahs da tevbe edip, müslimân oldu. Sonra kelbin
sâhibi de müslimân oldu. Sonra kelb dedi ki: Selâm Senin
üzerine olsun yâ Resûlallah! Sen Hak teâlânın gönderilmis hakîkî
Peygamberisin. Sonra gözden kayboldu.
Besinci Menâkıb: Yine (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi demisdir
ki, Sâlih bin Muhammed bin Sâlih el Sehâvîden isitdim. Isnâd
ile Ebûl Cerrâhdan, o da Ebûl Alkamadan hikâye eder. Ebûl
Alkama dedi: Bir büyük kâfile içinde bulundum. Emîrimiz bir
– 188 –
sahs idi ki, onun emri ile göçüp, onun emri ile konardık. Bir
menzile vardık. O sahs, Seyhaynı “radıyallahü anhümâ” setm
etdi [kötüledi, yakısmıyan seyler söyledi]. Biz nehy etdikçe kesmedi,
vaz geçmedi. O gece rü’yâmda gördüm. Sabâh olup, yüklerimizi
yükledik. Bendlerimizi ıslâh eyledik. Emîrimiz tarafından
emr bekledik. Kimse ses vermedi. Emîrin yanına vardık ki,
görelim, hâli nedir ve ne yapar. Gördük ki, bagdas kurmus,
oturmus. Ayaklarını bir örtü ile örtmüs. Ayaklarını açdık. Gördük
ki, neûzübillah, ayakları, hınzır ayaklarına dönmüs. Hayvanı
egerleyip, hayvanına bindirdik. Bir kilisenin yanına geldik ki,
orada domuzlar otlar. Hemen hayvanından asagı sıçrayıp, iki
ayagı üzerine durdu. Üç kerre domuz gibi bagırdı, domuzlara
karısdı. Onlar gibi domuz oldu. Hattâ onlardan ayırmak mümkin
olmadı. Neûzübillah. Kötü islerimizden, nefslerimizin serrinden
Allahü teâlâya sıgınırız.
Altıncı Menâkıb: (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi demis ki, Fakîh
Ebülleys Nasr Ahmed bin Muhammed Hayr dedi ki: Ben Buhâra
pazarından Tûs pazarına gitmek üzere yola çıkdım. Yolda
Fergâna köylerinden Iskenderiyyeli bir sahs ile arkadas oldum.
Ben o sahsa dedim. Nereden gelirsin, nereye gidersin. O sahs
dedi ki, Fergâneden gelirim, hacca giderim. Bir hanım için üçyüz
dirheme hacca giderim. Ben ona bu zemân hac vakti degil,
zîrâ hâcılar çıkmıslardır, sen onlara erisemezsin. Fergâneden
Mekke-i Mükerremeye üçyüz dirheme nasıl hacca gidersin dedim.
O sahs dedi ki, bizim için Tûsda bir yer vardır. Ona meshed
denilir. Biz o beka’ayı [o yeri] hac ederiz. O yerde hazret-i
Alînin “kerremallahü vecheh” sülâle-i serîflerinden Alî bin
Mûsâ el Rızânın kabri vardır. O kabri hac ederiz. Ona karsılık
cevâb verdim. Delîl ve senedli cevâb verdigim hâlde, konusmamız
münâkasa seklini alınca, onu Meshedde terk etdim ve Tûsa
gitdim. Kıssayı hâkime söyledim. O sırada Ebûl Fadl el ednî
hâkim idi. Tûsda hâkim bana dedi ki, niçin arkadaslıgını devâm
etdirmedin. Böylece, onların küfrü açıga çıksa idi. Biz de o sebeble
onları bu sehrden ihrâç ederdik [sürerdik]. Hâkimden izn
taleb etdim, dönüp Meshede gitdim. Birçok geceler onunla oldum.
O kadar onunla düsüp-kalkdım ki, kendilerinden zan etdi.
Ben de onlardan oldum. Bana dedi ki, yâ falan, artık bizden
oldun, artık bizim seyyidimizi ve imâmımızı ziyâret etmez mi-
– 189 –
sin! Olur, dedim. Imâmları bir sahs idi ki, tanısdık. Onlar ile nemâz
kılardı. Kur’ân-ı azîmüssânı, neûzübillâhi teâlâ, hakîkî kırâetinden
baska bir seklde okurdu. Hattâ Kıyâmet sûresini
okudu. Meâl-i serîfi (Ey Resûlüm! Kur’ân-ı kerîmi kalbinde
toplayıp, dilinde sâbit kılmak bizim üzerimizdedir) olan 17.ci
âyet-i kerîmeyi okurken, degisdirip okudu. Ben kalbimden ona
yalan söyliyorsun, dedim. O nemâzı yeniden kıldım. Sonra o
sahs beni büyüklerinden birinin yanına gizlice götürdü. Orada
bir sahs gördüm ki, iki ayagı kelb ayagı gibi ve agzı kelb agzı gibi,
kelb sûretinde idi. Onlar derler ki, o sahs Allahü teâlâ hazretlerini
zikr eder. Sonra o Fergâneli bana dedi ki, bu seyyidimiz
hergün Seyhayn hazretlerine “radıyallahü teâlâ anhümâ”
neûzübillah, bin kerre la’net eder. Emr geldi, bu mertebeye geldi.
Ben de çıkdım Tûs sehrine geldim. Hâkime hepsini haber
verdim. Kalkıp Meshede geldi. O tâifeyi oradan çıkarmak için
ugrasdı. Mümkin olmadı.
Yedinci Menâkıb: Yine (Ravdat-ül ulemâ) sâhibi “rahimehullahü
teâlâ” diyor ki: Edîb Zâhid-el Yûsüf Ya’kûb bin Yûsüfden
“rahimehullah” isitdim. Der ki, ben Mekke-i mükerreme
yolunda Dâmigâna vardım. Nisâpûrlu bir sahsa rast geldim. Bu
sahs, Dâmigânlı bir sahs ile; Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinin fazîletleri konusunda münâkasa
ediyorlardı. Dâmigânlıya Seyhayn hazretlerinin fazîletleri konusunda
yardım etmek için, ben de onlara dâhil oldum. Edîb
Zâhid söyle nakl etmisdir. Dâmigânlı, Nisâpûrluya dedi ki, bu
konuda benim sana söyledigim sözleri kimse söylememisdir.
Lâkin sana bu dalâletden dönmen için hiçbir sey fâide vermedi.
Gel seninle fi’li tecrîbe edelim. Nisâpûrî dedi ki, nasıl? Dâmigânî
dedi ki; Dâmigânda bir hamâm vardır. Emîr hamâmı denmekle
meshûrdur. Dâmigân hamâmlarında o hamâm külhânından
büyük atesli bir külhân [ocak] yokdur. Varalım, külhâncıya
külhân kapısını açdıralım. Sen ve ben külhâna girelim ve
onun içinde zuhr [ögle] vaktine kadar eglenelim. Eger sen hak
üzerine isen necât bulursun [kurtulursun], ben helâk olurum.
Eger ben hak üzere isem, ben necât bulurum [kurtulurum], sen
helâk olursun. Kalkdık, o hamâma vardık. Külhâncı bizim için
külhân kapısını açmakdan imtinâ etdi [çekindi]. Tâ ki, birkaç
müslimânı bu kadiyye üzerine sâhid tutdu. Sonra, Dâmigânî,
– 190 –
Nisâpûrînin sag elinin küçük parmagından tutup, kendi önce
külhâna [ocaga] girip, Nisâpûrîyi de çekdi. Ikisi berâber külhâna
girip, eglendiler [beklediler]. Hamâm yakınında olan câmi’in
müezzini zuhr [ögle vaktinin] ezânı okuyunca, ben külhâncıyı
[ocakcıyı] çagırdım. Külhâncı da o ikisine nidâ etdikde [seslenip,
çagırdıkda], Dâmigânlı çıkdı. Elbiselerinden bir parça bile
yanmamıs. Ates aslâ te’sîr etmemis. Nisâpûrlu ise, yanmıs, kömür
gibi olmus. Ey mü’mîn kardesler. Seyhaynın “radıyallahü
anhümâ” fazîleti hakkında, baska kıssa olmasa, bu acâib kıssa
kifâyet eder.
Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömer bin Hattâbın “radıyallahü
teâlâ anh” âdet-i serîfleri su idi ki, herkesden önce mescide
giderlerdi. Bir gün mescide giderken gördü ki, bir çocuk, acele
ile önünden gider. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
dedi ki, yâ sabî [çocuk], niçin bu kadar acele mescide gidersin.
Sana henüz nemâz dahî farz olmamıs. Çocuk dedi ki, yâ
Ömer, ben niçin acele etmiyeyim ki, dünkü gün, benden küçük
bir çocuk vefât etdi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” çocukdan bu sözü isitince, o seklde agladı ki, gözünden
yas yerine kan geldi.
Dokuzuncu Menâkıb: Bostân sâhibi “rahimehullahü teâlâ”
(Kitâb-ül Bostân)da, ba’zı selefden nakl etmisdir. Benim bir
komsum vardı. Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerini setm ederdi [kötülerdi]. Bir gece asırı kötüledi. Tehammül
edemeyip, dögüsdüm. Sonra döndüm, hüzn ve üzüntü
ile evime geldim. Yatsı nemâzını te’hîr edip, uyudum. Uykum
içinde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
gördüm. Dedim ki; yâ Habîballah! Falan kisi senin eshâbını
seb’ eder [kötüler]. Buyurdu ki; kimi kötülüyor. Dedim, Ebû
Bekr ve Ömer hazretlerini. Buyurdu ki; bu bıçagı al, bununla
var onu bogazla. Ben de o bıçagı aldım. Onu yıkıp, bogazladım.
Gördüm ki, kanından elime bulasdı. Elimi yere sürdüm. Bu esnâda
uyandım. O sahsın evinden bagırmalar [figânlar] geldigini
isitdim. Dedim ki, bu figân nedir. Dediler, bu gece filan füc’eten
ölmüs. Sabâh oldu. Vardım, ona bakdım. Bogazından bir hat
çekilmis, gördüm. Bu kıssa (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
– 191 –
Onuncu Menâkıb: Sefîne “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Mescid-i serîfi
binâ etmege basladı. Kendi mubârek eli ile bir tas koydu.
Sonra, Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, Sen de
tasını benim tasımın yanına koy. Sonra Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerine de buyurdu ki, yâ Ömer! Sen de tasını Ebû
Bekrin tası yanına koy. Buyurdu ki; Bunlar benden sonra halîfelerdir.
Bu da (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Onbirinci Menâkıb: Rivâyet olunmus ki, Sahâbe-i güzînin
“rıdvânullahi aleyhim ecma’în” çocukları oynasırken, hazret-i
Ebû Bekrin oglu, hazret-i Ömerin ogluna, uzun fikrlinin oglu,
dedi. Hazret-i Ömerin oglu aglıyarak babasına varıp, Ebû Bekrin
oglu bana böyle dedi, diye sikâyet eyledi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri de bu sözden üzüldü. Dedi ki, mutlaka
büyüklerinden isitip, öyle demisdir. Zîrâ çocuk kendisi böyle
söylemez, deyip, kalkıp, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” huzûr-ı serîflerine vardı. Durumu arz etdi. Hazret-i Habîbullah,
hazret-i Ebû Bekri da’vet etdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” da huzûr-ı serîflerine geldi. Ebû Bekre hitâb
edip, buyurdular ki: Yâ Ebâ Bekr! Sen yataga girdigin vakt,
ne düsünerek yatarsın. Ebû Bekr “radıyallahü anh”, bir nefesi
veririm, geri almak müyesser olur mu, olmaz mı. Bir nefesi ki
alırım geri vermek, mümkin olur mu, yâ olmaz mı, onu düsünürüm,
dedi. Sonra hazret-i Ömere dönüp, buyurdu ki, sen ne düsünerek
yatagına girersin. Ömer “radıyallahü anh” dedi ki, sabâha
çıkar mıyım, çıkmaz mıyım, onu düsünürüm. Sonra, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-i Ömere buyurdu;
yâ Ömer! Sen söyle; Ebû Bekrin fikrine nisbetle senin fikrin
ne mikdâr uzun olur. Hazret-i Ömer o karsılıgı teslîm edip,
râzı oldu “radıyallahü anhümâ”. Nasıl ki, hazret-i Ömerin bir
gece sabâha kadar fikri, bir nefese nisbetle uzundur. Lâkin bizim
gibilerin fikrine göre gâyet kısadır. Yasımız ilerledikçe
emellerimiz uzar, amelimiz kısalır. Uzun emellerimizden [tûl-i
emelden] Allahü teâlâya sıgınırız.
Onikinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahi teâlâ”,
[(Meâlim üttenzîl) adlı tefsîrinde;] meâl-i serîfi, (Nemâzda kırâetini
cehr ve ihfâ etme. Bu ikisi arasında bir yol tut!) olan Is-
– 192 –
râ sûresinin 110.cu âyet-i kerîmesinin tefsîrinde beyân buyurmuslardır.
Ebû Osmân Sa’îd bin Ismâ’îl, zikr olunan râvîlerin
rivâyeti ile Ebû Katâdeden “radıyallahü teâlâ anh” bize haber
verdi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine dedi: (Senin
yanından geçdim. Hâlbuki sen Kur’ân-ı azîmüssân okurdun.
Sesini çok azaltırdın). Hazret-i Ebû Bekr dedi ki, ben isitdiririm
o zâta ki, ona münâcat ederim. [Ya’nî sesimi Allahü teâlâ
isitir.] Hazret-i Resûlullah buyurdu ki, (Sesini birazcık yükselt.)
Ömer “radıyallahü anh” hazretlerine dedi ki, (Senin yanından
geçdim. Sen Kur’ân-ı azîmüssân okurdun. Sesini yükseltirdin.)
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Uykuda
olanları uyardım ve seytânı tard etdim.) Server-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki; (Birazcık sesini
alçalt!)
Onüçüncü Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullah” (Mesâbîh)
de Seyhaynın menâkıbı bâbında, Ibni Abbâs “radıyallahü
anhümâ” hazretlerinden sahîh hadîs olarak nakl etmisdir.
Buyurmus ki; Ben bir kavmin içinde durmusdum. O kavm;
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine düâ ederlerdi. Hâlbuki
hazret-i Ömerin mubârek cismi, vefâtını müteâkib gasl
olunmak için, tenesir üzerine konulmusdu. Nâgah bir sahs arkamda
dirsegini benim omuzum üzerine koyup, der idi: Allahü
teâlâ sana rahmet etsin yâ Ömer. Ben ricâ ederim ki, Allahü
teâlâ seni iki sâhibin ile berâber kılsın. Zîrâ çok kerre olurdu,
isitirim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu; (Ben me’mûr oldum. Ebû Bekr ve Ömer de me’mûr
oldu. Ben isledim. Ebû Bekr ve Ömer de islediler. Ben ihrâc
olundum (çıkarıldım). Ebû Bekr ve Ömer de ihrâc olundu.)
Arkama bakdım ki, o Alî bin Ebî Tâlibdir “radıyallahü teâlâ
anhüm”.
Ondördüncü Menâkıb: Süfyân-ı Sevrî “rahimehullah” buyurdu
ki, Kûfede bizim yakınımızda ısırıcı bir köpek vardı. Birgün,
bir is için geçerken o köpegi gördüm. Korkup, gitmeyip,
durdum. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri o kelbe [köpege]
nutk verip [konusma hâssası verip], fasîh lisân ile söyledi ki, yâ
Süfyân! Ne oldu sana ki, durdun. Ben dedim ki, senden kork-
– 193 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:13
dum. Kelb, cevâb verdi ki, yâ Süfyân! Benden korkma ki, ben
seni ısırmam. Beni senin üzerine musallat etmemislerdir. Beni
musallat etmislerdir o münâfık ve dinsiz üzerine ki; Ebû Bekre
ve Ömere “radıyallahü teâlâ anhümâ” seb’ eder [kötüler] ve
onlara yaramaz sözler söyler.
Onbesinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” ile Alî “kerremallahü vechehü ve radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri gidiyorlardı. Buyurdular ki, (Yâ Alî! Hiçbir
kavm arasında [devâmlı] sevinçlilik ve sürûr olmadı. Illâ ki, o
sevinçli hâlden sonra, onlara bir gam ve sıkıntı erisdi. Yâ Alî!
Bütün dünyâ ni’metleri kesilir. Illâ Cennet ni’metleri devâmlı
olur, kesilmez. Yâ Alî! Sen istikâmet üzere olasın. Ilk ânda zarar
görünse bile, sonunda sevinç olur.) Bu sözleri söyler iken,
hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer “radıyallahü anhümâ” karsıdan
geldiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular,
(Bu ikisi ümmetin müjdecileridir. Bunları sevmek,
îmândandır. Bunlara bugz etmek, nifâkdandır.) Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Evet, yâ Resûlallah! Ben onları
severim. Onların sevgisi benim kalbimde, sizin bu sözünüzden
sonra çogaldı.)
Onaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, (Gökde iki melek vardır. Birisi
dâimâ siddet ve gadab ile buyurur. Birisi sühûlet ile ve hilm
ile buyurur. Her ikisi de hak üzerinedirler. Onların birisi Cebrâîldir
ve birisi Mikâîldir. Resûllerde iki kimse vardır. Birisi
lutf ile ve iyilik ile buyurur ve birisi katılık ile ve siddet ile buyurur.
Ikisi de hak üzeredirler. Birisi hazret-i Ibrâhîm ve birisi
hazret-i Nûh aleyhimesselâmdır. Benim eshâbımdan da iki
kimse vardır. Birisi rıfk ile ve merhamet ile emr eder. Birisi
sertlik ile ve siddet ile emr eder. Ikisi de hak üzeredirler. Biri
Ebû Bekr-i Sıddîk ve biri Ömer-ül Fârûkdur “radıyallahü teâlâ
anhümâ”.)
Onyedinci Menâkıb: Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ anh”
nakl etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûr-ı serîflerine, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretleri geldiler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Sükr ve hamd ol-
– 194 –
sun Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ki, beni sizinle kuvvetlendirdi.)
Onsekizinci Menâkıb: Suayb bin Harb diyor ki; Mâlik bin
Mu’avvelden sordum ve dedim ki, bana bir vasıyyet et. Dedi ki,
Seyhaynı sevmek senin üzerine olsun. Ben dedim, bana bir vasıyyet
et! Allahü teâlâ sana rahmet etsin. Mürâdım odur ki, bu
haberin isnâdını beyân etsin. Mâlik, bize Rekkâsi Enes bin Mâlikden
“radıyallahü teâlâ anh”, o da Enesden haber verdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, buyurdular
ki, (Ben ümmetimden, Ebû Bekrin ve Ömerin muhabbetini,
Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah kavli serîfini istedigim
gibi isterim!)
Ondokuzuncu Menâkıb: Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Bana Hamza ile Ca’fer
“radıyallahü teâlâ anhümâ” gösterildi. Gördüm, önlerinde zebercedden
bir tabak. O tabakdan incir yirler. Sonra üzüm oldu.
Üzümden yidiler. Sonra tâze hurma oldu. Hurmadan yidiler.
Onlardan süâl etdim. Ne amel ile buldunuz, bu mertebeyi. (Lâ
ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah!) kavli ile bulduk, dediler.
Dedim, ondan sonra ne amel ile. Dediler, sana salavât vermek
ile. Dedim, ondan sonra ne amel ile buldunuz. Dediler,
Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûku sevmek ile “radıyallahü
teâlâ anhüm”.)
Yirminci Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 251.ci sahîfesinde
buyuruluyor ki: Imâm-ı Süyûtî hazretleri (Târîh-ul-Hulefâ)
kitâbında diyor ki: Hadîs-i serîflerde, (Ümmetimin en merhametlisi
Ebû Bekrdir. Allahü teâlânın emrlerini yapmakda en
siddetlisi Ömerdir. Hayâsı en çok olanı Osmândır. Islâmiyyetdeki
zorlukları en çok çözen Alîdir. Ümmetimin en emîni Ebû
Ubeyde bin Cerrâhdır. Ümmetimin en zâhidi Ebû Zerdir. Ibâdeti
en çok olan Ebüdderdâdır. Ümmetimin en halîmi ve cömerdi
Mu’âviye bin Ebî Süfyândır) buyuruldu.]
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka, ondan sonra
Ömer-ül Fârûka “radıyallahü teâlâ anhüm”, mutî’ olunuz,
– 195 –
dogru yolu bulursunuz. Onların izince giderseniz, olgun olursunuz!)
Yirmiikinci Menâkıb: (Lübâb-ül-elbâb)da, Enes bin Mâlik
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, ensârdan
bir kimseyi, mektûb ile Yemen cânibine [tarafına] Mu’âz
bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderdi. Bu
sahsın adı Sefîne idi. Sefîne yolda giderken, bir aslan onun karsısına
çıkdı. Güyâ onunla söylesir gibi, sesler çıkarıyordu. Sefîne
“radıyallahü anh” ona dedi: Ey aslan, benim yanımda Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mektûbu
var. Bunu isitip, uzaklasdı. Sefîne Yemene vardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin cevâbını Mu’âz
bin Cebel hazretlerinden aldı. Dönüp, o mevzi’e gelince, yine
o aslan onun önüne geldi. Yine yüzüne karsı gelip, güyâ konusurdu.
Sefîne “radıyallahü teâlâ anh” yolu tutup, Medîne-i Münevvereye
geldi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûruna vardı. Henüz hiçbir kelâm etmezden
evvel, Server-i âlem buyurdu ki: Yâ Sefîne, hâdiseyi sen mi anlatırsın,
ben mi anlatayım. Sefîne dedi ki; yâ Resûlallah! Hâdiseyi
sizden isitmek güzeldir. Senin mubârek agzından, dinlemek
dahâ hos, dahâ güzeldir. Buyurdu ki: O aslan gidisinde ve
gelisinde senin önüne çıkdı. Sana ne dedigini anladın mı. Allahü
teâlâ ve Resûlü bilir, dedi. Sana gidisinde, “Resûlullahı
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Ebû Bekri ve Ömeri “radıyallahü
teâlâ anhüm” ne hâl üzere bırakdınız” dedi. Abdüllah
bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah!
Yırtıcı hayvanlar [aslan] Ebû Bekrin ve Ömerin fazîletlerini
bilirler mi? Buyurdu ki: Evet! Beni hak Peygamber gönderen
Allahü teâlâya yemîn ederim ki, semâvatı, yedi kat yeri,
Cenneti ve Cehennemi, ars ve kürsî, melekleri ve cinnîleri,
dagları ve deryâları, hayvanları ve yırtıcı hayvanları ve agaçları
ve bunun gibi esyâyı halk etdi. Ya’nî yaratdı. Bunların hepsi
hazret-i Ebû Bekr ile Ömerin fazîletini “radıyallahü teâlâ anhüm”
bilirler.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Yine (Lübâb-ül-elbâb)da nakl olunmusdur.
Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
– 196 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Elbette
Allahü teâlâ beni kendi nûrundan yaratdı. Benim nûrumdan
Ebû Bekri, Ebû Bekrin nûrundan Ömeri ve Âiseyi yaratdı.
Ömerin nûrundan, ümmetimin mü’min erkeklerini, Âisenin
nûrundan da, mü’min kadınlarını yaratdı.) Sonra meâl-i serîfi
(Allahü teâlâ bir kimseye nûr vermez ise, o münevver olamaz!)
olan, Nûr sûresinin kırkıncı âyet-i kerîmesini okudu. Yukarıdaki
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sözleri mutlaka
dogrudur. Bütün insanlar islerindeki dürüstlügü ondan almısdır.
Mubârek vücûdları devâmlı ibâdet ile mesgûl olduklarından,
dâimâ temiz kalmısdır. Mubârek kalbleri, ismet [günâhsızlık]
ve hidâyet üzere halk olunmusdur. Delîlleri açıklamaları
kuvvetli, mu’cizeleri müstekîmdir. (Elbette sen dogru yolu göstericisin!)
[Sûrâ sûresi 52.ci âyet-i kerîme meâli.] buyurulmusdur.
Hadîs-i serîfde buyurdu ki: Allahü tebâreke ve teâlâ beni
kendi nûrundan yaratdı. Bu mutlak ve mücmel kelâmdır. Tafsîle
[açıklamaga] muhtâcdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” her ne buyurmus ise, ekserî rümûz yolu ile buyurmusdur.
Kâide ve aslını beyân etmisdir. Serhini, açıklamasını
kendi ilmî vârislerine bırakmıs, havâle etmisdir. Tefsîr ve te’vîlini,
istinbât ve ictihâd ehllerine bırakmısdır. Eger bütün söylediklerini
açıklayarak buyursa idi, yüzbin kitâb onun serh ve beyânına
kifâyet etmezdi. Buyurduklarını yanlıs anlamamalıdır.
Sûrâ sûresi 11.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ona benzer bir
sey yokdur. O isitici ve görücüdür) buyuruldu. Hüdâ-i azze ve
celle kadîmdir ve sıfatları da kadîmdir. Halk [yaratılanlar] ve
yaratılanların sıfatları sonradan çıkmısdır, ya’nî yaratılmısdır.
Ne kadîm muhdes olur. Ve ne muhdes kadîm olur. Hadîs-i serîfin
ma’nâsı söyledir ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ âlemi halk etmezden
evvel, azîz ve latîf ve has bir nûr halk etdi. O nûrdan
beni halk etdi. Toprakdan ve sudan Âdem alâ nebiyyinâ ve
aleyhisselâm hazretlerini halk etdi. Ve atesi halk etdi. Ve atesden
seytânı yaratdı. Âdemden evvel rüzgârı (yeli) yaratdı. O
yelden onu yaratdı. Ve o nûru yaratdı. O nûrdan melek yaratdı.
Ondan Allahü teâlâ tekaddes hazretleri o nûru kendi zât-ı
pâkine mudâf etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini de, o nûra mudâf etdi. Tesrîfen ve tahsîsan, nice
ki, Kâ’be-i mükerremeyi kendi zât-ı serîfine mudâf etdi. Bu
– 197 –
bâbda vârid olan âsârın zâhiri ki, Âdem ve Îsâ alâ nebiyyinâ
aleyhimesselâm hazretlerinin hâdiseleridir [yaratılmalarıdır].
Allahü teâlâ hazretleri bir rûh yaratdı. Yaratılmıs rûhu Âdem
aleyhisselâmın mubârek bedenine üfürdü. Hicr sûresi 29.cu
âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ona kendi rûhumdan üfürdügüm
zemân, secdeye varınız!) buyuruldu ki, Âdem aleyhisselâm
içindir. Bir baska rûh da yaratdı. O rûhu mahlûku hazret-i Meryemin
gömleginin yakasına üfürdü. Tahrîm sûresi 12.ci âyet-i
kerîmesinde meâlen, (Biz ona rûhumuzdan üfürdük. O Rabbinin
suhuflarına veyâ nâzil olan kitâblarına veyâ Peygamberlerine
vahy etdiklerine veyâ levh-i mahfûzda yazılı olanlara inanıp,
tasdîk etdi. Devâmlı itâ’at eden kimselerden oldu) buyuruldu
ki, hazret-i Meryem hakkındadır. Bunlar gibi, Allahü teâlâ hazretleri
bir nûr yaratdı. O nûrdan Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek cesedini yaratdı.
Bu kelâmı bu makâmda bu vech üzerine takdîr ve tafsîl etmek
rûmun kostantiniyyesini feth etmekden mühim ve evlâdır.
Fârûk zehî adâlet âver,
adlîle cihâna verdi zîver.
Sıddîkdan sonra, efdal odur,
her müslim eder, bu kavli ezber.
Kisrâyı unutdu gitdi âlem,
ol mertebe oldu adle mazher.
Fethetdi cihânı, kıldı tathîr,
vaz’ etdi o seh, hezâr menber.
Hursîd-i hidâyet ile âlem,
vaktinde serâser oldu enver.
Tevhîd-i cenâb-ı Kirdigâre,
(Tâhâ)dan alıp haber o Dâver.
Bâtıldan edince, hakkı tefrîk,
Fârûk dedi, o sâha Server.
Fahrolsa sezâdır ehl-i dîne,
ol zât gibi güzîde gevher.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1340 Sun, 11 Oct 2020 18:25:30 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1340 Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü anhüm” Menkıbeleri

Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü anhüm” Menâkıbı:
Birinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Mesâbîh-i serîf) kitâbında, Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet ederler. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Uhud dagına çıkdılar. Ebû Bekr,
Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” da Uhud dagına
çıkdılar. Dag sallandı, ya’nî zelzele oldu. Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek ayagı serîfleri
ile daga vurdu ve buyurdu ki, (Sâbit ol yâ Uhud! Senin üzerinde
bir Peygamber, bir Sıddîk, iki sehîd vardır.)
Ikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de Ebû Mûsâ el
Es’arî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl olunmusdur.
Ebû Mûsâ el-Es’arî buyurdu ki, ben Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerinde idim. Medîne-
i münevvere baglarından bir bagda idik. Bir sahs geldi.
Kapıyı açmak taleb etdi. Hazret-i Resûl-i ekrem bana buyurdu:
(Var, kapıyı aç. Cennet ile onu müjdele!) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Ebû Bekrdir. Resûlullahın buyurdugu
sey ile müjde verdim. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
hamd etdi. Ondan sonra bir sahs dahâ geldi. Kapıyı açmak taleb
etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Var kapıyı aç ve Cennet ile ona müjde ver.) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Ömerdir. Ona, Resûlullah hazretlerinin
buyurdukları seyi haber verdim. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerine hamd etdi. Ondan sonra bir sahs dahâ kapının
açılmasını taleb etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu: (Var kapıyı aç ve Ona Cennet ile
müjde ver ve o belâlar onun üzerine erisir.) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Osmândır. Ona, Resûlullah hazretlerinin
buyurduklarını haber verdim. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine hamd edip,
– 253 –
sonra dedi ki, (Allahül müste’ân) [Yardım ancak Allahü teâlâdan
istenir.]
Üçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf) kitâbında hasen
olarak bildirilen hadîs-i serîfde, Abdüllah ibni Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Ibni
Ömer dedi ki, biz bu üç serveri, Ebû Bekr, Ömer ve Osmânı
“radıyallahü anhüm”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
zemân-ı serîflerinde andıgımızda terdiye ederdik. Ya’nî
“radıyallahü anh” der idik.
Dördüncü Menâkıb: (Lübâb-ül elbâb) kitâbında, Ömer
Dehlekî “rahimehullahü teâlâ” rivâyet eylemisdir. Sihrîn-i
Hôseb din büyüklerindendir. Âhıret yolunun sâliklerindendir
ve âriflerdendir. Tabakât-ı mesâyıhdendir. Basîret ve derece
sâhiblerindendir. Demislerdir ki, Bir gün ögle nemâzını kılıp,
menzile dönerken [ikâmetgâhına giderken] iki merdi [kisiyi]
gördüm. Birbiri ile husûmet [münâkasa] ederler. Birbirine hos
olmıyan sözler söylerler. Ben dedim ki, Sübhânallah! Sizin elbiseniz
mü’min libâsı, ammâ sözleriniz câhillerin sözleridir. O
iki kisinin birisi dedi: Sen isitmez misin ki, bu mübtedi’ [i’tikâdı
bozuk] kötü sözler söyler. Ben dedim, ne söyler. Dedi ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sonra hilâfet, hazret-i Alînin idi. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân
galebe edip, cebren hilâfete geçdiler, diye söyler. O mübtedi’a
dedim, böyle söyleme. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden sonra mü’minlerin büyügü Ebû Bekrdir.
Sonra Ömer, ondan sonra Osmândır. Ondan sonra Alîdir
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”. Diger sünnî merde [sahsa]
dedim ki, bununla münâkasayı bırak. Allahü teâlâ onun cezâsını
verir. O sünnî, Vallahi ben onu tâ benimle onun arasında
hükm etmeyince elden bırakmam, dedi. Ben, Sübhânallah!
Hazret-i Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” âhırete
intikâl buyurmusdur. Ve gökden vahy gelmesi de kesilmisdir.
Sizin aranızda ben nasıl hükm edeyim, dedim. Sünnî olan
genç bakdı gördü ki bir hamâm külhânı, ates vurup, iyice kızmıs.
O râfizîye dedi ki, insâf et ve söyledigin sözden pismân ol
ve rücû’ et. Yoksa, gel ikimiz bu atese girelim. Hak üzere olan
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin emri ile halâs olur [kur-
– 254 –
tulur]. O mübtedi’ râfizî dedi ki, insâf veremem, ben hak üzereyim.
Ammâ gel atese girelim. Ben [Sihrîn-i Hôseb] dedim,
etmeyiniz ki, Allahü tebâreke ve teâlâ bundan nehy etmisdir.
O sünnî ve dîni pâk merd dedi ki, çâresiz atese girmeli. Sonra
sünnî ve mübtedi’ her ikisi ates yanına vardılar. Sünnî, basını
yukarı kaldırıp, dedi, yâ Rabbel âlemîn! Sükr ve hamd, fadl ve
minnet Senin içindir. Seni ve melekleri sâhid etdim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra halkın
en iyisi Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, yâr-i gâr
[magara arkadası] ve mûnis-i Resûlullah idi. Dahâ bir çok fazîletlerini
de saydı. Ondan sonra Ömer-ül Fârûkdur. Ondan
sonra Osmân-ı Zinnûreyndir. Ondan sonra Aliyyül mürtedâdır
“radıyallahü teâlâ anhüm”. Sonra, (Benim dînim ve mezhebim
budur. Eger Hak üzere isem, bu atesi benim üzerimden
halâs eyle ki, Ibrâhîm Halîl “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm”
hazretlerini yakmadıgın gibi, beni de yakma) dedi ve atese girdi.
Sonra râfizî bas kaldırıp, dedi ki, ey Bârî [ey Allahım!] Bütün
hamd ve sükrler senin içindir. Benim mezhebim ve i’tikâdım
budur ki, Resûlullah hazretlerinden sonra halkın en yüksegi
Alî bin Ebî Tâlibdir. Ebû Bekr, Ömer ve Osmân zulm etdiler.
Hilâfeti ondan aldılar. Ebû Bekr, Ömer ve Osmândan bîzârım.
Eger benim sözüm dogru ise, bu atesi benim üzerime
soguk eyle, dedi ve o da atese girdi. O külhâncı, o fırının kapısını
kapadı. Sihrin-i Hôseb “rahimehullah” der ki, benim karârım
kalmadı. Hâlim mütegayyir oldu [degisdi]. Ondan buna,
bundan ona kosdum ve dolandım ve fikr ederdim ki, onların
hâli ates içinde ne oluyordu. Ikindi vakti oldu. Bakdım, o külhânın
kapagı düsdü. Düsündüm ki, simdi bu atesden selâmet
ile kim çıkar. Aglardım ve gözüm ona bakıp dururdum. Hemen
gördüm o sünnî terlemis olarak atesden dısarı geldi. Hemen
kalkdım. Onu kucakladım. Iki gözünün arasından öpdüm.
Dedim ki, Allahü tebâreke ve teâlâ seni atesde ne yapdı. Dedi
ki, beni bir bostâna iletdiler ve bir dösek üzerinde uyutdular.
Dediler, gelinlerin yatdıgı gibi yat. Ben de bu âna dek yatdım.
Tâ simdi kalkıp, uyardılar ve dediler, kalk nemâz vakti geldi.
Ikindi nemâzını cemâ’at ile kılasın. Ben de dısarı geldim. Sihrîn-
i Hôseb der ki, o sünnînin elini tutup, hemen o mekâna
oturtup, külhâncıları çagırdım. Kürek getirip, o atesi dısarı çı-
– 255 –
karıp, râfizîyi kürek ile çekdiler. Temâm vücûdu yanmıs, kömür
gibi olmus. Ancak alnı üzeri açık kalmıs, yanmamıs. Alnının
üzerinde üç satır yazılmıs. (Birinci satırda, (Bu tugyân ve
isyân eden bir kuldur.) Ikinci satırda, (Ebû Bekr, Ömer ve Osmâna
hurmet etmedi.) Üçüncü satırda, (Bu kul bâgî oldu [ısyân
etdi]. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmâna kâfir oldu dedi ve Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin rahmetinden ümîd kesdi.)
yazılmısdı. Sihrîn-i Hôseb der ki, o gün dörtbin râfizî tevbe
edip, sünnî müslimân oldular. Üç gün boyunca etrâfdan halk
gelip, o mübtedi’ râfizîye bakdılar. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin yapdıgını ve kahrını müsâhede edip, ibret aldılar.
Uzak sehrlere nâmeler [mektûblar] yazıp, gönderdiler ki, zinhâr
ve zinhâr [kat’iyyetle], hiç kimse, Ebû Bekr ve Ömer ve
Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine kötü sözler
söyleyip, seb’ etmeye ki, böyle ahvâl vâki’ oldu. (Ibret alınız,
ey akl sâhibleri.)
Besinci Menâkıb: Istanbulda Mustafâ Pâsa Câmi’inde halka
nasîhat eden, Sünbül efendi seccâdesinde halîfe olan Hasen
efendi “rahimehullah” rivâyet eder. Arabistânda seyâhat
ederken, Hasen-i Basrî “kuddise sirruh” hazretlerinin mezârını
ziyâret etmek niyyeti ile Basraya vardım. Hâcı Ahmed
derler bir mü’min muvahhid kimsenin odasına müsâfir oldum.
Birkaç gün orada müsâfir kaldım. Konusma esnâsında,
hâcı Ahmed hikâye eyledi ki, sehrimizde Yahyâ adlı bir imâm
var idi. Gâyet ilm ve söz sâhibi bir kimse idi. Lâkin râfizîlerden
idi. Def’alarca, hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer-ül
Fârûk ve hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anhüm”
haklarında nice uygunsuz sözler isitdik. Ammâ gelen
pâsaların koltuguna girmekle [onlar ile iyi geçinmek ile] kimse
ona bir sey yapmaga cür’et edemezdi. Onların ona zararı
olmazdı. Hattâ bir gün pâsaya benden sikâyet eder. Benim
onun ardında nemâz kılmadıgımı, müslimânları onun arkasında
nemâz kılmakdan, ona uymakdan men’ etdigimi söyler. O
da beni çagırıp, niçin imâma uyarak nemâz kılmazsın, dedi.
Ben de dedim ki, sultânım, ahvâline vâkıf oldugum için uymuyorum.
Pâsa ıtâb tarîkiyle [azarlama yolu ile] dedi ki, elbette
uyup nemâz kılmalısın, yoksa sen bilirsin, hâlini perîsân
– 256 –
ederim. Ben dedim ki; sultânım! Göz göre göre kisi kendini
atese bırakır mı? Bir kimsenin ahvâlini bildikden sonra, o ânda
basımı dahî kessen ona uyup [iktidâ’ edip] nemâz kılmam,
dedim, dısarı çıkdım. Birkaç günden sonra, bir gün çarsıda
otururken, o râfizî imâm Yahyâyı gördüm. Imâm durmayıp,
yüksek sesle çagırıp, yanıma gelin müslimânlar diye seslenir.
Acele ile, acaba ne haber var diye yanına vardık. Gördük ki,
avucu içine dislerini doldurmus. Ne oldu diye süâl etdik. Cevâb
verdi ki, bunlar, agzımda olan dislerimdir. Bu gece
rü’yâmda gördüm. Kıyâmet kopmus. Bana da susuzluk ârız
olmus ki, helâk olmak üzereyim [ölmek üzereyim]. Mahser
yerine giderken bir büyük havuz gördüm. Kenârında yaslı,
nûr yüzlü biri durur. Gelip-geçenlere su ulasdırır. Yanına vardım.
Süâl etdim ki, sen kimsin. Ebû Bekr-i Sıddîkım “radıyallahü
anh”, dedi. Ben dedim ki, dünyâda iken ben seni sevmezdim.
Suyundan da içmem. Sonra havuzun bir tarafını dolasdım.
Uzun boylu, salâbetli [saglam] ve mehâbetli [heybetli]
sultân durur. Gelenlere su ulasdırır. Yanına varıp, dedim
ki, sen kimsin. Dedi ki, Ömer-ül Fârûkum “radıyallahü anh”.
Ne dünyâda iken severdim, ne simdi. Suyundan içmem deyip,
havuzun bir tarafını dolasdım. Gördüm ki bir alîm ve selîm
bir pîr-i mubârek durur. Gelene ve gidene su ulasdırır. Nûr
yüzünden ısık vurur. Yanına varıp, dedim, sen kimsin! Ben
Osmân-ı Zinnûreynim “radıyallahü anh”. Ben dedim. Seni
dünyâda sevmezdim. Suyundan da içmem. Havuzun o kösesini
de dolasdım. Iri yapılı, orta boylu, uzun sakallı ve secâ’at ve
mehâbetli [heybetli] ve cesâretli bir sâhib-i se’âdet su ulasdırır.
Havuz kenârına, yanına vardım. Dedim ki, sen kimsin.
Dedi ki, Aliyyül mürtedâyım “radıyallahü anh”. Ben hemen
mubârek ayaklarına düsüp, yüzümü ve gözümü sürdüm. Dedim
ki, sultânım, meded bana. Bir içim su ihsân et ki, gâyet
susamısım. Buyurdu ki, yukarıda benim kardeslerime rast
gelmedin mi. Ben dedim, evet rast geldim. Lâkin ben onları
sevmiyorum. Sularını da içmedim. Seni severim. Suyundan içmek
isterim, deyince, Imâm hazretleri “radıyallahü teâlâ
anh” benim sûratıma bir tokat vurdu ki, o ızdırâb ile uyandım.
Bütün dislerim avucumun içine düsdü. Ey müslimânlar,
bu âna kadar dalâlet yolunda idim. Allahü teâlâya hamd ol-
– 257 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:17
sun ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ simdi hidâyet edip, dogru
yola kavusdum, deyip, çihâr yâr-i güzînin muhabbetini kalbinde
ihlâs ile yerlesdirdi. Rübâi:
Gördügü rü’yâda ki, döküldü bütün disleri,
Se’âdet yolunu buldurdu, dökülen bu disleri.
Zebânîler ona atesi hâzırlamıslar iken,
Böylece kurtuldu o elîm atesden!
Altıncı Menâkıb: Bir râfizî, ayakkabısının ökçesine, Ebû
Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin
ismlerini kazdırmısdı. Bir yola giderken basdıgı yerde bu serverlerin
ism-i serîfleri okunurdu. Bir mü’min muvahhid kimse,
onun ardında gelirdi. O serverlerin ismlerini görünce izin tutup
gitdi [ya’nî o izi ta’kîb etdi]. Mel’ûn râfizî ana yoldan çıkıp, bir
ormana sapmıs. Bir agaç gölgesinde uyumus. O mü’min sofî de
izleyip giderken, yoldan sapdıgını görünce, o da ormana teveccüh
edip [girip], o râfizîye erisip, gördü ki, yüzü üzerine yatmıs.
Ayakkabılarının altında o üç din büyügünün ism-i serîflerini
kazımıs gördü. Diledi ki o râfizîyi öldürsün. Yine düsündü ki,
belki, bu ismlerin yazıldıgından haberi yokdur, sorayım, dedi.
Sî’î gözlerini açdı. Gördü ki, bası üzerinde bir sofî durur. Sofî
sordu ki, ayaklarının altında olan ism-i serîflerden haberin var
mıdır. Mel’ûn râfizî, kötü sözler söylemege baslar. Sofînin yanında
da bir gizli kılıncı var imis. Çıkarıp (Bismillâhirrahmânirrahîm)
deyip, râfizîyi öldürür. Kılıncı kınına koyup, râfizînin
murdar lesini sürüyüp, bir çukura koyar. Üzerine biraz çör-çöp
bırakır. Sonra yoluna revân olur. Biraz yol gider. Karsıdan çok
heybetli dört atlı görünür. Sofîyi görürler. Üzerine at salıp, derler
ki, sen adam öldürmüssün, kanlısın. Çabuk lesini bize göster.
Sofî feryâd eyledi. Ben fakîrim, kâtil degilim, nice-nice özr
ve behâne ederse de, gördü ki ellerinden kurtulamadı. O dört
atlının arasından birisi gögsüne harbesini dayayıp dedi ki, dön
geri, yoksa sen bilirsin. Sofî de çâresiz önlerine düsüp, o
mel’ûnun murdar lesini gömdügü çukura gelir. Üzerinde olan
çalıyı kaldırdıgı gibi, bakdı ki, râfizînin yerinde bir büyük domuz
lesi yatar. Sofî onu gördügü gibi, hayret edip, tefekküre
vardı. Ondan sonra bu dört atlı sofîye dediler ki, sana müjde olsun
ki, Allahü teâlâ senin cümle günâhlarını afv etdi ve Cehen-
– 258 –
nem atesinden âzâd etdi. Cenneti nasîb kıldı. Sofî de sâd ve
mesrûr olup, onlara sordu ki, siz kimlersiniz. Onlar buyurdular
ki, birimiz Ebû Bekr ve birimiz Ömer ve birimiz Osmân, evvelce
gögsüne harbeyi koyan da hazret-i Alîdir “radıyallahü anhüm”.
Sofî de Allahü tebâreke ve teâlânın bu ihsânına sükr
edip, sâd ve handân olarak yoluna gitdi.
Yedinci Menâkıb: Bir zemânlar bir tâcir var idi. Ismine Eyyûb
bin Hasen derler idi. Pâdisâhlardan birine ba’zı kumas ve
meta’ satmak için huzûruna varır. Tesâdüfen o sırada pâdisâh;
emîr-ül mü’minîn Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ
anhüm” hakkında uygun olmıyan kötü sözler söyler. Tâcirin
gönlüne bu sözler hos gelmez! Pâdisâha nasîhat etmek ister.
Sonra, o sultânlara [üç halîfeye] dil uzatan zâlimlerden hayr
gelmez, belki söylersem beni öldürür; deyip, isini görüp, gider.
O gece Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
rü’yâsında görür. O pâdisâhı da orada, huzûrlarında durmus
görür. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
tâcire iltifât edip, buyurur ki: (Benim Eshâbıma uygunsuz
sözler [kelimeler] söyliyen bu mudur.) Evet yâ Resûlallah
diye cevâb verdikde, bunu katl eyle diye öldürülmesini emr buyurur.
Ben dedim, (Yâ Resûlallah! Bir nesne yokdur ki onu
katl edeyim.) Resûl-i ekrem hazretleri tâcirin eline bir bıçak
verir. Tâcir de emr-i serîfine itâ’at edip, sahsı bogazlar. Rü’yâdan
uyanıp, bu rü’yâyı varıp, sâha anlatmak ister. Serâyının kapısına
varır ki, aglamak ve feryâd sesleri isitir. Bu hâl nedir diye
sorar. Cevâb verirler ki: Bu gece pâdisâhı yatagında katl etmisler.
Sekizinci Menâkıb: Tebriz sehrinde bir râfizî vardı. Dâimâ
isi-gücü bu üç serveri seb’ etmek [kötülemek] idi ve bunlara
bugz ve adâvet etmek idi. Bir gece rü’yâsında gördü ki, kıyâmet
kopmus. Bütün mahlûklar ayak üzere durur. Herkes hayret
içinde gezerken, buna gâyet susuzluk ârız olmus. Mahser yerinde
gezip, su ararken gördü ki, bir alay adam geçer. Aralarında
bir mubârek âdem vardır. Elinde bir masrapa tutar. Durmayıp,
su dagıtır. O râfizî derhâl o ihtiyâr kisinin önüne vardı. Bana da
su ver, dedi. O nûr yüzlü kisi su verdi. Içecegi sırada o pîrin
ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun adına Ebû Bekr-i Sıddîk
– 259 –
“radıyallahü teâlâ anh” derler. Ne zemân ki o mubârek ismi
isitdi. Suyu içmeyip geri verdi. Ondan sonra bir alay dahâ geldi.
Onların aralarında bir nûrânî ve vakâr sâhibi adam var.
Elinde bir masrapa su tutar. Durmayıp mahser yerinde istiyene
su verir. O râfizî onun yanına varıp, su istedi. O da masrapayı
sundu. Içecegi zemân onun da, ism-i serîfini sordu. Dediler, bunun
adına Ömer-ül Fârûk derler. Ne zemân Ömer-ül Fârûkun
ism-i serîfini isitdi. Suyu içmeyip, geri verdi. Ondan sonra bir
alay dahâ adam geldi. Onların aralarında bir nûr yüzlü adam
var. Elinde bir masrapa ile su tutup, durmayıp ulasdırır. O râfizî
onun yanına varıp, su istedi. O da eline su verdi. Içecegi zemân
ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun ismine Osmân-ı zinnûreyn
“radıyallahü teâlâ anh” derler. Osmân-ı zinnûreynin
ism-i serîfini isitdi. Suyu içmeyip, geri verdi. Ondan sonra bir
alay dahâ adam geldi. Onların aralarında, büyük, heybetli,
se’âdet sâhibi bir zât var. Elinde bir masrapa su tutar. Durmayıp,
dagıtır. O râfizî derhâl yanına varıp su istedi. O zemân
onun da ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun adı Aliyyül mürtedâdır
“radıyallahü teâlâ anh”. Aliyyül mürtedânın ism-i serîfini
isitdi. Mubârek ayaklarına düsüp, meded yâ Alî, bana da su
ver diye feryâd etdi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” ona, önce geçen büyüklerden niçin su taleb
edip, içmedin diye sordu. O râfizî dedi ki, ben dünyâda iken
onları sevmezdim. Dâimâ bugz ve adâvet ederdim. Onların sularından
da içmem. Ben seni severdim. Senin âsıklarındanım,
dedi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” iki mubârek parmaklarını
o râfizînin gözlerine sokup, iki gözünü de çıkardı. O
acı ile uykudan uyanıp, kendini kör buldu. Hattâ ba’zı kimselerden
mervîdir ki, merhûm Sultân Süleymân “aleyhirrahmetü
rabbihül gufrân” acem [Îrân] seferinde o köre Tebrîz sokaklarında
rast gelmisdir ki, süâl edip, bu vak’âyı bizzat kendinden,
oldugu gibi isitmisdir. Yapdıgı ise pismân olup, dâimâ tevbe ve
istigfâr ederdi. Ve halka nasîhat ederdi.
Dokuzuncu Menâkıb: Bir mü’min muvahhid ile bir râfizî,
Mekke-i Mükerremeye giderken yol arkadası oldular. O
mü’min, râfizîye herhâlde nasîhat eder ve derdi ki: (Gel bu râfizîlikden
ferâgat eyle, bunun sonu nedâmetdir [pismânlıkdır].
– 260 –
Dünyâda yüz karalıgıdır ve âhıretde hasretdir. Göz göre göre
niçin kendine kıyarsın. Ve cânını Cehennem atesine atarsın.
Molla Câmî “kuddise sirruhüssâmî” hazretlerinin kıt’asını râfizîler
hakkında isitmemismisin. Bu kötü fi’lden vazgeç. Yoksa
son pismânlık fâide vermez. Isitmedim ki, bir kimse Çihâr
yâr-i güzîn “rıdvânullahü teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
sevmese; Allahü tebâreke ve teâlâ saklasın; o kimse nasîhat almayıp,
aslâ ona tenbîh te’sîr etmez.) Gördü ki, insâfa gelmedi.
Hem meshûrdur: Cühûd îmâna gelmez! Mülhid kisi tevbekâr
olmaz! O mü’mine nisbet için, râfizî i’tikâdından vazgeçmedi.
Nasîhatlarını maskaralıga aldı. Hikmet-i Rabbânî, Kâ’be-i serîfeye
yaklasdıklarında, bir hınzır göründü. Hemen o mel’ûn
râfizî deve üzerinde iken, Allahü teâlânın emri ile hınzır seklinde
olup, deve üzerinden yere atlayıp, hınzırlara karısıp, onlar
ile gitdi. Bütün hâcılar bu ahvâli görüp, ibret aldılar. Aklı
olan kimse bu kıssadan hisse alıp, çihâr yâr-i güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine karsı, zerre mikdârı
bugz ve adâvetden kalbini pâk edip, hem çihâr yâr-i güzîn sevgisi
ile kalbini doldurur.
Onuncu Menâkıb: Bir zemânda bir yehûdî bir râfizî ile çekisip,
dövüsürler. Allahü teâlâ kelbi [köpegi] hınzır [domuz] üzerine
musallat eder. Yehûdî râfizînin gözünü çıkarır. Râfizî yehûdînin
etegine yapısıp, mahkemeye götürüp, kâdî huzûruna
varırlar. Râfizî der ki, bu yehûdî benim gözümü çıkardı. Efendi
hazretleri, hakkımı bu yehûdîden alıver. Kâdî efendi, yehûdîye
ıtâb edip, bre mel’ûn, bu kisinin gözünü niçin çıkardın, dedi.
Yehûdî dedi, sultânım isitdim ki, rûz-i mahserde râfizîler yehûdîlerin
merkebi olup, yehûdîler üzerine binip, Cehennem atesine
varırlar. Benim o gün binegim bu olsun diye gözünün birini
çıkardım. Zîrâ hâfızam za’îf ve görüsüm azdır. Sâyed o günde
teshîs etmem güç olup ve yaya olarak Cehenneme varmakdan
ise, bir gözlü merkebe binmek iyidir, dedi. Kâdî efendi ve meclisde
hâzır olanlar yehûdînin bu ilzâmından hoslandılar ve râfizîye
ta’zîr eylediler [azarladılar]. Muhakkak râfizîlerin Allahü
teâlâ katında ve insanlar yanında bütün milletden kötü olduklarında
sübhe yokdur. Zîrâ kâfirlerin inâdları bâtıl da olsa birer
cevâbları vardır. Ammâ bu mel’ûnların aslâ bir delîlleri yokdur.
Ondan dolayıdır ki, hazret-i Molla Câmî “kuddise sirruhüssâ-
– 261 –
mî” râfizîler hakkında söyle buyurmusdur: Kıt’a:
Râfizî olur kıyâmetde yehûdî esegi,
Yeder onu mülhid câhil, tutup elinde yularını.
Nasrânî elinde bir demir çomak ile,
Sürer onu tâ o menzile dâr-el bevâr.
Nice yüzbin la’net o Hakdan, Resûlden de,
Esege binene yedene sürene ki var.
Râfizîler kıyâmet gününde baska bir bölük olup, süâlsiz ve
azâbsız Cennete dâhil olalım diye ümîd edip, dogru Cennetin
yolunu tutup, giderler. Cennet kapılarından bir kapıya varırlar.
Görürler ki, kapıda Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
durur. Durmadan kevser serâbını ehl-i islâma içirir. Râfizîler
hazret-i Ebû Bekri görünce derler ki, dünyâda iken biz
bunu sevmezdik. Simdi de bunun oldugu kapıdan Cennete
girmeyiz. Ve bunun elinden kevser serâbını içmeyiz. Oradan
dönüp Cennetin bir baska kapısına varırlar. Görürler ki, o kapıda
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” durur. Durmadan
mü’minlere kevser serâbı içirir. Tekrâr o hınzırlar derler ki,
dünyâda iken biz bunu sevmezdik. Simdi bunun oldugu kapıdan
Cennete girmeyiz. Ve kevser serâbını da içmeyiz. Oradan
dönüp, bir baska kapısına varırlar. O kapıda Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri durur. Müslimânlara kevser serâbı
içirir. Tekrâr o murdârlar derler ki, dünyâda iken biz bunu da
sevmezdik. Onun oldugu kapıdan da Cennete girmeyiz. Bunun
da elinden kevser serâbını içmeyiz. Oradan da dönüp,
Cennetin bir baska kapısına varırlar. Görseler ki, o kapıda duran
Imâm-ı Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Bunlara
sorar ki, hazret-i Ebû Bekr, hazret-i Ömer ve hazret-i Osmânın
“radıyallahü teâlâ anhüm” kapılarına ugramadınız mı?
Onlardan kevser serâbını içmediniz mi? Onlar derler ki, Onları
biz dünyâda iken sevmezdik. Onun için biz bugün de onların
serâblarından da içmedik. Onların kapılarından Cennete
girmedik. Dünyâda iken biz seni severdik. Senin elinden kevser
serâbını içmek isteriz. Senin kapından Cennete girmek isteriz.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri bunları red eyleyip,
bre mel’ûnlar! Bilmez misiniz ki onlardan tezkire alma-
– 262 –
yınca kimseyi Cennete koymam ve kevser serâbını içirmem.
Yıkılın buradan, buyurur. Hazret-i Alîden yüz bulamayınca,
can baslarına sıçrar. Bilirler ki, yanlıs yola gitdiklerinden belâya
ugradılar. Yapdıkları ise pismân olup, nedâmetler çekerler.
Velâkin bu pismânlıklarının fâidesini görmezler. Bu felâketde
iken her râfizîye birer yehûdî havâle olunur. Simdiye dek sizleri
ararız, nerede gezersiniz, derler. Yine o hâlde birer nasrânî
de gelerek, birer râfizînin sakalını tutup, çeke-çeke mahser
yerinin temâmını gezdirirler. Bütün mahser halkı arasında
rüsvay olurlar. Ondan sonra Allahü teâlâ korusun, azâb için
zebânîler gelir. Temâmını bu hâl ile Cehenneme götürürler.
Beyt:
Ni’metleri fânî olan bu denî dünyâyı asagı tut,
Sonu pismânlık olan isi yapma.
Mahser ehli bunlardan yüz dönüp, nefret ederler.
Onbirinci Menâkıb: Din büyüklerinden biri rivâyet eder.
Medâyinde bulunuyordum. Her nerede bir kimse vefât etse,
varıp ona kefen sarardım. Bir kimse gelip dedi ki, Kûfe ehlinden
bir kervân geldi. Aralarında biri vefât etdi. Gelip kefen sarasın.
Hizmetçimi kefen almaga gönderdim. Ben o kimsenin
meyyitini görmege vardım. Yanına vardım. Gördüm ki, vefât
eylemis. Karnı üzerine bir kerpiç koymuslar. Âniden o meyyit
kalkıp oturdu. Feryâd edip, dedi ki, yazıklar olsun bana, vay
bana. Ben dedim ki, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah)
söyle. Bana dedi ki, bu kelime-i serîfeyi demenin fâidesi
yokdur. Zîrâ ben kavmim ile olurken, Ebû Bekr ve Ömer ve
Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine dil uzatıp, uygunsuz
sözler söylerlerdi. Ben de onlara uyar, söylerdim. Sonunda
helâk oldum. Beni Cehenneme iletip yerimi gösterdiler.
Benim rûhumu geri verdiler ki, halka haber vereyim. Sakın, sakın,
o serverlere dil uzatmayın. Bu sözleri temâm etdikden
sonra, tekrâr öldü. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Onikinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet
buyurmuslardır. Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerine uygun olmıyan sözler söyleyen bir
– 263 –
kimse vardı. Bir gün yüzünde bir yara peydâh oldu. O yara giderek
yüzünü tutup, yüzünün temâmı kara oldu. Her dürlü ilâcı
denediler, sifâ bulmadı. Bütün insanların yanında rüsvay oldu.
Sonra bu seklde öldü. Hem dünyâda ve hem âhıretde melâmet
oldu [yüzü kara olmak bedbahtlıgına kavusdu]. (Sevâhid-
ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Onüçüncü Menâkıb: Büyüklerden biri rivâyet eder. Çocuklugumda
râfizî bir hocam var idi. Beni de râfizî yapmısdı. Bir
gece rü’yâmda kıyâmet kopmus. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri huzûrlarına ve mubârek hâk-i pâyelerine
bütün halk toplanmıs, sefâ’at ricâ ederler. Ben de huzûrlarına
vardım ki, sefâ’at isteyeyim. Gördüm, sag yanında
nûr yüzlü, selîm ve hilm sâhibi ihtiyâr durur. Sol yanında bir
mubârek kimse durur. O da secâ’atlı ve bahâdır ve mubârek
yüzü nûrlu bir kimsedir. Hemen beni gördüler. Dediler ki; yâ
Resûlallah! Bu adam bizden ne ister ki, her gün bize dil uzatıyor,
biz bu adama ne yapdık. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri mubârek elini uzatıp, beni tutmak istedi.
Ben kaçdım. Bu ızdırâb ile ve bu korku ile uykudan uyandım.
Gördüm ki, bütün saçım ve sakalım ve kasım ve kirpigim
dökülmüs. Dört ay dısarı çıkamadım. Dünyânın ilâcını kullandım.
Aslâ fâide vermedi. Bir gün dostlarımdan biri beni görmege
geldi. Benim hâlimi sordukda, ben de ahvâlimi oldugu gibi
anlatdım. O da dedi ki, sen meger Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine salevât getirmekden habersizsin.
Birkaç gün salevât-i serîfe getirmege devâm eyle ve Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi aleyhim ecma’în” hazretlerine, derûn-i dilden
[kalbden] muhabbet eyle. Yapdıgın kabâhatlere tevbe ve istigfâr
eyle. Ümîd edilir ki, kısa zemânda bu belâdan kurtulup, halâs
olursun. Hemen ibrik getirtip, abdest alıp, sonra iki rek’at
nemâz kılıp, hâlis niyyet ile etdigim islere nâdim olup, tevbe ve
istigfâra mesgûl oldum. Bir hafta temâm olmadan saçım ve sakalım,
kasım ve kirpigim çıkıp, evvelkinden de çok oldu. Onun
için, bu sultânlara ihânet üzere olanlar, dünyâda ve âhıretde sıkıntıdan
kurtulamazlar. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme
olunmusdur.
Ondördüncü Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî (Delâil-i Nübüv-
– 264 –
ve) adlı kitâbında yazmısdır. Büyüklerden birisi rivâyet eder.
Üç nefer kimse Yemen diyârına dogru yola çıkdılar. Bu müslimânlara
bir de râfizî katılmıs idi. Râfizî, O serverler [Eshâb-ı
kirâm] hakkında uygunsuz kelimeler söylerdi. Bu müslimânlar
ona her ne kadar nasîhatlar etdiler ise de aslâ te’sîr etmeyip, râfizî
devâm ederdi. Berâberce birgün bir menzile kondular. Bir
mikdâr istirâhat etdiler. Bir zemândan sonra uykudan uyanıp,
abdest almaga kalkdılar. O bedbaht maymûn gibi yatarken,
onu da uyardılar. Hemen uykudan uyandı. Âh, âh, herhâlde
ben bu menzilde kalsam gerekdir, dedi. Müslimânlar dediler ki,
bu menzilde niçin kalacaksın, aslâ olmaz. O bedbaht dedi ki,
Peygamberi “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” rü’yâda gördüm
ki, basımın ucuna geldi. Bana dedi ki, bre bedbaht, bu menzilde
senin sûretin degisse gerek. Bu müslimânlar dediler ki, ne
durursun, kalkıp, abdest alıp, tevbe ve istigfâra mesgûl olup, niyâzda
bulun. O da ayaklarını toplayıp, kalkmak istedikde, o ân
Allahü teâlânın emri ile iki ayak parmakları degisiklige ugrayıp,
maymun parmakları gibi oldu. Ondan sonra topuklarına
kadar degisdi. Ondan sonra dizine kadar, ondan sonra kusagına
kadar, ondan sonra gögsüne kadar çıkdı. Sonra, temâm vücûdu
maymûn oldu. Müslimânlar bu hâli görünce, tutup sıkıca
devenin üzerine bagladılar. Yemene yakın vardıkda, aksama
yakın bir meselik yere ugradılar. Orada çok maymûn vardı. Hemen
maymûnları gördü. Deve üzerinden zorlayıp, baglarını kırıp,
yere indi. Varıp o maymûnlara ulasdı. Biz de maymûnlardan
korkduk ki, bize hücûm edecekler diye. Sonra gördük ki,
bütün maymûnlar yakın yere gelip, durdular. Degisiklige ugrayan
aralarından ayrılıp, bize karsı gelip, durdu. Gözlerinden o
kadar yas akdı ki, vasfa gelmez [anlatılamaz]. Sonra diger maymûnlara
karsı gitdi. Simdi aklı olan kimselere hemen bu ibret
yeter. Nerede kaldı ki, o büyükler hakkında nice âyet-i kerîme
ve hadîs-i serîf vardır.
Yâ Rab, lutfün ile dâimâ bize dogru yolu göster,
Sapık yolları degil, sana varan yolu göster.
Onbesinci Menâkıb: Büyüklerden biri Sâm sehrine ugrar.
Bir mescidde sabâh nemâzını kılar. Imâm nemâzı kıldıkdan
sonra, arkasını mihrâba dönüp, Ebû Bekr, Ömer ve Osmân
– 265 –
“radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin haklarında uygunsuz
sözler söylemege baslar. O büyük zât, imâmdan bu sözleri isitince
çok üzülüp ve mahzûn olarak kalkıp, yoluna gider. Bir seneden
sonra yine yolu Sâm sehrine ugrar. Tekrâr o mescide varıp,
sabâh nemâzını kılar. Nemâzı kıldıkdan sonra, imâm olan
kimse, arkasını mihrâba dönüp, O serverlerin [Ebû Bekr,
Ömer, Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin] büyüklüklerinden
bahs etmege, onları medh etmege baslar. O
büyük zât, cemâ’atden birine süâl eyler ki, bu imâm geçen sene
o serverlerin sânlarına uygunsuz sözler söyledi. Simdi de
medh ve senâ eyledi. Sebebi nedir. O müslimân dedi ki, evvelki
imâmı görmek ister misin. O büyük zât dedi, görmek isterim.
O da önüne düsüp, bir odaya girdiler. Gördü ki, bir siyâh
köpek, boynundan zincir ile baglı, yatar. O büyük dedi ki, bu
kelb [köpek] nedir. O müslimân dedi ki, geçen seneki imâm
budur. O din büyüklerine hâsâ, uygunsuz sözler söylerdi. Bir
gün arkasını mihrâba dönüp, kötü âdeti üzere kötü sözler söylerken,
degisip, bu sûrete girdi. O büyük yanına varıp, sen geçen
seneki imâm mısın. O da eli ile basına isâret edip ve gözlerinden
yas akıtdı. Bu büyük de, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine
sükr edip, iste cezânı buldun, dedi. (Sevâhid-ün nübüvve)
den terceme olunmusdur.
Onaltıncı Menâkıb: Gâzîlerden biri rivâyet eder. Bir gazâda,
cemâ’at ile gazâya giderken, aramızda Benî Temîmden Ebû
Hayyân nâmında bir kimse vardı. O serverlerin haklarında uygun
olmıyan çirkin sözler söylerdi. Hepimiz o mel’ûna nasîhat
ederdik. Fâide etmeyip, uslanmazdı. Yolda bir hâkim var idi.
Yolumuz ona ugradı. Hâdiseyi hâkime açıkladık. Hâkim bize
dedi ki, o kimseyi benim yanımda bırakın. Mümkindir, onu ıslâh
edeyim. Bir zemândan sonra yola müteveccih olup, giderken,
o bedbahtı gördük ki, arkamızdan yetisdi. O mel’ûn kisiye
hâkim hil’at giydirip, bir at bagıslamıs. Ardımızdan yetisdi. Bize
eziyyet vermek maksadı ile yine o serverlere uygunsuz sözler
söylemege basladı. Bize karsı, ey Allahın düsmanları, beni
nasıl buldunuz, dedi. Biz de dedik ki, ey bedbaht ve nasîbsiz
kimse, bizden uzak ol. Yanımızda yürüme. Tâ ki senin nasîbsizligin
bize de bulasmasın. Hepimiz üzerine yürüdük. Kovduk.
Bizden uzak yürüdü. Mel’ûn, kazâ-i hâcet sebebi ile, yoldan sa-
– 266 –
pıp, bir yerde otururken, kızıl arılar üzerine hücûm etmisler.
Mel’ûn feryâda baslayıp, bizden yardım istedikde, biz de sâyed
bundan kurtulursa, insâfa gelir diye, bu niyyet ile yardıma vardık.
Yanına vardıgımızda, o arılar bize hücûm edip, az kaldı ki,
hepimizi helâk edecekler. Biz de sokmalarına tâkat getiremeyip,
çâresiz geriye kaçdık. O arılar da bize saldırmayı bırakıp,
yine o bedbaht kisinin [râfizînin] üzerine saldırıp, bir sâatde
gövdesinin etini delik-delik edip, bagıra-bagıra ölüp, cânı Cehenneme
gitdi. Biz de bir yerde durup, bunun ahvâlini seyr
ederken ve birbirimiz ile söylesirken, gaybdan bir ses isitdik ki,
çihâr yâr-i güzîni sevmiyen kisinin dünyâda cezâsı budur. Âhıretde
yakalanacagı azâbların siddeti ve nihâyeti yokdur, diyordu.
(Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olundu.
Onyedinci Menâkıb: Seyh-i Ekber [Muhyiddîn-i Arabî]
“kuddise sirruhül’azîz” hazretleri (Fütühât-ı Mekkiyye) adlı kitâbında
zikr etmisdir. Evliyâullahdan bir tâife vardır ki, Recebîler
derler. Onlar kırk kisi olup, fazla ve eksik olmazlar. Onların
hâli Receb ayının ilk gününde öyle olur ki, sanki gökler üzerine
konulmusdur. Harekete mecalleri olmaz. Ne ayak üzerine
durabilirler ve ne oturabilirler. Ellerini ve ayaklarını degil, gözlerini
harekete kâdir olamazlar. Recebin ilk gününde öyle olurlar.
Ammâ günden güne o hâlet bunlardan kalkar. Sa’bân ayı
girince, temâmen o hâlden kurtulurlar. Onlara Recebde Allahü
teâlânın izni ile çok kesf ve nihâyetsiz tecellîler olur. Sa’bân ayı
girince bu hâller onlardan kalkar. Ba’zan o hâllerin ba’zısı o tâifenin
ba’zısında sene temâm oluncaya kadar bâkî kalır. Hazret-
i Seyh “rahmetullahi teâlâ” der ki, o tâifeden birini gördüm
ki, onda râfizînin kesfi bâkî kalmısdı. O Recebî, râfizîleri hınzır
seklinde görürdü. Ba’zan olurdu ki, hâli örtülü bir kisiye, hiç
kimsenin mezhebini bilmedigi kimseye ugrardı. Eger o kisi râfizî
i’tikâdında ise, hınzır sûretinde görürdü. O sahsı taleb ederdi.
Ona nasîhat ederdi. Tevbe etmesini ve Allahü teâlâ hazretlerine
rücû’ etmesini ve râfizî oldugunu söylerdi. O sahs teaccüb
ederdi. Eger tevbe ederse ve tevbesinde sâdık olursa, onu
insan sûretinde görürdü. Derdi ki, dogru söylersin. Eger yalan
söylüyorsa, o sahsı yine hınzır sûretinde görürdü. Tevbe etmedin.
Yalan söylüyorsun, derdi. Bir gün, sâfi’î mezhebinde olan
ve iyi olarak bilinen iki kimse ona geldiler. Hiç kimse onların
– 267 –
râfizî i’tikâdında oldugunu zan etmezdi. Si’â cemâ’atinden de
degiller idi. Lâkin o mezhebi seçmisler idi. O iki mu’temed kimse,
o azîze [büyük zâta] vardılar. Bunları dısarı çıkarın, buyurdu.
Sebebini sordular. Buyurdu ki, ben sizi hınzır sûretinde görürüm.
Bu benimle Hak Sübhânehü ve teâlâ arasında bir alâmetdir
ki, râfizîleri bana bu sûretde gösterir. Bu ma’nâdan
te’accüb edip [sasırıp], hemen o bâtıl mezhebden ve fâsid i’tikâddan
temâmen dönüp, kurtuldular.
Onsekizinci Menâkıb: O sultânın haklarında edebsizlik etmis
ve uygunsuz sözler söylemis olan râfizî tâifesinin cezâları.
Hâce Muhammed Pârisâ “kuddise sirruhül’azîz” hazretleri
(Fasl-ül-hitâb) adlı kitâbda buyurmusdur. Hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” buyurmuslardır ki: (Bir tâife beni Ebû Bekr,
Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin üzerlerine
tafdîl ederler [üstün tutarlar]. Gönüllerinde nifâk vardır.
Bununla ehl-i islâm arasına ihtilâf ve fitne salarlar. Bana Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri haber verdi.
Bunların katli ile bana emr eyledi. Zâhiren ehl-i islâma kardes
olduklarını söylerler. Bâtınlarında din düsmanıdırlar. Yalanı
güzel, kötülükleri temiz görürler. Mushaf-ı serîfi iptâl ederler.
[Kur’ân-ı kerîmin hükmünü kaldırırlar.] Fücûr [kötülük] üzerine
birbirleri ile yarısırlar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine ve Eshâb-ı kirâm hazretlerinin büyüklerine
seb’ ederler. [Dil uzatırlar.] Eshâb-ı kirâm arasında olan vâkı’aları
anlatıp, anladıklarına tâbi’ olurlar. Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri onları afv etmez. Küçükleri büyüklerinden bozuk
fikrleri ögrenip, o seklde terbiye olunurlar. Sünnet-i islâmı
harâb ederler. Bid’at-ı seyyieleri ihyâ ederler [yayarlar]. O zemânda
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sünnetine
yapısan kimse sehîdlerin ve âbidlerin efdalidir. Se’âdet onlarındır.
Yeryüzünde râfizîden dahâ hoslanılmıyan kimse yokdur.
Yerin gadabı onlaradır. Gök istemiyerek onların üzerine gölge
verir. O tâifenin âlimleri o günde gök altında olan kimselerin
serlisidir. Fitne onlardan çıkar ve onlarda olur. Allahü teâlâ korusun.
Onlar su kimselerdir ki, gökdeki melekler arasında pislikler
diye adlandırılırlar. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretlerini meclislerinde ve mahfellerinde ve
mescidlerinde seb’ ederler [kötülerler]. Bu habîs isi kendilerine
– 268 –
si’âr ederler. Hikmet kalblerinden gider. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri râfizî, bid’at ve dalâlet ehlinin sekllerini degisdirir.)
Eshâb-ı güzîn bu sözleri isitdiler. Dediler ki, (Yâ Emîr-el
mü’minîn. Eger biz o zemâna erisirsek ne yapalım.) Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Îsâ “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerinin havârîleri gibi olunuz. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri, Nebîsine itâ’atden ve Eshâbına
muhabbetden ve o tâifeden [râfizîlerden] uzak olmakdan
baska size bir sey emr etmemisdir. Ben size derim, Hak ve sünnet
üzerine olmak, bid’at ve dalâlet üzerine olmakdan hayrlıdır.)
Rivâyet olundu ki, imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine bu haber erisdi ki; Abdüllah
bin Sebe’ seni Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ
anhüm” üzerine tafdîl eder [üstün tutar]. Alî “kerremallahü
vecheh” yemîn ederek (Vallahi onu öldürürüm) buyurdu. Dediler
ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Sana muhabbet edeni katl eder
misin! Elbette. Benim oldugum sehrde olmasın. Hemen bulundugu
sehrden sürdü. (Sevâhid-ün nübüvve)den nakl olundu.
Velhâsıl Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
aralarında bu dördü [dört büyük halîfe], mezîd-i fazîlet ve kemâl-
i mekremet ve vüfûr-i ihtirâm ve ikrâm-i tâm ve hülefâ-i
nübüvvet ve uyûn-ı ehl-i hicret ve büyüklerin büyügü ve seçilmislerin
seçilmisi olmakla en öndedirler. Bu bâbda kıyâs yapmaga
ve düsünmege hâcet yokdur. Nitekim, onları üstün bilmek,
büyüklerin sözü ve icmâ’ ile sâbitdir. Büyüklerin sözlerine
ve icmâ’a uymak lâzımdır. Bos sözlere ve bid’atlere uymamalıdır.
Allahü teâlâ bizi bunlardan korusun. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, Süveyde bin Akîkden rivâyet eder. Süveyde
der ki, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine söyledim. Ben
si’âdan bir kavm üzerine ugradım ki, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini naks ile zikr ederler [kötülerler].
Eger onlar senin kalbinde olanı bilseler idi, bu sözü
söylemege cür’et edemezlerdi. Hemen Aliyyül mürtedâ “ker-
– 269 –
remallahü vecheh” buyurdu ki: (Onlar hakkında kalbimde iyilik
ve güzellikden baska birsey bulundurmakdan Allahü teâlâya
sıgınırım). Sonra kalkdı. Mubârek gözleri yas ile doldu. Elimi
tutdu. Agladıgı hâlde gelip, minbere çıkdı. Elinde beyâz ve
güzel bir nesne tutdugu hâlde, bir belig ve muhtasâr hutbe
okudu. Buyurdu ki: Nedir o kavmlerin hâli ki, Kureysin iki seyyidini
kötü zikr ederler. Ve bana zan ederler o sey ile ki, ben o
seyden pâkım. Ve onların dediklerinden berîyim. Ve onların
dedikleri üzerine, onları Allah hakkı için cezâlandırırım. Onları
mü’min olanlar sevmez. Onlara ancak fâcirler bugz etmez.
Her kim ki o ikisini sever. Muhakkak beni sever. Her kim o ikisine
bugz eder; bana bugz eder. Ben ondan berîyim. Bilmis
olunuz ki, muhakkak cümle nâsın hayrlısı bu ümmetde, Peygamberlerden
sonra Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ
anh”. En önce müslimân olan odur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine ondan sevgili yokdur. [En sevdigi
odur.] Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri indinde bu ümmetin
en mükerremi odur. Bu ümmetde Peygamberlerden
sonra ondan efdal ve ondan hayrlı kimse olmadı. Dünyâda ve
âhıretde ondan sonra bütün insanların hayrlısı Ömer-ül Fârûkdur.
Ondan sonra Osmân-ı Zinnûreyndir. Ondan sonra benim
“radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”. Allahü teâlâya benim için
ve bütün müslimânlar için istigfâr ederim. [Eshâb-ı kirâmın üstünlükleri
sânlarına yakısır seklde; (Eshâb-ı kirâm), (Hak Sözün
Vesîkaları), (Mektûbât Tercemesi) ve (Se’âdet-i Ebediyye)
kitâblarında anlatılmısdır. Lütfen bu kitâblardan okuyunuz!]
Zâhidâ! Aç gözün, sahraya bak da, ibret al!
Su direksiz kubbe-i semâya bak da, ibret al!
Görmek istersen, Cenâb-ı kibriyânın kudretin,
her sabâh, seher vakti, dünyâya bak da ibret al!
Pâdisâh olsan da, derler “er kisi niyyetine”,
Var, musallada yatan mevtâya bak da, ibret al!
Bir kefendir âkıbet, sermâye-i beg ve fakîr,
varlıga magrur olan, mecnûn degil de, yâ nedir?]]> Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü anhüm” Menkıbeleri

Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü anhüm” Menâkıbı:
Birinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Mesâbîh-i serîf) kitâbında, Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet ederler. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Uhud dagına çıkdılar. Ebû Bekr,
Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” da Uhud dagına
çıkdılar. Dag sallandı, ya’nî zelzele oldu. Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek ayagı serîfleri
ile daga vurdu ve buyurdu ki, (Sâbit ol yâ Uhud! Senin üzerinde
bir Peygamber, bir Sıddîk, iki sehîd vardır.)
Ikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de Ebû Mûsâ el
Es’arî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl olunmusdur.
Ebû Mûsâ el-Es’arî buyurdu ki, ben Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerinde idim. Medîne-
i münevvere baglarından bir bagda idik. Bir sahs geldi.
Kapıyı açmak taleb etdi. Hazret-i Resûl-i ekrem bana buyurdu:
(Var, kapıyı aç. Cennet ile onu müjdele!) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Ebû Bekrdir. Resûlullahın buyurdugu
sey ile müjde verdim. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
hamd etdi. Ondan sonra bir sahs dahâ geldi. Kapıyı açmak taleb
etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Var kapıyı aç ve Cennet ile ona müjde ver.) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Ömerdir. Ona, Resûlullah hazretlerinin
buyurdukları seyi haber verdim. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerine hamd etdi. Ondan sonra bir sahs dahâ kapının
açılmasını taleb etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu: (Var kapıyı aç ve Ona Cennet ile
müjde ver ve o belâlar onun üzerine erisir.) Ben de varıp, kapıyı
açdım. Bakdım ki, hazret-i Osmândır. Ona, Resûlullah hazretlerinin
buyurduklarını haber verdim. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine hamd edip,
– 253 –
sonra dedi ki, (Allahül müste’ân) [Yardım ancak Allahü teâlâdan
istenir.]
Üçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf) kitâbında hasen
olarak bildirilen hadîs-i serîfde, Abdüllah ibni Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Ibni
Ömer dedi ki, biz bu üç serveri, Ebû Bekr, Ömer ve Osmânı
“radıyallahü anhüm”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
zemân-ı serîflerinde andıgımızda terdiye ederdik. Ya’nî
“radıyallahü anh” der idik.
Dördüncü Menâkıb: (Lübâb-ül elbâb) kitâbında, Ömer
Dehlekî “rahimehullahü teâlâ” rivâyet eylemisdir. Sihrîn-i
Hôseb din büyüklerindendir. Âhıret yolunun sâliklerindendir
ve âriflerdendir. Tabakât-ı mesâyıhdendir. Basîret ve derece
sâhiblerindendir. Demislerdir ki, Bir gün ögle nemâzını kılıp,
menzile dönerken [ikâmetgâhına giderken] iki merdi [kisiyi]
gördüm. Birbiri ile husûmet [münâkasa] ederler. Birbirine hos
olmıyan sözler söylerler. Ben dedim ki, Sübhânallah! Sizin elbiseniz
mü’min libâsı, ammâ sözleriniz câhillerin sözleridir. O
iki kisinin birisi dedi: Sen isitmez misin ki, bu mübtedi’ [i’tikâdı
bozuk] kötü sözler söyler. Ben dedim, ne söyler. Dedi ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sonra hilâfet, hazret-i Alînin idi. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân
galebe edip, cebren hilâfete geçdiler, diye söyler. O mübtedi’a
dedim, böyle söyleme. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden sonra mü’minlerin büyügü Ebû Bekrdir.
Sonra Ömer, ondan sonra Osmândır. Ondan sonra Alîdir
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”. Diger sünnî merde [sahsa]
dedim ki, bununla münâkasayı bırak. Allahü teâlâ onun cezâsını
verir. O sünnî, Vallahi ben onu tâ benimle onun arasında
hükm etmeyince elden bırakmam, dedi. Ben, Sübhânallah!
Hazret-i Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” âhırete
intikâl buyurmusdur. Ve gökden vahy gelmesi de kesilmisdir.
Sizin aranızda ben nasıl hükm edeyim, dedim. Sünnî olan
genç bakdı gördü ki bir hamâm külhânı, ates vurup, iyice kızmıs.
O râfizîye dedi ki, insâf et ve söyledigin sözden pismân ol
ve rücû’ et. Yoksa, gel ikimiz bu atese girelim. Hak üzere olan
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin emri ile halâs olur [kur-
– 254 –
tulur]. O mübtedi’ râfizî dedi ki, insâf veremem, ben hak üzereyim.
Ammâ gel atese girelim. Ben [Sihrîn-i Hôseb] dedim,
etmeyiniz ki, Allahü tebâreke ve teâlâ bundan nehy etmisdir.
O sünnî ve dîni pâk merd dedi ki, çâresiz atese girmeli. Sonra
sünnî ve mübtedi’ her ikisi ates yanına vardılar. Sünnî, basını
yukarı kaldırıp, dedi, yâ Rabbel âlemîn! Sükr ve hamd, fadl ve
minnet Senin içindir. Seni ve melekleri sâhid etdim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra halkın
en iyisi Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, yâr-i gâr
[magara arkadası] ve mûnis-i Resûlullah idi. Dahâ bir çok fazîletlerini
de saydı. Ondan sonra Ömer-ül Fârûkdur. Ondan
sonra Osmân-ı Zinnûreyndir. Ondan sonra Aliyyül mürtedâdır
“radıyallahü teâlâ anhüm”. Sonra, (Benim dînim ve mezhebim
budur. Eger Hak üzere isem, bu atesi benim üzerimden
halâs eyle ki, Ibrâhîm Halîl “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm”
hazretlerini yakmadıgın gibi, beni de yakma) dedi ve atese girdi.
Sonra râfizî bas kaldırıp, dedi ki, ey Bârî [ey Allahım!] Bütün
hamd ve sükrler senin içindir. Benim mezhebim ve i’tikâdım
budur ki, Resûlullah hazretlerinden sonra halkın en yüksegi
Alî bin Ebî Tâlibdir. Ebû Bekr, Ömer ve Osmân zulm etdiler.
Hilâfeti ondan aldılar. Ebû Bekr, Ömer ve Osmândan bîzârım.
Eger benim sözüm dogru ise, bu atesi benim üzerime
soguk eyle, dedi ve o da atese girdi. O külhâncı, o fırının kapısını
kapadı. Sihrin-i Hôseb “rahimehullah” der ki, benim karârım
kalmadı. Hâlim mütegayyir oldu [degisdi]. Ondan buna,
bundan ona kosdum ve dolandım ve fikr ederdim ki, onların
hâli ates içinde ne oluyordu. Ikindi vakti oldu. Bakdım, o külhânın
kapagı düsdü. Düsündüm ki, simdi bu atesden selâmet
ile kim çıkar. Aglardım ve gözüm ona bakıp dururdum. Hemen
gördüm o sünnî terlemis olarak atesden dısarı geldi. Hemen
kalkdım. Onu kucakladım. Iki gözünün arasından öpdüm.
Dedim ki, Allahü tebâreke ve teâlâ seni atesde ne yapdı. Dedi
ki, beni bir bostâna iletdiler ve bir dösek üzerinde uyutdular.
Dediler, gelinlerin yatdıgı gibi yat. Ben de bu âna dek yatdım.
Tâ simdi kalkıp, uyardılar ve dediler, kalk nemâz vakti geldi.
Ikindi nemâzını cemâ’at ile kılasın. Ben de dısarı geldim. Sihrîn-
i Hôseb der ki, o sünnînin elini tutup, hemen o mekâna
oturtup, külhâncıları çagırdım. Kürek getirip, o atesi dısarı çı-
– 255 –
karıp, râfizîyi kürek ile çekdiler. Temâm vücûdu yanmıs, kömür
gibi olmus. Ancak alnı üzeri açık kalmıs, yanmamıs. Alnının
üzerinde üç satır yazılmıs. (Birinci satırda, (Bu tugyân ve
isyân eden bir kuldur.) Ikinci satırda, (Ebû Bekr, Ömer ve Osmâna
hurmet etmedi.) Üçüncü satırda, (Bu kul bâgî oldu [ısyân
etdi]. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmâna kâfir oldu dedi ve Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin rahmetinden ümîd kesdi.)
yazılmısdı. Sihrîn-i Hôseb der ki, o gün dörtbin râfizî tevbe
edip, sünnî müslimân oldular. Üç gün boyunca etrâfdan halk
gelip, o mübtedi’ râfizîye bakdılar. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin yapdıgını ve kahrını müsâhede edip, ibret aldılar.
Uzak sehrlere nâmeler [mektûblar] yazıp, gönderdiler ki, zinhâr
ve zinhâr [kat’iyyetle], hiç kimse, Ebû Bekr ve Ömer ve
Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine kötü sözler
söyleyip, seb’ etmeye ki, böyle ahvâl vâki’ oldu. (Ibret alınız,
ey akl sâhibleri.)
Besinci Menâkıb: Istanbulda Mustafâ Pâsa Câmi’inde halka
nasîhat eden, Sünbül efendi seccâdesinde halîfe olan Hasen
efendi “rahimehullah” rivâyet eder. Arabistânda seyâhat
ederken, Hasen-i Basrî “kuddise sirruh” hazretlerinin mezârını
ziyâret etmek niyyeti ile Basraya vardım. Hâcı Ahmed
derler bir mü’min muvahhid kimsenin odasına müsâfir oldum.
Birkaç gün orada müsâfir kaldım. Konusma esnâsında,
hâcı Ahmed hikâye eyledi ki, sehrimizde Yahyâ adlı bir imâm
var idi. Gâyet ilm ve söz sâhibi bir kimse idi. Lâkin râfizîlerden
idi. Def’alarca, hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer-ül
Fârûk ve hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anhüm”
haklarında nice uygunsuz sözler isitdik. Ammâ gelen
pâsaların koltuguna girmekle [onlar ile iyi geçinmek ile] kimse
ona bir sey yapmaga cür’et edemezdi. Onların ona zararı
olmazdı. Hattâ bir gün pâsaya benden sikâyet eder. Benim
onun ardında nemâz kılmadıgımı, müslimânları onun arkasında
nemâz kılmakdan, ona uymakdan men’ etdigimi söyler. O
da beni çagırıp, niçin imâma uyarak nemâz kılmazsın, dedi.
Ben de dedim ki, sultânım, ahvâline vâkıf oldugum için uymuyorum.
Pâsa ıtâb tarîkiyle [azarlama yolu ile] dedi ki, elbette
uyup nemâz kılmalısın, yoksa sen bilirsin, hâlini perîsân
– 256 –
ederim. Ben dedim ki; sultânım! Göz göre göre kisi kendini
atese bırakır mı? Bir kimsenin ahvâlini bildikden sonra, o ânda
basımı dahî kessen ona uyup [iktidâ’ edip] nemâz kılmam,
dedim, dısarı çıkdım. Birkaç günden sonra, bir gün çarsıda
otururken, o râfizî imâm Yahyâyı gördüm. Imâm durmayıp,
yüksek sesle çagırıp, yanıma gelin müslimânlar diye seslenir.
Acele ile, acaba ne haber var diye yanına vardık. Gördük ki,
avucu içine dislerini doldurmus. Ne oldu diye süâl etdik. Cevâb
verdi ki, bunlar, agzımda olan dislerimdir. Bu gece
rü’yâmda gördüm. Kıyâmet kopmus. Bana da susuzluk ârız
olmus ki, helâk olmak üzereyim [ölmek üzereyim]. Mahser
yerine giderken bir büyük havuz gördüm. Kenârında yaslı,
nûr yüzlü biri durur. Gelip-geçenlere su ulasdırır. Yanına vardım.
Süâl etdim ki, sen kimsin. Ebû Bekr-i Sıddîkım “radıyallahü
anh”, dedi. Ben dedim ki, dünyâda iken ben seni sevmezdim.
Suyundan da içmem. Sonra havuzun bir tarafını dolasdım.
Uzun boylu, salâbetli [saglam] ve mehâbetli [heybetli]
sultân durur. Gelenlere su ulasdırır. Yanına varıp, dedim
ki, sen kimsin. Dedi ki, Ömer-ül Fârûkum “radıyallahü anh”.
Ne dünyâda iken severdim, ne simdi. Suyundan içmem deyip,
havuzun bir tarafını dolasdım. Gördüm ki bir alîm ve selîm
bir pîr-i mubârek durur. Gelene ve gidene su ulasdırır. Nûr
yüzünden ısık vurur. Yanına varıp, dedim, sen kimsin! Ben
Osmân-ı Zinnûreynim “radıyallahü anh”. Ben dedim. Seni
dünyâda sevmezdim. Suyundan da içmem. Havuzun o kösesini
de dolasdım. Iri yapılı, orta boylu, uzun sakallı ve secâ’at ve
mehâbetli [heybetli] ve cesâretli bir sâhib-i se’âdet su ulasdırır.
Havuz kenârına, yanına vardım. Dedim ki, sen kimsin.
Dedi ki, Aliyyül mürtedâyım “radıyallahü anh”. Ben hemen
mubârek ayaklarına düsüp, yüzümü ve gözümü sürdüm. Dedim
ki, sultânım, meded bana. Bir içim su ihsân et ki, gâyet
susamısım. Buyurdu ki, yukarıda benim kardeslerime rast
gelmedin mi. Ben dedim, evet rast geldim. Lâkin ben onları
sevmiyorum. Sularını da içmedim. Seni severim. Suyundan içmek
isterim, deyince, Imâm hazretleri “radıyallahü teâlâ
anh” benim sûratıma bir tokat vurdu ki, o ızdırâb ile uyandım.
Bütün dislerim avucumun içine düsdü. Ey müslimânlar,
bu âna kadar dalâlet yolunda idim. Allahü teâlâya hamd ol-
– 257 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:17
sun ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ simdi hidâyet edip, dogru
yola kavusdum, deyip, çihâr yâr-i güzînin muhabbetini kalbinde
ihlâs ile yerlesdirdi. Rübâi:
Gördügü rü’yâda ki, döküldü bütün disleri,
Se’âdet yolunu buldurdu, dökülen bu disleri.
Zebânîler ona atesi hâzırlamıslar iken,
Böylece kurtuldu o elîm atesden!
Altıncı Menâkıb: Bir râfizî, ayakkabısının ökçesine, Ebû
Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin
ismlerini kazdırmısdı. Bir yola giderken basdıgı yerde bu serverlerin
ism-i serîfleri okunurdu. Bir mü’min muvahhid kimse,
onun ardında gelirdi. O serverlerin ismlerini görünce izin tutup
gitdi [ya’nî o izi ta’kîb etdi]. Mel’ûn râfizî ana yoldan çıkıp, bir
ormana sapmıs. Bir agaç gölgesinde uyumus. O mü’min sofî de
izleyip giderken, yoldan sapdıgını görünce, o da ormana teveccüh
edip [girip], o râfizîye erisip, gördü ki, yüzü üzerine yatmıs.
Ayakkabılarının altında o üç din büyügünün ism-i serîflerini
kazımıs gördü. Diledi ki o râfizîyi öldürsün. Yine düsündü ki,
belki, bu ismlerin yazıldıgından haberi yokdur, sorayım, dedi.
Sî’î gözlerini açdı. Gördü ki, bası üzerinde bir sofî durur. Sofî
sordu ki, ayaklarının altında olan ism-i serîflerden haberin var
mıdır. Mel’ûn râfizî, kötü sözler söylemege baslar. Sofînin yanında
da bir gizli kılıncı var imis. Çıkarıp (Bismillâhirrahmânirrahîm)
deyip, râfizîyi öldürür. Kılıncı kınına koyup, râfizînin
murdar lesini sürüyüp, bir çukura koyar. Üzerine biraz çör-çöp
bırakır. Sonra yoluna revân olur. Biraz yol gider. Karsıdan çok
heybetli dört atlı görünür. Sofîyi görürler. Üzerine at salıp, derler
ki, sen adam öldürmüssün, kanlısın. Çabuk lesini bize göster.
Sofî feryâd eyledi. Ben fakîrim, kâtil degilim, nice-nice özr
ve behâne ederse de, gördü ki ellerinden kurtulamadı. O dört
atlının arasından birisi gögsüne harbesini dayayıp dedi ki, dön
geri, yoksa sen bilirsin. Sofî de çâresiz önlerine düsüp, o
mel’ûnun murdar lesini gömdügü çukura gelir. Üzerinde olan
çalıyı kaldırdıgı gibi, bakdı ki, râfizînin yerinde bir büyük domuz
lesi yatar. Sofî onu gördügü gibi, hayret edip, tefekküre
vardı. Ondan sonra bu dört atlı sofîye dediler ki, sana müjde olsun
ki, Allahü teâlâ senin cümle günâhlarını afv etdi ve Cehen-
– 258 –
nem atesinden âzâd etdi. Cenneti nasîb kıldı. Sofî de sâd ve
mesrûr olup, onlara sordu ki, siz kimlersiniz. Onlar buyurdular
ki, birimiz Ebû Bekr ve birimiz Ömer ve birimiz Osmân, evvelce
gögsüne harbeyi koyan da hazret-i Alîdir “radıyallahü anhüm”.
Sofî de Allahü tebâreke ve teâlânın bu ihsânına sükr
edip, sâd ve handân olarak yoluna gitdi.
Yedinci Menâkıb: Bir zemânlar bir tâcir var idi. Ismine Eyyûb
bin Hasen derler idi. Pâdisâhlardan birine ba’zı kumas ve
meta’ satmak için huzûruna varır. Tesâdüfen o sırada pâdisâh;
emîr-ül mü’minîn Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ
anhüm” hakkında uygun olmıyan kötü sözler söyler. Tâcirin
gönlüne bu sözler hos gelmez! Pâdisâha nasîhat etmek ister.
Sonra, o sultânlara [üç halîfeye] dil uzatan zâlimlerden hayr
gelmez, belki söylersem beni öldürür; deyip, isini görüp, gider.
O gece Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
rü’yâsında görür. O pâdisâhı da orada, huzûrlarında durmus
görür. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
tâcire iltifât edip, buyurur ki: (Benim Eshâbıma uygunsuz
sözler [kelimeler] söyliyen bu mudur.) Evet yâ Resûlallah
diye cevâb verdikde, bunu katl eyle diye öldürülmesini emr buyurur.
Ben dedim, (Yâ Resûlallah! Bir nesne yokdur ki onu
katl edeyim.) Resûl-i ekrem hazretleri tâcirin eline bir bıçak
verir. Tâcir de emr-i serîfine itâ’at edip, sahsı bogazlar. Rü’yâdan
uyanıp, bu rü’yâyı varıp, sâha anlatmak ister. Serâyının kapısına
varır ki, aglamak ve feryâd sesleri isitir. Bu hâl nedir diye
sorar. Cevâb verirler ki: Bu gece pâdisâhı yatagında katl etmisler.
Sekizinci Menâkıb: Tebriz sehrinde bir râfizî vardı. Dâimâ
isi-gücü bu üç serveri seb’ etmek [kötülemek] idi ve bunlara
bugz ve adâvet etmek idi. Bir gece rü’yâsında gördü ki, kıyâmet
kopmus. Bütün mahlûklar ayak üzere durur. Herkes hayret
içinde gezerken, buna gâyet susuzluk ârız olmus. Mahser yerinde
gezip, su ararken gördü ki, bir alay adam geçer. Aralarında
bir mubârek âdem vardır. Elinde bir masrapa tutar. Durmayıp,
su dagıtır. O râfizî derhâl o ihtiyâr kisinin önüne vardı. Bana da
su ver, dedi. O nûr yüzlü kisi su verdi. Içecegi sırada o pîrin
ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun adına Ebû Bekr-i Sıddîk
– 259 –
“radıyallahü teâlâ anh” derler. Ne zemân ki o mubârek ismi
isitdi. Suyu içmeyip geri verdi. Ondan sonra bir alay dahâ geldi.
Onların aralarında bir nûrânî ve vakâr sâhibi adam var.
Elinde bir masrapa su tutar. Durmayıp mahser yerinde istiyene
su verir. O râfizî onun yanına varıp, su istedi. O da masrapayı
sundu. Içecegi zemân onun da, ism-i serîfini sordu. Dediler, bunun
adına Ömer-ül Fârûk derler. Ne zemân Ömer-ül Fârûkun
ism-i serîfini isitdi. Suyu içmeyip, geri verdi. Ondan sonra bir
alay dahâ adam geldi. Onların aralarında bir nûr yüzlü adam
var. Elinde bir masrapa ile su tutup, durmayıp ulasdırır. O râfizî
onun yanına varıp, su istedi. O da eline su verdi. Içecegi zemân
ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun ismine Osmân-ı zinnûreyn
“radıyallahü teâlâ anh” derler. Osmân-ı zinnûreynin
ism-i serîfini isitdi. Suyu içmeyip, geri verdi. Ondan sonra bir
alay dahâ adam geldi. Onların aralarında, büyük, heybetli,
se’âdet sâhibi bir zât var. Elinde bir masrapa su tutar. Durmayıp,
dagıtır. O râfizî derhâl yanına varıp su istedi. O zemân
onun da ism-i serîfini sordu. Dediler ki, bunun adı Aliyyül mürtedâdır
“radıyallahü teâlâ anh”. Aliyyül mürtedânın ism-i serîfini
isitdi. Mubârek ayaklarına düsüp, meded yâ Alî, bana da su
ver diye feryâd etdi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” ona, önce geçen büyüklerden niçin su taleb
edip, içmedin diye sordu. O râfizî dedi ki, ben dünyâda iken
onları sevmezdim. Dâimâ bugz ve adâvet ederdim. Onların sularından
da içmem. Ben seni severdim. Senin âsıklarındanım,
dedi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” iki mubârek parmaklarını
o râfizînin gözlerine sokup, iki gözünü de çıkardı. O
acı ile uykudan uyanıp, kendini kör buldu. Hattâ ba’zı kimselerden
mervîdir ki, merhûm Sultân Süleymân “aleyhirrahmetü
rabbihül gufrân” acem [Îrân] seferinde o köre Tebrîz sokaklarında
rast gelmisdir ki, süâl edip, bu vak’âyı bizzat kendinden,
oldugu gibi isitmisdir. Yapdıgı ise pismân olup, dâimâ tevbe ve
istigfâr ederdi. Ve halka nasîhat ederdi.
Dokuzuncu Menâkıb: Bir mü’min muvahhid ile bir râfizî,
Mekke-i Mükerremeye giderken yol arkadası oldular. O
mü’min, râfizîye herhâlde nasîhat eder ve derdi ki: (Gel bu râfizîlikden
ferâgat eyle, bunun sonu nedâmetdir [pismânlıkdır].
– 260 –
Dünyâda yüz karalıgıdır ve âhıretde hasretdir. Göz göre göre
niçin kendine kıyarsın. Ve cânını Cehennem atesine atarsın.
Molla Câmî “kuddise sirruhüssâmî” hazretlerinin kıt’asını râfizîler
hakkında isitmemismisin. Bu kötü fi’lden vazgeç. Yoksa
son pismânlık fâide vermez. Isitmedim ki, bir kimse Çihâr
yâr-i güzîn “rıdvânullahü teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
sevmese; Allahü tebâreke ve teâlâ saklasın; o kimse nasîhat almayıp,
aslâ ona tenbîh te’sîr etmez.) Gördü ki, insâfa gelmedi.
Hem meshûrdur: Cühûd îmâna gelmez! Mülhid kisi tevbekâr
olmaz! O mü’mine nisbet için, râfizî i’tikâdından vazgeçmedi.
Nasîhatlarını maskaralıga aldı. Hikmet-i Rabbânî, Kâ’be-i serîfeye
yaklasdıklarında, bir hınzır göründü. Hemen o mel’ûn
râfizî deve üzerinde iken, Allahü teâlânın emri ile hınzır seklinde
olup, deve üzerinden yere atlayıp, hınzırlara karısıp, onlar
ile gitdi. Bütün hâcılar bu ahvâli görüp, ibret aldılar. Aklı
olan kimse bu kıssadan hisse alıp, çihâr yâr-i güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine karsı, zerre mikdârı
bugz ve adâvetden kalbini pâk edip, hem çihâr yâr-i güzîn sevgisi
ile kalbini doldurur.
Onuncu Menâkıb: Bir zemânda bir yehûdî bir râfizî ile çekisip,
dövüsürler. Allahü teâlâ kelbi [köpegi] hınzır [domuz] üzerine
musallat eder. Yehûdî râfizînin gözünü çıkarır. Râfizî yehûdînin
etegine yapısıp, mahkemeye götürüp, kâdî huzûruna
varırlar. Râfizî der ki, bu yehûdî benim gözümü çıkardı. Efendi
hazretleri, hakkımı bu yehûdîden alıver. Kâdî efendi, yehûdîye
ıtâb edip, bre mel’ûn, bu kisinin gözünü niçin çıkardın, dedi.
Yehûdî dedi, sultânım isitdim ki, rûz-i mahserde râfizîler yehûdîlerin
merkebi olup, yehûdîler üzerine binip, Cehennem atesine
varırlar. Benim o gün binegim bu olsun diye gözünün birini
çıkardım. Zîrâ hâfızam za’îf ve görüsüm azdır. Sâyed o günde
teshîs etmem güç olup ve yaya olarak Cehenneme varmakdan
ise, bir gözlü merkebe binmek iyidir, dedi. Kâdî efendi ve meclisde
hâzır olanlar yehûdînin bu ilzâmından hoslandılar ve râfizîye
ta’zîr eylediler [azarladılar]. Muhakkak râfizîlerin Allahü
teâlâ katında ve insanlar yanında bütün milletden kötü olduklarında
sübhe yokdur. Zîrâ kâfirlerin inâdları bâtıl da olsa birer
cevâbları vardır. Ammâ bu mel’ûnların aslâ bir delîlleri yokdur.
Ondan dolayıdır ki, hazret-i Molla Câmî “kuddise sirruhüssâ-
– 261 –
mî” râfizîler hakkında söyle buyurmusdur: Kıt’a:
Râfizî olur kıyâmetde yehûdî esegi,
Yeder onu mülhid câhil, tutup elinde yularını.
Nasrânî elinde bir demir çomak ile,
Sürer onu tâ o menzile dâr-el bevâr.
Nice yüzbin la’net o Hakdan, Resûlden de,
Esege binene yedene sürene ki var.
Râfizîler kıyâmet gününde baska bir bölük olup, süâlsiz ve
azâbsız Cennete dâhil olalım diye ümîd edip, dogru Cennetin
yolunu tutup, giderler. Cennet kapılarından bir kapıya varırlar.
Görürler ki, kapıda Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
durur. Durmadan kevser serâbını ehl-i islâma içirir. Râfizîler
hazret-i Ebû Bekri görünce derler ki, dünyâda iken biz
bunu sevmezdik. Simdi de bunun oldugu kapıdan Cennete
girmeyiz. Ve bunun elinden kevser serâbını içmeyiz. Oradan
dönüp Cennetin bir baska kapısına varırlar. Görürler ki, o kapıda
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” durur. Durmadan
mü’minlere kevser serâbı içirir. Tekrâr o hınzırlar derler ki,
dünyâda iken biz bunu sevmezdik. Simdi bunun oldugu kapıdan
Cennete girmeyiz. Ve kevser serâbını da içmeyiz. Oradan
dönüp, bir baska kapısına varırlar. O kapıda Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri durur. Müslimânlara kevser serâbı
içirir. Tekrâr o murdârlar derler ki, dünyâda iken biz bunu da
sevmezdik. Onun oldugu kapıdan da Cennete girmeyiz. Bunun
da elinden kevser serâbını içmeyiz. Oradan da dönüp,
Cennetin bir baska kapısına varırlar. Görseler ki, o kapıda duran
Imâm-ı Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Bunlara
sorar ki, hazret-i Ebû Bekr, hazret-i Ömer ve hazret-i Osmânın
“radıyallahü teâlâ anhüm” kapılarına ugramadınız mı?
Onlardan kevser serâbını içmediniz mi? Onlar derler ki, Onları
biz dünyâda iken sevmezdik. Onun için biz bugün de onların
serâblarından da içmedik. Onların kapılarından Cennete
girmedik. Dünyâda iken biz seni severdik. Senin elinden kevser
serâbını içmek isteriz. Senin kapından Cennete girmek isteriz.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri bunları red eyleyip,
bre mel’ûnlar! Bilmez misiniz ki onlardan tezkire alma-
– 262 –
yınca kimseyi Cennete koymam ve kevser serâbını içirmem.
Yıkılın buradan, buyurur. Hazret-i Alîden yüz bulamayınca,
can baslarına sıçrar. Bilirler ki, yanlıs yola gitdiklerinden belâya
ugradılar. Yapdıkları ise pismân olup, nedâmetler çekerler.
Velâkin bu pismânlıklarının fâidesini görmezler. Bu felâketde
iken her râfizîye birer yehûdî havâle olunur. Simdiye dek sizleri
ararız, nerede gezersiniz, derler. Yine o hâlde birer nasrânî
de gelerek, birer râfizînin sakalını tutup, çeke-çeke mahser
yerinin temâmını gezdirirler. Bütün mahser halkı arasında
rüsvay olurlar. Ondan sonra Allahü teâlâ korusun, azâb için
zebânîler gelir. Temâmını bu hâl ile Cehenneme götürürler.
Beyt:
Ni’metleri fânî olan bu denî dünyâyı asagı tut,
Sonu pismânlık olan isi yapma.
Mahser ehli bunlardan yüz dönüp, nefret ederler.
Onbirinci Menâkıb: Din büyüklerinden biri rivâyet eder.
Medâyinde bulunuyordum. Her nerede bir kimse vefât etse,
varıp ona kefen sarardım. Bir kimse gelip dedi ki, Kûfe ehlinden
bir kervân geldi. Aralarında biri vefât etdi. Gelip kefen sarasın.
Hizmetçimi kefen almaga gönderdim. Ben o kimsenin
meyyitini görmege vardım. Yanına vardım. Gördüm ki, vefât
eylemis. Karnı üzerine bir kerpiç koymuslar. Âniden o meyyit
kalkıp oturdu. Feryâd edip, dedi ki, yazıklar olsun bana, vay
bana. Ben dedim ki, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah)
söyle. Bana dedi ki, bu kelime-i serîfeyi demenin fâidesi
yokdur. Zîrâ ben kavmim ile olurken, Ebû Bekr ve Ömer ve
Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine dil uzatıp, uygunsuz
sözler söylerlerdi. Ben de onlara uyar, söylerdim. Sonunda
helâk oldum. Beni Cehenneme iletip yerimi gösterdiler.
Benim rûhumu geri verdiler ki, halka haber vereyim. Sakın, sakın,
o serverlere dil uzatmayın. Bu sözleri temâm etdikden
sonra, tekrâr öldü. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Onikinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet
buyurmuslardır. Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerine uygun olmıyan sözler söyleyen bir
– 263 –
kimse vardı. Bir gün yüzünde bir yara peydâh oldu. O yara giderek
yüzünü tutup, yüzünün temâmı kara oldu. Her dürlü ilâcı
denediler, sifâ bulmadı. Bütün insanların yanında rüsvay oldu.
Sonra bu seklde öldü. Hem dünyâda ve hem âhıretde melâmet
oldu [yüzü kara olmak bedbahtlıgına kavusdu]. (Sevâhid-
ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Onüçüncü Menâkıb: Büyüklerden biri rivâyet eder. Çocuklugumda
râfizî bir hocam var idi. Beni de râfizî yapmısdı. Bir
gece rü’yâmda kıyâmet kopmus. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri huzûrlarına ve mubârek hâk-i pâyelerine
bütün halk toplanmıs, sefâ’at ricâ ederler. Ben de huzûrlarına
vardım ki, sefâ’at isteyeyim. Gördüm, sag yanında
nûr yüzlü, selîm ve hilm sâhibi ihtiyâr durur. Sol yanında bir
mubârek kimse durur. O da secâ’atlı ve bahâdır ve mubârek
yüzü nûrlu bir kimsedir. Hemen beni gördüler. Dediler ki; yâ
Resûlallah! Bu adam bizden ne ister ki, her gün bize dil uzatıyor,
biz bu adama ne yapdık. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri mubârek elini uzatıp, beni tutmak istedi.
Ben kaçdım. Bu ızdırâb ile ve bu korku ile uykudan uyandım.
Gördüm ki, bütün saçım ve sakalım ve kasım ve kirpigim
dökülmüs. Dört ay dısarı çıkamadım. Dünyânın ilâcını kullandım.
Aslâ fâide vermedi. Bir gün dostlarımdan biri beni görmege
geldi. Benim hâlimi sordukda, ben de ahvâlimi oldugu gibi
anlatdım. O da dedi ki, sen meger Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine salevât getirmekden habersizsin.
Birkaç gün salevât-i serîfe getirmege devâm eyle ve Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi aleyhim ecma’în” hazretlerine, derûn-i dilden
[kalbden] muhabbet eyle. Yapdıgın kabâhatlere tevbe ve istigfâr
eyle. Ümîd edilir ki, kısa zemânda bu belâdan kurtulup, halâs
olursun. Hemen ibrik getirtip, abdest alıp, sonra iki rek’at
nemâz kılıp, hâlis niyyet ile etdigim islere nâdim olup, tevbe ve
istigfâra mesgûl oldum. Bir hafta temâm olmadan saçım ve sakalım,
kasım ve kirpigim çıkıp, evvelkinden de çok oldu. Onun
için, bu sultânlara ihânet üzere olanlar, dünyâda ve âhıretde sıkıntıdan
kurtulamazlar. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme
olunmusdur.
Ondördüncü Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî (Delâil-i Nübüv-
– 264 –
ve) adlı kitâbında yazmısdır. Büyüklerden birisi rivâyet eder.
Üç nefer kimse Yemen diyârına dogru yola çıkdılar. Bu müslimânlara
bir de râfizî katılmıs idi. Râfizî, O serverler [Eshâb-ı
kirâm] hakkında uygunsuz kelimeler söylerdi. Bu müslimânlar
ona her ne kadar nasîhatlar etdiler ise de aslâ te’sîr etmeyip, râfizî
devâm ederdi. Berâberce birgün bir menzile kondular. Bir
mikdâr istirâhat etdiler. Bir zemândan sonra uykudan uyanıp,
abdest almaga kalkdılar. O bedbaht maymûn gibi yatarken,
onu da uyardılar. Hemen uykudan uyandı. Âh, âh, herhâlde
ben bu menzilde kalsam gerekdir, dedi. Müslimânlar dediler ki,
bu menzilde niçin kalacaksın, aslâ olmaz. O bedbaht dedi ki,
Peygamberi “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” rü’yâda gördüm
ki, basımın ucuna geldi. Bana dedi ki, bre bedbaht, bu menzilde
senin sûretin degisse gerek. Bu müslimânlar dediler ki, ne
durursun, kalkıp, abdest alıp, tevbe ve istigfâra mesgûl olup, niyâzda
bulun. O da ayaklarını toplayıp, kalkmak istedikde, o ân
Allahü teâlânın emri ile iki ayak parmakları degisiklige ugrayıp,
maymun parmakları gibi oldu. Ondan sonra topuklarına
kadar degisdi. Ondan sonra dizine kadar, ondan sonra kusagına
kadar, ondan sonra gögsüne kadar çıkdı. Sonra, temâm vücûdu
maymûn oldu. Müslimânlar bu hâli görünce, tutup sıkıca
devenin üzerine bagladılar. Yemene yakın vardıkda, aksama
yakın bir meselik yere ugradılar. Orada çok maymûn vardı. Hemen
maymûnları gördü. Deve üzerinden zorlayıp, baglarını kırıp,
yere indi. Varıp o maymûnlara ulasdı. Biz de maymûnlardan
korkduk ki, bize hücûm edecekler diye. Sonra gördük ki,
bütün maymûnlar yakın yere gelip, durdular. Degisiklige ugrayan
aralarından ayrılıp, bize karsı gelip, durdu. Gözlerinden o
kadar yas akdı ki, vasfa gelmez [anlatılamaz]. Sonra diger maymûnlara
karsı gitdi. Simdi aklı olan kimselere hemen bu ibret
yeter. Nerede kaldı ki, o büyükler hakkında nice âyet-i kerîme
ve hadîs-i serîf vardır.
Yâ Rab, lutfün ile dâimâ bize dogru yolu göster,
Sapık yolları degil, sana varan yolu göster.
Onbesinci Menâkıb: Büyüklerden biri Sâm sehrine ugrar.
Bir mescidde sabâh nemâzını kılar. Imâm nemâzı kıldıkdan
sonra, arkasını mihrâba dönüp, Ebû Bekr, Ömer ve Osmân
– 265 –
“radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin haklarında uygunsuz
sözler söylemege baslar. O büyük zât, imâmdan bu sözleri isitince
çok üzülüp ve mahzûn olarak kalkıp, yoluna gider. Bir seneden
sonra yine yolu Sâm sehrine ugrar. Tekrâr o mescide varıp,
sabâh nemâzını kılar. Nemâzı kıldıkdan sonra, imâm olan
kimse, arkasını mihrâba dönüp, O serverlerin [Ebû Bekr,
Ömer, Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin] büyüklüklerinden
bahs etmege, onları medh etmege baslar. O
büyük zât, cemâ’atden birine süâl eyler ki, bu imâm geçen sene
o serverlerin sânlarına uygunsuz sözler söyledi. Simdi de
medh ve senâ eyledi. Sebebi nedir. O müslimân dedi ki, evvelki
imâmı görmek ister misin. O büyük zât dedi, görmek isterim.
O da önüne düsüp, bir odaya girdiler. Gördü ki, bir siyâh
köpek, boynundan zincir ile baglı, yatar. O büyük dedi ki, bu
kelb [köpek] nedir. O müslimân dedi ki, geçen seneki imâm
budur. O din büyüklerine hâsâ, uygunsuz sözler söylerdi. Bir
gün arkasını mihrâba dönüp, kötü âdeti üzere kötü sözler söylerken,
degisip, bu sûrete girdi. O büyük yanına varıp, sen geçen
seneki imâm mısın. O da eli ile basına isâret edip ve gözlerinden
yas akıtdı. Bu büyük de, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine
sükr edip, iste cezânı buldun, dedi. (Sevâhid-ün nübüvve)
den terceme olunmusdur.
Onaltıncı Menâkıb: Gâzîlerden biri rivâyet eder. Bir gazâda,
cemâ’at ile gazâya giderken, aramızda Benî Temîmden Ebû
Hayyân nâmında bir kimse vardı. O serverlerin haklarında uygun
olmıyan çirkin sözler söylerdi. Hepimiz o mel’ûna nasîhat
ederdik. Fâide etmeyip, uslanmazdı. Yolda bir hâkim var idi.
Yolumuz ona ugradı. Hâdiseyi hâkime açıkladık. Hâkim bize
dedi ki, o kimseyi benim yanımda bırakın. Mümkindir, onu ıslâh
edeyim. Bir zemândan sonra yola müteveccih olup, giderken,
o bedbahtı gördük ki, arkamızdan yetisdi. O mel’ûn kisiye
hâkim hil’at giydirip, bir at bagıslamıs. Ardımızdan yetisdi. Bize
eziyyet vermek maksadı ile yine o serverlere uygunsuz sözler
söylemege basladı. Bize karsı, ey Allahın düsmanları, beni
nasıl buldunuz, dedi. Biz de dedik ki, ey bedbaht ve nasîbsiz
kimse, bizden uzak ol. Yanımızda yürüme. Tâ ki senin nasîbsizligin
bize de bulasmasın. Hepimiz üzerine yürüdük. Kovduk.
Bizden uzak yürüdü. Mel’ûn, kazâ-i hâcet sebebi ile, yoldan sa-
– 266 –
pıp, bir yerde otururken, kızıl arılar üzerine hücûm etmisler.
Mel’ûn feryâda baslayıp, bizden yardım istedikde, biz de sâyed
bundan kurtulursa, insâfa gelir diye, bu niyyet ile yardıma vardık.
Yanına vardıgımızda, o arılar bize hücûm edip, az kaldı ki,
hepimizi helâk edecekler. Biz de sokmalarına tâkat getiremeyip,
çâresiz geriye kaçdık. O arılar da bize saldırmayı bırakıp,
yine o bedbaht kisinin [râfizînin] üzerine saldırıp, bir sâatde
gövdesinin etini delik-delik edip, bagıra-bagıra ölüp, cânı Cehenneme
gitdi. Biz de bir yerde durup, bunun ahvâlini seyr
ederken ve birbirimiz ile söylesirken, gaybdan bir ses isitdik ki,
çihâr yâr-i güzîni sevmiyen kisinin dünyâda cezâsı budur. Âhıretde
yakalanacagı azâbların siddeti ve nihâyeti yokdur, diyordu.
(Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olundu.
Onyedinci Menâkıb: Seyh-i Ekber [Muhyiddîn-i Arabî]
“kuddise sirruhül’azîz” hazretleri (Fütühât-ı Mekkiyye) adlı kitâbında
zikr etmisdir. Evliyâullahdan bir tâife vardır ki, Recebîler
derler. Onlar kırk kisi olup, fazla ve eksik olmazlar. Onların
hâli Receb ayının ilk gününde öyle olur ki, sanki gökler üzerine
konulmusdur. Harekete mecalleri olmaz. Ne ayak üzerine
durabilirler ve ne oturabilirler. Ellerini ve ayaklarını degil, gözlerini
harekete kâdir olamazlar. Recebin ilk gününde öyle olurlar.
Ammâ günden güne o hâlet bunlardan kalkar. Sa’bân ayı
girince, temâmen o hâlden kurtulurlar. Onlara Recebde Allahü
teâlânın izni ile çok kesf ve nihâyetsiz tecellîler olur. Sa’bân ayı
girince bu hâller onlardan kalkar. Ba’zan o hâllerin ba’zısı o tâifenin
ba’zısında sene temâm oluncaya kadar bâkî kalır. Hazret-
i Seyh “rahmetullahi teâlâ” der ki, o tâifeden birini gördüm
ki, onda râfizînin kesfi bâkî kalmısdı. O Recebî, râfizîleri hınzır
seklinde görürdü. Ba’zan olurdu ki, hâli örtülü bir kisiye, hiç
kimsenin mezhebini bilmedigi kimseye ugrardı. Eger o kisi râfizî
i’tikâdında ise, hınzır sûretinde görürdü. O sahsı taleb ederdi.
Ona nasîhat ederdi. Tevbe etmesini ve Allahü teâlâ hazretlerine
rücû’ etmesini ve râfizî oldugunu söylerdi. O sahs teaccüb
ederdi. Eger tevbe ederse ve tevbesinde sâdık olursa, onu
insan sûretinde görürdü. Derdi ki, dogru söylersin. Eger yalan
söylüyorsa, o sahsı yine hınzır sûretinde görürdü. Tevbe etmedin.
Yalan söylüyorsun, derdi. Bir gün, sâfi’î mezhebinde olan
ve iyi olarak bilinen iki kimse ona geldiler. Hiç kimse onların
– 267 –
râfizî i’tikâdında oldugunu zan etmezdi. Si’â cemâ’atinden de
degiller idi. Lâkin o mezhebi seçmisler idi. O iki mu’temed kimse,
o azîze [büyük zâta] vardılar. Bunları dısarı çıkarın, buyurdu.
Sebebini sordular. Buyurdu ki, ben sizi hınzır sûretinde görürüm.
Bu benimle Hak Sübhânehü ve teâlâ arasında bir alâmetdir
ki, râfizîleri bana bu sûretde gösterir. Bu ma’nâdan
te’accüb edip [sasırıp], hemen o bâtıl mezhebden ve fâsid i’tikâddan
temâmen dönüp, kurtuldular.
Onsekizinci Menâkıb: O sultânın haklarında edebsizlik etmis
ve uygunsuz sözler söylemis olan râfizî tâifesinin cezâları.
Hâce Muhammed Pârisâ “kuddise sirruhül’azîz” hazretleri
(Fasl-ül-hitâb) adlı kitâbda buyurmusdur. Hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” buyurmuslardır ki: (Bir tâife beni Ebû Bekr,
Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin üzerlerine
tafdîl ederler [üstün tutarlar]. Gönüllerinde nifâk vardır.
Bununla ehl-i islâm arasına ihtilâf ve fitne salarlar. Bana Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri haber verdi.
Bunların katli ile bana emr eyledi. Zâhiren ehl-i islâma kardes
olduklarını söylerler. Bâtınlarında din düsmanıdırlar. Yalanı
güzel, kötülükleri temiz görürler. Mushaf-ı serîfi iptâl ederler.
[Kur’ân-ı kerîmin hükmünü kaldırırlar.] Fücûr [kötülük] üzerine
birbirleri ile yarısırlar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine ve Eshâb-ı kirâm hazretlerinin büyüklerine
seb’ ederler. [Dil uzatırlar.] Eshâb-ı kirâm arasında olan vâkı’aları
anlatıp, anladıklarına tâbi’ olurlar. Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri onları afv etmez. Küçükleri büyüklerinden bozuk
fikrleri ögrenip, o seklde terbiye olunurlar. Sünnet-i islâmı
harâb ederler. Bid’at-ı seyyieleri ihyâ ederler [yayarlar]. O zemânda
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sünnetine
yapısan kimse sehîdlerin ve âbidlerin efdalidir. Se’âdet onlarındır.
Yeryüzünde râfizîden dahâ hoslanılmıyan kimse yokdur.
Yerin gadabı onlaradır. Gök istemiyerek onların üzerine gölge
verir. O tâifenin âlimleri o günde gök altında olan kimselerin
serlisidir. Fitne onlardan çıkar ve onlarda olur. Allahü teâlâ korusun.
Onlar su kimselerdir ki, gökdeki melekler arasında pislikler
diye adlandırılırlar. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretlerini meclislerinde ve mahfellerinde ve
mescidlerinde seb’ ederler [kötülerler]. Bu habîs isi kendilerine
– 268 –
si’âr ederler. Hikmet kalblerinden gider. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri râfizî, bid’at ve dalâlet ehlinin sekllerini degisdirir.)
Eshâb-ı güzîn bu sözleri isitdiler. Dediler ki, (Yâ Emîr-el
mü’minîn. Eger biz o zemâna erisirsek ne yapalım.) Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Îsâ “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerinin havârîleri gibi olunuz. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri, Nebîsine itâ’atden ve Eshâbına
muhabbetden ve o tâifeden [râfizîlerden] uzak olmakdan
baska size bir sey emr etmemisdir. Ben size derim, Hak ve sünnet
üzerine olmak, bid’at ve dalâlet üzerine olmakdan hayrlıdır.)
Rivâyet olundu ki, imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine bu haber erisdi ki; Abdüllah
bin Sebe’ seni Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü teâlâ
anhüm” üzerine tafdîl eder [üstün tutar]. Alî “kerremallahü
vecheh” yemîn ederek (Vallahi onu öldürürüm) buyurdu. Dediler
ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Sana muhabbet edeni katl eder
misin! Elbette. Benim oldugum sehrde olmasın. Hemen bulundugu
sehrden sürdü. (Sevâhid-ün nübüvve)den nakl olundu.
Velhâsıl Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
aralarında bu dördü [dört büyük halîfe], mezîd-i fazîlet ve kemâl-
i mekremet ve vüfûr-i ihtirâm ve ikrâm-i tâm ve hülefâ-i
nübüvvet ve uyûn-ı ehl-i hicret ve büyüklerin büyügü ve seçilmislerin
seçilmisi olmakla en öndedirler. Bu bâbda kıyâs yapmaga
ve düsünmege hâcet yokdur. Nitekim, onları üstün bilmek,
büyüklerin sözü ve icmâ’ ile sâbitdir. Büyüklerin sözlerine
ve icmâ’a uymak lâzımdır. Bos sözlere ve bid’atlere uymamalıdır.
Allahü teâlâ bizi bunlardan korusun. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, Süveyde bin Akîkden rivâyet eder. Süveyde
der ki, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine söyledim. Ben
si’âdan bir kavm üzerine ugradım ki, Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini naks ile zikr ederler [kötülerler].
Eger onlar senin kalbinde olanı bilseler idi, bu sözü
söylemege cür’et edemezlerdi. Hemen Aliyyül mürtedâ “ker-
– 269 –
remallahü vecheh” buyurdu ki: (Onlar hakkında kalbimde iyilik
ve güzellikden baska birsey bulundurmakdan Allahü teâlâya
sıgınırım). Sonra kalkdı. Mubârek gözleri yas ile doldu. Elimi
tutdu. Agladıgı hâlde gelip, minbere çıkdı. Elinde beyâz ve
güzel bir nesne tutdugu hâlde, bir belig ve muhtasâr hutbe
okudu. Buyurdu ki: Nedir o kavmlerin hâli ki, Kureysin iki seyyidini
kötü zikr ederler. Ve bana zan ederler o sey ile ki, ben o
seyden pâkım. Ve onların dediklerinden berîyim. Ve onların
dedikleri üzerine, onları Allah hakkı için cezâlandırırım. Onları
mü’min olanlar sevmez. Onlara ancak fâcirler bugz etmez.
Her kim ki o ikisini sever. Muhakkak beni sever. Her kim o ikisine
bugz eder; bana bugz eder. Ben ondan berîyim. Bilmis
olunuz ki, muhakkak cümle nâsın hayrlısı bu ümmetde, Peygamberlerden
sonra Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ
anh”. En önce müslimân olan odur. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine ondan sevgili yokdur. [En sevdigi
odur.] Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri indinde bu ümmetin
en mükerremi odur. Bu ümmetde Peygamberlerden
sonra ondan efdal ve ondan hayrlı kimse olmadı. Dünyâda ve
âhıretde ondan sonra bütün insanların hayrlısı Ömer-ül Fârûkdur.
Ondan sonra Osmân-ı Zinnûreyndir. Ondan sonra benim
“radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”. Allahü teâlâya benim için
ve bütün müslimânlar için istigfâr ederim. [Eshâb-ı kirâmın üstünlükleri
sânlarına yakısır seklde; (Eshâb-ı kirâm), (Hak Sözün
Vesîkaları), (Mektûbât Tercemesi) ve (Se’âdet-i Ebediyye)
kitâblarında anlatılmısdır. Lütfen bu kitâblardan okuyunuz!]
Zâhidâ! Aç gözün, sahraya bak da, ibret al!
Su direksiz kubbe-i semâya bak da, ibret al!
Görmek istersen, Cenâb-ı kibriyânın kudretin,
her sabâh, seher vakti, dünyâya bak da ibret al!
Pâdisâh olsan da, derler “er kisi niyyetine”,
Var, musallada yatan mevtâya bak da, ibret al!
Bir kefendir âkıbet, sermâye-i beg ve fakîr,
varlıga magrur olan, mecnûn degil de, yâ nedir?]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1339 Sun, 11 Oct 2020 18:23:23 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1339 Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Birinci halîfe emîr-ül mü’minîn hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır.

İslâm dîninin birinci göz bebeğidir. Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” refîkidir [arkadaşıdır]. Bu ikisinden, ikincisidir. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” ism-i şerîfleri Abdüllahdır. Künyesi Ebû Bekrdir. Babasının adı, Osmândır. Babasının künyesi, Ebû Kuhâfedir. Arablar arasında künye ma’rûf ve meşhûr olduğundan, künye ile meşhûr olup, nesebi, Ebû Bekr Abdüllah bin Ebî Kuhâfe ibni Âmir bin Amr ibni Ka’b bin Sa’d bin Temîm bin Mürredir. Mürre, Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretlerinin yedinci babasıdır. Şübhesiz o temîz neseb, yedinci atada cem’ olur (birleşir).

Ebû Bekrin “radıyallahü anh” ism-i şerîfleri, önceden Abdülka’be idi. Fahr-i âlem efendimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” Abdüllah koydular. Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” ilk değişdirdiği ism, Ebû Bekrin “radıyallahü anh” ismidir.

Birinci Menâkıb: Lakab-ı şerîflerinden biri, (Atîk)dir. Bunun sebebi şu idi. Hazret-i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek yüzlerine nazar edip, (Bu, Cehennem ateşinden atîkdir) buyurdular. Ya’nî, Allahü teâlânın nârından [ateşinden] azadlı kuludur, demek olur. Bundan sonra, bu lakab ile şöhret buldu. Bir lakab-ı şerîfleri de (Sıddîk)dır. Ziyâde [çok fazla] inançlı demekdir. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini tasdîk etdiği için, bu ism verilmişdir.

İkinci Menâkıb: Sıddîk kelimesi, lügatda üç ma’nâya gelir. Birinci ma’nâsı, gâyet doğru söyleyici demekdir. Bu ma’nâ, (Tâcül-islâm)da açıklanmışdır. Sûre-i Yûsüfde Sıddîk lafzı, bu ma’nâ ile tefsîr edilmişdir. İkinci ma’nâsı, kendi kavlini ameli ile [ya’nî yapdığı işi, sözü ile] doğrulamak demekdir. Üçüncü ma’nâsı, dâimî tasdîk demekdir. Bu iki ma’nâ (Sahîh-i Cevherîye) kitâbında açıklanmışdır. Emîr-ül-mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Sıddîk söylenmesinde, birinci ma’nâ düşünülse, o cihetle adlandırılır ki, gâyet doğru söyliyen idi. Demişlerdir ki, hazret-i emîr-ül-mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh” hadîs rivâyetini kimseden yemîn etmeksizin kabûl etmezdi. Ancak hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” kabûl ederdi. Eğer ikinci ma’nâ ile düşünülse, yine o cihetle adlandırılır ki, açıkdır. Eğer üçüncü ma’nâ düşünülse, o şeklde adlandırılır ki, O sultânı tasdîki devâmlı olup, yok olması, şübheye düşme ihtimâli yok idi.

Nitekim, bildirilmişdir ki, Fahr-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretlerine mi’râc müyesser oldu. O gecenin sabâhında, mi’râc kıssasını anlatıp, buyurdu ki, (Bu gece, Mekkeden Beyt-i Mukaddese gitdim. Orada, Enbiyânın rûhlarına imâm olup, iki rek’at nemâz kıldım. Oradan Arşın üzerine yükseldim. Allahü teâlâ ile konuşdum. Allahü teâlâ, ümmetime, bir gün bir gecede elli vakt nemâz farz etdi. Geri döndüm. Âsûmânda, hazret-i Mûsâ “aleyhisselâtü vesselâm” ile karşılaşdım. Beni geri gönderdi ki, elli vakt nemâza ümmetin tâkat getiremez. Allahü teâlâya teveccüh etdim. On vakt nemâz bağışladı. Geri Mûsâ aleyhisselâmın yanına geldim. Henüz çokdur, diye beni geri döndürdü. Tekrâr Allahü teâlâya teveccüh etdim. On vakt dahâ bağışladı. Velhâsıl, beş nöbetde, kırkbeş vakt nemâz bağışladı. Hazret-i Mûsâ aleyhisselâm yine dön, dedikde, dedim ki, Rabbimden hayâ ederim. Ben bu beş vaktden râzıyım, dedim. Allahü teâlâdan nidâ geldi ki, bu beş vakt, elli vakte bedeldir. Sonra, Beyt-ül-mukaddese gelip, gece içinde, Mekkeye geri döndüm.) Hâl budur ki, bu gidip-gelmek, gâyet kısa zemânda oldu. Rivâyet edilir ki, geldikde, mubârek yatakları henüz sıcak idi. Kâfirler bu kıssayı işitince, inkâr edip, akla uygun değildir, dediler. İnkâr eden o gurub, şimdi bununla Ebû Bekri susdurmak iyi olur, diyerek, yanına geldiler. Dediler; yâ Ebâ Bekr! Efendinin, nasıl bir konuyu da’vâ edindiğini işitdin mi? Efendin der ki, bu gece arşa gitdim, geldim. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” o durumda, duraklama ve tereddüd etmeksizin, tasdîk ve kabûl edip, böyle söyledi ise, gerçek söyler. Ondan yalan sâdır olmaz, buyurdular. Ondan dolayı Ona, (Sıddîk) denildi. Hazret-i imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh”, Ebû Bekr-i Sıddîk adı gökden inmişdir, diye yemîn etmişlerdir. Gâliba sebebi; meâl-i şerîfi (Doğru haberde gelen ve Onu tasdîk eden...) olan âyet-i kerîmede, tefsîr erbâbı, doğru haberde gelenin Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, Onu tasdîk edenin de Ebû Bekr-i Sıddîk olduğunu söylemiş olmalarıdır. İbrâhîm bin Hasen el-cevherî el Hirevî rivâyet eder ki, hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki; (Ebû Bekr, anasından dünyâya geldi. Hak sübhânehü ve teâlâ, Cennete dedi ki, izzim celâlim hakkı için, sana yalnız Ebû Bekri sevenleri koyacağım!)

Üçüncü Menâkıb: Rivâyet edilir ki, hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” annesi Ümmül hayr hâtunun doğan her oğlu, vefât ederdi. Ebû Bekr hazretlerini doğurdu. Kucağına alıp, Beyt-i şerîfe getirdi. Orada dedi ki, “Ey, Beyt-i harâmın Rabbi! Ey makâmı Mültezemin sâhibi. Senden ricâ ederim ki, yeni doğmuş bu çocuğu bana bağışlayasın. Ma’mûr edesin. Birdenbire makâmdan [Beyt-i şerîfden] bir beyâz el çıkıp, Ebû Bekrin eline yapışdı. Bir ses işitildi ki, (Ey Allahın kulu olan kadın. Kucağındaki çocuk kurtulacak. Allahü teâlânın Resûlünün dostu olacak. Resûlullahdan “sallallahü aleyhi ve sellem” sonra halîfesi olacakdır) diyordu. Ümmül hayr, bunu işitip, şükr secdesi yapdı.

Dördüncü Menâkıb: (Meâliyil ferş-ilâ avâliyil arş) ismli kitâbda anlatılır. Kâdî Ebül Hasen, Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ile oturmuşlardı. Konuşma esnâsında, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Senin hakkın için ki, ömrümde hiç saneme [puta] secde etmiş değilim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, niçin Resûlullah hakkına yemîn edersin. Bu kadar câhiliyye zemânımız geçdi, dedi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki, babam Ebû Kuhâfe, bir gün beni alıp, puthâneye götürdü. Bunlar senin ilâhındır, bunlara secde eyle, dedi. Beni oraya koyup, gitdi. Ben ileri vardım. Saneme [puta], karnım açdır, bana yiyecek ver, dedim. Cevâb vermedi. Su istedim. Cevâb vermedi. Elbisem yok, bana elbise ver, dedim. Cevâb vermedi. Elime bir taş alıp, bu taşı senin üzerine atarım, eğer ilâh isen mâni’ ol, dedim. Cevâb vermedi. Taşı atıp, saneme [puta] vurdum. Yüzü üzeri düşdü. Babam gelip, gördü. Bana dedi: Ey oğul. Niçin böyle edersin. Elimden tutup, eve götürdü. Anneme durumu anlatdı. Annem dedi ki, bunu kendi hâline koyalım. Bunun hakkında, Allahü teâlâ tarafından bana hitâb gelmişdir. Eseri zuhûr edecekdir. Sonra ben anneme sordum. Benim için sana gelen hitâb ne idi. Annem dedi ki: Seni doğurmam yakın olduğu gece, ağrı tutup, ızdırâba düşdüm. Hâtıfdan bir ses geldi ki, Ey hâtun! Müjdeler olsun sana ki, senden bir vücûd zuhûra gelecekdir. Yerde adı (Atîk) ve semâda (Sıddîk) ve hazret-i Muhammede “sallallahü aleyhi ve sellem” yâr ve refîk olacakdır, dedi. Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sözünü temâmladı. Cebrâîl aleyhisselâm nâzil olup, hazret-i Resûlullaha “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sâdık Ebû Bekr, dedi. Ya’nî Ebû Bekr gerçek söyler, diye üç kerre tekrâr etdi.

Beşinci Menâkıb: Ehl-i sünnet vel-cemâ’at müttefiklerdir ki, Resûlullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” eshâbının en üstünü Ebû Bekr “radıyallahü anh”, ondan sonra hazret-i Ömerdir “radıyallahü anh”. Ammâ, hazret-i Osmân ile hazret-i Alînin efdaliyyetlerinde ihtilâf etmişlerdir. Ehl-i sünnet vel-cemâ’atden bir tâife, hazret-i Alînin üstün olduğunu söylediler. (Buhârî) “rahmetullahi aleyh” nakl edip, Abdüllah bin Ömerden “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet eder ki, hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zemân-ı şerîflerinde eshâb birbirinden tercîh olunurlardı. Evvelâ Ebû Bekri, sonra Ömeri, ondan sonra Osmânı, sonra Alîyi üstün tutarlardı “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”. İbni Münzir rivâyet eder ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Bu ümmetin Nebîsinden sonra hayrlısı, Ebû Bekr, sonra Ömer, ondan sonra Osmândır.)

Altıncı Menâkıb: Hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilir. Evvelâ islâma gelen, Ebû Bekrdir “radıyallahü anh”. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” ile ilk önce kıbleye durup, nemâz kılan Ebû Bekrdir. Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” islâma geliş sebebi şöyle idi. Hazret-i Ebû Bekr önceleri tüccâr idi. Sefer ve ticâret yapardı. Ekserî Şâma giderdi. Seferde iken, bir gece rü’yâ gördü ki, gökden ay inip, kucağına girdi. Ebû Bekr, iki eliyle onu kucakladı ve sînesine basdı. Uyandı. Yemlîhâ adında meşhûr bir râhib var idi. Ona varıp, rü’yâsını ta’bîr etdirdi. Râhib dedi ki, sen nerelisin? Ebû Bekr dedi; Arz-ı Hicâzdanım. Tekrâr sordu: Ne iş yaparsın. Ebû Bekr, tüccârım, dedi. Râhib dedi ki, yâ Arabistanlı kişi. Bu rü’yâda, sana büyük müjdeler vardır. Ta’bîrini ister isen, ücretini ver, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” oniki dînâr çıkarıp, verdi. Râhib dedi ki: O ay ki, gökden sana indi. Âhır zemân Peygamberidir. Yakınlarda zuhûr edecekdir. Sen Onun hayâtında iken vezîri olursun. Sonra halîfesi olursun. Yâ Arabistanlı kişi. Eğer ben sağ iken, Ona yetişir isen, bana haber ver. Ona varıp, buluşayım. Eğer ben dünyâdan gitmiş isem, selâmımı ona ulaşdırırsın. Ben Onun dînine girdim ve ümmetinden oldum. Beni âhıretde şefâ’atinden unutmasın. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, bana bir mektûb ver, dedi. Râhib, oniki satır bir mektûb yazıp, Ebû Bekre “radıyallahü anh” verdi. O mektûbun mevzû’u şu idi. (Esselâmü aleyke yâ Muhammed bin Abdüllah el Mekkî el Medenî el tehamî, salevâtullahi teâlâ aleyke ve selleme. Hakîkaten sen âhır zemân Peygamberisin! Ve Rabbilâlemînin Resûlisin. Bu mektûbu Ebû Bekr bin Ebû Kuhâfe ile sana gönderdim. Ma’lûm ola ki, ben sana îmân getirdim ve sana ümmet oldum. Ebû Bekr bana gelip, rü’yâsını ta’bîr etdirdi. O rü’yâ delâlet eder ki, Ebû Bekr senin vezîrin olur, sonra halîfen olur. Eğer ben sağ olup, hazretine yetişirsem, gelip önünde gâzâ ve cihâd ederim. Eğer yetişmezsem, âhıretde beni şefâ’atinden unutmayasın) diye mektûbu temâm etmişdir.

Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh”; ey rü’yâyı ta’bîr eden kişi. Eğer ta’bîr etdiğin gibi olursa, yüz altın dahi bende senin emânetin olsun, dedi. Şâm seferini bitirip, Mekkeye geldi. Bu hâdiseden oniki sene geçdi. Hak sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Muhammede “sallallahü aleyhi ve sellem” vahy eyledi. Bir gece o büyük Peygamber, Ebû Kubeys dağına çıkıp, gece yarısında dedi ki: Allahü teâlâya da’vet edenin da’vetini kabûl ediniz. Lâ ilâhe illallah, deyiniz. Ebû Bekr, serîr üstünde yatıyordu. Söylenilenleri işitdi. Eşhedü en lâ ilâhe illallah. Ve eşhedü enne Muhammeden Resûlullah. Birkaç gün sonra, Mekke sokaklarında, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile buluşdu. Hazret-i Fahr-i âlem ona dedi ki: Ne olaydı, islâma geleydin. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Peygamber isen mu’cize gösteresin. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”, Ebû Bekrin göğsüne mubârek ellerini dayayıp, şöyle dıvâra yaslayıp, dedi ki, sana o mu’cize yetmez mi ki, o rü’yâyı gördün. Yemlîhâ râhibe ta’bîr etdirdin. O zemândan on iki yıl geçdi. Ta’bîr edene on iki dînâr verdin ve yüz dînâr dahâ va’d etdin. Rü’yâyı ta’bîr eden, on iki satır bir mektûb yazıp, sana emânet verdi. Bunları bir-bir görüp, muttalî olup, mektûbda yazılan şudur, şudur deyip, takrîr buyurdular. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” işitip, parmak kaldırıp, (Eşhedü en lâ ilâhe illallah. Ve eşhedü enne Muhammeden Resûlullah). Ya’nî sen, o Peygambersin ki, Yemlîhâ râhib senden haber verdi, dedi.

Yedinci Menâkıb: Huzeyfe ibni Yemân “radıyallahü anh” rivâyet eder. Bir gün hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sabâh nemâzını kılıp, dönüp, Ebû Bekr-i Sıddîkı “radıyallahü anh” süâl etdi. Kimse cevâb vermedi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ayağa kalkıp, Ebû Bekr nerede, buyurdu. Ebû Bekr arka safdan, Lebbeyk (buradayım) yâ Resûlallah, dedi. Resûlullah emr buyurdu. Ebû Bekre yol açdılar. Yanına gelip, hazret-i Fahr-i kâinât buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr nerede idin. Birinci rek’atde bana yetişdin mi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Yâ Resûlallah! Birinci safda sizinle tekbîr alıp, Fâtiha sûresini okumağa başlamışdım. Sonra, abdestimde vesvese oldu. Abdest için dönüp, mescid kapısına geldim. Birdenbire bir ses işitdim. Ardıma bakdım, gördüm ki, altundan bir kab asılmış ve içi dolu su idi. O su, kardan beyâz ve baldan tatlı idi. Üstünde bir mendil örtülmüşdü. Üzerinde, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah Ebû Bekr-i Sıddîk) diye yazılmış idi. Mendili alıp, önüme koydum. Abdest alıp, mendili geri kabın üzerine koydum. Sonra gördüm, kaybolmuş. Sonra gelip, evvel rek’atde size yetişdim, dedi. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Müjdeler olsun sana yâ Ebâ Bekr “radıyallahü anh”. Ben nemâzda kırâ’eti temâmladım ki, rükû’a gideyim. Dizlerim tutuldu. Sen gelmeyince, rükû edemedim. Sana abdest suyu veren Cebrâîl idi. Mendili tutan Mikâîl idi. Benim dizlerimi tutan İsrâfîl idi “aleyhissalâtü vesselâm”.

Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Allahü teâlânın emri ile Mekke-i mükerremeden hicret etmek dilediği zemân, benim ile bu yolda kim hemrâh [yol arkadaşı] olur. Cânına ve başına kim kıyar, dediği zemân, herkesden önce hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” ileri atılıp, anam ve babam, mal ve cânım, cümlesi yoluna fedâ olsun; yâ Resûlallah. Bu şerefli hizmete ben kulunu kabûl eyle diye ilticâ ve tazarru’ edince, hazret-i Fahr-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kabûl buyurdu. Gece ile berâber, mah [ay] ve keyvan [zuhâl yıldızı] gibi yola çıkdılar. Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” o Resûl-i Rabbil âlemîn hazretlerini sakınıp, kâh ardına, kâh önüne, kâh sağına ve kâh soluna geçer ve kâh, mubârek ayağı parmakları üzerine basardı. Düşmânlar izlemesin diye. Bu esnâda Habîb-i Hudâ hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, “Yâ Ebâ Bekr, ne ızdırâb çekersin. Kendi nefsin için mi korkarsın.” Cevâb buyurdular ki, (hâşâ, sümme hâşâ ki, Ebû Bekr bu yolda kendi cânını sakınıp, kayırsın.) Ve lâkin, yâ Resûlallah! Mubârek cesedinin bir kılına halel gelir diye, korkarım ki, benim gibi binlerce kimsenin başı düşse yeridir. Sen din serâyının mi’mârısın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, “Üzülme, Allahü teâlâ bizimledir!” buyurdu. Mağaraya geldiler. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Bir mikdâr sabr edin. O mağaraya ben kulun gireyim. Yılan, akreb cinsinden nesne var ise, zararı Ebû Bekre olsun! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” izin verdi. Mağara içine girince, ne kadar mahlûkat var ise, târûmâr olup, herbiri deliğine girdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sırtından mübârek gömleğini çıkarıp, parça-parça edip, parçalar ile, o deliklerin temâmını tıkadı. O deliklerden biri açık kaldı. Ona parça yetişmedi. O deliğe de, ayağının tabanını iyice tıkadı. O büyük sultâna, şimdi se’âdet ile, içeri buyurun diye hitâb eyledi. İki cihân serveri de, Besmele söyliyerek, mağara içine girdi. Sabâha kadar orada kaldılar. Sabâh oldu. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” gömleğini arkasında göremeyince, sebebini sordular. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, yâ Resûlallah! Yolunda, gömleğimi yırtıp, akrep ve yılan deliklerini tıkayıp, şerlerini def’ eyledim; dedikde, Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”, (Allahım! Ebû Bekri, kıyâmet günü, benim derecemde, benimle berâber bulundur!) buyurdu.

Dokuzuncu Menâkıb: Nakl edilmişdir ki, bu esnâda Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” mubârek yüzlerinde değişiklik görüp, süâl etdikde, meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Mağarada olan delikleri birbir tıkayıp, lâkin, cübbe parçası bir deliğe yetmedi. O delik de açık kalmasın diye tabanımı dayamışdım. Bir yılan, birkaç def’a tabanımı sokdu. Ayağımı delikden çekmeğe korkdum ki, o yılan delikden dışarı çıkıp, zât-ı şerîfine bir elem verip, ızdırâb eder, diye cevâb verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” onunla benim aramı aç, bırak çıksın buyurdu. O an Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” mubârek ayağını delikden çekdi. İçeriden görünüşü hüzn ve gam veren zehirli bir yılan çıkdı. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”: Ey utanmaz yılan! Benim mağara arkadaşımı ve esrârıma vâkıf olanı, Allahü teâlâdan korkup, benden hayâ etmedin mi, ayağını sokarak eziyyet etdin, diyerek hitâb edip, azarlayınca, yılan cevâba kâdir olup, dedi ki, yâ Habîbi rahmân! Ey insanların ve cinnin Peygamberi! Senin âşıkın sâdece insanlar değildir. Belki hayvân zümresinden kuşlar, yılanlar, karıncalar, cemâline âşıkdır. Hattâ ben kulun, birçok yaşlı, gözü nemli, kendi cinsimiz olan büyüklerimizden yüksek vasflarınızı dinleyip, ışık saçan yüzünüzü görmeğe müştak ve hayrân ve kendinden geçmiş, şaşkın şeklde ağlıyarak, mâl ve mülkünü terk edip, âşık divânen olmuşdum. Bu mağarayı şereflendireceğini öğrenmişdim. Onun için nice zemândan berî, bu sıkıntılı mağarada gece-gündüz demeyip, yolunuzu bekliyordum. Böylece, sizin buraya teşrîfiniz ile, ayrılık acısına ve içimdeki derde merhem edeyim. Çünki, en mes’ûd bir zemânda, bu karanlık mağarada, arkadaşın [mağaraya girince], sabâh güneşi gibi zâhir olup, devlet güneşim doğdu. Ammâ ne var ki, arkadaşın yine perde oldu. Bu sebeble, korku ve hayâ ben kulundan kalkıp, zarûrî olarak, bu küstahlık benden vâkı’ oldu; diye özr dileyince, Seyyid-üs-sekaleyn, dünyâ ve âhıretde bulunanların şefâ’atcisi, yılanın küstâhâne özrünü kabûl etdi. Hazret-i Ebû Bekrin yarasına, mübârek ağızlarının suyundan sürdü. O ânda acısı şifâ buldu.

Onuncu Menâkıb: O mağarada bir müddet kaldılar. Orada Ebû Bekr “radıyallahü anh” hazretleri aşırı derecede susadı. Harâreti had safhâya gelince, Sultân-ı Enbiyâya arz etdi. Buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Dışarıya çık. Mağaranın önünden akan nehrden murâdınca [doyasıya] iç. Yüksek emrleri üzerine dışarı çıkıp, gördü ki, bir ırmak akar. Kardan soğuk ve hem beyâz. Baldan tatlı ve kokusu miskden güzel. Arzû etdiği kadar içip, geri geldikde, dedi ki: Yâ Resûlallah! Bu ne hayât suyudur ki, bu dağın başında hâsıl olmuş ve yaratılanlardan bir fert görmüş değildir. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu: Allahü teâlâ hazretleri Cennet ırmağı ile vazîfeli olan meleğe, tâ Cennet-i firdevsden; akarsuyu getirip, bu mağara önünde akıtsın ve Ebû Bekr-i Sıddîk kulu, ondan murâdınca içsin diye emr etdi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” bu sözleri işitdiği zemân çok neşelenip, dedi ki, babam ve anam sana fedâ olsun. Ebû Bekrin Hak sübhânehü ve teâlâ katında bu kadar mertebesi var mıdır ki, onun için, Mekke dağında, Cennetden ırmak akıtır. Hazret-i şefî’ül müznibîn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Evet, yâ Ebâ Bekr, Allahü teâlâ hazretleri katında dahâ ziyâde kadrin vardır. Beni hak Peygamber gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, sana buğz eden kimseler Cennete giremezler. Onların yetmiş yıl kadar ameli olsa da!) buyurdular.

Onbirinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile Ebû Bekr “radıyallahü anh” o mağarada üç gün üç gece kaldılar. Ebû Bekr “radıyallahü anh” o mağaranın tavanında bir kuş gördü ki, yerinden hareket etmeyip, birşey yimez ve su içmez. Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki, Yâ Resûlallah! Bu kuşa ben hayrânım. Zîrâ, biz bu mağaraya geleliden beri, bu kuş yerinden hareket etmedi. Bir nesne yimedi. Allahü teâlâ, kelâm-ı kadîminde [Kur’ân-ı kerîminde], (Allahü teâlânın rızk vermediği, yeryüzünde bir mahlûk yokdur.) buyurmuşdur. Ebû Bekr-i Sıddîk, böyle düşünürken, o hâlde hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm nâzil olup, havâda muallak durup, dedi ki, yâ Muhammed! Hak sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve buyurur ki, Ebû Bekrin hâtırına geleni bilirim. O kuşa emr eyledim ki, Ebû Bekr ile konuşsun. Ebû Bekre söyle ki, o kuş ile söyleşsin; dedi. Resûl-i ekrem hazretleri, Ebû Bekre, hazret-i Cebrâîlin sözünü açıkladıkda, Ebû Bekr “radıyallahü anh” sevinip, ileri vardı. Dedi ki, Ey mubârek kuş! Allahü teâlâ hazretlerinin izni şerîfiyle, bana söyle ki, yiyeceğin ve içeceğin nedir. O kuş ağlayıp, bir zemân kendinden geçip, yere düşdü. Sonra ayılıp, kalkdı. Tebessüm ederek dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Bana bundan süâl etme! Bu bir sırdır. Hak sübhânehü ve teâlâ ile benim aramda olan sırrımı kimsenin bilmesini istemem. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Ey mubârek kuş! Eğer bana söylemeğe me’mûr oldun ise, söyle. Kuş dedi. Ma’lûmun olsun ki, hazret-i Âdem aleyhisselâm yaratılmazdan iki bin yıl evvel, Hak sübhânehü ve teâlâ beni halk etdi [yaratdı]. Yiyeceğimi ve içeceğimi iki kelime eyledi. Aç olduğum zemân birisini söylerim; tok olurum. Susuz olduğum zemân birini söylerim; kanarım. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: O kelime nedir. Kuş dedi, o kelimenin biri budur ki, aç olduğum zemân sana buğz edene la’net ederim; tok olurum. Susuz olduğum zemân, sana muhabbet edene, istigfâr ederim, kanarım. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bunu işitip, ağladı. Ümmetinden ba’zıları şakâvet edip, hazret-i Ebû Bekre buğz edeceklerine mahzûn oldu.

Onikinci Menâkıb: Rivâyet olunur ki, hazret-i Resûl-i ekremin amcası Ebû Tâlib hakkında bu âyet-i kerîme nâzil oldu. (Şübhesiz ki sen istediğin kimseyi hidâyete kavuşduramazsın. Ve lâkin, Allahü teâlâ dilediğini hidâyete kavuşdurur.) Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” o mahalde hâzır idi. Cebrâîlden o da işitip, o bir zemân, kendinden geçdi. Sâlibî şöyle demişdir: Hazret-i Cebrâîlden vahyi, Ebû Bekr-i Sıddîkdan “radıyallahü anh” gayri kimse işitmemişdir.

Onüçüncü Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurmuşlardır ki, mi’râc gecesi, kardeşim Cebrâîle süâl etdim ki, kıyâmet gününde, ümmetimin cümlesine süâl olunur mu. Cevâb verdi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem! Ümmetinin cümlesine hesâb vardır. Lâkin, Ebû Bekre yokdur. Ona kıyâmet gününde yürü sen hesâbsız Cennete var; denilir. O ise, dünyâda beni sevenler, benimle berâber Cennete girmeyince, ben Cennete girmem, der.

Ondördüncü Menâkıb: İmâm-ı Fahreddîn-i Râzî “rahmetullahi aleyh” yazmışdır. Birgün sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sekaleyn ve habîb-i Rabbilâlemîn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine bir gümüş yüzük hediyye getirdiler. Hazret-i Ebû Bekre verdi. Yâ Atîk. Var, bunu bir kuyumcuya götür. Üzerine (Lâ ilâhe illallah), kazısın [ya’nî yazsın], buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr yüzüğü alıp, kuyumcuya götürdü. Dedi ki, bu yüzüğün üzerine (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah) nakş eyle. Bunu Sultân-ı Enbiyâ emr etmemişdi. Lâkin, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, Allahü teâlânın ism-i şerîfinden, hazret-i Habîbi ekremin ism-i şerîfi ayrı olmasını lâyık görmedi. Onun için, kuyumcuya böyle ısmarladı. Kuyumcu da, emr-i şerîfleri mûcibince yüzüğün kaşı üzerine kazıyıp, tekrâr, Ebû Bekre teslîm eyledi. Onlar da mubârek yüzüğü eline alıp, Fahr-i kâinâta getirirken, Allahü teâlâ hazretleri, azamet ve kibriyâsı ile, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâma emr eyledi ki, yâ Cebrâîl! Acele yetiş. Habîbimin yüzüğüne Ebû Bekrin adını yaz. Çünki, Ebû Bekr, benim ism-i şerîfimden Habîbimin isminin ayrı olmasını lâyık görmedi. Ben de lâyık görmedim ki, Habîbimin isminden, Ebû Bekrin ismi ayrı olsun. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm derhâl yetişip, mubârek yüzük Ebû Bekrin elinde iken ve haberi yok iken, yüzüğün üzerine, hazret-i Ebû Bekrin ism-i şerîfini kazıdı. Sonra Ebû Bekr hazretleri o mubârek yüzüğü, sultân-ı Enbiyâya teslîm eyledi. Fahr-i kâinât hazretleri, yüzüğün kaşına nazar edip [bakıp], gördü ki, (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah, Ebû Bekr-i Sıddîk) kazılmış. Fahr-i kâinât, bunun hikmeti nedir, diye tefekküre vardı. Ondan sonra Ebû Bekre süâl etdi ki, yâ Sıddîk. Bu yüzüğün kaşına yalnız Lâ ilâhe illallah kazdır, diye sipâriş olunmuş idi. Sen ziyâde kazdırmışsın. Sebebi nedir. Hazret-i Sıddîk hicâbından [utancından] mubârek başından ayağına varıncaya kadar terledi. Dahâ cevâb vermeden hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, dedi ki: Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri sana selâm eder. Ve buyurur ki, Ebû Bekrin kendi adının yüzüğün kaşında yazıldığından haberi yokdur. Ben kazdırdım. Habîbim bundan dolayı huzûrsuz olmasın. Zîrâ Ebû Bekrin eline yüzüğü verdiğin vakt, yalnız Lâ ilâhe illallah kazdır, demişdin. Ebû Bekr benim ism-i şerîfimden, Habîbimin ismi ayrı olmağı lâyık görmeyip, kendisi kuyumcuya kazdırdı. Ya’nî, Ebû Bekr senin adını, benim adımdan ayırmadı. Ben de senin adından Ebû Bekrin adının ayrı olmasını revâ görmedim. Onun için, Cebrâîle emr edip, gönderdim. Senin adının yanına Ebû Bekrin adını yazdı. Şimdi, eğer âkıl-u dânâ (akllı ve ilm sâhibi) isen, hazret-i Ebû Bekrin, dergâh-ı izzetde ne denli mertebesi olduğunu bundan fehm eyle. Ayrıca, hakkında bu kadar âyet-i kerîme nâzil olmuş ve hadîs-i şerîfler rivâyet olunmuşdur.

Onbeşinci Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, arasat meydânında, Hak sübhânehü ve teâlâ emr eyler ki, Cennetden mahşer yerine sarı yâkutdan bir taht getirirler. Eni ve uzunluğu yirmi mil mikdârı olur. Ondan sonra, o tahtın sağ tarafına bir taht dahâ koyarlar. Eni ve uzunluğu bunun misâli olur. Ondan sonra sol tarafına ak gümüşden bir taht dahâ koyarlar. Eni ve uzunluğu bunlar gibidir. Ondan sonra, sarı yâkutdan taht üzerine Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” oturur. Sağ tarafında olan altından taht üzerine bir güzel melek oturur. Sol tarafında olan gümüş taht üzerine de bir melek oturur. Sonra, sağ tarafında oturan melek, ayak üzere durup, yüksek ses ile seslenir ki, yâ mahşer meydânındaki müslimânlar. Agâh olun ki, Cennet hazînedârı Rıdvân benim. Allahü teâlâ bana emr eyler ki, yâ Rıdvân! Cennet kapılarının anahtârlarını al. Habîbim Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine götür ve benim selâmımı söyle. Habîbim kimden râzı ise, hesâbsız ve azâbsız Cennete alıp git. Ben de Cennetin anahtârlarını alıp, Habîbi Ekreme “sallallahü aleyhi ve sellem” götürürüm. Allahü teâlânın emr-i şerîfi mûcibince ahvâli arz ederim. Server-i Enbiyâ buyurdu ki; yâ Rıdvân! Anahtârları Ebû Bekre götür. Zîrâ, ben ümmetimin günâhkârlarının şefâ’atiyle vazîfeliyim. Bu hizmeti Ebû Bekr görsün. Bilmiş olunuz ki, hazret-i Ebû Bekre Cennetin anahtârlarını teslîm ederim ve de emrine mutî’ olurum. Her kimden ki, Ebû Bekr râzıdır, Cennete alıp, giderim. Kimden hoşnûd değildir, Cennete koymam; der. Ondan sonra sol tarafda gümüş taht üzerine oturan Melek ayak üzerine durup, seslenir ki, Cehennem hazînedârı Mâlik benim. Allahü teâlâ hazretleri bana hitâb eyler ki, yâ Mâlik! Cehennem kapılarının anahtârlarını habîbim Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine götür ve benden selâm söyle. Her kimden ki, Habîbim hoşnûd değildir; Cehenneme alıp, götüresin. Ben de Cehennem kapılarının anahtârlarını alıp, Sultân-ı Enbiyâya götürürüm. Allahü teâlâ hazretlerinin emr-i şerîfi üzere ahvâli açıklarım. Hazret-i Fahr-i kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, “Yâ Mâlik! Âsî ümmetin ahvâli ile meşgûlüm. Hemen anahtârları Ebû Bekre teslîm eyle. Bu hizmeti onlar görsünler. Şimdi uyanık olun ki, Cehennemin anahtârlarını hazret-i Ebû Bekre teslîm ederim. Ben de emr-i şerîflerine mutî’ olurum. Her kimden ki Ebû Bekr-i Sıddîk memnûn ve râzı değildir. Süâlsiz ve hesâbsız, Allahü teâlânın emri ile Cehenneme alıp-götürürüm.
Onaltıncı Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh”, hazret-i Fahr-i âlem seyyid-i veled-i âdem Nebiyyi muhterem ve habîb-i mükerremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı şerîflerinde, se’âdetle otururlarken; bir bedbaht kötü huylu kimse; bir edebsizlik edip, Ebû Bekre dil uzatıp, yakışıksız sözler söyledi. Hazret-i Server-i kâinât; o edebsiz, Ebû Bekre edebsizlik etdikce; birşey söylemez, ba’zan da tebessüm eder idi. Hazret-i Ebû Bekr; o bedbaht ve edebsizin edebsizliği haddi aşınca; zarûrî olarak gadaba gelip, birkaç söz söyleyince; hazret-i Fahr-i kâinât, se’âdetle ve devletle yerinden kalkıp, gitdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Sultân-ı Enbiyânın ardına düşüp, yetişdi ve dedi ki: Yâ Resûlallah! Niçin, bir hayâsız, edebsizlik edip, gönül incitirken, sükût buyurup [susup], birşey söylemediniz. Şimdi, ben ona söyleyince, kalkıp, gitdiniz; sebebi nedir. Hazret-i Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Yâ Sıddîk! O hayâsız ve bedbaht sana dil uzatmağa başladığı zemân, Allahü teâlâ bir melek gönderdi ki, o kimseyi karşılayıp, kovacak idi. Sen, hemen gadaba geldin; söylemeğe başladın. O melek gidip, yerine iblîs geldi. İblîs-i la’înin olduğu yerde, ben durmam. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” ondan sonra, vaktli vaktsiz söz söylememek için, mubârek ağzına bir taş koyar idi. Ne zemân söz söylemek lâzım gelse, evvelâ fikr ederdi. Bir söz söyliyeceği zemân, o sözü kendi kendine nice zemân düşünür, tefekkürden sonra, mubârek ağzından o taş parçasını çıkarıp, ne söz söyliyecek ise söyler idi. Sonra o taş parçasını mubârek ağzına alıp, tesbîh ve tehlîl ile meşgûl olurdu. Kimseye, hayrdan ve şerden dünyâ kelâmı söylemez, eğer kat’î lâzım ise ve çok efdal ise, söylerdi. Yoksa, gecede ve gündüzde tesbîh ve tehlîl ile meşgûl idi.

Onyedinci Menâkıb: Birgün Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn, habîb-i Rabbilâlemîn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Âişe-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhâ” evlerine teşrîf buyurdu. Buyurdu ki, yâ Âişe-i Sıddîka. Hiç yiyecekden bir nesnen var mıdır. Hazret-i Âişe latîfe ile dedi ki, Sultânım, bu gece yatdığınız yerde, niçin tedârik etmediniz. [Oradan almadınız.] Fahr-i kâinâtın mubârek gönüllerine bu hoş gelmedi. Huzûrsuz olup, odadan çıkdılar. Hazret-i Âişe, koşdu. Mubârek eteğine yapışdı; alakoyup, yapdığı latîfeden afv dilemek istedi. Sultân-ı Enbiyâ mubârek eteğini çekip, dışarı çıkdı. Hazret-i Âişe anladı ki, Fahr-i âlem hazretleri incindi. Hemen başını secdeye koyup, Allahü teâlâ hazretlerine yalvarmağa başladı. Dedi ki: Yâ Rabbî! Benim şefî’im [hâlime acıyıp afv edecek] sensin. Senden başka benim hâlime acıyıp, yardım edecek yokdur. Allahü teâlâ hazretlerine hem yalvarır ve hem mubârek gözlerinin yaşı ırmak gibi akar idi. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri kemâl-i lütfundan, nihâyetsiz ihsânından, hazret-i Âişenin düâsını kabûl edip, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı, Habîb-i Mükerrem hazretlerine gönderdi. Sultân-ı Enbiyâ bir ayağını mescidin içine koyup ve diğer ayağını da koymadan, hazret-i Cebrâîl yetişip, dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Mescide girme ki, izn yokdur. Fahr-i kâinât hazretleri dedi ki, yâ kardeşim Cebrâîl! Sebebi nedir. Hazret-i Cebrâîl dedi: Hazret-i Âişenin gözü ırmak gibi akar. Hak Sübhânehü ve teâlâ der ki, varıp, Âişenin hâtırını tesellî edesin. Sultân-ı kevneyn, se’âdetle, hazret-i Âişenin evine geldi. Hazret-i Âişe karşılayıp, Sultân-ı kâinâtın mubârek ayağının tozuna yüzünü sürüp, afv diledi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” afv buyurdu. Allahü tebâreke ve teâlâ, hazret-i Cebrâîle emr etdi ki, Habîbim ile Âişeyi ben araya girip, barışdırdım. İkrâm da bizden olsun. Var Cennet ni’metlerinin çeşidlerinden getirip, hazret-i Fahr-i âlem ile, hazret-i Âişenin önlerine koy. Sonra, Cebrâîl aleyhisselâm Cennetden ni’met getirip, önlerine koydu. Hazret-i Âişe, bir lokma hazret-i Sultân-ı Enbiyânın mubârek ağzına koyardı ve bir lokma kendi yir idi. İki lokma kalınca, Fahr-i âlem buyurdu ki, yâ Âişe! Bu iki lokmayı baban Ebû Bekr için alıkoy. Zîrâ Sultân-ı kâinâtın Ebû Bekre o mertebe muhabbeti vardı ki, bir lokmayı onsuz yimezdi. Bir an dahî onsuz olmazdı. Ebû Bekr-i Sıddîkın bu ni’metlerden hisse almamış olmasını revâ görmedi. Onun için hazret-i Âişeye buyurdu ki, iki lokmayı alakoysun. Bu esnâda kapı çalındı. Server-i Enbiyâ dedi ki, yâ Âişe! kapıya gelen Ebû Bekrdir. İçeri gelsin. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Habîb-i mükerrem hazretlerinin, huzûr-ı âlîlerine yüz sürdükde, buyurdular ki, yâ Sıddîk! Bu iki lokma Cennet ta’âmlarındandır. Size hisse ayırdık. Hazret-i Ebû Bekr bu iki lokmayı eline alıp, birini Fahr-i kâinâta ve birini hazret-i Âişeye verdi. Sultân-ı kevnevn buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Niçin bu iki lokmayı kendin yimedin, bize verdin. Cevâb buyurdular ki, yâ Habîballah! O Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri Allah yokdur. Sizin yidiğiniz bana kendim yimemden bin kat dahâ hayrlı gelir. Hazret-i Ebû Bekrin Fahr-i âlem hazretlerine bu kadar kuvvetli muhabbeti vardı. Fahr-i âlem hazretleri de ne mertebe riâyet edip, severlerdi ki, Cennet ni’metini Ebû Bekr-i Sıddîka hisse alıkoymayınca yalnız yimedi. Fahr-i âlem hazretleri bir ân Ebû Bekrsiz olmazdı ve her ne vakt Sultân-ı kâinât hazretlerine buluşmak murâd-ı şerîfleri olsa, mülâkat ederler idi [görüşürlerdi]. Server-i Enbiyâ, her ne müşâvere etmek isteseler, hazret-i Ebû Bekr ile ederdi. Hiçbir zemân Ebû Bekrden huzûrsuz olup, incinmedi. O dâimâ Sultân-ı kâinâtın emrine mutî’ ve itâ’at ederdi. Aksine bir şey olmamışdır. Belki, mubârek hâtırlarına bile gelmemişdir.

Onsekizinci Menâkıb: Hazret-i Fahr-i Enbiyâ Habîb-i Hüdâ Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, Allahü teâlâ, yerleri ve gökleri, ve arş-ı azîm ile kürsîyi ve levh ve kalemi ve Cennet ve Cehennemi ve insanları ve cinleri halk etmezden evvel, benim rûhum ile Ebû Bekrin rûhunu güvercin sûretinde halk edip, aşk meydânında uçun diye emr eyledi. İleri uçup gideniniz Muhammed olsun, geride kalanınız Ebû Bekr olsun, buyurdu. Böylece ikimiz uçduk. Ben Ebû Bekrden, şehâdet parmak ile yanında olan orta parmak arasındaki fark kadar ileri geçdim. Hazret-i Ebû Bekr, bu izzet ve bu şerefi, hep Habîbullah hurmetine bulmuşdur. Zîrâ hâlis ve muhlis dostu ve yâr-i gârı idi. [Mağara arkadaşı idi.]

Ondokuzuncu Menâkıb: (İrşâd-üs-sıddîk) kitâbının sâhibi zikr etmişdir. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Ebû Bekrin îmânı diğer mü’minlerin îmânı ile ölçülse, Ebû Bekrin îmânı ağır gelir.) Bir rivâyetde buyurmuşdur ki, (Rü’yâmda gördüm ki, kıyâmet kopmuş. Mahşerde terâzî kurulmuş. Bütün mü’minlerin îmânı tartıldı. Ebû Bekrin îmânı cümle ümmetin îmânından ağır geldi.)

Yirminci Menâkıb: Yine aynı kitâbda, ya’nî (İrşâd-üs-sıddîk) kitâbında bildirilmişdir. Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Birgün gördüm ki Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” ile müsâfehâ edip, buyurdu ki, müjdeler olsun sana yâ Ebâ Bekr. Hak Sübhânehü ve teâlâ, bütün mahlûklara, umûmî olarak, tecellî eder. Ammâ, sana husûsî olarak tecellî eder. Nakl edilmişdir ki, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmişdir: Câhiliyye zemânında bir gün, bir büyük ağacın altında otururken, bir dal başıma eğildi. Bir ses geldi ki, yakın zemânda, Kâ’be-i şerîfede, Benî Hâşîmden, Abdülmuttalib oğullarından Muhammed adlı bir Peygamber zuhûr etse gerek. Böyle büyük ve şanlı Peygamber dahâ gelmemişdir ve de gelmiyecekdir. Hâtem-ül-enbiyâdır. Sen herkesden evvel Onun dînine gireceksin. Ona senden yakın kimse olmıyacakdır. Ben de ağaca dedim ki, o Peygamber meydâna çıkdığı vakt bana haber ver. O ağaç ile anlaşdık. Ne zemân ki Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine Peygamber olduğu bildirildi, o ağaçdan ses geldi ki, ey Ebû Kuhâfe oğlu. Müjdeler olsun sana, o Peygamber zuhûr etdi. O vakt, hâzır ol, gayret eyle ki, onunla karşılaşıp dînine giresin ki, senden evvel onun dînine kimse girmez. Sabâhleyin sevinç ile kalkıp, Fahr-i âlem hazretlerinin basdığı toprağa yüz sürmek niyyeti ile giderken, Sultân-ı Enbiyâya rastgeldim. Bundan sonrası anlatılmış idi.

Yirmibirinci Menâkıb: Birgün Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mescidde oturmuş idi. Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Sultân-ı Enbiyâ, hazret-i Cebrâîl ile söyleşirdi. Eshâb-ı kirâm mescide gelip, Seyyid-i kâinâtı meşgûl görüp, bildiler ki, hazret-i Cebrâîl ile söyleşir. Sükût edip, oturdular. O sırada hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” içeri girip, selâm verip, yerine oturdu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” gelip, selâm verip, yerine oturdu. Sonra Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” gelip selâm verdikde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm ayak üzerine kalkdı. Sultân-ı Enbiyâ hazretleri de ayak üzerine kalkdı. Eshâb-ı kirâm, Server-i kâinâtı ayak üzere kalkdığını görüp, hepsi ayağa kalkıp, hayret etdiler. Zîrâ Fahr-i âlem, Eshâb-ı güzînden kimseye ayak üzerine kalkmamışdır. Sonra bu husûsu, hazret-i Resûl-i ekremden sordular. Buyurdular ki: Ebû Bekr-i Sıddîk mescide girip, selâm verdiği zemân, Cebrâîl aleyhisselâm Ebû Bekr-i Sıddîka ta’zîm için ayak üzerine kalkdı. Ben de ayak üzerine kalkdım. Sonra, yâ kardeşim Cebrâîl, Ebû Bekre ne için ta’zîm etdiniz, diye sordum. Dedi ki: Yâ Resûlallah! Ebû Bekre ta’zîm bana vâcibdir. Zîrâ Ebû Bekr benim hocamdır. Ben sordum, neden dolayı hocandır. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Hak Sübhânehü ve teâlâ, Âdem aleyhisselâtü vesselâmı yaratdığı zemân, meleklere, hazret-i Âdeme secde ediniz, diye emr etdi. Benim hâtırıma geldi ki, secde etmiyeyim. Ben ondan efdalim. Zîrâ ki, o balçıkdan yaratılmışdır, dedim. Bunun üzerine olmağa niyyet eyledim. O zemân ki, Ebû Bekrin rûhu arş altında nûrdan bir kubbe [köşk] içinde idi. Köşkün kapısı açıldı, Ebû Bekrin rûhu çıkdı. Bana dedi ki, yâ Cebrâîl secde eyle. Sakın muhâlefet etme. Bunu üç kerre tekrârladı. Arkama üç kerre eliyle vurdu. O sırada kalbimden kibr ve enâniyyet ve inâd gitdi. Âdeme secde eyledim. Benden kibr ve enâniyyet, iblîse intikâl edip, Âdeme secde etmedi. Ebedî tard edilip, mel’ûn oldu ve ben de ebedî se’âdete kavuşdum. Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Ebû Bekr bu şeklde bana hoca olmuşdur, dedi.

Yirmiikinci Menâkıb: Birgün, hazret-i Fahr-i kâinâtın huzûr-u şerîflerinde, Cebrâîl aleyhisselâm bir tarafda oturur idi. Hazret-i Sultân-ı Enbiyâya, Cebrâîl aleyhisselâm geldiği zemân eshâb-ı güzînin hepsi “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ayak üzere dururlar idi. Fekat, hazret-i Ebû Bekr oturur idi. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” istigrakda iken [ma’nevî dalmış hâlde iken] hazret-i Cebrâîl ile, hazret-i Ebû Bekr işâretleşip, birbirlerine bakışıp, tebessüm etdiler. Fahr-i âlem hazretleri, hazret-i Cebrâîlin hazret-i Ebû Bekr ile işâretleşdiğini görüp, hazret-i Cebrâîle dedi ki: yâ kardeşim Cebrâîl. Ebû Bekr ile olan mu’âmelenize sebeb nedir. Hazret-i Cebrâîl dedi ki: yâ Resûlallah! Birşey yokdur. Fahr-i âlem hazretleri tekrâr sordular. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ, yeri ve göğü, arşı, kürsî, Cennet ve Cehennemi yaratmazdan evvel, Cebrâîl nâmında yetmişbin melek yaratmış idi. Allahü teâlâ bunlara süâl ederdi ki, siz kimsiniz? Ben kimim? Bunlar cevâb vermemekle cümlesini helâk etdi. Sonra beni yaratıp, bana da süâl edince, ben de cevâb vermeyip, ben kulunu helâk etmek üzere iken, hazret-i Ebû Bekrin rûhu yanıma gelip, sen Hâlıksın, ben senin bir za’îf mahlûkunum, diye cevâb vermem için bana ta’lîm eyledi. Yâ Resûlallah! O Allah hakkı için ki, Ondan gayri Allah yokdur. Ben hazret-i Ebû Bekrin azâdlısıyım, dedi.

Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” islâma geldiği vaktde, Hak Sübhânehü ve teâlâ aşkına ve Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” aşkına, seksenbin altın fakîrlere sadaka eyledi. Kırkbin altın gizli, kırkbin altın açıkdan vermişdi. O hâle geldi ki, giyecek elbisesi kalmamış idi. Sonra eski bir mutâf [keçi kılından dokunmuş elbise] eline geçdi. Mubârek arkasına aldı. Sonra nemâz vakti gelince, o mutâfı arkasına alıp, nemâz kılardı. Nemâz vakti hâricinde mubârek göğsüne kadar tennûr [tandır] içine girer. Arkasına mutâfı alırdı. Bu hâl üzere üçgün se’âdethânesinde [evinde] oturup, Habîbullah hazretlerinin huzûr-u se’âdetlerine gidemedi. Dördüncü gün oldukda, hazret-i Fahr-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, sabâh nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek arkasını mihrâba verip, sahâbe-i kirâm hazretlerine teveccüh edip, buyurdular ki: Üç gündür, Ebû Bekr-i Sıddîk mescide gelmedi. Acabâ mubârek hâtır-ı şerîfi nasıldır. Varalım, mubârek hâtırını soralım; diye söylerken, mubârek arkasına bir siyâh mutâf giymiş olarak Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Hazret-i Resûlullah, Cebrâîl aleyhisselâmı bu hâlde görünce, mubârek şekli değişdi. Yâ kardeşim Cebrâîl; bu ne hâldir, diye sordu. Hazret-i Cebrâîl, dedi ki, yâ Resûlallah! Ma’lûmunuz olsun ki, yedi kat gökde, arş ve kürsîde olan bütün melekler, bütün Kerûbîyûn böyle mutâf giydiler. Hazret-i Resûl-i ekrem, bu işin aslı nedir, yâ kardeşim, bana açıkla, dedi. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Ebû Bekr, Allahü teâlânın aşkına ve senin dînin uğruna seksenbin altın sadaka verdi. Kırk bini gizli ve kırkbini açıkdan. Şimdi giyecek elbisesi kalmadığı için, üç günden beri mescide onun için gelemedi. Nemâzı evinde kıldı. Yâ Resûlallah! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm edip ve buyurdu ki, hazret-i Ebû Bekre esvâb [elbise] göndersin. Hazret-i Fahr-i Enbiyâ, Eshâb-ı güzîne bakıp, dedi ki, her kimin, bir fazla kaftanı varsa, Ebû Bekre versin ki, ben sevineyim. Hak Sübhânehü ve teâlâ karşılığında nice nice sevâblar ve dereceler versin. Benimle firdevs-i a’lâda komşu olsun. Eshâb-ı kirâmın hepsi, aradılar. Hiçbirisinde bulunmadı. Bulunamayınca; bir sahâbî varıp, bir başka kimsede bir hırka buldu. Hazret-i Ebû Bekre gönderdi. Hazret-i Ebû Bekr o sahâbîye düâlar edip, o kaftanı giydi. Hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek ayaklarının tozuna yüz sürmeden, ya’nî yanına gelmeden hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm yetişdi. Dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Allahü teâlâ sana selâm eder. Buyurdu ki, bütün sahâbîler ile Ebû Bekri ta’zîm ve tekrîm ile karşılayasın. Ondan sonra, server-i Enbiyâ, hazret-i Ebû Bekre karşı çıkıp, müsâfehâ etdi. Cenâb-ı Hakka müteveccih olup, düâlar etdi. Sonra bütün sahâbîler Ebû Bekr ile müsâfehâ etdiler. Gönülden Ebû Bekre düâlar eylediler “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Yirmidördüncü Menâkıb: Bundan sonra, yukarıdakilere ilâve olarak, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Buyurur ki, Ebû Bekr kuluma benden selâm söyle! Bu fakîr hâliyle benden râzımıdır; sor? Hazret-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Ebû Bekr hazretlerine haber gönderip, beyân buyurduklarında; hazret-i Ebû Bekr, inleyip, bağırarak, feryâd ederek, dedi ki: “Ebû Bekr kimdir ki, kim oluyor ki, Rabbimden râzı olmıyayım. Ben herşeyi yaratan Rabbimden râzıyım, râzıyım”.

Yirmibeşinci Menâkıb: (Misbâh) kitâbında anlatılmakdadır. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” der ki; bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize, askeri donatmak için, sadaka getirin diye, emr etdiler. Benim malımın çok olduğu bir zemân idi. Gönlümden geçdi ki, her zemânda, kardeşim Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sadaka husûsunda hepimizden fazla sadaka verirdi. Ammâ bu def’a ben ondan fazla vereyim diye, malımın yarısını götürdüm. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, yâ Ömer! Ehl-i beytine [ev halkına] ne alıkoydun. Dedim ki, yâ Resûlallah! Bu kadarını [ya’nî yarısını] alıkoydum. Bu sırada Ebû Bekr “radıyallahü anh” cümle malını getirip, koydu. Hazret-i Fahr-i Enbiyâ buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Ehl-i beytine [ev halkına] ne alıkoydun? Ebû Bekr, yâ Resûlallah! Ehlime Allahü teâlâyı ve Resûlünü alıkoydum, deyince, (ikinizin arasındaki fark, cevâbınız arasında olan fark gibidir) buyurdular. Ondan sonra, Ebû Bekr-i Sıddîkın her bir işde, önüne geçme ümmidimi kesdim. Rivâyet edilir ki, o zemân, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sadaka getirin diye emr edince, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” cümle malını ve giyeceklerini, sadaka verip, bir hırka giydi. O zemân Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gördü ki, Cebrâîl aleyhisselâm hırka giymiş. Ba’zı rivâyetde gelmişdir ki, bir gün hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı şerîflerine bir dilenci gelip, Allah için birşey verin dedikde, vermeye birşeyi bulunmayıp, sırtındaki gömleği, kapı arkasından dilenciye verdi. Kendisi bir eski şal örtündü. İbâdetle meşgûl oldu. Allahü teâlânın emri ile Cebrâîl aleyhisselâm üzerine bir şal bürünüp, hazret-i Habîbullahın huzûruna geldi. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” dedi ki, yâ kardeşim Cebrâîl! Bu ne hâldir. Seni bu hâl üzere hiç görmemişdim. Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Benim bu şekle girdiğimi acâib karşılama, ki Hak Sübhânehü ve teâlâ bütün gök meleklerine bu sûrete girmeğe emr eylemişdir. Çünki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” şimdi bu şekldedir.

Yirmialtıncı Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr ile Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ anhümâ”, ikisi berâber giderken, bir dar yola geldiler. Ebüdderdâ önde, Ebû Bekr arkada, o darlıkda yürürken, o sırada, Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü aleyhi ve sellem” karşıdan, parlak bir ay gibi, göründü. Hazret-i Ebüdderdâ, hazret-i Ebû Bekrin önüne geçmiş görünce hazret-i Fahr-i kâinât huzûrsuz olup, Ebüdderdâya hitâb eylediler ki, yâ Ebüdderdâ! Niçin Ebû Bekrin önünce yürürsün. Bilmez misin ki, Ebû Bekr senden evveldir. Senden büyük olan kimsenin önünde gitmek edebi terk değil midir. Hazret-i Ebüdderdâ hatâsını anlayıp, tevbe ve istigfâr eyledi. Şimdi ey mü’minler! Hazret-i Ebüdderdâ gibi bir zât, bir ân hazret-i Ebû Bekrin önüne geçince, hazret-i Resûl-i ekrem huzûrsuz oldu. Fikr edin, ya’nî düşünün. Ayrı i’tikâd üzere olanlardan Allahü teâlâ korusun!

Yirmiyedinci Menâkıb: Birgün sahâbe-i güzînden “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ba’zıları Fahr-i kâinâtın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yüksek huzûrlarına varıp, hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü anh” şikâyet eylediler. Dediler ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Ebû Bekr bir oda içine girip, ciğer kebabını yalnız yir. Kokusunu duyarız. Lâkin bizi da’vet eylemez. Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Bir dahâ böyle yapdığı vakt, bana haber veriniz; evine varalım.” Birgün yine hazret-i Ebû Bekr, bir odaya girdiğinde, ciğer kebabının kokusunu duyan Sahâbîler, ciğer kebabı yir diyerek, varıp, haber verdiklerinde, Server-i Enbiyâ hazretleri, derhâl kalkıp, hazret-i Ebû Bekrin olduğu odaya gitdi. İçeri girdikde, gördü ki, ne ateş var; ne kebab. Sonra süâl etdi ki, yâ Ebâ Bekr! Ciğer kebabını yalnız yir imişsin; revâ mıdır. Ebû Bekr dedi ki, yâ Resûlallah! Hâşâ ki ben ciğer kebabını yalnız yiyeyim. Pişen kendi ciğerimdir. Hayr-ül-beşer “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, sebebini sordular. Ebû Bekr “radıyallahü anh” cevâb verdi ki, yâ Habîballah! Dâimâ hâtırıma gelir ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ bana islâm dînini müyesser eyledi. Ve Habîbinin dostlarından eyledi. Husûsî olarak bütün sahâbe-i kirâm içinde bu şeklde şöhret buldum. Kıyâmet gününde; acabâ ahvâlim ne olur. Allahü teâlânın huzûrunda bu iltifâtı ve bu riâyeti [bu ni’metlerin şükrünü yerine getirir miyim] tekmîl eder miyim diye korkudan ciğerim kebab gibi pişdiğinin sebebi budur. Hemen o sâat Cebrâîl aleyhisselâm gelip; hazret-i Ebû Bekrin hakkında nice müjdeler getirdi. Ondan sonra Eshâb-ı güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-i Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” muhabbetleri bir iken bin kat fazla oldu.

Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün mescid-i şerîfinde, Eshâb-ı güzîn arasında, oturuyordu. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Sultân-ı Enbiyâ hazretlerine buyurdular ki, Ebû Bekrin bir sâat ibâdeti yetmiş yıllık ibâdet yerini tutar. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bunlara cevâb vermeyip, hazret-i Bilâle emr etdi ki var, Ebû Bekri da’vet eyle. Hazret-i Bilâl, emri tâat kabûl edip, Ebû Bekrin kapısını çaldı. Dedi ki, Ebû Bekr hazretlerini Sultân-ı kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” çağırır. Hemen o sâat hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” yerinden kalkıp, Server-i kâinâtın bulunduğu yere gitdi. Sultân-ı kâinât karşılayıp, Ebû Bekr hazretlerini yanına aldı. Sonra süâl eyledi ki, yâ Sıddîk, hâlâ ne amel üzerinde idin. Cevâb verdiler ki, yâ Habîballah! Hâtırıma şöyle geldi ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ iki ev halk etdi. Birinin adı Cennet ve birinin adı Cehennem. Elbette takdîr yerini bulup, ikisini de dolduracakdır. Birini yaramaz kulları ile, birini sâlih kulları ile. Yâ Resûlallah! Dedim ki, yâ Rabbî! Bu za’îf kulunun bedenini büyültüp, Cehenneme koy ki, benim bedenim ile Cehennem dolsun. Senin emrin yerini bulsun. Bütün âlem, Cehennem korkusundan halâs olsun. Ondan sonra Eshâb-ı güzîn hazret-i Ebû Bekrin böyle düâsına ve yüksek himmetlerine hayrân olup, cümlesi hayr düâ etdiler “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Yirmidokuzuncu Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr ile hazret-i Ömer “radıyallahü anhümâ” bir husûs için, birbiriyle münâzea etdiler [çekişdiler]. Hattâ, hazret-i Ebû Bekr hazret-i Ömere bir mikdâr sert olarak söyledi. Biraz durdukdan sonra, hazret-i Ebû Bekr pişmân olup, hazret-i Ömerden özrler diledi. Hazret-i Ömer iltifât etmedi. Se’âdethânelerine [evine] gitdi. Hazret-i Ebû Bekr gördü ki, hazret-i Ömer afv etmedi. Bu üzüntü ile, hazret-i Habîbullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” huzûrlarına vardı. Habîb-i ekrem gördü ki, hazret-i Ebû Bekrin şekli değişmiş. Mubârek derisinde değişiklik var. Süâl buyurdular ki, yâ Sıddîk sana ne oldu ki, böyle üzüntülüsün. Hazret-i Ebû Bekrin gözlerinden yaş akıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Bir husûs için hazret-i Ömer ile münâzea edip, bir mikdâr gadab ile, söylemişdim. Onun için hâtırı kırılmış [gücenmiş]. Sonra hatâmı bilip, afv diledim. Kabûl eylemedi. Yâ Resûlallah, huzûrunuza geldim. Benim hâlim nice olur. Kıyâmet gününde eğer Ömer yakama yapışırsa, bana inâyet, hâlime rahm eyle; deyip ağladı. Hazret-i Fahri âlem üç kerre düâ eyledi ki, yâ Rabbî! Ebû Bekrin bütün günâhlarını afv eyle; Ömerin bile. [ya’nî hazret-i Ömerin günâhını da afv eyle!] Meğer hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” de hazret-i Ebû Bekrin ricâsını kabûl etmediğine pişmân olmuşdu. Hazret-i Ebû Bekrin evleri tarafına gitdi. Kapının önüne gelip, hazret-i Ebû Bekri sordu. Habîb-i ekrem hazretlerine gitdi diye cevâb verdiler. Hazret-i Ömer de varıp, Server-i kâinâtın huzûr-ı şerîflerine yüz sürdükde, gördü ki, bir tarafda hazret-i Ebû Bekr oturur. Bir tarafında hazret-i Ebüdderdâ oturur. Ondan sonra Habîb-i ekrem hazretleri buyurdular ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni sizlere Peygamber gönderdi. Cümleniz tekzîb etdiniz [inanmadınız]. Ammâ Ebû Bekr-i Sıddîk tasdîk eyledi. Cân ve baş ve bütün mal ve menâl ile, ehliyle ve iyâliyle benim uğrumda kalben kıyâm gösterip, bir ân ayrılmadı. Neden Ebû Bekrin kıymetini bilmeyip, rencîde edersiniz. İnsâf mıdır. Bilmez misiniz ki, Ebû Bekre olan riâyet ve hurmet bizedir. Onun hâtırını gözetmek, bizim hâtırımızı gözetmek gibidir. Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” bu [azarlama şeklindeki] kelâmı işitdikden sonra, kalkıp, Ebû Bekr tarafına gidip, hazret-i Ebû Bekr de karşılayıp, birbiriyle müsâfeha edip, özr dilediler.

Otuzuncu Menâkıb: Ebûl Ferec el Cevherî, Hasen Basrîden rivâyet eder. O da îmâm-ı Hasen bin Alîden “radıyallahü anhümâ” rivâyet eder. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” bir gün hutbe okuyup, halkı gazâ ve cihâda teşvîk etdi. Bir şahs ayak üzere kalkıp, dedi ki, yâ imâm! Bana fî sebîlillah cihâdın ve gazâların sevâbından haber ver. Hazret-i Alî buyurdular ki, bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile gazâya gidiyorduk. Senin benden süâl etdiğin gibi, ben de hazret-i Resûl-i ekremden süâl etdim; dedim ki, yâ Resûlallah! Bize gazâ ve cihâdın sevâbından haber ver. Hazret-i Server-i kâinât buyurdular ki: Bir kavm gazâya niyyet eylese, Hak Sübhânehü ve teâlâ onlar için Cehennemden kurtuluşuna berat yazar. Kaç kişi sefer için hâzırlansa, Allahü teâlâ onlar ile meleklere öğünüp, buyurur ki, görün, benim kullarımı, benim yolumda gazâya hâzırlanırlar. Ehline ve evlâdına vedâ’ eylerken, evi ve dıvârları onlar için ağlar. Ve günâhlarından temizlenip, anadan doğmuş gibi olurlar. Yılanın, derisinden çıkdığı gibi olurlar. Hak Sübhânehü ve teâlâ her adıma kırk bin melek verir. Dört tarafından hıfz ederler. İşledikleri her hasene ve her sevâb iki kat yazılır. Ona bin âbid ibâdeti sevâbı yazılır. Öyle âbid ki, bin yıl ibâdet etmiş olur. Harbe gitmek üzere yola girdiği zemân, Hak Sübhânehü ve teâlâ o kadar sevâb verir ki, dünyâdaki bütün insanlar kâtib olsalar, onun hesâbında âciz olurlar. Düşmâna karşı olup da, harbe başlasalar, melekler onları çevirip, üzerlerine durup, nusret ve zafer için, düâ ederler. Arşın altından bir melek, (El-cennetü tahte zılâl-issuyuf) ya’nî Cennet kılıçların gölgesi altındadır diye, nidâ edip, çağırır. Kılınç dokunup, her şehîd olana, sıcak günde soğuk su içmiş gibi, lezzetli gelir. Her kılınç darbesi yiyip, atından yere düşmezden evvel, Hak teâlâ hûrî gönderir. Sağından ve solundan yetişip, müjde verirler. Hak Sübhânehü ve teâlânın onun için, Cennetde hâzır eylediği kerâmâtı (ikrâmları) ve sevâbı haber verirler ve müjdelerler. Ondan sonra yere düşse, bir ses gelip, der ki, “Merhâbâ ey temiz rûh! Temiz bedeninden çıkdın. Müjdeler olsun sana ki, Allahü teâlâ senin için Cennetinde o kadar sevâb ve ecrler ve mülk ve ni’metler hâzırlamışdır ki, ne gözler görmüşdür, ne kulaklar işitmişdir. Ne de kimsenin hâtırına gelmişdir. Hazret-i Resûl-i Ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, Allahü teâlâ o şehîd hakkında buyurdu ki, onun ehline ve evlâdına halîfeyim. Her kim onu râzı eder, beni râzı eder. Her kim onu incitir, beni incitir. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, şehîdlerin rûhlarını yeşil kuşların kursağına koymuşdur. Cennete girip, yemişlerinden yirler. Şehîde Cennet-ül firdevsde yetmiş kasr verirler. Her iki kasrın arası San’a ile Tehâme arası mesâfe kadardır. O kasrların nûru şark ve garb [doğu-batı] arasını doldurur. Her kasrın yetmiş kapısı vardır. Altındandır. Her kapıda perde asılmışdır. Kapının üstünde bir köşk vardır. Her bir köşkün içinde yetmiş çadır vardır. Her çadırda yetmiş kanepe [serîr] vardır. Her serîrin ayakları inciden ve yâkutdan ve zeberceddendir. Her serîr üzerinde kırk döşek vardır. Her döşeğin yüksekliği kırk arşındır. Her döşekde bir hûrî ayn ve her hûrî aynın kırk câriyesi vardır. Başlarında inciden tâclar ve boyunlarında mendiller ve ellerinde murassa leğen ve ibrik tutarlar. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yemîn edip, buyurdu ki, kıyâmet gününde, şehîdler yerlerinden kalkıp, mahşer yerine gelirken, yollarında Enbiyâ aleyhimüsselâm olur. Onlar geldikde, ayak üzerine kalkarlar. Şehîdler gelip, mücevherlerle süslü kürsîler üzerine otururlar. Her şehîd evlâdından ve ehlinden ve akrabâsından ve ahvâl ve ahbâbından yetmişbin kişiye şefâ’at edecekdir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” der ki; hazret-i Server-i Enbiyâ bunu böyle buyurdular.

Nevfel “radıyallahü anh” derler bir yiğit, iki oğlunu ve hâtununu yanında getirip dedi ki, Yâ Resûlallah “sallallahü aleyhi ve sellem”! Ben düâ edeyim, Siz âmîn deyiniz. Böylece düâm kabûl olsun. Hazret-i Server-i âlem, buyurdular ki, Sen söyle, ben âmîn diyeyim. Nevfel “radıyallahü anh” el kaldırıp, dedi ki: Yâ Rabbel âlemîn! Nevfel kuluna şehâdet müyesser eyle. Bu iki oğlunu yetîm eyle. Vâlidelerini dul eyle. Ondan sonra varıp, silâhını kuşanıp, atına binip, düşmâna karşı çıkdı. Birçok kimseyi öldürüp, sonunda atını düşürdüler. Sonra kendini şehîd etdiler. Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” der ki, ben gelip Fahr-i kâinât hazretlerine Nevfelin şehâdetini bildirdim. Dedim ki, Allahü teâlâ gazânı Nevfel ile mubârek etsin. Nevfel şehîd olup, kana bulanıp, yatar. Hazret-i Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhteremin mubârek gözleri yaş ile doldu. Sonra oradaki Eshâb-ı kirâm ile berâber geldiler. Sa’d bin Ebî Vakkas ok atıp, müşrikleri Nevfelin yanından dağıtdı. Resûlullah hazretleri gelip, başını dizi üzerine alıp, buyurdu ki: Allahü teâlâ sana rahmet etsin; yâ Nevfel! Şübhe yokdur ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ yarın kıyâmet gününde, nidâ edip, buyurur. Sen Arşın altından çıkarsın. Başın sağ elinde olur. Damarlarından kan akar. Kokusu miskden güzel kokar. Süâlsiz, hesâbsız Cennete gidersin. Sonra Abdürrahmân bin Avf hazretlerine buyurdular. Örtü getirdiler. Sarıp, defn etdiler. Sonra Resûlullah hazretleri, kalkıp parmaklarının üzerinde yürür idi. Sonra süâl etdiler. O Resûl-i Hüdâ “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki; Beni Peygamber gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, Nevfel üzerine o kadar melek nâzil oldu ki, meleklerin çokluğundan ayağımı basacak yer bulamazdım. Bir melek gelip, kanadını ayağım altına döşedi. Ona basdım. Gazâ temâm olunca; hazret-i Resûl-i müctebâ “sallallahü aleyhi ve sellem”, hergün varıp, Nevfelin kabrini ziyâret ederdi.

Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder ki, sayısız ganîmetler ile; gazâdan döndük. Mensûr, muzaffer olarak, Medîne-i münevvereye yöneldik. Medîneye yaklaşdıkda; Medîne halkı hazret-i Resûl-i Ekremi karşılamaya çıkıp, hâtunlar ve kızlar, def çalar, şi’r okur, hazret-i Serveri medh ve senâ ederler idi. Tebessüm edip; Ensârın hâtunları ne iyidir, derler idi. Ansızın Nevfelin hâtunu iki oğlu ile gelip, Server-i kâinât hazretlerine selâm verip, üzengilerine yüz sürüp, gazânız mubârek olsun, dedikden sonra, dedi ki, yâ Resûlallah, Nevfelin hâli ne oldu. Hazret-i Fahr-i âlemin mubârek gözlerinden yaş revân olup, yanında olanlar da ağladılar. Zübeyr bin Avvâm, Server-i kâinâtın “sallallahü aleyhi ve sellem” üzengisi yakınında yürürdü. Ona buyurdu ki, yâ Zübeyr! Yürü. Nevfelin haberini hâtununa söylemeye kim dayanabilir ki, ben söyliyeyim. Mubârek eli ile ardına işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Ona da hâtun varıp dedi. Yâ Betûlün [hazret-i Fâtımânın] zevci. Nevfel ne oldu. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ağlayıp, yanındakiler de ağladılar. Ammâr bin Yâser yanında yürür idi. Ona dedi ki; Nevfelin haberini hâtununa nasıl söyliyebilirim. Eli ile ardına işâret etdi; geçdi. Ondan sonra hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Hâtun Ona varıp, sordu. Hazret-i Osmân ağlayıp, yanında olanlar da ağladılar. O da eliyle işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Hâtun ona da varıp sordu. Hazret-i Ömer de cevâb vermeyip, geriye işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Mû’az bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Ben hazret-i Ebû Bekrin, rikâbında [üzengisi karşısında] yürürdüm. Bana bakıp, tebessüm ederdi. Zübeyrden gayri geride kimse de kalmamışdı. Çünki, hâtun onlara da sordu. O yâr-i gârı Mustafâ [ya’nî Resûlün mağara arkadaşı], yüksek sırların kaynağı olan Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” mubârek sakalını avucuna alıp, gönlü perîşân olarak, parmağını dişine dokundurup, Hak sübhânehü ve teâlâ dergâhına teveccüh edip, dedi ki; yâ Rabbî! Bir gönül ki, yıkmakdan Habîbi ekremîn sakındı. Hazret-i Alî, hazret-i Osmân, hazret-i Ömer kaçındılar. Ben müşkil durumda kaldım. Eğer ifşâ edersem, ya’nî Nevfelin şehâdet haberini verirsem, Habîbine muhâlefet etmiş olurum. Eğer geri kaldı, geliyor desem, yalan söylerim. Doğru söylesem hâtırı [gönlü] yıkılır. Doğru söylemesem din yıkılır. Gönülden dedi ki, yâ Rabbî! Bana da bir söz ilhâm eyle; yâ müşkilimi sen çöz ki, miskînenin gönlü tesellî olsun deyip, Hakka bağlanıp, dergâha yüz tutup, (Yâ ALLAH) deyince, o ânda yaydan ok çıkar gibi, kılıncı elinde Nevfel sür’atle gelip, hazret-i Ebû Bekre selâm verdi. (Buyur) yâ Sıddîk, beni mi istersin, dedi. Mubârek elini açıp, Alîye “radıyallahü anh”, sonra Sahâbe-i güzîne yetişdi ve selâm verdi. Bunlar bu hâli görüp, dehşet içinde kalıp, atlarından düşeyazdılar.

Zübeyr bin Avvâm hazretleri der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin âdet-i şerîfleri idi ki, seferden geldikde, mescide varıp, iki rek’at nemâz kılardı. Sefere gitmiyenler gelip, selâm verip, tebrîk ederlerdi. Yine mescide vardı. Otururken kapıda kalabalık oldu. Kalabalığı gördüler. Nevfel içeri girip, selâm verdi. Resûl-i ekrem hazretleri Nevfeli karşılayıp, selâmını alıp, yerine oturtdukdan sonra, kendileri de oturdu. Buyurdu ki, sübhânallah! Bu bir âyetdir ki, Hak teâlâ açıkladı. Acabâ kimin eliyle zâhir oldu; derken, o ânda hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Gözüm ile gördüm ve kulağım ile işitdim. Başında Cebrâîlin imâmesi vardı. Yâ Muhammed! Şükr secdesi eyle ki, ümmetinde Allahü teâlâ, hazret-i Îsâ aleyhissalâtü vesselâm gibi, ölüyü dirilten kimse yaratdı. Allahü teâlâ sana selâm eder. Buyurur ki, benim Habîbim, eğer senin mağara arkadaşın Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” sakalı avucunda iken, bir kerre dahâ (Yâ ALLAH) demiş olaydı, izzim-celâlim hakkı için, bütün şehîdleri, diriltirdim. Yâ Muhammed! Ebû Bekr kuluma söyle ki, ben ondan râzıyım. O da benden râzımıdır. Onun sözünü doğru çıkarmak için, Nevfeli diriltdim. Zîrâ o câhiliyye döneminde yalan söylememişdir. Bunun üzerine, Server-i Âlem, Ebû Bekrin sakalını öpüp, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâmın verdiği müjde haberini söyleyip, buyurdular ki: Yâ Ebâ Bekr! Hakdır ve lâyıkdır ki, Allahü teâlâ sana ikrâm etmişdir. Şükrler olsun o Allahü teâlâ hazretlerine ki, ben dünyâdan ayrılmadan evvel, ümmetimde hazret-i Îsâ aleyhisselâm gibi, Allahü teâlânın izniyle ölüyü dirilten kimse yaratdı. Ondan sonra Ebû Bekr hazretleri imâmesini çıkarıp, başını açıp, dedi ki: Yâ Resûlallah! Hazretinden utanırım. Yoksa imâmemi [sarığımı] Cehennem ateşinin üzerine koyardım. Cehennemin ateşini ümmetinin büyük günâh işleyenlerinden men’ ederdim. Ondan sonra Nevfel nice yıllar ömr sürdü. Evvelki oğullarından gayri iki oğlu dahâ oldu. Sonra Yemâme cenginde şehîd oldu.

Ba’zı rivâyetde hanımı söylenmeyip, fakîr bir annesi olduğu söylenmişdir. Nevfel, silâhını kuşanıp, atına binip, muhârebeye katılmak üzere geldi. Annesi, ağlıya ağlıya feryâd ederek, Fahr-i kâinâta gelip, dedi ki: Yâ Habîballah! Benim gözümün yaşına merhamet eyle. Hayâtımda, görür gözüm ve tutan elim budur. Bundan gayri sığınacağım yokdur. Gâyet garîb ve fakîrim. Benim oğlum gençdir. Harb ahvâlinden haberi yokdur. Naz ile büyümüşdür. Soğuğa ve sıcağa dayanamaz. Ben zelîl kalırım. Kimse benim hâlimi bilmez. Hazret-i Resûl-i ekrem o fakîrin göz yaşına acıdı. O civâna dedi ki, oğlum ben sana kefîl olayım ki, gazâ sevâbını kazanasın. Şehîdlik mertebesine erişesin. Dertli annenin rızâsını gözet. Bunun yaşlılığı vaktinde, göz yaşını akıtdırma. Bu garîb bize şefâ’ate gelmiş iken, ayrılık ateşiyle yakma. İbâdet meydânının pîri, ağlıyarak; Yâ Resûlallah! Beni men’ etme. İhtiyârım elde değildir. Hak yoluna gönlüm cân ve baş oynamak [koymak] diler. Nihâyet anneme bir düâ edin ki, düânız sâyesinde, önce ona Allahü teâlâ sabr ihsân etsin. Bunun üzerine Resûl-i ekrem Nevfelin vâlidesine dedi ki, gel bu yiğidi hayrlı yolundan men’ etme. Çileli annesi, Sultân-ı kâinâtın emrine muhâlefet etmedi. Dedi ki, Yâ Resûlallah! Oğlum, nev resîddir, Sefer ahvâlini bilmez ammâ, sana ısmarladım. Her hâlini gözetesin. Fahr-i âlem hazretleri, Allahü teâlânın izni ile olur, buyurdu. Bir rivâyetde sâlim ve ganîmetlerle dönünce, annesi Resûl-i ekremin huzûruna varıp, o hidâyet şemsi nûr-i nübüvvet ile etrâfı aydınlatıp, sürûr ile geldiler. Fakîr kadın rikâb-ı hümâyûna yüz sürüp, iştiyakla, oğlunu sordu. O şefkat deryâsı, musîbet [kötü] haberi vermekle gönlü kırılır endîşesi ile çekinip, hüsn-i edeble cevâb verip, dedi ki, geride kaldı. Gelenlerden süâl edesin. O derd sâhibi [Nevfelin annesi] bekledi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” se’âdetle geldikde, süâl etdi. Buyurdular ki, Habîbullahdan süâl etmedin mi? Miskîne [fakîr kadın] dedi ki, süâl etdim. Böyle cevâb buyurdular. Hazret-i Mürtedâ bildi ki, hazret-i Risâlet penâh, bunun gönlünü kırmamak için, musîbet haberini vermemişler. Sultân-ı kevneyne muhâlif söylemeyip, aynı şeklde cevâb verdiler. Sonra da hazret-i Osmân, hazret-i Ömer, böylece hazret-i Ebû Bekre erişdi “Rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Otuzbirinci Menâkıb: Hazret-i Bilâl-i Habeşî “radıyallahü teâlâ anh” bir kâfirin kölesi idi. Lâkin hazret-i Fahr-i âlemin mubârek ayağının toprağına yüz sürüp; kalbden müslimân olmuşdu. Bir büyük kilise vardı. İçindeki putlara hizmet için, kâfirler bir köylü ta’yin etmişlerdi. Birgün hazret-i Bilâl, o kiliseyi tenhâ buldu. İçeri girip, putların yüzlerini kirletdi. Acele ile dışarı çıkarken o hizmetci köylü, hazret-i Bilâl ile karşılaşıp, içeri girdi. Putları bu hâlde görünce, feryâd ederek, kâfirlerin oturdukları yere doğru varıp, hazret-i Bilâlden şikâyet etdi. Putlarına yapılan durumu bunlara bildirince, kâfirler Bilâlin efendisi üzerine gitdiler. Bir kölenin, bizim putlarımıza böyle ihânet etmesi uygun mudur. Elbetde bu kulun [kölenin] hakkından gelmek gerekdir; dediler. Efendisi de bunlara dedi ki; mâdem ki benim kölem böyle küstâhlık yapdı. Size verdim. Ne yapmak isterseniz, öyle yapın. Onlar da Bilâli aldılar. Sıcak kum üzerine çıplak olarak koyup, mubârek karnı üzerine taş koydular. Sonra iki ellerini ve iki ayağını bağladılar. Dediler ki, tâ ki hazret-i Muhammedin dîninden dönmeyince seni bundan kurtarmayız. Bunun altında kalırsın. Hazret-i Bilâl bu taşın altında (Yâ Ehad) ismi şerîfini söylerdi. Allahü teâlânın hikmeti, Server-i Enbiyâ yoldan geçerken, hazret-i Bilâli bu azâbda yatar gördü. Hem de dili ile (Yâ Ehad) ismi şerîfini söyler. Hazret-i Fahr-i Kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem, buyurdu ki: (Yâ Ehad) ismi şerîfi seni kurtarır. Ondan sonra, se’âdetle devlethânelerine gitdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Habîb-i Ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, ayağının tozuna yüz sürdü [ya’nî yanlarına vardı]. Hazret-i Bilâlin ahvâlini Ebû Bekr hazretlerine anlatıp, buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Bilâli kâfir elinden, sen kurtarırsın. Yoksa bir başka kimse kurtaramaz. Zîrâ Ebû Bekr hazretlerinin dâimâ âdet-i şerîfleri bu idi ki, kâfirlerin arasında yürürdü. Bir müslimân esîr görse, hesâbsız para verip, satın alırdı. Aldığı gibi, Hak Sübhânehü ve teâlâ yoluna ve Habîb-i Ekrem aşkına azâd ederdi. Yine âdet-i şerîflerine binâen kâfirler arasına gitdi. Konuşma esnâsında, onlara dedi ki, Bilâle böyle azâb etmekden size ne fâide vardır. Gelin bana satın. Onlar dediler ki, biz Bilâli dünyâ ağırlığı akça da versen satmayız. Eğer Âmir adındaki kölen ile değişdirirsen olur. O Âmir Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sebebiyle, kıyâssız mal edinmişdi. Meta’ından, yâdigârından, davarından gayri nakid onbin filori vardı. Hazret-i Ebû Bekr derdi ki, yâ Âmir! Müslimân ol, bütün mâl ile azâd ol. Yanımda, kardeşim olasın. Mel’ûn râzı olmayıp, islâm dînini kabûl etmez idi. Müslimân olmadığı için, hazret-i Ebû Bekr de, huzûrsuz olup, azâd etmezdi. Ondan sonra kâfirler dediler ki, kölen Âmir ile Bilâli değişiriz. Ebû Bekr hazretlerine gâyet hoş gelip, sevindiğinden, Âmiri, bütün malı ve davarı ile, hazret-i Bilâl için size verdim, deyince, kâfirler de, hazret-i Ebû Bekri aldatdık. Bu kadar mal ve Âmir gibi köle aldık diye sevindiler. Bilâl için olanlardan mel’ûnların haberleri yok idi. Yoksa hazret-i Ebû Bekrin bütün malını isterlerdi. O da Allah hakkı için acımayıp, sâdece sultân-ı Kâinâtın emr-i şerîfleri yerine gelsin diye, verirdi. Ondan sonra hazret-i Ebû Bekr, Bilâl hazretlerini, evvelâ taşın altından kurtarıp, elini eline alıp, hazret-i Habîb-i Ekremin huzûr-ı âlilerine getirip, ayak üzerine durup, buyurdular ki, yâ Resûlallah! Bilâli Allahü teâlâ aşkına bugün azâd eyledim. Fahr-i âlem hazretleri çok sevinip, hazret-i Ebû Bekre düâlar etdi. O anda hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, hazret-i Ebû Bekr hakkında, meâl-i şerîfi, (O ateşden Ebû Bekr “radıyallahü anh” gibi, ziyâde müttekî olan sakınıp, kurtulur ki, Allahü teâlâ yanında temiz ve va’dine nâil olmak için, malını Allah yolunda hayrâta sarf eder.) olan, Leyl sûresi 17 ve 18.ci âyet-i kerîmelerini getirdi.]]> Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Birinci halîfe emîr-ül mü’minîn hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır.

İslâm dîninin birinci göz bebeğidir. Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” refîkidir [arkadaşıdır]. Bu ikisinden, ikincisidir. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” ism-i şerîfleri Abdüllahdır. Künyesi Ebû Bekrdir. Babasının adı, Osmândır. Babasının künyesi, Ebû Kuhâfedir. Arablar arasında künye ma’rûf ve meşhûr olduğundan, künye ile meşhûr olup, nesebi, Ebû Bekr Abdüllah bin Ebî Kuhâfe ibni Âmir bin Amr ibni Ka’b bin Sa’d bin Temîm bin Mürredir. Mürre, Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretlerinin yedinci babasıdır. Şübhesiz o temîz neseb, yedinci atada cem’ olur (birleşir).

Ebû Bekrin “radıyallahü anh” ism-i şerîfleri, önceden Abdülka’be idi. Fahr-i âlem efendimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” Abdüllah koydular. Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” ilk değişdirdiği ism, Ebû Bekrin “radıyallahü anh” ismidir.

Birinci Menâkıb: Lakab-ı şerîflerinden biri, (Atîk)dir. Bunun sebebi şu idi. Hazret-i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek yüzlerine nazar edip, (Bu, Cehennem ateşinden atîkdir) buyurdular. Ya’nî, Allahü teâlânın nârından [ateşinden] azadlı kuludur, demek olur. Bundan sonra, bu lakab ile şöhret buldu. Bir lakab-ı şerîfleri de (Sıddîk)dır. Ziyâde [çok fazla] inançlı demekdir. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini tasdîk etdiği için, bu ism verilmişdir.

İkinci Menâkıb: Sıddîk kelimesi, lügatda üç ma’nâya gelir. Birinci ma’nâsı, gâyet doğru söyleyici demekdir. Bu ma’nâ, (Tâcül-islâm)da açıklanmışdır. Sûre-i Yûsüfde Sıddîk lafzı, bu ma’nâ ile tefsîr edilmişdir. İkinci ma’nâsı, kendi kavlini ameli ile [ya’nî yapdığı işi, sözü ile] doğrulamak demekdir. Üçüncü ma’nâsı, dâimî tasdîk demekdir. Bu iki ma’nâ (Sahîh-i Cevherîye) kitâbında açıklanmışdır. Emîr-ül-mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Sıddîk söylenmesinde, birinci ma’nâ düşünülse, o cihetle adlandırılır ki, gâyet doğru söyliyen idi. Demişlerdir ki, hazret-i emîr-ül-mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh” hadîs rivâyetini kimseden yemîn etmeksizin kabûl etmezdi. Ancak hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” kabûl ederdi. Eğer ikinci ma’nâ ile düşünülse, yine o cihetle adlandırılır ki, açıkdır. Eğer üçüncü ma’nâ düşünülse, o şeklde adlandırılır ki, O sultânı tasdîki devâmlı olup, yok olması, şübheye düşme ihtimâli yok idi.

Nitekim, bildirilmişdir ki, Fahr-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretlerine mi’râc müyesser oldu. O gecenin sabâhında, mi’râc kıssasını anlatıp, buyurdu ki, (Bu gece, Mekkeden Beyt-i Mukaddese gitdim. Orada, Enbiyânın rûhlarına imâm olup, iki rek’at nemâz kıldım. Oradan Arşın üzerine yükseldim. Allahü teâlâ ile konuşdum. Allahü teâlâ, ümmetime, bir gün bir gecede elli vakt nemâz farz etdi. Geri döndüm. Âsûmânda, hazret-i Mûsâ “aleyhisselâtü vesselâm” ile karşılaşdım. Beni geri gönderdi ki, elli vakt nemâza ümmetin tâkat getiremez. Allahü teâlâya teveccüh etdim. On vakt nemâz bağışladı. Geri Mûsâ aleyhisselâmın yanına geldim. Henüz çokdur, diye beni geri döndürdü. Tekrâr Allahü teâlâya teveccüh etdim. On vakt dahâ bağışladı. Velhâsıl, beş nöbetde, kırkbeş vakt nemâz bağışladı. Hazret-i Mûsâ aleyhisselâm yine dön, dedikde, dedim ki, Rabbimden hayâ ederim. Ben bu beş vaktden râzıyım, dedim. Allahü teâlâdan nidâ geldi ki, bu beş vakt, elli vakte bedeldir. Sonra, Beyt-ül-mukaddese gelip, gece içinde, Mekkeye geri döndüm.) Hâl budur ki, bu gidip-gelmek, gâyet kısa zemânda oldu. Rivâyet edilir ki, geldikde, mubârek yatakları henüz sıcak idi. Kâfirler bu kıssayı işitince, inkâr edip, akla uygun değildir, dediler. İnkâr eden o gurub, şimdi bununla Ebû Bekri susdurmak iyi olur, diyerek, yanına geldiler. Dediler; yâ Ebâ Bekr! Efendinin, nasıl bir konuyu da’vâ edindiğini işitdin mi? Efendin der ki, bu gece arşa gitdim, geldim. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” o durumda, duraklama ve tereddüd etmeksizin, tasdîk ve kabûl edip, böyle söyledi ise, gerçek söyler. Ondan yalan sâdır olmaz, buyurdular. Ondan dolayı Ona, (Sıddîk) denildi. Hazret-i imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh”, Ebû Bekr-i Sıddîk adı gökden inmişdir, diye yemîn etmişlerdir. Gâliba sebebi; meâl-i şerîfi (Doğru haberde gelen ve Onu tasdîk eden...) olan âyet-i kerîmede, tefsîr erbâbı, doğru haberde gelenin Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, Onu tasdîk edenin de Ebû Bekr-i Sıddîk olduğunu söylemiş olmalarıdır. İbrâhîm bin Hasen el-cevherî el Hirevî rivâyet eder ki, hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki; (Ebû Bekr, anasından dünyâya geldi. Hak sübhânehü ve teâlâ, Cennete dedi ki, izzim celâlim hakkı için, sana yalnız Ebû Bekri sevenleri koyacağım!)

Üçüncü Menâkıb: Rivâyet edilir ki, hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” annesi Ümmül hayr hâtunun doğan her oğlu, vefât ederdi. Ebû Bekr hazretlerini doğurdu. Kucağına alıp, Beyt-i şerîfe getirdi. Orada dedi ki, “Ey, Beyt-i harâmın Rabbi! Ey makâmı Mültezemin sâhibi. Senden ricâ ederim ki, yeni doğmuş bu çocuğu bana bağışlayasın. Ma’mûr edesin. Birdenbire makâmdan [Beyt-i şerîfden] bir beyâz el çıkıp, Ebû Bekrin eline yapışdı. Bir ses işitildi ki, (Ey Allahın kulu olan kadın. Kucağındaki çocuk kurtulacak. Allahü teâlânın Resûlünün dostu olacak. Resûlullahdan “sallallahü aleyhi ve sellem” sonra halîfesi olacakdır) diyordu. Ümmül hayr, bunu işitip, şükr secdesi yapdı.

Dördüncü Menâkıb: (Meâliyil ferş-ilâ avâliyil arş) ismli kitâbda anlatılır. Kâdî Ebül Hasen, Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ile oturmuşlardı. Konuşma esnâsında, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Senin hakkın için ki, ömrümde hiç saneme [puta] secde etmiş değilim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, niçin Resûlullah hakkına yemîn edersin. Bu kadar câhiliyye zemânımız geçdi, dedi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki, babam Ebû Kuhâfe, bir gün beni alıp, puthâneye götürdü. Bunlar senin ilâhındır, bunlara secde eyle, dedi. Beni oraya koyup, gitdi. Ben ileri vardım. Saneme [puta], karnım açdır, bana yiyecek ver, dedim. Cevâb vermedi. Su istedim. Cevâb vermedi. Elbisem yok, bana elbise ver, dedim. Cevâb vermedi. Elime bir taş alıp, bu taşı senin üzerine atarım, eğer ilâh isen mâni’ ol, dedim. Cevâb vermedi. Taşı atıp, saneme [puta] vurdum. Yüzü üzeri düşdü. Babam gelip, gördü. Bana dedi: Ey oğul. Niçin böyle edersin. Elimden tutup, eve götürdü. Anneme durumu anlatdı. Annem dedi ki, bunu kendi hâline koyalım. Bunun hakkında, Allahü teâlâ tarafından bana hitâb gelmişdir. Eseri zuhûr edecekdir. Sonra ben anneme sordum. Benim için sana gelen hitâb ne idi. Annem dedi ki: Seni doğurmam yakın olduğu gece, ağrı tutup, ızdırâba düşdüm. Hâtıfdan bir ses geldi ki, Ey hâtun! Müjdeler olsun sana ki, senden bir vücûd zuhûra gelecekdir. Yerde adı (Atîk) ve semâda (Sıddîk) ve hazret-i Muhammede “sallallahü aleyhi ve sellem” yâr ve refîk olacakdır, dedi. Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sözünü temâmladı. Cebrâîl aleyhisselâm nâzil olup, hazret-i Resûlullaha “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sâdık Ebû Bekr, dedi. Ya’nî Ebû Bekr gerçek söyler, diye üç kerre tekrâr etdi.

Beşinci Menâkıb: Ehl-i sünnet vel-cemâ’at müttefiklerdir ki, Resûlullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” eshâbının en üstünü Ebû Bekr “radıyallahü anh”, ondan sonra hazret-i Ömerdir “radıyallahü anh”. Ammâ, hazret-i Osmân ile hazret-i Alînin efdaliyyetlerinde ihtilâf etmişlerdir. Ehl-i sünnet vel-cemâ’atden bir tâife, hazret-i Alînin üstün olduğunu söylediler. (Buhârî) “rahmetullahi aleyh” nakl edip, Abdüllah bin Ömerden “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet eder ki, hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zemân-ı şerîflerinde eshâb birbirinden tercîh olunurlardı. Evvelâ Ebû Bekri, sonra Ömeri, ondan sonra Osmânı, sonra Alîyi üstün tutarlardı “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”. İbni Münzir rivâyet eder ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Bu ümmetin Nebîsinden sonra hayrlısı, Ebû Bekr, sonra Ömer, ondan sonra Osmândır.)

Altıncı Menâkıb: Hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilir. Evvelâ islâma gelen, Ebû Bekrdir “radıyallahü anh”. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” ile ilk önce kıbleye durup, nemâz kılan Ebû Bekrdir. Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” islâma geliş sebebi şöyle idi. Hazret-i Ebû Bekr önceleri tüccâr idi. Sefer ve ticâret yapardı. Ekserî Şâma giderdi. Seferde iken, bir gece rü’yâ gördü ki, gökden ay inip, kucağına girdi. Ebû Bekr, iki eliyle onu kucakladı ve sînesine basdı. Uyandı. Yemlîhâ adında meşhûr bir râhib var idi. Ona varıp, rü’yâsını ta’bîr etdirdi. Râhib dedi ki, sen nerelisin? Ebû Bekr dedi; Arz-ı Hicâzdanım. Tekrâr sordu: Ne iş yaparsın. Ebû Bekr, tüccârım, dedi. Râhib dedi ki, yâ Arabistanlı kişi. Bu rü’yâda, sana büyük müjdeler vardır. Ta’bîrini ister isen, ücretini ver, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” oniki dînâr çıkarıp, verdi. Râhib dedi ki: O ay ki, gökden sana indi. Âhır zemân Peygamberidir. Yakınlarda zuhûr edecekdir. Sen Onun hayâtında iken vezîri olursun. Sonra halîfesi olursun. Yâ Arabistanlı kişi. Eğer ben sağ iken, Ona yetişir isen, bana haber ver. Ona varıp, buluşayım. Eğer ben dünyâdan gitmiş isem, selâmımı ona ulaşdırırsın. Ben Onun dînine girdim ve ümmetinden oldum. Beni âhıretde şefâ’atinden unutmasın. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, bana bir mektûb ver, dedi. Râhib, oniki satır bir mektûb yazıp, Ebû Bekre “radıyallahü anh” verdi. O mektûbun mevzû’u şu idi. (Esselâmü aleyke yâ Muhammed bin Abdüllah el Mekkî el Medenî el tehamî, salevâtullahi teâlâ aleyke ve selleme. Hakîkaten sen âhır zemân Peygamberisin! Ve Rabbilâlemînin Resûlisin. Bu mektûbu Ebû Bekr bin Ebû Kuhâfe ile sana gönderdim. Ma’lûm ola ki, ben sana îmân getirdim ve sana ümmet oldum. Ebû Bekr bana gelip, rü’yâsını ta’bîr etdirdi. O rü’yâ delâlet eder ki, Ebû Bekr senin vezîrin olur, sonra halîfen olur. Eğer ben sağ olup, hazretine yetişirsem, gelip önünde gâzâ ve cihâd ederim. Eğer yetişmezsem, âhıretde beni şefâ’atinden unutmayasın) diye mektûbu temâm etmişdir.

Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh”; ey rü’yâyı ta’bîr eden kişi. Eğer ta’bîr etdiğin gibi olursa, yüz altın dahi bende senin emânetin olsun, dedi. Şâm seferini bitirip, Mekkeye geldi. Bu hâdiseden oniki sene geçdi. Hak sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Muhammede “sallallahü aleyhi ve sellem” vahy eyledi. Bir gece o büyük Peygamber, Ebû Kubeys dağına çıkıp, gece yarısında dedi ki: Allahü teâlâya da’vet edenin da’vetini kabûl ediniz. Lâ ilâhe illallah, deyiniz. Ebû Bekr, serîr üstünde yatıyordu. Söylenilenleri işitdi. Eşhedü en lâ ilâhe illallah. Ve eşhedü enne Muhammeden Resûlullah. Birkaç gün sonra, Mekke sokaklarında, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile buluşdu. Hazret-i Fahr-i âlem ona dedi ki: Ne olaydı, islâma geleydin. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Peygamber isen mu’cize gösteresin. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”, Ebû Bekrin göğsüne mubârek ellerini dayayıp, şöyle dıvâra yaslayıp, dedi ki, sana o mu’cize yetmez mi ki, o rü’yâyı gördün. Yemlîhâ râhibe ta’bîr etdirdin. O zemândan on iki yıl geçdi. Ta’bîr edene on iki dînâr verdin ve yüz dînâr dahâ va’d etdin. Rü’yâyı ta’bîr eden, on iki satır bir mektûb yazıp, sana emânet verdi. Bunları bir-bir görüp, muttalî olup, mektûbda yazılan şudur, şudur deyip, takrîr buyurdular. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” işitip, parmak kaldırıp, (Eşhedü en lâ ilâhe illallah. Ve eşhedü enne Muhammeden Resûlullah). Ya’nî sen, o Peygambersin ki, Yemlîhâ râhib senden haber verdi, dedi.

Yedinci Menâkıb: Huzeyfe ibni Yemân “radıyallahü anh” rivâyet eder. Bir gün hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sabâh nemâzını kılıp, dönüp, Ebû Bekr-i Sıddîkı “radıyallahü anh” süâl etdi. Kimse cevâb vermedi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ayağa kalkıp, Ebû Bekr nerede, buyurdu. Ebû Bekr arka safdan, Lebbeyk (buradayım) yâ Resûlallah, dedi. Resûlullah emr buyurdu. Ebû Bekre yol açdılar. Yanına gelip, hazret-i Fahr-i kâinât buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr nerede idin. Birinci rek’atde bana yetişdin mi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Yâ Resûlallah! Birinci safda sizinle tekbîr alıp, Fâtiha sûresini okumağa başlamışdım. Sonra, abdestimde vesvese oldu. Abdest için dönüp, mescid kapısına geldim. Birdenbire bir ses işitdim. Ardıma bakdım, gördüm ki, altundan bir kab asılmış ve içi dolu su idi. O su, kardan beyâz ve baldan tatlı idi. Üstünde bir mendil örtülmüşdü. Üzerinde, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah Ebû Bekr-i Sıddîk) diye yazılmış idi. Mendili alıp, önüme koydum. Abdest alıp, mendili geri kabın üzerine koydum. Sonra gördüm, kaybolmuş. Sonra gelip, evvel rek’atde size yetişdim, dedi. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Müjdeler olsun sana yâ Ebâ Bekr “radıyallahü anh”. Ben nemâzda kırâ’eti temâmladım ki, rükû’a gideyim. Dizlerim tutuldu. Sen gelmeyince, rükû edemedim. Sana abdest suyu veren Cebrâîl idi. Mendili tutan Mikâîl idi. Benim dizlerimi tutan İsrâfîl idi “aleyhissalâtü vesselâm”.

Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Allahü teâlânın emri ile Mekke-i mükerremeden hicret etmek dilediği zemân, benim ile bu yolda kim hemrâh [yol arkadaşı] olur. Cânına ve başına kim kıyar, dediği zemân, herkesden önce hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” ileri atılıp, anam ve babam, mal ve cânım, cümlesi yoluna fedâ olsun; yâ Resûlallah. Bu şerefli hizmete ben kulunu kabûl eyle diye ilticâ ve tazarru’ edince, hazret-i Fahr-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kabûl buyurdu. Gece ile berâber, mah [ay] ve keyvan [zuhâl yıldızı] gibi yola çıkdılar. Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” o Resûl-i Rabbil âlemîn hazretlerini sakınıp, kâh ardına, kâh önüne, kâh sağına ve kâh soluna geçer ve kâh, mubârek ayağı parmakları üzerine basardı. Düşmânlar izlemesin diye. Bu esnâda Habîb-i Hudâ hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, “Yâ Ebâ Bekr, ne ızdırâb çekersin. Kendi nefsin için mi korkarsın.” Cevâb buyurdular ki, (hâşâ, sümme hâşâ ki, Ebû Bekr bu yolda kendi cânını sakınıp, kayırsın.) Ve lâkin, yâ Resûlallah! Mubârek cesedinin bir kılına halel gelir diye, korkarım ki, benim gibi binlerce kimsenin başı düşse yeridir. Sen din serâyının mi’mârısın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, “Üzülme, Allahü teâlâ bizimledir!” buyurdu. Mağaraya geldiler. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Bir mikdâr sabr edin. O mağaraya ben kulun gireyim. Yılan, akreb cinsinden nesne var ise, zararı Ebû Bekre olsun! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” izin verdi. Mağara içine girince, ne kadar mahlûkat var ise, târûmâr olup, herbiri deliğine girdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sırtından mübârek gömleğini çıkarıp, parça-parça edip, parçalar ile, o deliklerin temâmını tıkadı. O deliklerden biri açık kaldı. Ona parça yetişmedi. O deliğe de, ayağının tabanını iyice tıkadı. O büyük sultâna, şimdi se’âdet ile, içeri buyurun diye hitâb eyledi. İki cihân serveri de, Besmele söyliyerek, mağara içine girdi. Sabâha kadar orada kaldılar. Sabâh oldu. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” gömleğini arkasında göremeyince, sebebini sordular. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, yâ Resûlallah! Yolunda, gömleğimi yırtıp, akrep ve yılan deliklerini tıkayıp, şerlerini def’ eyledim; dedikde, Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”, (Allahım! Ebû Bekri, kıyâmet günü, benim derecemde, benimle berâber bulundur!) buyurdu.

Dokuzuncu Menâkıb: Nakl edilmişdir ki, bu esnâda Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” mubârek yüzlerinde değişiklik görüp, süâl etdikde, meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Mağarada olan delikleri birbir tıkayıp, lâkin, cübbe parçası bir deliğe yetmedi. O delik de açık kalmasın diye tabanımı dayamışdım. Bir yılan, birkaç def’a tabanımı sokdu. Ayağımı delikden çekmeğe korkdum ki, o yılan delikden dışarı çıkıp, zât-ı şerîfine bir elem verip, ızdırâb eder, diye cevâb verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” onunla benim aramı aç, bırak çıksın buyurdu. O an Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” mubârek ayağını delikden çekdi. İçeriden görünüşü hüzn ve gam veren zehirli bir yılan çıkdı. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”: Ey utanmaz yılan! Benim mağara arkadaşımı ve esrârıma vâkıf olanı, Allahü teâlâdan korkup, benden hayâ etmedin mi, ayağını sokarak eziyyet etdin, diyerek hitâb edip, azarlayınca, yılan cevâba kâdir olup, dedi ki, yâ Habîbi rahmân! Ey insanların ve cinnin Peygamberi! Senin âşıkın sâdece insanlar değildir. Belki hayvân zümresinden kuşlar, yılanlar, karıncalar, cemâline âşıkdır. Hattâ ben kulun, birçok yaşlı, gözü nemli, kendi cinsimiz olan büyüklerimizden yüksek vasflarınızı dinleyip, ışık saçan yüzünüzü görmeğe müştak ve hayrân ve kendinden geçmiş, şaşkın şeklde ağlıyarak, mâl ve mülkünü terk edip, âşık divânen olmuşdum. Bu mağarayı şereflendireceğini öğrenmişdim. Onun için nice zemândan berî, bu sıkıntılı mağarada gece-gündüz demeyip, yolunuzu bekliyordum. Böylece, sizin buraya teşrîfiniz ile, ayrılık acısına ve içimdeki derde merhem edeyim. Çünki, en mes’ûd bir zemânda, bu karanlık mağarada, arkadaşın [mağaraya girince], sabâh güneşi gibi zâhir olup, devlet güneşim doğdu. Ammâ ne var ki, arkadaşın yine perde oldu. Bu sebeble, korku ve hayâ ben kulundan kalkıp, zarûrî olarak, bu küstahlık benden vâkı’ oldu; diye özr dileyince, Seyyid-üs-sekaleyn, dünyâ ve âhıretde bulunanların şefâ’atcisi, yılanın küstâhâne özrünü kabûl etdi. Hazret-i Ebû Bekrin yarasına, mübârek ağızlarının suyundan sürdü. O ânda acısı şifâ buldu.

Onuncu Menâkıb: O mağarada bir müddet kaldılar. Orada Ebû Bekr “radıyallahü anh” hazretleri aşırı derecede susadı. Harâreti had safhâya gelince, Sultân-ı Enbiyâya arz etdi. Buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Dışarıya çık. Mağaranın önünden akan nehrden murâdınca [doyasıya] iç. Yüksek emrleri üzerine dışarı çıkıp, gördü ki, bir ırmak akar. Kardan soğuk ve hem beyâz. Baldan tatlı ve kokusu miskden güzel. Arzû etdiği kadar içip, geri geldikde, dedi ki: Yâ Resûlallah! Bu ne hayât suyudur ki, bu dağın başında hâsıl olmuş ve yaratılanlardan bir fert görmüş değildir. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu: Allahü teâlâ hazretleri Cennet ırmağı ile vazîfeli olan meleğe, tâ Cennet-i firdevsden; akarsuyu getirip, bu mağara önünde akıtsın ve Ebû Bekr-i Sıddîk kulu, ondan murâdınca içsin diye emr etdi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” bu sözleri işitdiği zemân çok neşelenip, dedi ki, babam ve anam sana fedâ olsun. Ebû Bekrin Hak sübhânehü ve teâlâ katında bu kadar mertebesi var mıdır ki, onun için, Mekke dağında, Cennetden ırmak akıtır. Hazret-i şefî’ül müznibîn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Evet, yâ Ebâ Bekr, Allahü teâlâ hazretleri katında dahâ ziyâde kadrin vardır. Beni hak Peygamber gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, sana buğz eden kimseler Cennete giremezler. Onların yetmiş yıl kadar ameli olsa da!) buyurdular.

Onbirinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ile Ebû Bekr “radıyallahü anh” o mağarada üç gün üç gece kaldılar. Ebû Bekr “radıyallahü anh” o mağaranın tavanında bir kuş gördü ki, yerinden hareket etmeyip, birşey yimez ve su içmez. Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki, Yâ Resûlallah! Bu kuşa ben hayrânım. Zîrâ, biz bu mağaraya geleliden beri, bu kuş yerinden hareket etmedi. Bir nesne yimedi. Allahü teâlâ, kelâm-ı kadîminde [Kur’ân-ı kerîminde], (Allahü teâlânın rızk vermediği, yeryüzünde bir mahlûk yokdur.) buyurmuşdur. Ebû Bekr-i Sıddîk, böyle düşünürken, o hâlde hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm nâzil olup, havâda muallak durup, dedi ki, yâ Muhammed! Hak sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve buyurur ki, Ebû Bekrin hâtırına geleni bilirim. O kuşa emr eyledim ki, Ebû Bekr ile konuşsun. Ebû Bekre söyle ki, o kuş ile söyleşsin; dedi. Resûl-i ekrem hazretleri, Ebû Bekre, hazret-i Cebrâîlin sözünü açıkladıkda, Ebû Bekr “radıyallahü anh” sevinip, ileri vardı. Dedi ki, Ey mubârek kuş! Allahü teâlâ hazretlerinin izni şerîfiyle, bana söyle ki, yiyeceğin ve içeceğin nedir. O kuş ağlayıp, bir zemân kendinden geçip, yere düşdü. Sonra ayılıp, kalkdı. Tebessüm ederek dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Bana bundan süâl etme! Bu bir sırdır. Hak sübhânehü ve teâlâ ile benim aramda olan sırrımı kimsenin bilmesini istemem. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Ey mubârek kuş! Eğer bana söylemeğe me’mûr oldun ise, söyle. Kuş dedi. Ma’lûmun olsun ki, hazret-i Âdem aleyhisselâm yaratılmazdan iki bin yıl evvel, Hak sübhânehü ve teâlâ beni halk etdi [yaratdı]. Yiyeceğimi ve içeceğimi iki kelime eyledi. Aç olduğum zemân birisini söylerim; tok olurum. Susuz olduğum zemân birini söylerim; kanarım. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: O kelime nedir. Kuş dedi, o kelimenin biri budur ki, aç olduğum zemân sana buğz edene la’net ederim; tok olurum. Susuz olduğum zemân, sana muhabbet edene, istigfâr ederim, kanarım. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bunu işitip, ağladı. Ümmetinden ba’zıları şakâvet edip, hazret-i Ebû Bekre buğz edeceklerine mahzûn oldu.

Onikinci Menâkıb: Rivâyet olunur ki, hazret-i Resûl-i ekremin amcası Ebû Tâlib hakkında bu âyet-i kerîme nâzil oldu. (Şübhesiz ki sen istediğin kimseyi hidâyete kavuşduramazsın. Ve lâkin, Allahü teâlâ dilediğini hidâyete kavuşdurur.) Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” o mahalde hâzır idi. Cebrâîlden o da işitip, o bir zemân, kendinden geçdi. Sâlibî şöyle demişdir: Hazret-i Cebrâîlden vahyi, Ebû Bekr-i Sıddîkdan “radıyallahü anh” gayri kimse işitmemişdir.

Onüçüncü Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurmuşlardır ki, mi’râc gecesi, kardeşim Cebrâîle süâl etdim ki, kıyâmet gününde, ümmetimin cümlesine süâl olunur mu. Cevâb verdi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem! Ümmetinin cümlesine hesâb vardır. Lâkin, Ebû Bekre yokdur. Ona kıyâmet gününde yürü sen hesâbsız Cennete var; denilir. O ise, dünyâda beni sevenler, benimle berâber Cennete girmeyince, ben Cennete girmem, der.

Ondördüncü Menâkıb: İmâm-ı Fahreddîn-i Râzî “rahmetullahi aleyh” yazmışdır. Birgün sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sekaleyn ve habîb-i Rabbilâlemîn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine bir gümüş yüzük hediyye getirdiler. Hazret-i Ebû Bekre verdi. Yâ Atîk. Var, bunu bir kuyumcuya götür. Üzerine (Lâ ilâhe illallah), kazısın [ya’nî yazsın], buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr yüzüğü alıp, kuyumcuya götürdü. Dedi ki, bu yüzüğün üzerine (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah) nakş eyle. Bunu Sultân-ı Enbiyâ emr etmemişdi. Lâkin, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, Allahü teâlânın ism-i şerîfinden, hazret-i Habîbi ekremin ism-i şerîfi ayrı olmasını lâyık görmedi. Onun için, kuyumcuya böyle ısmarladı. Kuyumcu da, emr-i şerîfleri mûcibince yüzüğün kaşı üzerine kazıyıp, tekrâr, Ebû Bekre teslîm eyledi. Onlar da mubârek yüzüğü eline alıp, Fahr-i kâinâta getirirken, Allahü teâlâ hazretleri, azamet ve kibriyâsı ile, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâma emr eyledi ki, yâ Cebrâîl! Acele yetiş. Habîbimin yüzüğüne Ebû Bekrin adını yaz. Çünki, Ebû Bekr, benim ism-i şerîfimden Habîbimin isminin ayrı olmasını lâyık görmedi. Ben de lâyık görmedim ki, Habîbimin isminden, Ebû Bekrin ismi ayrı olsun. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm derhâl yetişip, mubârek yüzük Ebû Bekrin elinde iken ve haberi yok iken, yüzüğün üzerine, hazret-i Ebû Bekrin ism-i şerîfini kazıdı. Sonra Ebû Bekr hazretleri o mubârek yüzüğü, sultân-ı Enbiyâya teslîm eyledi. Fahr-i kâinât hazretleri, yüzüğün kaşına nazar edip [bakıp], gördü ki, (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah, Ebû Bekr-i Sıddîk) kazılmış. Fahr-i kâinât, bunun hikmeti nedir, diye tefekküre vardı. Ondan sonra Ebû Bekre süâl etdi ki, yâ Sıddîk. Bu yüzüğün kaşına yalnız Lâ ilâhe illallah kazdır, diye sipâriş olunmuş idi. Sen ziyâde kazdırmışsın. Sebebi nedir. Hazret-i Sıddîk hicâbından [utancından] mubârek başından ayağına varıncaya kadar terledi. Dahâ cevâb vermeden hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, dedi ki: Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri sana selâm eder. Ve buyurur ki, Ebû Bekrin kendi adının yüzüğün kaşında yazıldığından haberi yokdur. Ben kazdırdım. Habîbim bundan dolayı huzûrsuz olmasın. Zîrâ Ebû Bekrin eline yüzüğü verdiğin vakt, yalnız Lâ ilâhe illallah kazdır, demişdin. Ebû Bekr benim ism-i şerîfimden, Habîbimin ismi ayrı olmağı lâyık görmeyip, kendisi kuyumcuya kazdırdı. Ya’nî, Ebû Bekr senin adını, benim adımdan ayırmadı. Ben de senin adından Ebû Bekrin adının ayrı olmasını revâ görmedim. Onun için, Cebrâîle emr edip, gönderdim. Senin adının yanına Ebû Bekrin adını yazdı. Şimdi, eğer âkıl-u dânâ (akllı ve ilm sâhibi) isen, hazret-i Ebû Bekrin, dergâh-ı izzetde ne denli mertebesi olduğunu bundan fehm eyle. Ayrıca, hakkında bu kadar âyet-i kerîme nâzil olmuş ve hadîs-i şerîfler rivâyet olunmuşdur.

Onbeşinci Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, arasat meydânında, Hak sübhânehü ve teâlâ emr eyler ki, Cennetden mahşer yerine sarı yâkutdan bir taht getirirler. Eni ve uzunluğu yirmi mil mikdârı olur. Ondan sonra, o tahtın sağ tarafına bir taht dahâ koyarlar. Eni ve uzunluğu bunun misâli olur. Ondan sonra sol tarafına ak gümüşden bir taht dahâ koyarlar. Eni ve uzunluğu bunlar gibidir. Ondan sonra, sarı yâkutdan taht üzerine Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” oturur. Sağ tarafında olan altından taht üzerine bir güzel melek oturur. Sol tarafında olan gümüş taht üzerine de bir melek oturur. Sonra, sağ tarafında oturan melek, ayak üzere durup, yüksek ses ile seslenir ki, yâ mahşer meydânındaki müslimânlar. Agâh olun ki, Cennet hazînedârı Rıdvân benim. Allahü teâlâ bana emr eyler ki, yâ Rıdvân! Cennet kapılarının anahtârlarını al. Habîbim Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine götür ve benim selâmımı söyle. Habîbim kimden râzı ise, hesâbsız ve azâbsız Cennete alıp git. Ben de Cennetin anahtârlarını alıp, Habîbi Ekreme “sallallahü aleyhi ve sellem” götürürüm. Allahü teâlânın emr-i şerîfi mûcibince ahvâli arz ederim. Server-i Enbiyâ buyurdu ki; yâ Rıdvân! Anahtârları Ebû Bekre götür. Zîrâ, ben ümmetimin günâhkârlarının şefâ’atiyle vazîfeliyim. Bu hizmeti Ebû Bekr görsün. Bilmiş olunuz ki, hazret-i Ebû Bekre Cennetin anahtârlarını teslîm ederim ve de emrine mutî’ olurum. Her kimden ki, Ebû Bekr râzıdır, Cennete alıp, giderim. Kimden hoşnûd değildir, Cennete koymam; der. Ondan sonra sol tarafda gümüş taht üzerine oturan Melek ayak üzerine durup, seslenir ki, Cehennem hazînedârı Mâlik benim. Allahü teâlâ hazretleri bana hitâb eyler ki, yâ Mâlik! Cehennem kapılarının anahtârlarını habîbim Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine götür ve benden selâm söyle. Her kimden ki, Habîbim hoşnûd değildir; Cehenneme alıp, götüresin. Ben de Cehennem kapılarının anahtârlarını alıp, Sultân-ı Enbiyâya götürürüm. Allahü teâlâ hazretlerinin emr-i şerîfi üzere ahvâli açıklarım. Hazret-i Fahr-i kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, “Yâ Mâlik! Âsî ümmetin ahvâli ile meşgûlüm. Hemen anahtârları Ebû Bekre teslîm eyle. Bu hizmeti onlar görsünler. Şimdi uyanık olun ki, Cehennemin anahtârlarını hazret-i Ebû Bekre teslîm ederim. Ben de emr-i şerîflerine mutî’ olurum. Her kimden ki Ebû Bekr-i Sıddîk memnûn ve râzı değildir. Süâlsiz ve hesâbsız, Allahü teâlânın emri ile Cehenneme alıp-götürürüm.
Onaltıncı Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh”, hazret-i Fahr-i âlem seyyid-i veled-i âdem Nebiyyi muhterem ve habîb-i mükerremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı şerîflerinde, se’âdetle otururlarken; bir bedbaht kötü huylu kimse; bir edebsizlik edip, Ebû Bekre dil uzatıp, yakışıksız sözler söyledi. Hazret-i Server-i kâinât; o edebsiz, Ebû Bekre edebsizlik etdikce; birşey söylemez, ba’zan da tebessüm eder idi. Hazret-i Ebû Bekr; o bedbaht ve edebsizin edebsizliği haddi aşınca; zarûrî olarak gadaba gelip, birkaç söz söyleyince; hazret-i Fahr-i kâinât, se’âdetle ve devletle yerinden kalkıp, gitdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Sultân-ı Enbiyânın ardına düşüp, yetişdi ve dedi ki: Yâ Resûlallah! Niçin, bir hayâsız, edebsizlik edip, gönül incitirken, sükût buyurup [susup], birşey söylemediniz. Şimdi, ben ona söyleyince, kalkıp, gitdiniz; sebebi nedir. Hazret-i Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Yâ Sıddîk! O hayâsız ve bedbaht sana dil uzatmağa başladığı zemân, Allahü teâlâ bir melek gönderdi ki, o kimseyi karşılayıp, kovacak idi. Sen, hemen gadaba geldin; söylemeğe başladın. O melek gidip, yerine iblîs geldi. İblîs-i la’înin olduğu yerde, ben durmam. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” ondan sonra, vaktli vaktsiz söz söylememek için, mubârek ağzına bir taş koyar idi. Ne zemân söz söylemek lâzım gelse, evvelâ fikr ederdi. Bir söz söyliyeceği zemân, o sözü kendi kendine nice zemân düşünür, tefekkürden sonra, mubârek ağzından o taş parçasını çıkarıp, ne söz söyliyecek ise söyler idi. Sonra o taş parçasını mubârek ağzına alıp, tesbîh ve tehlîl ile meşgûl olurdu. Kimseye, hayrdan ve şerden dünyâ kelâmı söylemez, eğer kat’î lâzım ise ve çok efdal ise, söylerdi. Yoksa, gecede ve gündüzde tesbîh ve tehlîl ile meşgûl idi.

Onyedinci Menâkıb: Birgün Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn, habîb-i Rabbilâlemîn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Âişe-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhâ” evlerine teşrîf buyurdu. Buyurdu ki, yâ Âişe-i Sıddîka. Hiç yiyecekden bir nesnen var mıdır. Hazret-i Âişe latîfe ile dedi ki, Sultânım, bu gece yatdığınız yerde, niçin tedârik etmediniz. [Oradan almadınız.] Fahr-i kâinâtın mubârek gönüllerine bu hoş gelmedi. Huzûrsuz olup, odadan çıkdılar. Hazret-i Âişe, koşdu. Mubârek eteğine yapışdı; alakoyup, yapdığı latîfeden afv dilemek istedi. Sultân-ı Enbiyâ mubârek eteğini çekip, dışarı çıkdı. Hazret-i Âişe anladı ki, Fahr-i âlem hazretleri incindi. Hemen başını secdeye koyup, Allahü teâlâ hazretlerine yalvarmağa başladı. Dedi ki: Yâ Rabbî! Benim şefî’im [hâlime acıyıp afv edecek] sensin. Senden başka benim hâlime acıyıp, yardım edecek yokdur. Allahü teâlâ hazretlerine hem yalvarır ve hem mubârek gözlerinin yaşı ırmak gibi akar idi. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri kemâl-i lütfundan, nihâyetsiz ihsânından, hazret-i Âişenin düâsını kabûl edip, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı, Habîb-i Mükerrem hazretlerine gönderdi. Sultân-ı Enbiyâ bir ayağını mescidin içine koyup ve diğer ayağını da koymadan, hazret-i Cebrâîl yetişip, dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Mescide girme ki, izn yokdur. Fahr-i kâinât hazretleri dedi ki, yâ kardeşim Cebrâîl! Sebebi nedir. Hazret-i Cebrâîl dedi: Hazret-i Âişenin gözü ırmak gibi akar. Hak Sübhânehü ve teâlâ der ki, varıp, Âişenin hâtırını tesellî edesin. Sultân-ı kevneyn, se’âdetle, hazret-i Âişenin evine geldi. Hazret-i Âişe karşılayıp, Sultân-ı kâinâtın mubârek ayağının tozuna yüzünü sürüp, afv diledi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” afv buyurdu. Allahü tebâreke ve teâlâ, hazret-i Cebrâîle emr etdi ki, Habîbim ile Âişeyi ben araya girip, barışdırdım. İkrâm da bizden olsun. Var Cennet ni’metlerinin çeşidlerinden getirip, hazret-i Fahr-i âlem ile, hazret-i Âişenin önlerine koy. Sonra, Cebrâîl aleyhisselâm Cennetden ni’met getirip, önlerine koydu. Hazret-i Âişe, bir lokma hazret-i Sultân-ı Enbiyânın mubârek ağzına koyardı ve bir lokma kendi yir idi. İki lokma kalınca, Fahr-i âlem buyurdu ki, yâ Âişe! Bu iki lokmayı baban Ebû Bekr için alıkoy. Zîrâ Sultân-ı kâinâtın Ebû Bekre o mertebe muhabbeti vardı ki, bir lokmayı onsuz yimezdi. Bir an dahî onsuz olmazdı. Ebû Bekr-i Sıddîkın bu ni’metlerden hisse almamış olmasını revâ görmedi. Onun için hazret-i Âişeye buyurdu ki, iki lokmayı alakoysun. Bu esnâda kapı çalındı. Server-i Enbiyâ dedi ki, yâ Âişe! kapıya gelen Ebû Bekrdir. İçeri gelsin. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Habîb-i mükerrem hazretlerinin, huzûr-ı âlîlerine yüz sürdükde, buyurdular ki, yâ Sıddîk! Bu iki lokma Cennet ta’âmlarındandır. Size hisse ayırdık. Hazret-i Ebû Bekr bu iki lokmayı eline alıp, birini Fahr-i kâinâta ve birini hazret-i Âişeye verdi. Sultân-ı kevnevn buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Niçin bu iki lokmayı kendin yimedin, bize verdin. Cevâb buyurdular ki, yâ Habîballah! O Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri Allah yokdur. Sizin yidiğiniz bana kendim yimemden bin kat dahâ hayrlı gelir. Hazret-i Ebû Bekrin Fahr-i âlem hazretlerine bu kadar kuvvetli muhabbeti vardı. Fahr-i âlem hazretleri de ne mertebe riâyet edip, severlerdi ki, Cennet ni’metini Ebû Bekr-i Sıddîka hisse alıkoymayınca yalnız yimedi. Fahr-i âlem hazretleri bir ân Ebû Bekrsiz olmazdı ve her ne vakt Sultân-ı kâinât hazretlerine buluşmak murâd-ı şerîfleri olsa, mülâkat ederler idi [görüşürlerdi]. Server-i Enbiyâ, her ne müşâvere etmek isteseler, hazret-i Ebû Bekr ile ederdi. Hiçbir zemân Ebû Bekrden huzûrsuz olup, incinmedi. O dâimâ Sultân-ı kâinâtın emrine mutî’ ve itâ’at ederdi. Aksine bir şey olmamışdır. Belki, mubârek hâtırlarına bile gelmemişdir.

Onsekizinci Menâkıb: Hazret-i Fahr-i Enbiyâ Habîb-i Hüdâ Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurur ki, Allahü teâlâ, yerleri ve gökleri, ve arş-ı azîm ile kürsîyi ve levh ve kalemi ve Cennet ve Cehennemi ve insanları ve cinleri halk etmezden evvel, benim rûhum ile Ebû Bekrin rûhunu güvercin sûretinde halk edip, aşk meydânında uçun diye emr eyledi. İleri uçup gideniniz Muhammed olsun, geride kalanınız Ebû Bekr olsun, buyurdu. Böylece ikimiz uçduk. Ben Ebû Bekrden, şehâdet parmak ile yanında olan orta parmak arasındaki fark kadar ileri geçdim. Hazret-i Ebû Bekr, bu izzet ve bu şerefi, hep Habîbullah hurmetine bulmuşdur. Zîrâ hâlis ve muhlis dostu ve yâr-i gârı idi. [Mağara arkadaşı idi.]

Ondokuzuncu Menâkıb: (İrşâd-üs-sıddîk) kitâbının sâhibi zikr etmişdir. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Ebû Bekrin îmânı diğer mü’minlerin îmânı ile ölçülse, Ebû Bekrin îmânı ağır gelir.) Bir rivâyetde buyurmuşdur ki, (Rü’yâmda gördüm ki, kıyâmet kopmuş. Mahşerde terâzî kurulmuş. Bütün mü’minlerin îmânı tartıldı. Ebû Bekrin îmânı cümle ümmetin îmânından ağır geldi.)

Yirminci Menâkıb: Yine aynı kitâbda, ya’nî (İrşâd-üs-sıddîk) kitâbında bildirilmişdir. Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Birgün gördüm ki Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” ile müsâfehâ edip, buyurdu ki, müjdeler olsun sana yâ Ebâ Bekr. Hak Sübhânehü ve teâlâ, bütün mahlûklara, umûmî olarak, tecellî eder. Ammâ, sana husûsî olarak tecellî eder. Nakl edilmişdir ki, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmişdir: Câhiliyye zemânında bir gün, bir büyük ağacın altında otururken, bir dal başıma eğildi. Bir ses geldi ki, yakın zemânda, Kâ’be-i şerîfede, Benî Hâşîmden, Abdülmuttalib oğullarından Muhammed adlı bir Peygamber zuhûr etse gerek. Böyle büyük ve şanlı Peygamber dahâ gelmemişdir ve de gelmiyecekdir. Hâtem-ül-enbiyâdır. Sen herkesden evvel Onun dînine gireceksin. Ona senden yakın kimse olmıyacakdır. Ben de ağaca dedim ki, o Peygamber meydâna çıkdığı vakt bana haber ver. O ağaç ile anlaşdık. Ne zemân ki Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine Peygamber olduğu bildirildi, o ağaçdan ses geldi ki, ey Ebû Kuhâfe oğlu. Müjdeler olsun sana, o Peygamber zuhûr etdi. O vakt, hâzır ol, gayret eyle ki, onunla karşılaşıp dînine giresin ki, senden evvel onun dînine kimse girmez. Sabâhleyin sevinç ile kalkıp, Fahr-i âlem hazretlerinin basdığı toprağa yüz sürmek niyyeti ile giderken, Sultân-ı Enbiyâya rastgeldim. Bundan sonrası anlatılmış idi.

Yirmibirinci Menâkıb: Birgün Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mescidde oturmuş idi. Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Sultân-ı Enbiyâ, hazret-i Cebrâîl ile söyleşirdi. Eshâb-ı kirâm mescide gelip, Seyyid-i kâinâtı meşgûl görüp, bildiler ki, hazret-i Cebrâîl ile söyleşir. Sükût edip, oturdular. O sırada hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” içeri girip, selâm verip, yerine oturdu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” gelip, selâm verip, yerine oturdu. Sonra Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” gelip selâm verdikde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm ayak üzerine kalkdı. Sultân-ı Enbiyâ hazretleri de ayak üzerine kalkdı. Eshâb-ı kirâm, Server-i kâinâtı ayak üzere kalkdığını görüp, hepsi ayağa kalkıp, hayret etdiler. Zîrâ Fahr-i âlem, Eshâb-ı güzînden kimseye ayak üzerine kalkmamışdır. Sonra bu husûsu, hazret-i Resûl-i ekremden sordular. Buyurdular ki: Ebû Bekr-i Sıddîk mescide girip, selâm verdiği zemân, Cebrâîl aleyhisselâm Ebû Bekr-i Sıddîka ta’zîm için ayak üzerine kalkdı. Ben de ayak üzerine kalkdım. Sonra, yâ kardeşim Cebrâîl, Ebû Bekre ne için ta’zîm etdiniz, diye sordum. Dedi ki: Yâ Resûlallah! Ebû Bekre ta’zîm bana vâcibdir. Zîrâ Ebû Bekr benim hocamdır. Ben sordum, neden dolayı hocandır. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Hak Sübhânehü ve teâlâ, Âdem aleyhisselâtü vesselâmı yaratdığı zemân, meleklere, hazret-i Âdeme secde ediniz, diye emr etdi. Benim hâtırıma geldi ki, secde etmiyeyim. Ben ondan efdalim. Zîrâ ki, o balçıkdan yaratılmışdır, dedim. Bunun üzerine olmağa niyyet eyledim. O zemân ki, Ebû Bekrin rûhu arş altında nûrdan bir kubbe [köşk] içinde idi. Köşkün kapısı açıldı, Ebû Bekrin rûhu çıkdı. Bana dedi ki, yâ Cebrâîl secde eyle. Sakın muhâlefet etme. Bunu üç kerre tekrârladı. Arkama üç kerre eliyle vurdu. O sırada kalbimden kibr ve enâniyyet ve inâd gitdi. Âdeme secde eyledim. Benden kibr ve enâniyyet, iblîse intikâl edip, Âdeme secde etmedi. Ebedî tard edilip, mel’ûn oldu ve ben de ebedî se’âdete kavuşdum. Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Ebû Bekr bu şeklde bana hoca olmuşdur, dedi.

Yirmiikinci Menâkıb: Birgün, hazret-i Fahr-i kâinâtın huzûr-u şerîflerinde, Cebrâîl aleyhisselâm bir tarafda oturur idi. Hazret-i Sultân-ı Enbiyâya, Cebrâîl aleyhisselâm geldiği zemân eshâb-ı güzînin hepsi “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ayak üzere dururlar idi. Fekat, hazret-i Ebû Bekr oturur idi. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” istigrakda iken [ma’nevî dalmış hâlde iken] hazret-i Cebrâîl ile, hazret-i Ebû Bekr işâretleşip, birbirlerine bakışıp, tebessüm etdiler. Fahr-i âlem hazretleri, hazret-i Cebrâîlin hazret-i Ebû Bekr ile işâretleşdiğini görüp, hazret-i Cebrâîle dedi ki: yâ kardeşim Cebrâîl. Ebû Bekr ile olan mu’âmelenize sebeb nedir. Hazret-i Cebrâîl dedi ki: yâ Resûlallah! Birşey yokdur. Fahr-i âlem hazretleri tekrâr sordular. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ, yeri ve göğü, arşı, kürsî, Cennet ve Cehennemi yaratmazdan evvel, Cebrâîl nâmında yetmişbin melek yaratmış idi. Allahü teâlâ bunlara süâl ederdi ki, siz kimsiniz? Ben kimim? Bunlar cevâb vermemekle cümlesini helâk etdi. Sonra beni yaratıp, bana da süâl edince, ben de cevâb vermeyip, ben kulunu helâk etmek üzere iken, hazret-i Ebû Bekrin rûhu yanıma gelip, sen Hâlıksın, ben senin bir za’îf mahlûkunum, diye cevâb vermem için bana ta’lîm eyledi. Yâ Resûlallah! O Allah hakkı için ki, Ondan gayri Allah yokdur. Ben hazret-i Ebû Bekrin azâdlısıyım, dedi.

Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” islâma geldiği vaktde, Hak Sübhânehü ve teâlâ aşkına ve Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” aşkına, seksenbin altın fakîrlere sadaka eyledi. Kırkbin altın gizli, kırkbin altın açıkdan vermişdi. O hâle geldi ki, giyecek elbisesi kalmamış idi. Sonra eski bir mutâf [keçi kılından dokunmuş elbise] eline geçdi. Mubârek arkasına aldı. Sonra nemâz vakti gelince, o mutâfı arkasına alıp, nemâz kılardı. Nemâz vakti hâricinde mubârek göğsüne kadar tennûr [tandır] içine girer. Arkasına mutâfı alırdı. Bu hâl üzere üçgün se’âdethânesinde [evinde] oturup, Habîbullah hazretlerinin huzûr-u se’âdetlerine gidemedi. Dördüncü gün oldukda, hazret-i Fahr-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, sabâh nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek arkasını mihrâba verip, sahâbe-i kirâm hazretlerine teveccüh edip, buyurdular ki: Üç gündür, Ebû Bekr-i Sıddîk mescide gelmedi. Acabâ mubârek hâtır-ı şerîfi nasıldır. Varalım, mubârek hâtırını soralım; diye söylerken, mubârek arkasına bir siyâh mutâf giymiş olarak Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Hazret-i Resûlullah, Cebrâîl aleyhisselâmı bu hâlde görünce, mubârek şekli değişdi. Yâ kardeşim Cebrâîl; bu ne hâldir, diye sordu. Hazret-i Cebrâîl, dedi ki, yâ Resûlallah! Ma’lûmunuz olsun ki, yedi kat gökde, arş ve kürsîde olan bütün melekler, bütün Kerûbîyûn böyle mutâf giydiler. Hazret-i Resûl-i ekrem, bu işin aslı nedir, yâ kardeşim, bana açıkla, dedi. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Ebû Bekr, Allahü teâlânın aşkına ve senin dînin uğruna seksenbin altın sadaka verdi. Kırk bini gizli ve kırkbini açıkdan. Şimdi giyecek elbisesi kalmadığı için, üç günden beri mescide onun için gelemedi. Nemâzı evinde kıldı. Yâ Resûlallah! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm edip ve buyurdu ki, hazret-i Ebû Bekre esvâb [elbise] göndersin. Hazret-i Fahr-i Enbiyâ, Eshâb-ı güzîne bakıp, dedi ki, her kimin, bir fazla kaftanı varsa, Ebû Bekre versin ki, ben sevineyim. Hak Sübhânehü ve teâlâ karşılığında nice nice sevâblar ve dereceler versin. Benimle firdevs-i a’lâda komşu olsun. Eshâb-ı kirâmın hepsi, aradılar. Hiçbirisinde bulunmadı. Bulunamayınca; bir sahâbî varıp, bir başka kimsede bir hırka buldu. Hazret-i Ebû Bekre gönderdi. Hazret-i Ebû Bekr o sahâbîye düâlar edip, o kaftanı giydi. Hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek ayaklarının tozuna yüz sürmeden, ya’nî yanına gelmeden hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm yetişdi. Dedi ki: Yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Allahü teâlâ sana selâm eder. Buyurdu ki, bütün sahâbîler ile Ebû Bekri ta’zîm ve tekrîm ile karşılayasın. Ondan sonra, server-i Enbiyâ, hazret-i Ebû Bekre karşı çıkıp, müsâfehâ etdi. Cenâb-ı Hakka müteveccih olup, düâlar etdi. Sonra bütün sahâbîler Ebû Bekr ile müsâfehâ etdiler. Gönülden Ebû Bekre düâlar eylediler “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Yirmidördüncü Menâkıb: Bundan sonra, yukarıdakilere ilâve olarak, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Buyurur ki, Ebû Bekr kuluma benden selâm söyle! Bu fakîr hâliyle benden râzımıdır; sor? Hazret-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Ebû Bekr hazretlerine haber gönderip, beyân buyurduklarında; hazret-i Ebû Bekr, inleyip, bağırarak, feryâd ederek, dedi ki: “Ebû Bekr kimdir ki, kim oluyor ki, Rabbimden râzı olmıyayım. Ben herşeyi yaratan Rabbimden râzıyım, râzıyım”.

Yirmibeşinci Menâkıb: (Misbâh) kitâbında anlatılmakdadır. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” der ki; bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize, askeri donatmak için, sadaka getirin diye, emr etdiler. Benim malımın çok olduğu bir zemân idi. Gönlümden geçdi ki, her zemânda, kardeşim Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sadaka husûsunda hepimizden fazla sadaka verirdi. Ammâ bu def’a ben ondan fazla vereyim diye, malımın yarısını götürdüm. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, yâ Ömer! Ehl-i beytine [ev halkına] ne alıkoydun. Dedim ki, yâ Resûlallah! Bu kadarını [ya’nî yarısını] alıkoydum. Bu sırada Ebû Bekr “radıyallahü anh” cümle malını getirip, koydu. Hazret-i Fahr-i Enbiyâ buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Ehl-i beytine [ev halkına] ne alıkoydun? Ebû Bekr, yâ Resûlallah! Ehlime Allahü teâlâyı ve Resûlünü alıkoydum, deyince, (ikinizin arasındaki fark, cevâbınız arasında olan fark gibidir) buyurdular. Ondan sonra, Ebû Bekr-i Sıddîkın her bir işde, önüne geçme ümmidimi kesdim. Rivâyet edilir ki, o zemân, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sadaka getirin diye emr edince, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” cümle malını ve giyeceklerini, sadaka verip, bir hırka giydi. O zemân Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gördü ki, Cebrâîl aleyhisselâm hırka giymiş. Ba’zı rivâyetde gelmişdir ki, bir gün hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı şerîflerine bir dilenci gelip, Allah için birşey verin dedikde, vermeye birşeyi bulunmayıp, sırtındaki gömleği, kapı arkasından dilenciye verdi. Kendisi bir eski şal örtündü. İbâdetle meşgûl oldu. Allahü teâlânın emri ile Cebrâîl aleyhisselâm üzerine bir şal bürünüp, hazret-i Habîbullahın huzûruna geldi. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” dedi ki, yâ kardeşim Cebrâîl! Bu ne hâldir. Seni bu hâl üzere hiç görmemişdim. Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Benim bu şekle girdiğimi acâib karşılama, ki Hak Sübhânehü ve teâlâ bütün gök meleklerine bu sûrete girmeğe emr eylemişdir. Çünki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” şimdi bu şekldedir.

Yirmialtıncı Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr ile Ebüdderdâ “radıyallahü teâlâ anhümâ”, ikisi berâber giderken, bir dar yola geldiler. Ebüdderdâ önde, Ebû Bekr arkada, o darlıkda yürürken, o sırada, Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü aleyhi ve sellem” karşıdan, parlak bir ay gibi, göründü. Hazret-i Ebüdderdâ, hazret-i Ebû Bekrin önüne geçmiş görünce hazret-i Fahr-i kâinât huzûrsuz olup, Ebüdderdâya hitâb eylediler ki, yâ Ebüdderdâ! Niçin Ebû Bekrin önünce yürürsün. Bilmez misin ki, Ebû Bekr senden evveldir. Senden büyük olan kimsenin önünde gitmek edebi terk değil midir. Hazret-i Ebüdderdâ hatâsını anlayıp, tevbe ve istigfâr eyledi. Şimdi ey mü’minler! Hazret-i Ebüdderdâ gibi bir zât, bir ân hazret-i Ebû Bekrin önüne geçince, hazret-i Resûl-i ekrem huzûrsuz oldu. Fikr edin, ya’nî düşünün. Ayrı i’tikâd üzere olanlardan Allahü teâlâ korusun!

Yirmiyedinci Menâkıb: Birgün sahâbe-i güzînden “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ba’zıları Fahr-i kâinâtın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yüksek huzûrlarına varıp, hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü anh” şikâyet eylediler. Dediler ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Ebû Bekr bir oda içine girip, ciğer kebabını yalnız yir. Kokusunu duyarız. Lâkin bizi da’vet eylemez. Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Bir dahâ böyle yapdığı vakt, bana haber veriniz; evine varalım.” Birgün yine hazret-i Ebû Bekr, bir odaya girdiğinde, ciğer kebabının kokusunu duyan Sahâbîler, ciğer kebabı yir diyerek, varıp, haber verdiklerinde, Server-i Enbiyâ hazretleri, derhâl kalkıp, hazret-i Ebû Bekrin olduğu odaya gitdi. İçeri girdikde, gördü ki, ne ateş var; ne kebab. Sonra süâl etdi ki, yâ Ebâ Bekr! Ciğer kebabını yalnız yir imişsin; revâ mıdır. Ebû Bekr dedi ki, yâ Resûlallah! Hâşâ ki ben ciğer kebabını yalnız yiyeyim. Pişen kendi ciğerimdir. Hayr-ül-beşer “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, sebebini sordular. Ebû Bekr “radıyallahü anh” cevâb verdi ki, yâ Habîballah! Dâimâ hâtırıma gelir ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ bana islâm dînini müyesser eyledi. Ve Habîbinin dostlarından eyledi. Husûsî olarak bütün sahâbe-i kirâm içinde bu şeklde şöhret buldum. Kıyâmet gününde; acabâ ahvâlim ne olur. Allahü teâlânın huzûrunda bu iltifâtı ve bu riâyeti [bu ni’metlerin şükrünü yerine getirir miyim] tekmîl eder miyim diye korkudan ciğerim kebab gibi pişdiğinin sebebi budur. Hemen o sâat Cebrâîl aleyhisselâm gelip; hazret-i Ebû Bekrin hakkında nice müjdeler getirdi. Ondan sonra Eshâb-ı güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-i Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” muhabbetleri bir iken bin kat fazla oldu.

Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün mescid-i şerîfinde, Eshâb-ı güzîn arasında, oturuyordu. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Sultân-ı Enbiyâ hazretlerine buyurdular ki, Ebû Bekrin bir sâat ibâdeti yetmiş yıllık ibâdet yerini tutar. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bunlara cevâb vermeyip, hazret-i Bilâle emr etdi ki var, Ebû Bekri da’vet eyle. Hazret-i Bilâl, emri tâat kabûl edip, Ebû Bekrin kapısını çaldı. Dedi ki, Ebû Bekr hazretlerini Sultân-ı kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” çağırır. Hemen o sâat hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” yerinden kalkıp, Server-i kâinâtın bulunduğu yere gitdi. Sultân-ı kâinât karşılayıp, Ebû Bekr hazretlerini yanına aldı. Sonra süâl eyledi ki, yâ Sıddîk, hâlâ ne amel üzerinde idin. Cevâb verdiler ki, yâ Habîballah! Hâtırıma şöyle geldi ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ iki ev halk etdi. Birinin adı Cennet ve birinin adı Cehennem. Elbette takdîr yerini bulup, ikisini de dolduracakdır. Birini yaramaz kulları ile, birini sâlih kulları ile. Yâ Resûlallah! Dedim ki, yâ Rabbî! Bu za’îf kulunun bedenini büyültüp, Cehenneme koy ki, benim bedenim ile Cehennem dolsun. Senin emrin yerini bulsun. Bütün âlem, Cehennem korkusundan halâs olsun. Ondan sonra Eshâb-ı güzîn hazret-i Ebû Bekrin böyle düâsına ve yüksek himmetlerine hayrân olup, cümlesi hayr düâ etdiler “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Yirmidokuzuncu Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr ile hazret-i Ömer “radıyallahü anhümâ” bir husûs için, birbiriyle münâzea etdiler [çekişdiler]. Hattâ, hazret-i Ebû Bekr hazret-i Ömere bir mikdâr sert olarak söyledi. Biraz durdukdan sonra, hazret-i Ebû Bekr pişmân olup, hazret-i Ömerden özrler diledi. Hazret-i Ömer iltifât etmedi. Se’âdethânelerine [evine] gitdi. Hazret-i Ebû Bekr gördü ki, hazret-i Ömer afv etmedi. Bu üzüntü ile, hazret-i Habîbullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” huzûrlarına vardı. Habîb-i ekrem gördü ki, hazret-i Ebû Bekrin şekli değişmiş. Mubârek derisinde değişiklik var. Süâl buyurdular ki, yâ Sıddîk sana ne oldu ki, böyle üzüntülüsün. Hazret-i Ebû Bekrin gözlerinden yaş akıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Bir husûs için hazret-i Ömer ile münâzea edip, bir mikdâr gadab ile, söylemişdim. Onun için hâtırı kırılmış [gücenmiş]. Sonra hatâmı bilip, afv diledim. Kabûl eylemedi. Yâ Resûlallah, huzûrunuza geldim. Benim hâlim nice olur. Kıyâmet gününde eğer Ömer yakama yapışırsa, bana inâyet, hâlime rahm eyle; deyip ağladı. Hazret-i Fahri âlem üç kerre düâ eyledi ki, yâ Rabbî! Ebû Bekrin bütün günâhlarını afv eyle; Ömerin bile. [ya’nî hazret-i Ömerin günâhını da afv eyle!] Meğer hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” de hazret-i Ebû Bekrin ricâsını kabûl etmediğine pişmân olmuşdu. Hazret-i Ebû Bekrin evleri tarafına gitdi. Kapının önüne gelip, hazret-i Ebû Bekri sordu. Habîb-i ekrem hazretlerine gitdi diye cevâb verdiler. Hazret-i Ömer de varıp, Server-i kâinâtın huzûr-ı şerîflerine yüz sürdükde, gördü ki, bir tarafda hazret-i Ebû Bekr oturur. Bir tarafında hazret-i Ebüdderdâ oturur. Ondan sonra Habîb-i ekrem hazretleri buyurdular ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni sizlere Peygamber gönderdi. Cümleniz tekzîb etdiniz [inanmadınız]. Ammâ Ebû Bekr-i Sıddîk tasdîk eyledi. Cân ve baş ve bütün mal ve menâl ile, ehliyle ve iyâliyle benim uğrumda kalben kıyâm gösterip, bir ân ayrılmadı. Neden Ebû Bekrin kıymetini bilmeyip, rencîde edersiniz. İnsâf mıdır. Bilmez misiniz ki, Ebû Bekre olan riâyet ve hurmet bizedir. Onun hâtırını gözetmek, bizim hâtırımızı gözetmek gibidir. Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” bu [azarlama şeklindeki] kelâmı işitdikden sonra, kalkıp, Ebû Bekr tarafına gidip, hazret-i Ebû Bekr de karşılayıp, birbiriyle müsâfeha edip, özr dilediler.

Otuzuncu Menâkıb: Ebûl Ferec el Cevherî, Hasen Basrîden rivâyet eder. O da îmâm-ı Hasen bin Alîden “radıyallahü anhümâ” rivâyet eder. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” bir gün hutbe okuyup, halkı gazâ ve cihâda teşvîk etdi. Bir şahs ayak üzere kalkıp, dedi ki, yâ imâm! Bana fî sebîlillah cihâdın ve gazâların sevâbından haber ver. Hazret-i Alî buyurdular ki, bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile gazâya gidiyorduk. Senin benden süâl etdiğin gibi, ben de hazret-i Resûl-i ekremden süâl etdim; dedim ki, yâ Resûlallah! Bize gazâ ve cihâdın sevâbından haber ver. Hazret-i Server-i kâinât buyurdular ki: Bir kavm gazâya niyyet eylese, Hak Sübhânehü ve teâlâ onlar için Cehennemden kurtuluşuna berat yazar. Kaç kişi sefer için hâzırlansa, Allahü teâlâ onlar ile meleklere öğünüp, buyurur ki, görün, benim kullarımı, benim yolumda gazâya hâzırlanırlar. Ehline ve evlâdına vedâ’ eylerken, evi ve dıvârları onlar için ağlar. Ve günâhlarından temizlenip, anadan doğmuş gibi olurlar. Yılanın, derisinden çıkdığı gibi olurlar. Hak Sübhânehü ve teâlâ her adıma kırk bin melek verir. Dört tarafından hıfz ederler. İşledikleri her hasene ve her sevâb iki kat yazılır. Ona bin âbid ibâdeti sevâbı yazılır. Öyle âbid ki, bin yıl ibâdet etmiş olur. Harbe gitmek üzere yola girdiği zemân, Hak Sübhânehü ve teâlâ o kadar sevâb verir ki, dünyâdaki bütün insanlar kâtib olsalar, onun hesâbında âciz olurlar. Düşmâna karşı olup da, harbe başlasalar, melekler onları çevirip, üzerlerine durup, nusret ve zafer için, düâ ederler. Arşın altından bir melek, (El-cennetü tahte zılâl-issuyuf) ya’nî Cennet kılıçların gölgesi altındadır diye, nidâ edip, çağırır. Kılınç dokunup, her şehîd olana, sıcak günde soğuk su içmiş gibi, lezzetli gelir. Her kılınç darbesi yiyip, atından yere düşmezden evvel, Hak teâlâ hûrî gönderir. Sağından ve solundan yetişip, müjde verirler. Hak Sübhânehü ve teâlânın onun için, Cennetde hâzır eylediği kerâmâtı (ikrâmları) ve sevâbı haber verirler ve müjdelerler. Ondan sonra yere düşse, bir ses gelip, der ki, “Merhâbâ ey temiz rûh! Temiz bedeninden çıkdın. Müjdeler olsun sana ki, Allahü teâlâ senin için Cennetinde o kadar sevâb ve ecrler ve mülk ve ni’metler hâzırlamışdır ki, ne gözler görmüşdür, ne kulaklar işitmişdir. Ne de kimsenin hâtırına gelmişdir. Hazret-i Resûl-i Ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, Allahü teâlâ o şehîd hakkında buyurdu ki, onun ehline ve evlâdına halîfeyim. Her kim onu râzı eder, beni râzı eder. Her kim onu incitir, beni incitir. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, şehîdlerin rûhlarını yeşil kuşların kursağına koymuşdur. Cennete girip, yemişlerinden yirler. Şehîde Cennet-ül firdevsde yetmiş kasr verirler. Her iki kasrın arası San’a ile Tehâme arası mesâfe kadardır. O kasrların nûru şark ve garb [doğu-batı] arasını doldurur. Her kasrın yetmiş kapısı vardır. Altındandır. Her kapıda perde asılmışdır. Kapının üstünde bir köşk vardır. Her bir köşkün içinde yetmiş çadır vardır. Her çadırda yetmiş kanepe [serîr] vardır. Her serîrin ayakları inciden ve yâkutdan ve zeberceddendir. Her serîr üzerinde kırk döşek vardır. Her döşeğin yüksekliği kırk arşındır. Her döşekde bir hûrî ayn ve her hûrî aynın kırk câriyesi vardır. Başlarında inciden tâclar ve boyunlarında mendiller ve ellerinde murassa leğen ve ibrik tutarlar. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yemîn edip, buyurdu ki, kıyâmet gününde, şehîdler yerlerinden kalkıp, mahşer yerine gelirken, yollarında Enbiyâ aleyhimüsselâm olur. Onlar geldikde, ayak üzerine kalkarlar. Şehîdler gelip, mücevherlerle süslü kürsîler üzerine otururlar. Her şehîd evlâdından ve ehlinden ve akrabâsından ve ahvâl ve ahbâbından yetmişbin kişiye şefâ’at edecekdir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” der ki; hazret-i Server-i Enbiyâ bunu böyle buyurdular.

Nevfel “radıyallahü anh” derler bir yiğit, iki oğlunu ve hâtununu yanında getirip dedi ki, Yâ Resûlallah “sallallahü aleyhi ve sellem”! Ben düâ edeyim, Siz âmîn deyiniz. Böylece düâm kabûl olsun. Hazret-i Server-i âlem, buyurdular ki, Sen söyle, ben âmîn diyeyim. Nevfel “radıyallahü anh” el kaldırıp, dedi ki: Yâ Rabbel âlemîn! Nevfel kuluna şehâdet müyesser eyle. Bu iki oğlunu yetîm eyle. Vâlidelerini dul eyle. Ondan sonra varıp, silâhını kuşanıp, atına binip, düşmâna karşı çıkdı. Birçok kimseyi öldürüp, sonunda atını düşürdüler. Sonra kendini şehîd etdiler. Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” der ki, ben gelip Fahr-i kâinât hazretlerine Nevfelin şehâdetini bildirdim. Dedim ki, Allahü teâlâ gazânı Nevfel ile mubârek etsin. Nevfel şehîd olup, kana bulanıp, yatar. Hazret-i Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhteremin mubârek gözleri yaş ile doldu. Sonra oradaki Eshâb-ı kirâm ile berâber geldiler. Sa’d bin Ebî Vakkas ok atıp, müşrikleri Nevfelin yanından dağıtdı. Resûlullah hazretleri gelip, başını dizi üzerine alıp, buyurdu ki: Allahü teâlâ sana rahmet etsin; yâ Nevfel! Şübhe yokdur ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ yarın kıyâmet gününde, nidâ edip, buyurur. Sen Arşın altından çıkarsın. Başın sağ elinde olur. Damarlarından kan akar. Kokusu miskden güzel kokar. Süâlsiz, hesâbsız Cennete gidersin. Sonra Abdürrahmân bin Avf hazretlerine buyurdular. Örtü getirdiler. Sarıp, defn etdiler. Sonra Resûlullah hazretleri, kalkıp parmaklarının üzerinde yürür idi. Sonra süâl etdiler. O Resûl-i Hüdâ “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki; Beni Peygamber gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, Nevfel üzerine o kadar melek nâzil oldu ki, meleklerin çokluğundan ayağımı basacak yer bulamazdım. Bir melek gelip, kanadını ayağım altına döşedi. Ona basdım. Gazâ temâm olunca; hazret-i Resûl-i müctebâ “sallallahü aleyhi ve sellem”, hergün varıp, Nevfelin kabrini ziyâret ederdi.

Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder ki, sayısız ganîmetler ile; gazâdan döndük. Mensûr, muzaffer olarak, Medîne-i münevvereye yöneldik. Medîneye yaklaşdıkda; Medîne halkı hazret-i Resûl-i Ekremi karşılamaya çıkıp, hâtunlar ve kızlar, def çalar, şi’r okur, hazret-i Serveri medh ve senâ ederler idi. Tebessüm edip; Ensârın hâtunları ne iyidir, derler idi. Ansızın Nevfelin hâtunu iki oğlu ile gelip, Server-i kâinât hazretlerine selâm verip, üzengilerine yüz sürüp, gazânız mubârek olsun, dedikden sonra, dedi ki, yâ Resûlallah, Nevfelin hâli ne oldu. Hazret-i Fahr-i âlemin mubârek gözlerinden yaş revân olup, yanında olanlar da ağladılar. Zübeyr bin Avvâm, Server-i kâinâtın “sallallahü aleyhi ve sellem” üzengisi yakınında yürürdü. Ona buyurdu ki, yâ Zübeyr! Yürü. Nevfelin haberini hâtununa söylemeye kim dayanabilir ki, ben söyliyeyim. Mubârek eli ile ardına işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Ona da hâtun varıp dedi. Yâ Betûlün [hazret-i Fâtımânın] zevci. Nevfel ne oldu. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ağlayıp, yanındakiler de ağladılar. Ammâr bin Yâser yanında yürür idi. Ona dedi ki; Nevfelin haberini hâtununa nasıl söyliyebilirim. Eli ile ardına işâret etdi; geçdi. Ondan sonra hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Hâtun Ona varıp, sordu. Hazret-i Osmân ağlayıp, yanında olanlar da ağladılar. O da eliyle işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Hâtun ona da varıp sordu. Hazret-i Ömer de cevâb vermeyip, geriye işâret edip, geçdi, gitdi. Ondan sonra Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Mû’az bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Ben hazret-i Ebû Bekrin, rikâbında [üzengisi karşısında] yürürdüm. Bana bakıp, tebessüm ederdi. Zübeyrden gayri geride kimse de kalmamışdı. Çünki, hâtun onlara da sordu. O yâr-i gârı Mustafâ [ya’nî Resûlün mağara arkadaşı], yüksek sırların kaynağı olan Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” mubârek sakalını avucuna alıp, gönlü perîşân olarak, parmağını dişine dokundurup, Hak sübhânehü ve teâlâ dergâhına teveccüh edip, dedi ki; yâ Rabbî! Bir gönül ki, yıkmakdan Habîbi ekremîn sakındı. Hazret-i Alî, hazret-i Osmân, hazret-i Ömer kaçındılar. Ben müşkil durumda kaldım. Eğer ifşâ edersem, ya’nî Nevfelin şehâdet haberini verirsem, Habîbine muhâlefet etmiş olurum. Eğer geri kaldı, geliyor desem, yalan söylerim. Doğru söylesem hâtırı [gönlü] yıkılır. Doğru söylemesem din yıkılır. Gönülden dedi ki, yâ Rabbî! Bana da bir söz ilhâm eyle; yâ müşkilimi sen çöz ki, miskînenin gönlü tesellî olsun deyip, Hakka bağlanıp, dergâha yüz tutup, (Yâ ALLAH) deyince, o ânda yaydan ok çıkar gibi, kılıncı elinde Nevfel sür’atle gelip, hazret-i Ebû Bekre selâm verdi. (Buyur) yâ Sıddîk, beni mi istersin, dedi. Mubârek elini açıp, Alîye “radıyallahü anh”, sonra Sahâbe-i güzîne yetişdi ve selâm verdi. Bunlar bu hâli görüp, dehşet içinde kalıp, atlarından düşeyazdılar.

Zübeyr bin Avvâm hazretleri der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin âdet-i şerîfleri idi ki, seferden geldikde, mescide varıp, iki rek’at nemâz kılardı. Sefere gitmiyenler gelip, selâm verip, tebrîk ederlerdi. Yine mescide vardı. Otururken kapıda kalabalık oldu. Kalabalığı gördüler. Nevfel içeri girip, selâm verdi. Resûl-i ekrem hazretleri Nevfeli karşılayıp, selâmını alıp, yerine oturtdukdan sonra, kendileri de oturdu. Buyurdu ki, sübhânallah! Bu bir âyetdir ki, Hak teâlâ açıkladı. Acabâ kimin eliyle zâhir oldu; derken, o ânda hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Gözüm ile gördüm ve kulağım ile işitdim. Başında Cebrâîlin imâmesi vardı. Yâ Muhammed! Şükr secdesi eyle ki, ümmetinde Allahü teâlâ, hazret-i Îsâ aleyhissalâtü vesselâm gibi, ölüyü dirilten kimse yaratdı. Allahü teâlâ sana selâm eder. Buyurur ki, benim Habîbim, eğer senin mağara arkadaşın Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” sakalı avucunda iken, bir kerre dahâ (Yâ ALLAH) demiş olaydı, izzim-celâlim hakkı için, bütün şehîdleri, diriltirdim. Yâ Muhammed! Ebû Bekr kuluma söyle ki, ben ondan râzıyım. O da benden râzımıdır. Onun sözünü doğru çıkarmak için, Nevfeli diriltdim. Zîrâ o câhiliyye döneminde yalan söylememişdir. Bunun üzerine, Server-i Âlem, Ebû Bekrin sakalını öpüp, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâmın verdiği müjde haberini söyleyip, buyurdular ki: Yâ Ebâ Bekr! Hakdır ve lâyıkdır ki, Allahü teâlâ sana ikrâm etmişdir. Şükrler olsun o Allahü teâlâ hazretlerine ki, ben dünyâdan ayrılmadan evvel, ümmetimde hazret-i Îsâ aleyhisselâm gibi, Allahü teâlânın izniyle ölüyü dirilten kimse yaratdı. Ondan sonra Ebû Bekr hazretleri imâmesini çıkarıp, başını açıp, dedi ki: Yâ Resûlallah! Hazretinden utanırım. Yoksa imâmemi [sarığımı] Cehennem ateşinin üzerine koyardım. Cehennemin ateşini ümmetinin büyük günâh işleyenlerinden men’ ederdim. Ondan sonra Nevfel nice yıllar ömr sürdü. Evvelki oğullarından gayri iki oğlu dahâ oldu. Sonra Yemâme cenginde şehîd oldu.

Ba’zı rivâyetde hanımı söylenmeyip, fakîr bir annesi olduğu söylenmişdir. Nevfel, silâhını kuşanıp, atına binip, muhârebeye katılmak üzere geldi. Annesi, ağlıya ağlıya feryâd ederek, Fahr-i kâinâta gelip, dedi ki: Yâ Habîballah! Benim gözümün yaşına merhamet eyle. Hayâtımda, görür gözüm ve tutan elim budur. Bundan gayri sığınacağım yokdur. Gâyet garîb ve fakîrim. Benim oğlum gençdir. Harb ahvâlinden haberi yokdur. Naz ile büyümüşdür. Soğuğa ve sıcağa dayanamaz. Ben zelîl kalırım. Kimse benim hâlimi bilmez. Hazret-i Resûl-i ekrem o fakîrin göz yaşına acıdı. O civâna dedi ki, oğlum ben sana kefîl olayım ki, gazâ sevâbını kazanasın. Şehîdlik mertebesine erişesin. Dertli annenin rızâsını gözet. Bunun yaşlılığı vaktinde, göz yaşını akıtdırma. Bu garîb bize şefâ’ate gelmiş iken, ayrılık ateşiyle yakma. İbâdet meydânının pîri, ağlıyarak; Yâ Resûlallah! Beni men’ etme. İhtiyârım elde değildir. Hak yoluna gönlüm cân ve baş oynamak [koymak] diler. Nihâyet anneme bir düâ edin ki, düânız sâyesinde, önce ona Allahü teâlâ sabr ihsân etsin. Bunun üzerine Resûl-i ekrem Nevfelin vâlidesine dedi ki, gel bu yiğidi hayrlı yolundan men’ etme. Çileli annesi, Sultân-ı kâinâtın emrine muhâlefet etmedi. Dedi ki, Yâ Resûlallah! Oğlum, nev resîddir, Sefer ahvâlini bilmez ammâ, sana ısmarladım. Her hâlini gözetesin. Fahr-i âlem hazretleri, Allahü teâlânın izni ile olur, buyurdu. Bir rivâyetde sâlim ve ganîmetlerle dönünce, annesi Resûl-i ekremin huzûruna varıp, o hidâyet şemsi nûr-i nübüvvet ile etrâfı aydınlatıp, sürûr ile geldiler. Fakîr kadın rikâb-ı hümâyûna yüz sürüp, iştiyakla, oğlunu sordu. O şefkat deryâsı, musîbet [kötü] haberi vermekle gönlü kırılır endîşesi ile çekinip, hüsn-i edeble cevâb verip, dedi ki, geride kaldı. Gelenlerden süâl edesin. O derd sâhibi [Nevfelin annesi] bekledi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” se’âdetle geldikde, süâl etdi. Buyurdular ki, Habîbullahdan süâl etmedin mi? Miskîne [fakîr kadın] dedi ki, süâl etdim. Böyle cevâb buyurdular. Hazret-i Mürtedâ bildi ki, hazret-i Risâlet penâh, bunun gönlünü kırmamak için, musîbet haberini vermemişler. Sultân-ı kevneyne muhâlif söylemeyip, aynı şeklde cevâb verdiler. Sonra da hazret-i Osmân, hazret-i Ömer, böylece hazret-i Ebû Bekre erişdi “Rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.

Otuzbirinci Menâkıb: Hazret-i Bilâl-i Habeşî “radıyallahü teâlâ anh” bir kâfirin kölesi idi. Lâkin hazret-i Fahr-i âlemin mubârek ayağının toprağına yüz sürüp; kalbden müslimân olmuşdu. Bir büyük kilise vardı. İçindeki putlara hizmet için, kâfirler bir köylü ta’yin etmişlerdi. Birgün hazret-i Bilâl, o kiliseyi tenhâ buldu. İçeri girip, putların yüzlerini kirletdi. Acele ile dışarı çıkarken o hizmetci köylü, hazret-i Bilâl ile karşılaşıp, içeri girdi. Putları bu hâlde görünce, feryâd ederek, kâfirlerin oturdukları yere doğru varıp, hazret-i Bilâlden şikâyet etdi. Putlarına yapılan durumu bunlara bildirince, kâfirler Bilâlin efendisi üzerine gitdiler. Bir kölenin, bizim putlarımıza böyle ihânet etmesi uygun mudur. Elbetde bu kulun [kölenin] hakkından gelmek gerekdir; dediler. Efendisi de bunlara dedi ki; mâdem ki benim kölem böyle küstâhlık yapdı. Size verdim. Ne yapmak isterseniz, öyle yapın. Onlar da Bilâli aldılar. Sıcak kum üzerine çıplak olarak koyup, mubârek karnı üzerine taş koydular. Sonra iki ellerini ve iki ayağını bağladılar. Dediler ki, tâ ki hazret-i Muhammedin dîninden dönmeyince seni bundan kurtarmayız. Bunun altında kalırsın. Hazret-i Bilâl bu taşın altında (Yâ Ehad) ismi şerîfini söylerdi. Allahü teâlânın hikmeti, Server-i Enbiyâ yoldan geçerken, hazret-i Bilâli bu azâbda yatar gördü. Hem de dili ile (Yâ Ehad) ismi şerîfini söyler. Hazret-i Fahr-i Kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem, buyurdu ki: (Yâ Ehad) ismi şerîfi seni kurtarır. Ondan sonra, se’âdetle devlethânelerine gitdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Habîb-i Ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, ayağının tozuna yüz sürdü [ya’nî yanlarına vardı]. Hazret-i Bilâlin ahvâlini Ebû Bekr hazretlerine anlatıp, buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Bilâli kâfir elinden, sen kurtarırsın. Yoksa bir başka kimse kurtaramaz. Zîrâ Ebû Bekr hazretlerinin dâimâ âdet-i şerîfleri bu idi ki, kâfirlerin arasında yürürdü. Bir müslimân esîr görse, hesâbsız para verip, satın alırdı. Aldığı gibi, Hak Sübhânehü ve teâlâ yoluna ve Habîb-i Ekrem aşkına azâd ederdi. Yine âdet-i şerîflerine binâen kâfirler arasına gitdi. Konuşma esnâsında, onlara dedi ki, Bilâle böyle azâb etmekden size ne fâide vardır. Gelin bana satın. Onlar dediler ki, biz Bilâli dünyâ ağırlığı akça da versen satmayız. Eğer Âmir adındaki kölen ile değişdirirsen olur. O Âmir Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sebebiyle, kıyâssız mal edinmişdi. Meta’ından, yâdigârından, davarından gayri nakid onbin filori vardı. Hazret-i Ebû Bekr derdi ki, yâ Âmir! Müslimân ol, bütün mâl ile azâd ol. Yanımda, kardeşim olasın. Mel’ûn râzı olmayıp, islâm dînini kabûl etmez idi. Müslimân olmadığı için, hazret-i Ebû Bekr de, huzûrsuz olup, azâd etmezdi. Ondan sonra kâfirler dediler ki, kölen Âmir ile Bilâli değişiriz. Ebû Bekr hazretlerine gâyet hoş gelip, sevindiğinden, Âmiri, bütün malı ve davarı ile, hazret-i Bilâl için size verdim, deyince, kâfirler de, hazret-i Ebû Bekri aldatdık. Bu kadar mal ve Âmir gibi köle aldık diye sevindiler. Bilâl için olanlardan mel’ûnların haberleri yok idi. Yoksa hazret-i Ebû Bekrin bütün malını isterlerdi. O da Allah hakkı için acımayıp, sâdece sultân-ı Kâinâtın emr-i şerîfleri yerine gelsin diye, verirdi. Ondan sonra hazret-i Ebû Bekr, Bilâl hazretlerini, evvelâ taşın altından kurtarıp, elini eline alıp, hazret-i Habîb-i Ekremin huzûr-ı âlilerine getirip, ayak üzerine durup, buyurdular ki, yâ Resûlallah! Bilâli Allahü teâlâ aşkına bugün azâd eyledim. Fahr-i âlem hazretleri çok sevinip, hazret-i Ebû Bekre düâlar etdi. O anda hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm gelip, hazret-i Ebû Bekr hakkında, meâl-i şerîfi, (O ateşden Ebû Bekr “radıyallahü anh” gibi, ziyâde müttekî olan sakınıp, kurtulur ki, Allahü teâlâ yanında temiz ve va’dine nâil olmak için, malını Allah yolunda hayrâta sarf eder.) olan, Leyl sûresi 17 ve 18.ci âyet-i kerîmelerini getirdi.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1338 Sun, 11 Oct 2020 18:22:20 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1338 Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzikinci Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” mescidde oturuyorlardı. Bir
kimse mescide girip, Server-i kâinât hazretleri ile, hazret-i Ebû
Bekre selâm verdi. Sonra hazret-i Alîyi görünce, gâyet mahzûn
olup, yüzü sarardı. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” o kimsenin
bu hâline bakıp, te’accüb eyledi [hayret etdi]. Nemâz kıldıkdan
sonra, hazret-i Alîye süâl eyledi ki, yâ Alî, bu kimse
mescide girip, seni gördükde, gâyet elem çekip, mahzûn oldu.
Benzi sarardı gitdi, hikmeti nedir? Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, bu kimse bana yirmibin akçe borçludur.
Onun için elem çekdi. Hazret-i Ebû Bekr o kimseyi çagırıp, dedi
ki, hazret-i Alîye borcun olan yirmi bin akçeyi niçin vermezsin.
Dedi ki; yâ Sıddîk! Allah hakkı için kudretim yokdur, ki vereyim.
Yoksa bir gün te’hîr etmezdim. Hazret-i Ebû Bekr,
Kur’ân-ı azîme riâyetinden ve kemâli sehâvetinden [ya’nî kemâl
derecede cömertliginden] o kimseye dedi ki, eger sûre-i Fâtihayı
yarısına kadar okuyup, sevâbını bana bagıslar isen, borcunu
ben öderim. O kimse de kabûl edip, güzel ses ile Fâtihayı
yarısına kadar okudu. Yine hazret-i Ebû Bekr buyurdu ki, eger
temâmını okursan, yirmibin akça dahâ vereyim. O kimse Fâtiha
sûresinin temâmını okuyup, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” da kırkbin akçeyi temâm verdi. Hem de az verdim
diye özrler diledi. Iste Kur’ân-ı azîme ve Furkân-ı kerîme o server
ve bütün Eshâb-ı kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
böyle ta’zîm ve tekrîm ederlerdi. Simdiki zemâne adamları
ise, Kur’ân-ı kerîmin bir cüz’ine bir akçe veyâ iki akçe ta’yîn
ederler. Bu is ile güzel derdlenirler. Hak Sübhânehü ve teâlâ
hazretlerinden ve Habîbullah hazretlerinden utanmadan, bu
vakfı edersin ve eger hayr ederim diye kasd edersen, belki hayrından
zararı fazla olur. Akllı olan kimse, buna râzı olmaz. Sultân
Süleymân zemânında, Pervîz efendi derler bir kâdîasker
vardı. Sâlih ve mütedeyyin ve müstekîm kimse idi. Birgün Bur-
– 36 –
sa kâdîsı bir arz gönderir. Mevzû’u bu ki, bir müslimân bir güne
dört akçe ayırmıs. Günde bir kerre Innâ a’tayna sûresini
okuyup, sevâbını rûhuna bagıslıyalar. Pervîz efendi merhûm,
bu arzı eline alıp, yanında bulunan müslimânlara gösterip, dedi
ki, iste sahîh vakf. Bu vakf sâhibi, Kur’ân-ı azîmüssânın bir mikdâr
kadrini bilmis. Allahü teâlâ rahmet eylesin! Kur’ân-ı kerîmin
tam kadrini bilmek, nerede müyesser olur. Ammâ hele hâline
göre riâyet etmesine gayret eylemis.
Otuzüçüncü Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, sadaka bâbı faslında,
hazret-i Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” nakl
olunmusdur. Server-i kâinât aleyhi efdalissalevât hazretleri buyurmuslardır
ki, bir kimse esyâdan bir çift seyi sadaka etse, fîsebîlillah
Cennet kapılarından da’vet olunur. Cennet için kapılar
vardır. Her kim ki nemâz ehlindendir, nemâz kapısından
da’vet olunur. Her kim ki cihâd ehlindendir, cihâd kapısından
da’vet olunur. Her kimse ki sadaka ehlindendir, sadaka kapısından
da’vet olunur. Her kimse ki oruc ehlindendir, reyyân kapısından
da’vet olunur. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, yâ Resûlallah! Bu kapıların herbirinden
çagrılanlara bir müskilât yokdur. Lâkin, bu kapıların hepsinden
çagrılan kimse var mıdır. Hazret-i Resûl-i Ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Evet ümîd ederim ki, sen
o kimselerden olursun.) Bu hadîs-i serîf, sahîh hadîs-i serîflerdendir.
(Buhârî) ve (Müslim)de vardır. Müslim serhinde beyân
olunmusdur ki, hadîs-i serîfde bir çift sadaka etse, buyurdular.
Bir çiftden murâd nedir. Ba’zıları iki at, iki köle, iki devedir dedi.
Ba’zıları dedi ki, altın ile gümüs, yâ dirhem ile elbise, herhangi
iki sey olarak açıklanmısdır. Müslim serhinde beyân
olunmus ki, hadîs-i serîfde Cennet kapılarının, dörtden fazlasını
beyân buyurmadılar. Hem nasıl oldugunu da açıklamadılar.
Lâkin ma’lûmdur ki, Cennetin sekiz kapısı vardır. Dört kapısının
biri Tevbe kapısıdır. Biri gadabına hâkim olanlar ve insanları
afv edenler kapısıdır. Biri rızâ gösterenler kapısıdır. Biri
Eymen kapısıdır. Buhârî sârihi beyân etmis ki, bir kimse bu
hasletlerden bir haslet sâhibi olsa, o haslet kapısından çagrılsa,
o kimseye bir müskilât olmaz. Zîrâ, murâd Cennete girmekdir.
Lâkin cümle kapılardan çagrılmak, ikrâmdır. Istediginden girmege
serbestdir. Hangisinden istersen oradan gir, demekdir.
– 37 –
Zîrâ cümlesinden girmek muhâldir. Lâkin, adı geçen serhde demisdir
ki, ben derim, ihtimâl var ki, Cennet bir kal’a gibidir ki,
onu sekiz sur ihâta eder [çevirir]. Ba’zısı ba’zısından içeri, her
bir surun kapısı vardır. O kapıdan çagrılan o iki sûrun arasında
kalır. Ikinci kapıdan çagrılan, ikinci ile üçüncü arasında kalır.
Tâ sekizinci kapıdan çagrılan Cennetin ortasına dâhil olmus
olur.
Otuzdördüncü Menâkıb: Yine adı geçen kitâbda [Mesâbîhde]
o bâbda, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden,
o hadîs-i serîfin akabinde rivâyet edilmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Bugün sizin
içinizde oruclu olan var mıdır?) Hazret-i Ebû Bekr cevâb verdiler
ki, Ben orucluyum. Server-i âlem yine buyurdular ki, (Sizden
bugün kim cenâze hizmetinde bulundu.) Hazret-i Ebû
Bekr cevâb verdiler ki, Ben bulundum. Mefhar-ı mevcûdât yine
süâl buyurdular ki, (Sizden bugün, bir fakîre kim yiyecek
verdi.) Hazret-i Ebû Bekr, cevâb verdiler ki, Ben verdim. Yine
Seyyid-i veled-i âdem süâl etdiler ki, (Sizden bugün, kim hasta
ziyâretine gitdi.) Hazret-i Ebû Bekr cevâb verip, Ben gitdim,
dedi. Bunun üzerine Resûl-i rabbil âlemin, buyurdular ki, (Bu
hasletler bir kimsede bir arada olunca, o kimse Cennete girer.)
Müslim serhinde açıklanmısdır ki, Cennete girmekden murâd,
hesâbsız ve kötü ameller üzerine olan cezâları görmeden Cennete
dâhil olmakdır. Aslında sâdece îmân, Allahü teâlânın merhameti
ile Cennete girmege sebebdir.
Otuzbesinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, kerâmetin
sahîh olması bâbında beyân olunmusdur. Abdürrahmân bin
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anhümâ” haber vermisler. Eshâb-
ı Soffa, fukarâ kimseler idi. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi
ve sellem” buyurdular ki, her kimin yanında iki kimseye yetecek
kadar yiyecegi var ise, Eshâb-ı Soffadan aç olan bir kimse
götürsün. Hazret-i Ebû Bekr üç kimseyi da’vet etdi. Resûl-i ekrem
“sallallahü aleyhi ve sellem” on kimse aldı. Hazret-i Ebû
Bekrin âdet-i serîfleri o idi ki, hazret-i Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda beklerdi. Berâber yatsıyı kılarlar
idi. Sonra se’âdethânelerine [evlerine] giderlerdi. O âdetlerine
binâen o üç kimseyi se’âdethânelerine gönderip, kendileri
beklediler. Geceden bir mikdâr geçdikden sonra, se’âdethâ-
– 38 –
nelerine tesrîf buyurdular. Temîz hanımları, hazret-i Ebû Bekre
söyledi ki, müsâfirlerinizin yanına gelmekden ne sey size mâni’
oldu. Hazret-i Ebû Bekr buyurdular ki, dahâ yemek vermediniz
mi. Muhterem haremleri, cevâb verdiler ki, yemek verdik. Lâkin,
kendileri Ebû Bekr gelmeyince yimeyiz, sabr ederiz, deyip,
yimediler. Ebû Bekr, gadaba gelip, yemîn etdi ki, o yiyecekden
ebedî yimem. Hâtunları da yimemege yemîn etdiler. Müsâfirler
de yemîn etdiler ki, yimeyeler. Hemen Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, bu birbirine uymamak bize seytândandır.
Sonra yiyecegi götürüp, ortaya koyup, kendileri yimege basladılar.
Misâfirler de yimege basladılar. Bir lokma alırlardı.
Onun yerine bir lokma meydâna gelirdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” yiyecegin bu fazlalasmasını görüp muhterem
zevceleri Ümm-i Reyhâneye süâl buyurdular ki, bu yiyecegin
hâli nedir. Onlar da buyurdular ki, gözümün nûru hakkı için,
(Murâd-ı serîfleri hazret-i Resûl-i ekrem hakkı için demek idi)
bu yiyecek, evvelki hâlinin üç katı olmusdur. Aslını bilemem dedi.
Müsâfirler de doyuncaya kadar yiyip, hazret-i Resûl-i ekremin
huzûrlarına da gönderdiler. Böyle rivâyet olunmus ki, Resûl-
i ekrem hazretleri de, o yiyecekden yidiler.
Otuzaltıncı Menâkıb: Yine Muhyissünne imâm-ı Begavî
“rahimehullahü teâlâ” (Mesâbîh-i serîf)inde nakl etmisdir.
Hazret-i Ebû Hüreyrenin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular: (Bize her ni’meti veren ve iyilik eden
kimseye karsılıgını verdik. Ebû Bekrin iyilik ve ikrâmının karsılıgını
veremedik. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kıyâmetde
ona karsılıgını verir. Ebû Bekrin malının fâide verdigi
gibi, bir kimsenin malı bana fâide vermedi. Eger ben halîl
[dost] ittihâz edici olsa idim [edinse idim], Ebû Bekri dost edinirdim.
Lâkin bilmis olun, sizin sâhibiniz, Allahü teâlâ hazretlerinin
dostudur.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, Ebû Bekr bizim seyyidimiz, hayrlımızdır ki, Habîb-
i Ekrem hazretlerine cümlemizden sevgilidir.
Otuzyedinci Menâkıb: Rivâyet olundu ki, hazret-i Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” bütün mal ve mülkünü fîsebilillah sadaka
verip, bir hırka ile evinde otururken, bir kimse gelip, kapıyı
çaldı. Hazret-i Ebû Bekr dısarı çıkıp, kapıda duran kimdir diye
– 39 –
bakdı. Ne istersin, dedi. O kimse, yâ Ebâ Bekr! Onikibin akça
borcum var. Bugün vermemin son günü. Muhakkak vermem lâzım.
Simdi, lutf ve kerem edip, benim bu borcumu ödeyip, beni
kurtar, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ miskin,
görmez misin beni, bütün malımı, giyeceklerimi Allahü teâlâ
yoluna verdim. Hattâ arkamdaki elbisemi de bir fakîre verdim.
Simdi bir hırka giyip, oturuyorum. Mal ve giyecek kalmadı.
Senin borcunu nereden ödeyeyim, dedi. O kisi dedi ki, biliyorum
ve isitdim ki, sende mal kaldı. Senin fadlından ümîd ederim
ki, benim bu borcumu ödeyesin. Hazret-i Ebû Bekrin yapacak
bir seyi kalmadı. Bir yehûdîye vardı. Onikibin akçe istedi.
Dedi ki, insâallahü teâlâ yarın ögleden sonra malını vereyim. O
yehûdî dedi: Yâ Ebâ Bekr, yarınki gün malımı bulup vermez
isen, ne olur. Ebû Bekr hazretleri, eger yarın ögleden sonra senin
malını bulup, vermezsem, kendimi sana köle eyledim. Dilersen
satıp, parasını al, istersen beni köle gibi kullanırsın, dedi. Bu
sözlesme üzerine o yehûdî çıkarıp, hazret-i Ebû Bekre onikibin
akçe verdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” da o akçeyi o
borçlu fakîre verip, borcunu ver, dedi. Kendisi, oturup, Allahü
teâlâ hazretlerine tevekkül eyledi. Yarın vaktinde ödemegi va’d
etdigim, bu borcu ben nereden alıp, ödeyecegim, diye düsündü.
Hiçbir çâre bulamadı. Varıp, o yehûdîye köle olayım diye kalbinden
geçdi. Bu seklde düsünürken, hazret-i Âisenin evine vardı.
Selâm verip, dedi ki, yâ kızım Âise. Bilmis ol ki, dün bir yehûdîden
onikibin akçe alıp, bir fakîrin borcunu ödedim. Bugün
ögleden sonra, akçeleri ödemem lâzım. Akçeleri bulup, ödemezsem,
kendi nefsimi o yehûdîye verdim [kendimi ona köle eyledim].
Simdi vâcib oldu ki, kendimi o yehûdîye köle eyliyeyim.
Yâ kızım, âhıret hakkını halâl eyle. Sag ve âsân ol. Ben gidiyorum.
Hazret-i Âisenin “radıyallahü teâlâ anhâ” kalbi mahzûn
olup, agladı. Ikisi berâber agladılar. Hazret-i Ebû Bekr kızının
yanından aglıya aglıya çıkdı, gitdi.
Hazret-i Âise annemiz aglarken, mubârek gözünden bir
damla yas indi. Yere düsdü. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin
kudretinden bir nûrânî cevher halk oldu. Hazret-i Âise bu
cevheri görüp, sevindi. Babasını çagırdı. Hazret-i Ebû Bekr dönüp
geldi. Dedi ki, ne dersin yâ kızım! Hazret-i Âise dedi ki, Allahü
teâlâ bana merhamet eyledi. Gözümün yasından bir cevher
– 40 –
yaratdı. Simdi var, bu cevheri alıp, pazara götür, satıp, borcunu
edâ eyle. Ebû Bekr-i Sıddîk da o cevheri alıp, pazara gitdi. Hak
Sübhânehü ve teâlâ, Cebrâîl aleyhisselâma emr eyledi ki, yâ
Cebrâîl, Habîbim ve Resûlüm Muhammed Mustafânın zevcesi
Âisenin göz yasından kudretim ile bir cevher halk eyledim. Kulum
Ebû Bekr o cevheri, pazara satmaga gidiyor. Simdi çabuk
var. Cennetde, kudret hazînemden yirmibin altın al. Bir nûrdan
tabak içine koyup, Ebû Bekrin önüne var. O cevheri satın al.
Bana getir ki, o cevher bana gerekdir. Arsıma o cevheri koyayım
ki, onun nûru arsımda ısık saçsın. Ve de mü’min kullarımın
kabri o cevher ile münevver olsun [aydınlansın]. Cebrâîl aleyhisselâm
da yetisip, Cennetin hazînesinden yirmibin altını, bir nûrdan
tabak içine koydu. Insan sûretinde, hazret-i Ebû Bekrin pazar
içinde önüne geldi. Dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Elindeki nedir, satar
mısın. Ebû Bekr dedi ki, satarım. Cebrâîl dedi, kaça verirsin.
Ebû Bekr hazretleri dedi ki, onikibin akçaya veririm. Cebrâîl
aleyhisselâm dedi ki, bunun degeri onikibin akça degildir. Yirmibin
altın vereyim, dedi. Ebû Bekr hazretleri dedi, eger o fiyâta
alır isen sen bilirsin. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, simdi aç etegini.
Ebû Bekr hazretleri etegini açdı. Cebrâîl aleyhisselâm etegine
altınları dökdü. Hazret-i Ebû Bekr alıp, se’âdethânelerine
[evlerine] geldi. Gördü ki, akça aldıgı yehûdî kapı önüne gelmis.
Çagırıp der ki, yâ Ebâ Bekr, gel akçamı ver; yâhud kölemsin; seni
hizmetde kullanırım. Ebû Bekr hazretleri, ardından varınca;
o yehûdî ayak sesini duyup, arkasına bakdı. Gördü ki, gelen Ebû
Bekrdir. Yehûdîye dedi ki, aç etegini. Açdı. O yirmibin altını yehûdînin
etegine dökdü. Yehûdî dedi ki, bu altın nedir. Hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîk buyurdu ki, yirmibin altındır. Borcuna tut.
Yehûdî dedi ki, senin bana borcun onikibin akçadır. Hazret-i
Ebû Bekr dedi ki, bu altın senin akçenin berekâtıdır. Sonra o yehûdî
altının birini eline aldı. Gördü ki, bir yanında, (Lâ ilâhe illallah,
Muhammedün resûlullah) yazılmıs. Diger tarafında (Kulhüvallahü
ehad sûresi.) yazılmıs. Kudret kalemi ile yazı yazılmıs.
Yehûdînin kalbine bir hâl gelip, hidâyet-i rabbânî yetisdi. Dedi
ki, yâ Ebâ Bekr! Bildim ki, senin dînin hakdır, gerçek evliyâsın.
Muhammed aleyhisselâm da hak Peygamberdir. Sehâdet kelimesi
söyleyip, sadakatle müslimân oldu. O altını din askına
cümle fakîrlere dagıtdı. Kendisi ehl-i havâsdan oldu “radıyallahü
anh”. Ma’lûmdur ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” haz-
– 41 –
retlerinin menâkıbı ve kesfi ve kerâmetleri nihâyetsizdir. Had
ve hudûdu mümkin degildir.
Otuzsekizinci Menâkıb: Ebû Bekr Havrânîden rivâyet olunur.
Bir gece Server-i âlem Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâmda gördüm. Dedim
ki, yâ Resûlallah! Evliyânın yoluna yapısmak istiyorum. Elhamdülillah!
Size yetisdim. Size bî’at edeyim. Bana tevbe etdirin.
[Yol gösterin, mürsidim olun!] dedim. Resûl-i ekrem hazretleri
buyurdular ki, Ben senin Peygamberinim! Ebû Bekr-i
Sıddîk senin gerçek mürsidindir. Var, Ebû Bekri mürsid edin,
ona bî’at eyle. Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri de orada hâzırlar
imis. Fahr-i âlem hazretleri, Ebû Bekr hazretlerine isâret etdiler
ki, yâ Ebâ Bekr, buna büyüklerin yolunu göster. Dogru yola
irsâd eyle. Ben de Habîb-i ekremin isâretiyle, hazret-i Ebû
Bekrin önüne vardım. Mesâyih âdeti üzerine, bana tevbe verip,
düâ eyledi. Basıma külah ve arkama bir hırka giydirdi. Belime
bir kusak bagladı. Gövdemde çıbanlar ve sivilceler vardı. Mubârek
eli ile arkamı sıgadı. Düâ eyledi. Gövdemden sivilceler ve
çıbanlar temâmen gitdi. Hazret-i Ebû Bekrin düâsı ve kerâmeti
bereketi ile uykudan uyandım. Gördüm, bedenim sıhhat bulmus.
O hırka ve kusagı ve külahı önümde buldum. Bildim ve
i’tikâd eyledim ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretleri
gerçek evliyâdır ve dogru mürsiddir.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Fahr-i enâm “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Arafat dagında, Kusvâ adlı devesine binmis
hâlde dururken, meâl-i serîfi (Bugün dîninizi ikmâl etdim. Size
verdigim ni’metleri temâmladım. Din olarak size islâm dînini
begendim) olan, Mâide sûresi, 3. âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Sahâbe-
i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” sevindiler.
Fekat, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk agladı. Dediler ki, yâ Ebâ
Bekr! Bugün sevinmek günüdür. Bu sevinmek îcâb eden hâle
niçin aglarsın ki, islâm dîni kemâl buldu. Allahü teâlâ mü’minler
üzerine ni’metini temâmladı; sevinmek yeridir, aglamak yeri
degildir. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk ârif ve gâyet akllı bir sultân
idi. Fahr-i âlem hazretlerine çok fazla muhabbeti oldugundan,
dâimâ ahvâl-i serîflerine dikkatli idi. Ne zemân ki, bu âyet-i kerîme
okundu. Bildi ki, her kemâlin zevâli var oldugu, dünyâda
muhakkakdır. Onun için agladı. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki, ar-
– 42 –
kadaslar! Her kemâlin zevâli vardır. Her temâmın noksanı vardır.
Zîrâ, bir is temâm oldugu zemân noksanı vardır. Temâm oldu
denildiginde zevâli vardır buyuruldu ki, bu âyet-i kerîmede
size dînin kemâli göründü. Ve lâkin bana Muhammed Mustafânın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zevâli [sonu] göründü. Bir
yapıcı, bir pâdisâh için, serây yapıp, dört duvârını temâm eylese
ve üstünü örtse, kapılarını assa, o yapıcıya destûr verirler. Ya’nî
artık isin bitdi, derler. Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yapıcı idi. Din serâyını yapmaga gelmis
idi. O serây din serâyıdır ki, besdir. Birinci dıvârı nemâzdır.
Ikinci dıvârı zekâtdır. Üçüncü dıvârı orucdur. Dördüncü dıvârı
hacdır. Kapısı gusldür. Aslı îmândır. Tavanı ihlâsdır. Asagı esigi
tevâzu’dur. Üst esigi yavaslıkdır. Sag kanadı tevekküldür. Sol
kanadı temellukdur. Kilidi küfrdür. Anahtârı sehâdetdir. Derecesi
rif’atdır. Içi se’âdetdir. Dısarısı sekâvetdir. Her kim ki sehâdet
miftâhı [anahtârı] ile islâm serâyı kapısından küfr kilidini kırarak,
içeri girdi ise, se’âdet onundur. Her kim, Allahü teâlâ korusun,
küfr kilidini bu serây kapısına vurup, dısarıda kaldı ise,
sekâvet onundur. Hazret-i Resûl-i ekrem ne zemân ki bu islâm
serâyını yapıp, kemâline yetisdirdi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu.
Bu âyet-i kerîmenin agırlıgından, Server-i âlemin devesi çöküp,
dizine kadar kuma batdı. O Server-i kâinât hazretleri vedâ haccı
yapıp, Medîne-i Münevvereye se’âdetle geldikden sonra, seksenüçgün
dünyâda kaldı. Rivâyet ederler ki, evvel nâzil olan
âyet-i kerîme Ikra’ sûresidir. Ve son olarak yukarıda bildirilen
âyet-i kerîme nâzil oldu.
Kırkıncı Menâkıb: (Tefsîr-i Beydâvî)de, Beydâvî hazretleri
“rahimehullah” buyurmusdur ki, bu âyet-i kerîme ki, meâlen
(Biz insana, babasına ve anasına ihsân etmegi emr etdik ki,
onun annesi, onu karnında zorluklara katlanarak tasımıs, güçlükle
dogurmusdur. Tasınması ve sütden kesilmesi otuz ay sürer.
Sonunda erginlik çagına erince ve kırk yasına varınca; Rabbim!
Bana ve anne ve babama verdigin ni’mete sükr etmemi ve
benim hosnud olacagım fâideli bir amel yapmamı nasîb eyle.
Bana verdigin gibi soyuma da salâh ver. Sana döndüm, ben
kendimi Senin yoluna adayanlardanım; demesi îcâb eder. Iste,
islediklerini en güzel seklde kabûl etdigimiz ve kötülüklerini
magfiret etdigimiz bu kimseler, Cennetlik olanlar ile berâber-
– 43 –
dir. Bu, verilen dogru bir sözdür) buyuruldu. Rivâyet olunmusdur
ki, bu âyet-i kerîme Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
nâzil olmusdur. Zîrâ Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ
anh” baska, muhâcirden ve ensârdan kendisi ve babası ve anası
ve zevcesi ve evlâdı islâm nûru ile nûrlanan yokdur.
Kırkbirinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı bâbında, sahîh hadîs-i serîflerde,
hazret-i Âiseden “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet olunmusdur.
Hazret-i Fahr-i kâinât “sallallahü aleyhi ve sellem”, son hastalıgında
bana hitâben buyurdular ki, yâ Âise, benim yanıma, baban
Ebû Bekri ve kardesin Abdürrahmânı da’vet eyle. Tâ ki, ben bir
vasıyyet yazdırayım. Zîrâ, benden sonra, bir kimse çıkıp, söylemeye
ki, ben halîfe olayım. Hâlbuki, Hak Sübhânehü ve teâlâ ve
mü’minler, Ebû Bekrden gayrisinin hilâfetini istemezler.
Kırkikinci Menâkıb: Ebûl’muîn el-Nesefî “rahimehullahü
teâlâ”, (Temhîd-i akâid) adlı risâlesinde imâmet bahsinde beyân
etmisdir ki, imâmet, nass ile sâbit olunmamısdır. [Ya’nî âyet-i
kerîme ve hadîs-i serîf ile bildirilmemisdir.] Hazret-i Alîye “kerremallahü
vecheh” ve evlâdı kirâmlarına, râfizîlerin söylediklerinin
aksine, nas olmadıgına delîl sudur ki, eger açıkca delîl olsa,
sahâbe-i güzîn hazretleri, ona ittifâk ederlerdi. Onların ittifâkları
tâbi’îne, tâbi’înden de, tebe-i tâbi’îne, onlardan da sâlihine
“rahmetullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, dahâ sonrakilere hattâ bize
ulasırdı. Alîyül mürtedâ hazretlerine ve evlâd-ı kirâmına imâmetin
geçisi ile alâkalı bir haber yokdur ki, Onlar o haberin naklini
gizli tutmus olsunlar ve eksik bildirmis olsunlar. Görülmezmi
ki, Eshâb-ı kirâm bize, naslardan ahkâm istinbâtı ve ahkâm-ı
islâmiyyeden bir cüz’ü naklde eksik bildirmeyip, aynen nakl etmislerdir.
Bu imâmlıgı gizledikleri düsünülemez. Bunun üzerine
o eserde bildirilir ki, hazret-i Server-i Enbiyâ “sallallahü aleyhi
ve sellem” fânî dünyâdan ayrıldıkları zemân, sahâbe-i kirâm
hazretleri Benî Sâidenin sofasında toplanıp, buyurdular ki, (biz
isitdik ki, Fahr-i kâinât “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Bir kimse ölse, hâlbuki zemânının imâmını bilmese,
onun ölümü câhiliyye devrindeki ölüm gibidir.) O hâlde, bizim
üzerimizden bir gün imâmsız geçmesi câiz olmaz. Imâmdan
murâd halîfedir. Onun için, kendi zemânında mevcûd olan imâmı
bilmemek büyük günâhdır. Zîrâ, dînin ahkâmından ba’zı sey-
– 44 –
lerin câiz olması imâm ile [halîfe ile] olur. Cum’a ve bayram nemâzları
ve yetîmlerin nikâhı gibi. Imâmın lâzım oldugunu ve
mevcûd olan Halîfeyi inkâr eden bir farzı inkâr etmis gibidir.
Farzı inkâr etmek küfrdür.) Ensârdan bir kimse kalkıp, muhâcirine
dedi ki, bizden bir emîr olsun ve sizden bir emîr olsun. Hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü anh” ayak üzerine kalkıp, dedi ki,
Muhakkak ben öyle zân ederim ki, hazret-i Alî “radıyallahü
anh” buna lâyıkdır. Ben isterim ki ona bî’at edeyim. Hazret-i Alî
ayaga kalkıp, buyurdu ki, kalk yâ Ebâ Bekr! Allahü teâlânın ve
Resûlünün halîfesisin. Seni hazret-i Resûl-i ekrem takdîm etmisdir.
Kim seni geride bırakabilir. Ben Resûlullah hazretlerinin
huzûrunda idim. Bana emr edip, buyurdular ki, var Ebû Bekre
söyle, nâsa imâm olup, nemâz kıldırsın! Resûl-i ekrem hazretlerinin
râzı oldugu bir kimseden, biz elbette râzı olduk. Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” dînimizdeki bir isde râzı oldugu
kimseden dünyâlık bir is için râzı olmaz mıyız, dedi. Resûlullahın
halîfesi diye tesmiye etdiklerine sebeb odur ki, hazret-i Resûl-
i mükerrem, Ebû Bekr hazretlerini kendi makâm-ı serîflerine
ki, imâmet makâmı idi, halîfe nasb etdiler. Ömrlerinin sonunda
nâsa [müslimânlara] imâmet edip [imâmlık yapıp], nemâz kıldırdı.
Bir rivâyetde yedi gün ve bir rivâyetde üç gün imâmlık
yapdı. Sahâbe-i kirâm hazretlerinin cümlesi Alîye “radıyallahü
anh” muvafakat edip, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka bî’at etdiler.
Bî’at oldukdan sonra, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin defnine mesgûl oldular. Sonra va’z edip,
buyurdu ki, ben sizin üzerinize vâlî kılındım. Hâlbuki, hayrlınız
degil idim. Beni kabûl edin. Hemen yine hazret-i Alî kalkıp, buyurdular
ki, biz seni ne kabûl ediciyiz ve ne kabûllük taleb ediciyiz.
Hazret-i Resûl-i Muhterem seni takdîm etmisdir. Kim ola ki,
te’hîr etsin [Ya’nî Resûlullahın geçirdigi makâmdan kim seni geride
bırakabilir.].
Bir gün gördüler ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk çarsıda bir kadına
gömlegini satıp, ücreti ile yiyecek alır. Dediler ki, sana beytülmâldan
nafaka ta’yîn edelim. Sen müslimânların islerini gör.
Hergünde veyâ ikigünde iki dirhem ta’yîn etdiler. Yine kendi buyurdular
ki, ben za’îf bir kulum. Yevmiye iki dirhemlik amele
kudretim yokdur. Öyle olunca, iki dirhem bana harâm olur. Ondan
sonra bir dirhem ve iki dank, ta’yîn etdiler. Hazret-i Ebû
– 45 –
Bekr “radıyallahü anh” o bir dirhem ile iki dankı alıp, bir testiye
koyardı. Yine gizliden mal satar kendisine harcardı. Vefâtları
yaklasdıgı zemân, o testiyi istedi ve onda olan akçeyi dökdü. Kerîmeleri
Âise-i Sıddîka hazretlerine buyurdular ki, bu akçeyi
Ömer bin Hattâb hazretlerine götür. De ki, bu mal müslimânlarındır.
Bunu müslimânlardan ihtiyâcı olanlarına versin. Âise-i
Sıddîka da o meblâgı hazret-i Ömer hilâfet makâmına geçdikde,
huzûruna götürüp ve babasının vasiyyetlerini beyân etdiklerinde,
hazret-i Ömer, aglayıp, (Ey Sıddîk! Bizi büyük zahmete bırakdın.
Ne garîb Ebû Bekr ki, öldükden sonra yine adâlet etdin.
Kim senin yolundan yürüyebilir,) deyip, mubârek gözlerinden
yas revân oldu. Rivâyet olunmusdur ki, Resûl-i ekrem hazretlerinin
intikâlinden sonra [âhıreti sereflendirdikden sonra], Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, hilâfet müddetlerinde,
günden güne za’îflediler. Za’îflikleri gün geçdikce artdı. Bir gün
Âise-i Sıddîka ona sordular ki, ey benim babam, sana ne oldu ki
gün be gün za’îflersin. Cevâbında buyurdular ki, ey kızım, bilmis
ol ki, Muhammed Mustafâ hazretlerinin ayrılıgı beni za’îf eyledi.
Ey azîzler, bunu fikr edip, kıyâs edin ki, ne seklde muhabbeti olmak
gerek ki, bu seklde za’îf olmaga sebeb olsun. Kalbinde böyle
bir Hakkın serverine, (Allahü teâlâ muhâfaza etsin) sûi’zannı
olan kimseye yazıklar olsun! Allahü teâlâ hazretlerinden nasıl
rahmet umarlar. Habîbullah hazretlerinden ne yüz ile sefâ’at
ümîd ederler.
Kırküçüncü Menâkıb: Hazret-i Âise-i Sıddîka “radıyallahü
teâlâ anhâ” der ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk dünyâdan âhırete
göç etdiler. Eshâb-ı kirâm hazretlerinin hepsi bu serveri nereye
defn edelim, diye tereddüd etdiler. Hazret-i Âise buyurdu
ki, bu tereddüdün asırı ızdırâbından uyumusum. Kulagıma bir
ses geldi. (Dostu dosta kavusdurun!) diyordu. Uykudan uyanıp,
bu hâdiseyi Eshâb-ı kirâma anlatdım. Onlar da biz de bu sesi
isitdik; dediler. Mescid içinde nemâz kılanlar bile isitdik dediler.
Bundan sonra, müsâvereye ihtiyâc kalmayıp, sübheleri gitdi.
Sonra götürüp, Habîb-i Ekrem hazretlerinin yanına defn etdiler.
(Sevâhid-ün-nübüvve)den terceme olunmusdur.
Kırkdördüncü Menâkıb: Sahîh hadîs-i serîf isnâdıyle, Câbir
bin Abdüllah “radıyallahü anh” hazretlerinden rivâyet eylediler.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” vefâtına yakın
– 46 –
vasıyyet etdi. (Ben vefât etdikden sonra, beni su Beyt-i serîfin
kapısına götürün. Resûl-i ekrem hazretlerinin kabr-i serîfleri
oradadır. O kapıyı çalınız. Eger o kapı size açılırsa, beni oraya
defn ediniz.) Câbir “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, biz onu alıp,
gitdik. O kapıyı çaldık, dedik ki, iste Ebû Bekr. Ister ki, sizin yanınıza
defn olunsun. O kapı açıldı. Biz o kapıyı kimin açdıgını
duymadık. Içeri giriniz, onu defn ediniz, sesini duyduk. Hâlbuki
ne bir sahs, ne bir sey gördük.
Kırkbesinci Menâkıb: Fahr-il kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, âhırete sefer etdikden sonra, münâfıklar
bas kaldırıp, arabların ekserîsi mürted oldular. Iki vilâyetin
ehâlisi islâmiyyetden ayrılmadılar. Mekke ve Medîne ehl-i islâmı
sakladılar. Mürtedler ittifâk edip, zekât toplıyanları öldürdüler.
Itâ’atden çıkdılar. Kadınlarının ellerine kına yakdılar. Resûl-
i ekrem hazretleri âhırete sefer etdigi için, defler çaldılar.
Nagme ile si’rler okudular. Bu haber Eshâb-ı Güzîne geldi. Çok
üzüldüler ve mahzûn oldular. Mescîde toplanıp, mesveret etdiler.
Ondan sonra kalkıp, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın evinin kapısına
geldiler. Dediler ki, yâ Ebâ Bekr! Hazret-i Resûl, sizi yerine
halîfe ta’yîn etdi ki, cümle müslimânların hâline mukayyed
olasınız [hâllerini gözetesiniz]. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” âhırete sefer edeliden beri, dısarı çıkmadınız ve
kimseye karısmadınız. Gece gündüz agladınız. Lütf edip, simdiden
sonra dısarı çıkıp, müslimânların islerini görüp, mürtedlerin
üzerine varmak için lâzım olan tedârîki bir gün evvel görmek lâzımdır.
Hazret-i Ebû Bekr, Habîbullah hazretlerinin ayrılıgından
o dereceye varmıs idi ki, yürüyen meyyit olmus idi. Lâkin ne
çâre ki, din gayreti Onu yerinde koymadı. Bir münâdi ile seslendirdi
ki, nemâza hâzır olun! Muhâcirin ve Ensârın temâmı bir
araya geldiler. Emîr-ül-mü’minîn hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
minber üzerine çıkıp, hutbe okudu. Buyurdu ki, Ey mü’minler!
Biliniz ki, her kim Muhammed aleyhisselâma taparsa, Muhammed
aleyhisselâm âhıret âlemine göç etdi. Her kim Muhammed
aleyhisselâmın Allahına taparsa, o Allah diridir, serîki yokdur.
Yine dedi ki, Ey müslimânlar! Biliniz ki, münâfıklar, açıkdan fitne
çıkardılar. Allahü teâlâ ve Resûlünün zekât toplayıcılarını öldürdüler.
Eger biz bu isi basit tutarsak, onlar kuvvet bulur. Islâmiyyet
za’îf olur. Yemîn etdim ki, vallâhi, bugünden sonra onlar
ile harb ederim. Onlar ile benim aramda kılınç vardır. Sonra
– 47 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, ayak üzerine kalkıp,
dedi ki, Ey Allahü teâlânın Resûlünün halîfesi. Cümlemiz emrine
mutîyiz. Lâkin Üsâmeye de haber gönderin. Cümle asker ile
gelsin. Bu az is degildir. Hazret-i Ebû Bekr buyurdu ki, Üsâmeye
ihtiyâcımız yokdur. Burada hâzır olan asker kâfî gelir. Allahü
teâlâ hazretlerinin fadlı ile ve Habîbullah hazretlerinin
mu’cizeleri ile mürtedlerin hakkından gelirler. Büyükler demislerdir
ki, sultân gönüllü olsa, hiç düsmân onun üzerine zafer bulamaz.
Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, nice
büyük sahâbîler ile minber dibinde oturmusduk. Ceng niyyetine
durduk. Herbirimiz Ebû Bekrin “radıyallahü anh” emri ile, yüreklenip
ve kuvvetlenip, arslan gibi sâhlandık. O sâat, gazâ davulları
çalındı. Onbin asker silâhlanıp, hâzır oldular. Hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü anh” Hâlid ibni Velîdi, hâzır edip, onbin
askere kumandan ta’yîn edip, cümlesini Allahü teâlâ hazretlerine
ısmarladı. Mürtedler üzerine gönderdi. Hâlid bin Velîd askeri
ile varıp, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin kudreti ile,
Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zekât toplıyan
me’mûrlarını sehîd eden tâifeyi, katl eyledi. Ondan sonra
Hâlid bin Velîd “radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefâtında ellerine
kına yakan, defler çalan kadınları getirtdi. Ellerini kestirdi.
Baslarını atese bırakdılar. Bunları siyâset için yapdılar. Ondan
sonra bütün mürtedler gelip, pismân olup, emân dilediler. Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” huzûruna nâme yazdılar. Yanıldık,
hatâ isledik. Nemâz kılalım, zekât verelim. Her ne buyurur
isen yerine getirelim. Hemen Hâlid bin Velîdi üstümüzden kaldır.
Zîrâ, damarımızı kurutdu, kökümüzü kesdi, dediler. Ebû
Bekr hazretleri “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, ben Peygamberimizin
huzûrunda isitdim ki, (Hâlid, Allahü teâlâ hazretlerinin
kılıcıdır. Aslâ bos yere kan dökmez.) Mâdem ki emân dilediler
ve itâ’at gösterdiler, geri döndüler, îmâna geldiler, Hâlid
bin Velîd onlara zarar vermez. Sonra onu geri çagırdı. Çok ikrâmlarda
ve ihsânlarda bulundu. Bu haber, tevârihden (târîh kitâblarından)
alınmısdır.
Kırkaltıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahı teâlâ anh”
buyurdu ki, hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” bir gecelik
ameline veyâhud bir sâatlik ameline, bütün ömrümce isledigim
amelleri mümkün olsa degisirim. Sordular ki, yâ Emîr-el
– 48 –
mü’minîn! Ebû Bekrin o günde bir gecelik ameli ne idi. Buyurdular
ki, o gece ki, Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine hicret etmek emr oldu. Birçok Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” arasında Ebû Bekr, Fahr-i
âlem hazretlerine yol arkadası ta’yîn olundu. Hak sübhânehü ve
teâlâ huzûrunda ve Habîbullah katında mukarreb olup, mertebesi
yüksek olmasa, bu se’âdete ve bu izzete vâsıl olmaz idi. Resûl-
i ekrem hazretleri ile Mekke-i Mükerremeden, Medîne-i
münevvereye tesrîf buyurdular. Bundan büyük devlet-i ebedî ve
se’âdet-i sermedî bir kimseye müyesser olmamısdır. Bundan
sonra da müyesser olmaz. Yine o günde bir sâatlik amel odur ki,
Fahr-i âlem hazretleri âhırete sefer etdikde, arabların çogu,
mürted oldular. Ben vardım. Hazret-i Ebû Bekre dedim: Yâ Resûlallahın
halîfesi. Mel’ûnlara bir kaçgün müddet verseniz câiz
degil midir. Buyurdular ki, yâ Ömer! Muhakkak ki bu islâm dîni
kemâl mertebe temâmlanıp, kuvvetlenmisdir. Simdi geri dönüs
yokdur. Nitekim Allahü teâlâ azze sânehü kelâm-ı kadîminde,
Mâide sûresi, 3.cü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Bugün dîninizi
sizin için ikmâl eyledim. Üzerinize olan ni’metimi temâmladım
ve size din olarak islâmiyyeti vermekle râzı oldum) buyurmusdur.
Simdi, o Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri ilâh
yokdur. Bir an emân vermeyip, ben onlara kılıç çekip, mürtedler
ile kılıçdan gayri nesne ile söylesmem, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü
anh”, halîm, selîm tabî’atli, sefkat ve merhamet üzere
iken, bunların hakkında böyle buyurdukları, îmânının kuvvetindendir
ve yakîninin ziyâdeligindendir. Bundan sonra dîn-i islâma
zevâl gelmiyecegini, kuvvetinin azalmıyacagını bildigi için,
böyle kat’î cevâb verdi. Kalb-i serîfleri, Resûlullah hazretlerinin
kalb-i serîflerine uygun olup, îmânının kuvveti ve sıdkı, bu mertebe
kemâl bulmus idi ki, bir kimse bunun derecesine yetismemisdir.
Simdi, hazret-i Ömer gibi bir sultân-ı zîsân, hazret-i Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hakkında böyle sehâdet edince, kıyâs
eyle ki, hazret-i Ebû Bekrin derecesi, ne yüksek ve âlî,
se’âdetli derecedir. Bunlara muhabbet edip, hâlis sevenler dünyâda
ve âhıretde insâallah mahrûm kalmazlar.
Kırkyedinci Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” son hastalıgında buyurdu ki; hilâfeti kime bırakacagım
konusunda, tekrâr istihâre eyledim. Allahü teâlâdan dile-
– 49 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:4
dim ki, bana rızâsına uygun olanı versin. Bilirsiniz yalan söylemem.
Hiçbir akllı kimse Allahü teâlâya kavusma vaktinde [ya’nî
ölüm ânında] kendine iftirâ yapılmasını arzû etmez ve müslimânları
aldatmagı uygun bulmaz. Dediler ki, ey Resûlullahın halîfesi.
Hiç kimsenin dogrulugunuza sübhesi yokdur. Ne söyliyecek
isen, söyle. Buyurdu ki, gecenin sonunda, uykum bana gâlib geldi,
uyudum. Resûl-i ekrem hazretlerini gördüm. Iki beyâz kaftan
giymis. O kaftanların etrâfını [eteklerini] ben tutuyordum. Ne
zemân ki o iki kaftan yesil olmaga ve parlamaga basladı. Söyle
ki, bakanların gözlerini alırdı. Resûlullah hazretlerinin iki tarafında,
iki uzun boylu kimse vardı. Gâyet güzel yüzlü idiler. Elbiseleri
nûr gibi ve bakanlara sürûr verirdi. Hazret-i Resûl-i ekrem
bana selâm verip, benimle müsâfehâ ederek, sereflendirdi. Mubârek
elini benim gögsüme koydu. Bende olan ızdırâb geçdi. Dedi
ki, ey Ebû Bekr! Sana kavusma arzûmuz artmısdır. Vakti geldi
ki, bizden yana gelesin. Ben uyku içinde o kadar aglamısım ki,
ehlim haberdâr olmuslar. Bana sonra haber verdiler. Ben de dedim,
(Ben de sizi özledim, yâ Resûlallah!). Buyurdular ki, yerine,
bu ümmet için ümmetin âdil ve sâdıkı, yerde ve gökde herkesin
rızâsını kazanmıs, zemânının temizi olan Ömer bin Hattâbı geçir.
Bu iki kisi senin vezîrlerindir, dünyâda yardımcılarındır, vefâtın
zemânında yardımcılarındır. Cennetde komsularındır. Ondan
sonra bana haber verdiler ve dediler ki, fikr ve vehmden kurtuldun
ve sen Sıddîksın. Gökde melekler içinde Sıddîksın. Yerde
halk içinde Sıddîksın. Dedim ki, yâ Resûlallah! Anam-babam sana
fedâ olsun. Bu iki kisi kimlerdir ki, bunların benzerini görmedim.
Buyurdu ki, bu iki kisi Cebrâîl ve Mikâîldir. Sonra gitdiler.
Ben uyandım. Yüzüm göz yasından ıslanmıs. Âile efrâdım basımın
ucunda aglasırlardı.
Kırksekizinci Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” son hastalıgında, kendisinin evlâdını, hazret-i Âise-i
Sıddîkaya ısmarladı. Iki oglan iki kız vasıyyet eyledi. Hazret-i
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” der ki, hâlbuki, bir kız kardesim
var idi. Diger kız kardesim hangisidir, dedim. Hanımım hâmiledir.
Öyle zân ederim ki, dogurdugu kız olsa gerekdir. Sonra, dogum
oldu. Kız evlâdı oldu.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Zemânının kutbu ve bir dânesi,
seyyid Mahmûd naksibendi el-umverî elmulakkab bi el’azîz
– 50 –
“kuddise sirruh” ilmi tecridde, kendi te’lîf etdigi (Güzîde) adlı
nefîs risâlesinin yirmidokuzuncu bâbında, beyân buyurmusdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe oldular.
Yemâme vilâyetinde Müseyleme adında bir kezzab [yalancı]
peygamberlik da’vâsında bulundu. Hazret-i Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” sahâbe-i kirâmı Yemâme vilâyetine gazâya
gönderdi. Büyük savas olup, Müseyleme-i kezzâbı öldürdüler.
Târîhde söyle beyân olunmusdur: Müseyleme cenginde;
Eshâb-ı kirâmın mubârek hâtırlarına korku geldi. Kur’ân-ı kerîm
hâfızları katl olundugu için, Kur’ân-ı kerîm yeryüzünden
kalkacak diye korkdular. Allahü teâlâ hazretleri, hazret-i Ömerin
mubârek kalbine ilhâm eyledi ki, Kur’ân-ı azîmi bir araya
toplayıp, bir mıshaf yazılsın. Hemen kalkıp, Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” huzûruna vardı. Durumu arz etdi. Hazret-i
Sıddîk buyurdular ki, Ben bu iste fikr ve teemmüle [ya’nî etrâflıca
düsünmege] muhtâcım. Zîrâ Habîb-i ekrem hazretleri,
cem’ etmediler. Cem’ edin diye emr de buyurmadılar. O zemân
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin de mubârek
kalbine Allahü teâlâ ilhâm buyurdu ki, hayr, Kur’ân-ı azîmi
toplayıp, bir mushaf yazmakdadır. Zeyd bin Sâbit hazretleri buyurdular
ki, bir gün hazret-i Ebû Bekr beni istemis. Ben de huzûruna
vardım. Gördüm ki, hazret-i Ömer de, hazret-i Ebû
Bekr de, durumu açıklayıp, Kur’ân-ı azîmi cem’ etmegi bana
teklîf etdiler. Bu is daglardan agır geldi. Bir nice gün sonra, Allahü
teâlâ hazretleri benim kalbime de ilhâm eyledi ki, hayr,
Kur’ân-ı kerîmi cem’ etmekde, bir araya toplamakdadır. Ben
ise hazret-i Peygamberin zemân-ı serîflerinde vahy kâtibi idim.
Cebrâîl-i emîn hazret-i Peygambere kırâet etdiklerinde, son kırâetlerinde
bile hâzır idim. Sonra Kur’ân-ı azîmi o tertîb üzere
toplamaga teveccüh edip, tahtalarda ve kâgıdlarda, taslarda ve
agaçlarda yazılanları ve Eshâb-ı kirâmın hâtırlarında mahfûz
olanları toplayıp, Resûl-i ekrem hazretlerinden son zemânında
dinledigim tertîb üzere yazdım. Sûre-i Berâenin sonuna varınca;
127.ci âyet-i kerîmesinden sonra, sûre sonuna kadar hâtırımdan
gitdi. [Son iki âyet.] Ba’zı kimselere sordum. Sonra Huzeymetebni
Sâbit el ensârî hazretlerinin yanında buldum. Yerine
yazdım. Sonra Sûre-i Ahzâba kadar yazdım. Ahzâb sûresinin
23.cü âyetini hazret-i Resûl-i Ekremden isitmis idim. Kaybetdim.
Onu taleb eyledim. Yine Huzeyme-i Ensârî hazretlerinin
– 51 –
yanında buldum. Yerine yazdım. Nihâyet Mushafı temâmladım.
Halîfeye götürdüm. Ona (ilk Mushaf) diye ad koydular.
Hazret-i Alî, hazret-i Ebû Bekr hakkında buyurdular ki, Hazret-
i Ebû Bekr, insanlar arasında en büyük sevâba kavusmusdur.
Kur’ân-ı kerîmi, levhalardan toplu hâle ilk getiren odur.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın hilâfeti zemânında bu Mushaf,
onun yanında kaldı. Hazret-i Sıddîk-ı ekber, âhırete göçdükden
sonra, hazret-i Ömerin yanında durdu. Hazret-i Ömer âhırete
göçdükden sonra, Resûlullah hazretlerinin muhterem zevceleri,
hazret-i Ömerin kızı Hafsanın “radıyallahü teâlâ anhâ” yanında
durdu. Hazret-i Ebû Bekrin hilâfet müddeti iki sene oldu.
Eksik ve fazla rivâyet de vardır. Ömrleri altmısüç senedir.
Hicretin onüçünde, mubârek cemâzil evvelin yirmiikisinde aksam
ile yatsı arasında vefât etdiler.
Ellinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî, (Meâlimüttenzîl) adlı tefsîrinde,
Lokmân sûresinde, meâl-i serîfi (Tevhîd ve tâ’atim yoluna
gidenlere tâbi’ ol ki, onlar Peygamber aleyhisselâm ve Eshâbıdır)
olan, onbesinci âyet-i kerîmenin tefsîrinde, Atâdan nakl
buyurmuslardır ve o ibni Abbâs hazretlerinden nakl etmisdir.
Buyurdular ki, âyet-i kerîmedeki kimseden murâd Ebû Bekr-i
Sıddîkdır “radıyallahü anh”. Bunun açıklaması odur ki, Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” islâma geldigi vakt, hazret-i Osmân,
Talha ve Zübeyr ve Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü teâlâ aleyhim ecma’în” yanına geldiler.
Dediler ki, Sen bu seklde tasdîk edip, îmân getirdin mi. Evet. O
dogru sözlüdür. Siz de îmân getirin, dedi. Sonra hepsini alıp,
hazret-i Habîb-i ekremin huzûr-u serîflerine götürdü. Müslimân
oldular. Bunların müslimân olmaları hazret-i Ebû Bekrin irsâdı
ile oldu. Allahü teâlâ onun medhinde buyurdu: (Bana dönen
kimsenin yoluna tâbi’ ol.) Ya’nî Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ
anh” yoluna tâbi’ ol, demekdir.
Ellibirinci Menâkıb: (Ravda-tüs-sekâyık) kitâbında, Ömer
bin Hattâbdan “radıyallahü anh” rivâyet olunmusdur. Buyurdular
ki, hazret-i Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
âhıreti sereflendirdikleri zemân, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
anh”, bir acâib rü’yâ gördü. Uykusunda öyle siddet ile
agladı ki, kapısı önünden geçerken aglamasını isitdim. Merâk
edip, kapısını çaldım. Hazret-i Sıddîk uyandı. Kapıyı çalmam se-
– 52 –
bebi ile kalkıp, benim için kapıyı açdı. Gözlerinin yası, sakaklarının
üzerinden akardı. Sordum. Yâ Ebâ Bekr, niçin bu kadar
agladınız. Benim için Eshâb-ı Güzîni topla. Gördügüm rü’yâyı
onlara haber vereyim, dedi. Ben de Sahâbe-i kirâmı topladım.
Cümlesi huzûrlarında hâzır oldular. Hazret-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, Gördüm ki, kıyâmet kopmus. Insanlar
hesâb yerine sevk olunur. Bir bölük mevki’ sâhibleri gördüm.
Minber üzerinde, yüzleri parlak, yaldız gibi parlar. Bir melege
sordum. Bunlar kimlerdir. Dedi ki, bunlar Peygamberlerdir.
Muhammed aleyhissalâtü vesselâm hazretlerine muntazırlardır
[onu beklerler]. Zîrâ sefâ’at dizgini Muhammedin “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yedindedir. Hazret-i Muhammed aleyhisselâm
nerededir, diye sordum. Dedi ki, Arsın kenârındadır.
Dedim ki, beni hazret-i Muhammed aleyhisselâmın huzûr-ı serîflerine
götür. Ben Onun hizmetcisi ve arkadasıyım. Ben Ebû
Bekr-i Sıddîkım. Melek beni Resûlullahın huzûruna götürdü.
Gördüm ki, mubârek bası açık. Imâmesini [sarıgını] arsın önüne
koymus. Rıdâsı ile belini baglamıs. Sag eli arsın kenârında. Sol
eli Cehennemin kapısının halkasında. Istigâse edip, derdi ki, yâ
Rabbî! Ümmetime merhamet buyur. Ümmetim içinde ülemâ
var, Evliyâ var. Sülehâ var. Mücâhidler var. Hâcılar var. Allahü
teâlâdan nidâ geldi ki, yâ Muhammed! Itâ’at edenleri söylersin.
Âsileri zikr etmezsin. Fâsıkları, serâb içenleri ve zâlimleri, fâiz
yiyenleri, zîna yapanları, kan dökücüleri zikr etmezsin. Muhammed
aleyhisselâm, yâ Rabbî! Onlar Senin buyurdugun gibidir.
Lâkin onlarda müsrik ve sana ogul isnad edici ve saneme ibâdet
edici [puta tapan] ve tevhîdden dönücü yokdur. Ümmetim üzerine
sefâ’atimi kabûl et. Gözlerimden akan yaslara acı, deyip,
yalvarmaga basladı. Ben Habîbullah hazretlerine asırı muhabbetimden
ve acıdıgımdan, dedim ki, yâ Resûlallah! Niçin bu kadar
aglıyor ve yalvarıyorsunuz, kendinizi çok yoruyorsunuz. Mubârek
basını kaldırdı. Sol eli, Cehennemin kapısının halkasında idi.
Cehennem kapısını baglayıp, buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Rabbimden
ümmetimi sordum. Yalvarmam asırı oldugu için, Rabbim
teâlâ sânına uygun olarak, ümmetimi bana bagısladı. Benim ümmetim
üzerine üzüntümü kaldırdı. Ben irâde etdim ki, yâ Resûlallah!
Hak sübhânehü ve teâlâ sana ba’zısını mı, bagısladı, yoksa
hepsini mi diye söyliyecekdim. Sormadan önce sen kapıyı çal-
– 53 –
dın yâ Ömer. Uyandım. Hazret-i Ebû Bekr bu sözü söyledigi ânda,
evin içinden, bir ses isitdik: (Hepsini, hepsini bagısladı yâ Ebâ
Bekr. Yalnız bir mü’mini kasd ile öldürenleri bagıslamadı. Onlar
Cehennemde sonsuz kalacaklardır,) buyurdu. Hepimiz kalkıp,
Allahü teâlâ hazretlerine hamd etdik ki, böyle bir Peygamberin
ümmetinden eyledi. Raûfdur, rahîmdir, sefâ’ati bizim hakkımızda
kabûl olundu. Böylece maksadına vâsıl oldu, kavusdu.
Elliikinci Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânında, Medîne-i Münevverede gezerken,
bir evin kapısı önüne geldi. O evin içerisinden aglama sesi isitdi.
Bir kadın si’r okuyup, gözünden yas akıtır. O si’rin ma’nâsı
budur:
Ey ay yüzlüm, Sen aydan dahâ fazla güzelsin.
Parlak ay yüzün ile, günesi alt edersin.
Dâyem (Dadım) henüz agzıma südü koymadan önce.
Senin yâkut dudaklarını, hâtırlayıp, kan içdim.
Bu si’rin okunusu, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın mubârek kulaklarına
te’sîr etdi. Kapıyı çaldı. Ev sâhibi dısarı çıkdı. Ondan
süâl buyurdular ki, hür müsün, rakîkmisin [köle misin]. Bu beyti
kimin için okursun. Kimin için aglıyorsun. Kadın dedi ki, yâ Resûlullahın
halîfesi. O ravda-i münevvere hakkı için, bunu benden
sorma. Buyurdular ki, gönlün sırrını duymayınca bu makâmdan
adımımı atmam. Câriye, içden bir âh çekerek, Benî Hâsim gençlerinden
birisini söyledi. Sıddîk hazretleri mescide vardı. O câriyenin
sâhibini bulup, parasını ödeyip aldı ve âzâd etdi. Sevdigi
gence nikâh etdi veyâ bagısladı. Hazret-i Molla Câmî (Bahâristân)
kitâbında, bu hikâyeyi rivâyet buyurmuslar ve bu si’ri söylemislerdir:
(Ey gönül! Cihânın bütün maksadlarını bir tarafa bırakmıs
olan kimseden baskası, seni sevdigin ile birlesdiremez. Is,
maksad [arzû] derdi ile hâsıl olur. Eger derdin yoksa, inle ki, bir
gönül ehli sana acısın da murâdına kavusdursun!)
Elliüçüncü Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” için bildirilen âyet-i kerîmeler hakkındadır. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra, hak
üzere halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
oldugu icmâ’ ile sâbit olmusdur.
1– Yukarıda zikr olundugu minvâl üzere, Hak sübhânehü ve
– 54 –
teâlâ hazretleri Kur’ân-ı azîmde haber vermisdir ve buyurmusdur:
(Sizden îmân edip de, sâlih amel isleyenlere, Allahü teâlâ
söyle va’d buyurdu: Yemîn olsun ki, kendilerinden evvel gelen
Isrâil ogullarını nasıl kâfirlerin yerine getirdi ise, onları da kâfirlerin
arâzîsine getirecek (hâkim kılacak), onlara kendileri
için seçdigi islâmı kuvvetlendirip, icrâ imkânı verecek, onları
korkularının arkasından muhakkak emniyyete kavusduracakdır.
Allah, müslimânların düsmanlarını helâk edecekdir. Böylece
bana hiçbir seyi ortak kosmıyarak, hep bana ibâdet edeceklerdir.
Kim bundan sonra nankörlük ederse, iste onlar asıl fâsıklardır.)
[Nûr sûresi ellibesinci âyet-i kerîme meâli.]
Âlimler buyurdular ki: Allahü teâlâ, îmân getirip, iyi ameller
isleyen kimselere va’d etmisdir ki, onlardan elbette yeryüzünde
halîfeler yapar. Nitekim o kimseler ki, onlardan evvel de halîfe
oldular. Ya’nî benî Isrâilin dinleri ki, begenilmisdir. Onlara elbette
bedel verir. Onlara korkudan sonra emînligi verir. Tâ ki ibâdet
ederler, Allahü teâlâya hiç birseyi serîk eylemezler. Her kim ki
bir ni’mete ondan sonra küfrân getirirse, onlar fâsıklardır.
Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve
Eshâb-ı kirâm Mekke-i mükerremede müsriklerden korkuda
idiler. Medîne-i münevvereye gitdikden sonra, yine korku fazla
idi. O vakt emîn oldular ki, Allahü teâlâ dînini her yere yaydı
ve onları düsmân üzerine gâlib getirdi. Bu âyet-i kerîmede; Ebû
Bekr “radıyallahü anh” hazretlerinin ve diger halîfelerin hilâfetlerinin
dogruluguna delîl vardır. “Rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în”. Ondan dolayı ki, Allahü teâlâ hazretlerinin, va’dinden
dönmek ihtimâli yokdur.
2– (Dîni kuvvetli, malı çok olanlar, fakîr akrabâsına, Allah
yolunda hicret edenlere mal vermemege yemîn etmesin. Onların
kusûrlarını afv edip, bagıslasınlar. Böylece, Allahü teâlânın
sizi afv etmesini istemez misiniz. Allahü teâlâ gafûrürrahîmdir.)
[Nûr sûresi yirmiikinci âyet-i kerîmesinin meâli.] Bu âyet-i kerîmenin
nüzûl sebebi su idi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh”,
Mıstaha nafaka vermemege yemîn etdi. Çünki o, hazret-i Âise
hakkında yakısıksız sözler söylemis idi. Bu Mıstah fakîr bir kimse
idi. Muhâcir idi. Ehl-i Bedr cümlesinden idi. Ebû Bekr-i Sıddîkin
teyzesi oglu idi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. Hazret-i Habîb-
i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bu âyet-i kerîme-
– 55 –
yi okuyunca, hazret-i Sıddîk “radıyallahü anh” (Allahü teâlâ bu
âyet-i kerîme ile nafaka vermedigim için beni bildiriyor. Bundan
sonra kimsenin nafakasını kesmiyecegim,) buyurdu.
3– (Ey îmân edenler! Sizden kim dîninden dönerse, Allahü
teâlâ, baska bir kavm getirir. Allahü teâlâ onları sever. Onlar da
Allahü teâlâyı severler. Mü’minlere tevâzû’ ederler. Kâfirlere
karsı siddetlidirler. Allah yolunda cihâd ederler. Ayblanmakdan
çekinmezler. Bu Allahü teâlânın bir ihsânıdır. Diledigi kullarına
verir. Allahü teâlânın fadlı çok genisdir, bu fadla lâyık
olanları bilir.) [Mâide sûresi ellidördüncü âyet-i kerîmesinin
meâli.] Bu âyet-i kerîme de Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü
anh” sânı hakkındadır.
4– (Emr ve yasaklarda Allahü teâlâya ve Resûline itâ’at
edenler, Allahü teâlânın kendilerine ni’met verdigi Peygamberler,
Sıddîkler, sehîdler ve sâlihlerle berâberdir. Onlar ne güzel
arkadasdır. Bu üstünlük Allahü teâlâ tarafından verilir. Allahü
teâlâ üstün kullarına mükafât verilmesini bilir.) [Nisâ sûresi 69
ve 70.ci âyet-i kerîmelerin meâli.] Bu âyet-i kerîmelerde delîl
vardır ki, hazret-i Habîbullah ile hazret-i Ebû Bekrin arasında
vâsıta yokdur. Bütün müslimânlar Ebû Bekr hazretlerine Sıddîk
derler. Bir sehâdetde, yarısı ile âdil, yarısı ile zâlim olmak lâyık
olmaz. Vâcib odur ki, Resûlullah hazretlerinin derecesi ile hazret-
i Ebû Bekrin derecesi arasında baska bir derece yokdur. Râfizîlerin
söyledikleri yanlısdır. Hem bu âyet-i kerîmelerde delîl
vardır ki, Allahü teâlâ hazretlerinin ni’meti bu tâife üzerine kendi
fadlındandır. Yoksa onlar bu ni’mete, ibâdetleri ile kavusmus
degillerdir. Kaderiyye fırkasının kavlinin aksine, Allahü teâlâ
(Bu Allahü teâlânın fadlındandır) buyurdugunu görmez misiniz.
Bu âyet-i kerîmelerde açıklandı ki, Râfizîlerin bâtıllıgı imâmet
bâbında, Kaderiyyenin bâtıllıgı inâyet bâbındadır.
5– (Ey îmân edenler! Allahü teâlâya ve Resûlüne ve Sizden
olan emîrlere itâ’at ediniz!) [Nisâ sûresi ellidokuzuncu âyet-i
kerîmesinin meâli.] Ikrime “radıyallahü anh” hazretleri der ki,
Ülül-emrden murâd, Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül-Fârûk hazretleridir.
Ondan dolayıdır ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu; (Benden sonra, Ebû Bekr ve Ömere tâbi’
olunuz. Onlar benim yanımda, vücûdda bas gibidir.)
– 56 –
6– (Eger siz harbe gitmiyerek Resûlüme yardım etmezseniz,
Allahü teâlâ ona yardım eder. Allahın Resûlünü kâfirler Mekkeden
çıkardıkları zemân, onun yanında Ebû Bekrden baska kimse
yokdu. Ikisi magarada berâberdiler. Resûl-i ekrem, arkadası
Ebû Bekre, mahzûn olma, Allahü teâlânın yardımı bizim ile berâberdir,
derdi. Allahü teâlâ ona [hazret-i Ebû Bekre] kalblere
rahâtlık veren sekînesini indirdi. Sizin görmediginiz ordu ile onu
kuvvetlendirdi. [Ya’nî melekler ile onu korudu.] Kâfirlerin küfre
da’vetini veyâ sirki alçak kıldı. Tevhîdi veyâ dînine da’veti
yüksek oldu. Allahü teâlâ Azîz ve Hakîmdir.) [Tevbe sûresi kırkıncı
âyet-i kerîme meâli.] Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh”
hazretlerinin o magarada endîsesi, kendi üzerine korkusundan
degildi. Lâkin ümmet üzerine sefkatinden idi. Zîrâ, hazret-i Peygamber-
i zîsâna dedi ki, eger beni öldürürlerse, ne olur. Bir
adam öldürmüs olurlar. Ammâ, eger mubârek cism-i latîfinize
bir elem erisir ise, ümmet helâk olur. Hazret-i Resûlullah buyurdular
ki, (Niçin düsünürsün o iki kimsenin hâlini ki, onların
üçüncüleri, Allahü teâlâ hazretleridir.) Üç gün magarada durdular.
Hazret-i Ebû Bekrin birkaç koyunu vardı. Âmir bin Füheyre
güderdi. Hergün o koyunları, o magara yanına götürürdü. Onlardan
süt içerlerdi. Resûlullah hazretleri magaradan çıkmak
niyyet etdi. Abdürrahmân bin Ebû Bekr-i Sıddîk, iki deve getirdi.
Binip gitdiler. Dört kisi oldular. Hazret-i Resûl-i ekrem, Ebû
Bekr-i Sıddîk, Âmir bin Füheyre, Abdüllah bin Âmir bin Abdülleys.
Sonraki ahvâlleri dahâ önce anlatılmısdır.
7– (... Allahü teâlâdan ancak âlim kulları korkar. Sübhesiz
ki, Allahü teâlâ azîzdir ve gafûrdur.) [Fâtır sûresi yirmisekizinci
âyet-i kerîmesinin meâli.] Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe “rahmetullahi
aleyh”, Allah lafzının (h)sini ötüre ile, ulemâ kelimesinin
hemzesini üstün ile okudu. Allahü teâlâ hazretlerinin hasyeti,
burada ilm ma’nâsına olur. Ma’nâsı böyle olur ki, ilm ehlinin
hâtırını ancak Allahü teâlâ bilir. Bu âyet-i kerîmenin nüzûlü
o oldu ki, Ebû Bekr hazretlerinde bir korku hâsıl olmus idi.
Mubârek yüzünde belirtisi anlasılırdı. Hazret-i Server-i kâinât,
hazret-i Ebû Bekr ile bu konuda konusurdu. Allahü teâlâ hazretleri
bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu.
8– (Muhâcirin ve ensârdan, en önce îmân edenlerden ve onlara
iyilikde tâbi’ olanlardan Allahü teâlâ râzıdır. Onlar da Al-
– 57 –
lahü teâlâdan râzıdır. Onlar için Allahü teâlâ Cennetler hâzırlamısdır.
Altından ırmaklar akar. Orada ebedî kalırlar. Bu çok
büyük bir kurtulusdur.) [Tevbe sûresi 100.cü âyet-i kerîmesinin
meâli.] Resûlullah hazretlerine önce îmân getiren kimse hakkında
müfessîrin ihtilâf etmisdir. Bir kısmı dediler ki, en önce
îmân getiren Hadîce-i kübrâdır “radıyallahü teâlâ anhâ”. Bir
kısmı dediler ki, hazret-i Ebû Bekrdir “radıyallahü teâlâ anh”.
Bu kavl dahâ kuvvetlidir. Zîrâ hazret-i Resûlullah “sallallahü
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Eger Ebû Bekrin îmânı, bütün
mü’minlerin îmânları toplamı ile tartılsa, Ebû Bekrin îmânı agır
gelir.) Ondan dolayıdır ki, bir kimse, iyi bir is islese, bir baska
kimse de, o isledikden sonra o isi islese, bu ikincinin ecri evvelki
kisinin terâzîsine konur. Ikinci kisinin ecrinden bir nesne eksilmez.
Yine Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Ebû Bekrin sizin üzerinize üstünlügü, nemâz ve
orucunun çoklugu ile degildir. Onun sizin üzerinize üstünlügü,
onun gönlünde olan sey iledir.) Devâmlı üstünlük, Allahü teâlâ
hazretlerinin ma’rifetinden dolayıdır. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” ma’rifetullah ciheti ile hepsinden üstündür. Bir baskası,
ma’rifetullahda Ebû Bekr-i Sıddîkdan üstün olsa idi, üstünlük
onun hakkı olurdu.
9– (Ey îmân edenler! Allahü teâlânın râzı olmadıgı islerden
sakınınız ve sâdıklar ile berâber bulununuz!) [Tevbe sûresi
119.cu âyet-i kerîmesinin meâli.] Sa’îd bin Cübeyr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurur ki, bu âyet-i kerîmedeki sâdıklardan
murâd Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretleridir.
Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü anh” Ensâr üzerine
fazîletini bu âyet-i kerîme ile istidlâl etdiler. Ensâr muhâcirine
dediler ki, bizden bir imâm olsun, sizden bir imâm olsun. Hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü anh” minbere çıkdı. Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine senâ etdi. Buyurdu ki, ey Ensâr!
Mü’minlersiniz. Allahü teâlâ hazretleri bize sıdk vermisdir o
yerde ki, diyerek, meâl-i serîfi (... onlar [muhâcirler], Allahü teâlâdan
fadl ve rızâ talebi ile ve Allahü teâlânın dînine ve Resûline
nusret ile mülklerinden ve memleketlerinden ihrâc olundular.
O muhâcirler kavl ve fi’l ile dîni islâmda sâdıkdırlar) olan,
Hasr sûresi 8.ci âyet-i kerîmesini okudu. Ensârın temâmı kabûl
edip, kendilerinden bir halîfe olması da’vâsından vazgeçdiler.
– 58 –
10– (Dogruyu (Kur’ânı) getiren (Peygamber aleyhisselâm)
ve onu tasdîk eden (mü’minler) ise, iste bunlar takvâ sâhibi kimselerdir.)
[Zümer sûresi, 33. âyet-i kerîmesi meâli.] Alî bin Ebî
Tâlib hazretleri buyurdu ki, Sıdk ile gelen kimse hazret-i Muhammed
aleyhisselâtü vesselâm ve onu tasdîk eden, hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”.
11– (Mekke-i mükerremenin fethinden önce malını veren ve
cihâd eden kimseye, fethden sonra malını dagıtan ve cihâd
edenden dahâ büyük derece vardır. Allahü teâlâ hepsine Cenneti
va’d etdi.) [Hadîd sûresi 10.cu âyet-i kerîmesi meâli.] Kelebî,
bu âyet-i kerîmenin Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh”
hakkında indigini ve onun üstün oldugunu açıkca bildirdigini
söylemisdir. Hazret-i Sıddîkın fazîleti gayrilerden üstündür. En
önce o müslimân oldu. Haberde gelmisdir ki, Ebû Emâme,
Amr bin Enis hazretlerine dedi ki, niçin kuvvetli müslimân oldugunu
iddia edersin. Amr dedi ki, bunun sebebi sudur: Ben
halkı dalâletde gördüm. Bunlarda hak üzere hiç kimse görmedim.
Isitdim ki, Mekke-i mükerremede bir zât Peygamberlik
da’vâsı eder. Vardım, gördüm ki, kavmi Onun üzerine gâlib,
kendi maglûb, O mert kimseye dedim ki, sen nesin. Dedi ki,
Nebîyim. Dedim, Nebî nedir. Dedi ki, Allahü teâlâ hazretlerinin
Resûlüdür. Seni niye göndermis, dedim. Dedi ki, Onun birligini
bilmek, serîk getirmemek, putlara tapınmamak, sıla-ı
rahm etmek için gönderdi. Dedim ki, senin ile kim var. Bunun
üzerine dedi ki, bir hür, bir köle. Bakdım, Ebû Bekr ile Bilâl idi.
Ben de müslimân oldum. Onun için ki, üçüncü müslimân oldum.
Abdüllah bin Mes’ûd hazretleri buyurur ki, kılıcı ile müslimânlıgı
ilk açıga çıkaran, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” ve Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”. Hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurur, Islâmda herkesden
evvel olan Resûlullahdır “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”,
ikinci Ebû Bekrdir “radıyallahü anh”, üçüncü Ömerdir “radıyallahü
anh”. Yine buyurdu; bir kimse ki, beni Ebû Bekr ve
Ömerden “radıyallahü anhüm” üstün gösterir ise, ona had cezâsı
vururum. Ve sâhidligini kabûl etmem.
12– (Onlar için nedir ki, Rablerine da’vet olundukda, icâbet
edip, emr ve nehyinde itâ’at ederler. Nemâzı sartları ve erkânı ile
devâmlı kılarlar. Emrlerinde mesveret ederler. Verdigimiz rızk-
– 59 –
dan fakîrlere ve hayra verirler.) [Sûrâ sûresi 38.ci âyet-i kerîme
meâli.] Bu âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin sânını bildirmek için nâzil olmusdur. Zîrâ bütün
malını fakîrlere dagıtdı. Ne kadar, kötülediler. Kötüliyenlere
iltifât etmedi. Bu hükm bütün mü’minler hakkında müsterekdir.
13– (Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Hudeybiyeden
geri dönenlere de ki, siz, siddetli cengci bir kavm ile
harbe da’vet olunursunuz ki, tâ, onlar islâma gelinceye kadar
veyâ onlardan cizye kabûl olununcaya kadar muharebe olunur.
Onlar müsrikler veyâ Peygamber aleyhisselâmdan sonra mürted
olanlardır. Eger siz o cengde hulûs ile harb ederseniz, Allahü
teâlâ size dünyâda ganîmet ve âhıretde Cennet verir. Eger
bundan önce Hudeybiyede i’râz etdiginiz gibi, o muhârabede
de i’râz ederseniz, Allahü teâlâ sizi siddetli azâb ile azâblandırır.
Is bu i’râz hakkında olan va’d ve azâbı müslimânların za’îf
ve âcizleri isitdikde, bizim hâlimiz nice olur derler.) [Feth sûresi
16. cı âyet-i kerîme meâli.] Râfi’ bin Hadic “radıyallahü teâlâ
anh” der ki: Biz bu âyet-i kerîmeyi dâimâ okurduk. Fekat bu
vak’anın ne zemân olacagını bilmezdik. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri müslimânları; Yemâmede Müseylemetülkezzâbın
eshâbı, benî hanîfe üzerine harbe gönderdi.
Anladık ki, kasd edilen onlardır. Bu âyet-i kerîmede mülhidler
ve mübtedi’ler üzerine iki hüccet meydâna çıkmısdır. Birincisi,
mülhidler üzerinedir. Bu âyet-i kerîmede gaybdan haber vardır.
Bir zemân sonra bu haber meydâna gelmisdir. Mülhidlerin kavlinin
hilâfına, bu mu’cize meydâna çıkmısdır. Bu âyet-i kerîmede
mübtedi’ler için de tenbîh vardır. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin halîfeliginin dogruluguna delîl
vardır. Bundan dolayıdır ki, Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri
buyurdu ki, (Da’vet olunursunuz!) ya’nî yakın zemânda, siz
da’vet olunursunuz bir gürûha ki, be’s-i sedîd sâhibidir. Eger o
da’vet ediciye itâ’at ederseniz, size ecr verilir. O da’vet ediciye
itâ’ati vâcib kıldı. Onları, siddetli zarar sâhibi olan kavm üzerine
da’vet eden Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”.
Onları acem ve rûm harbine o koydu. Bütün müfessirlerin kavlleri
üzerine, bu kavm, bu iki gürûhdan hâli degildir. Eger Benî
hanîfe olursa, O da’vet eden Ebû Bekr hazretleri olur. Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” imâmeti [halîfeligi] dogrulukda,
– 60 –
hazret-i Ömerin de “radıyallahü teâlâ anh” imâmetinin [halîfeliginin]
dogrulugu olur. Eger maksad pers [Irân] ve rûm [Bizans]
olur ise, hazret-i Ömer olur. Imâmlıgın hak olduguna delîl olur.
Onun imâmeti dogrulukda hazret-i Ebû Bekrin de imâmeti sâbit
olur. Bu iki seklden baska dürlü söyliyen azdır. Gaybdan haber
veren açık bir delîlin dogrulugu bu âyet-i kerîme ile açıga
çıkdı. Orada buyurdu ki, (Da’vet olunursunuz!). Her iki halîfe
için buyrulan öyle vâki’ oldu. Zîrâ Kur’ân-ı azîmüssânın îcâzı
vechlerindendir ki, gaybdan haber verir. Tafsîli ile habere mutâbık
ve muvâfık vâkı’ olur. Allahü teâlâ hazretleri o kimseye basîret
verir ise, bunu bilmege muktedîr olur.
14– (O kimse ki, malından Allah için harcar, sirk ve isyândan
sakınıp ve ihsân olan kelîme-i sehâdeti, yâhud infâk etdigi
malın mukâbili va’d-i ilâhiyi tasdîk ede. Biz ona âsân ve râhata
sebeb olucu ve Cennete girmege sebeb olan yolunu kolaylasdırırız.)
[Leyl sûresi 5, 6, 7.ci âyet-i kerîme meâli.] Demislerdir ki,
bu âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” sânı
hakkında nâzil olmusdur. Her ne eline geçse halka dagıtırdı.
Bunda da Allahü teâlânın buyurdugu üzere is yapmasından dolayı
onu medh buyurdular. Demislerdir ki, Hüsnâ, Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin sevâb vermegi va’d etmesidir.
15– (O atesden [Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” gibi] ziyâde
müttekî olan ictinâb edip, kurtulur ki, Allahü teâlâ yanında
temîz ve va’dine nâil olmak için, malını Allah yolunda hayrâta
sarf eder.) [Leyl sûresi 17., 18.ci âyet-i kerîme meâli.] Hisâm;
babası Urveden rivâyet eder: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” yedi köle satın alıp, azâd etdi. Müsrikler onlara müslimân
oldukları için azâb ederler idi. Birisi Bilâl “radıyallahü
anh” hazretleridir. Dahâ önce anlatılmısdır. Biri Âmir bin Füheyre
ve onun kızı Hindiyye idi. Müslimân oldu ve a’mâ oldu.
Müsrikler dedi ki, lât ve uzza, görmesini ondan geri aldı. O dedi
ki, ben lât ve uzzaya inanmam. Allahü teâlâ tekrâr görmesini
nasîb etdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” oradan
geçerken, o degirmen çekerdi. O evin hanımı olan kisi, ona dedi
ki, “ben seni, senin bu sâhiblerin azâd etmeyince azâd etmem.”
Hazret-i Ebû Bekr bunu isitip, buyurdular ki, bu câriyeyi
kaça satarsın. O dedi, bu kadar gümüs. Hazret-i Sıddîk, dedigin
akçaya aldım, buyurdu. Abdüllah bin Zübeyr “radıyallahü
– 61 –
teâlâ anh” minber üzerinde dedi ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, za’îf kulları [köleleri] satın alıp, azâd ederdi.
Babası ona dedi ki, niçin kuvvetli köle satın almazsın. Hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, za’îf köleleri
satın alıp, azâd ederim ki, Allahü teâlâ bu za’îf kulunu Cehennemden
azâd etsin. Hak sübhânehü ve teâlâ; meâl-i serîfi,
(Sirk ve günâhlardan sakınan kimseler, Cehennemden uzaklasmıs
olurlar) olan [Leyl sûresi 17.ci] âyet-i kerîmeyi gönderdi.
Sûrenin sonuna kadar hep, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hazretlerine isâretdir. Mü’minler, Ebû Bekre “radıyallahü
anh” halîfe dedi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
halîfe dedi ve buyurdu ki, (Ebû Bekr, Allahın dîni üzerine benim
halîfemdir). Allahü teâlâ ona halîfe dedi. (... onları yer yüzüne
halef kılacagına....) buyurdu. Râfizîler la’net etdiler. Kendileri
la’nete müstehâk oldular. Allahü teâlâ ve Resûlü ve
mü’minler ona halîfe diyorlar. Râfizîler muhâlefet etmis oluyorlar.
Allahü teâlâ hazretleri; Nisâ sûresinin yüzondördüncü âyetinde
meâlen, (Kendisine tevhîd ve dogru yol bildirildikden
sonra, Resûlullahın dogru yolundan sapan ve i’tikâd ve amelde
mü’minlerden ayrılan kimseyi, âhıretde kâfirler ile birlikde Cehenneme
sokarız.) buyurdu. Allahü teâlâ hazretlerine ve Resûlüne,
râfizîler gibi muhâlefet eden yokdur. Allahü teâlâ buyurur;
Ebû Bekr dînin büyügüdür. Râfizîler, hâsâ münkir idi, diyor.
Allahü teâlâ; fâdıl idi, buyuruyor. Râfizîler bâtıl idi diyor.
Allahü teâlâ münfık [malını dagıtan] idi buyuruyor. Râfizîler,
Allahü teâlâ muhâfaza etsin, münâfık idi, diyor. Haberde gelmisdir
ki, bir gün hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında oturmus
idi. Ebû Bekr-i Sıddîk için Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, bizim
yanımızda Ebû Bekr, yerdekiler yanından dahâ meshûrdur. O
senin hayâtda vezîrin, vefâtından sonra halîfendir.
Nükte: Eshâb-ı Kehfin köpegi, o civânmert olan Eshâb-ı
Kehf ile dünyâda birkaç adım yürüdügü için, magarada onlar
ile berâber oldu. Yatmakda onlar ile oldu. Kıyâmetde ve Cennetde
onlar ile olur. Acâib olan odur ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh”hazretleri, Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, sohbetinde bulundu. Mihnetde
Onun ile oldu. Da’vetde Onun ile oldu. Seferde Onun ile
– 62 –
oldu. Hazarda Onun ile oldu. Magarada Onun ile oldu. Yolda
ve hicretde, cân ve mal vermekde Onunla oldu. Kabrde, sefâ’atde,
Onunla olur. Makâm-ı Mahmûdda, Cennetde, Allahü
teâlâyı görmekde, Onunla olur. Zikr olunan âyet-i kerîme ki,
hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın sânı ile alâkalı oldugunu tefsîrde
gördük, isitdik ve yazdık. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
hakkında nasıl kötü düsünülebilir? [Eshâb-ı Kehfin köpegi, o
mertler ile birkaç adım gitmekle kıymetleniyor da; Ömrü Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yanında geçenler
kıymetlenmez mi?]]]> Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzikinci Menâkıb: Birgün hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” mescidde oturuyorlardı. Bir
kimse mescide girip, Server-i kâinât hazretleri ile, hazret-i Ebû
Bekre selâm verdi. Sonra hazret-i Alîyi görünce, gâyet mahzûn
olup, yüzü sarardı. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü anh” o kimsenin
bu hâline bakıp, te’accüb eyledi [hayret etdi]. Nemâz kıldıkdan
sonra, hazret-i Alîye süâl eyledi ki, yâ Alî, bu kimse
mescide girip, seni gördükde, gâyet elem çekip, mahzûn oldu.
Benzi sarardı gitdi, hikmeti nedir? Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, bu kimse bana yirmibin akçe borçludur.
Onun için elem çekdi. Hazret-i Ebû Bekr o kimseyi çagırıp, dedi
ki, hazret-i Alîye borcun olan yirmi bin akçeyi niçin vermezsin.
Dedi ki; yâ Sıddîk! Allah hakkı için kudretim yokdur, ki vereyim.
Yoksa bir gün te’hîr etmezdim. Hazret-i Ebû Bekr,
Kur’ân-ı azîme riâyetinden ve kemâli sehâvetinden [ya’nî kemâl
derecede cömertliginden] o kimseye dedi ki, eger sûre-i Fâtihayı
yarısına kadar okuyup, sevâbını bana bagıslar isen, borcunu
ben öderim. O kimse de kabûl edip, güzel ses ile Fâtihayı
yarısına kadar okudu. Yine hazret-i Ebû Bekr buyurdu ki, eger
temâmını okursan, yirmibin akça dahâ vereyim. O kimse Fâtiha
sûresinin temâmını okuyup, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” da kırkbin akçeyi temâm verdi. Hem de az verdim
diye özrler diledi. Iste Kur’ân-ı azîme ve Furkân-ı kerîme o server
ve bütün Eshâb-ı kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
böyle ta’zîm ve tekrîm ederlerdi. Simdiki zemâne adamları
ise, Kur’ân-ı kerîmin bir cüz’ine bir akçe veyâ iki akçe ta’yîn
ederler. Bu is ile güzel derdlenirler. Hak Sübhânehü ve teâlâ
hazretlerinden ve Habîbullah hazretlerinden utanmadan, bu
vakfı edersin ve eger hayr ederim diye kasd edersen, belki hayrından
zararı fazla olur. Akllı olan kimse, buna râzı olmaz. Sultân
Süleymân zemânında, Pervîz efendi derler bir kâdîasker
vardı. Sâlih ve mütedeyyin ve müstekîm kimse idi. Birgün Bur-
– 36 –
sa kâdîsı bir arz gönderir. Mevzû’u bu ki, bir müslimân bir güne
dört akçe ayırmıs. Günde bir kerre Innâ a’tayna sûresini
okuyup, sevâbını rûhuna bagıslıyalar. Pervîz efendi merhûm,
bu arzı eline alıp, yanında bulunan müslimânlara gösterip, dedi
ki, iste sahîh vakf. Bu vakf sâhibi, Kur’ân-ı azîmüssânın bir mikdâr
kadrini bilmis. Allahü teâlâ rahmet eylesin! Kur’ân-ı kerîmin
tam kadrini bilmek, nerede müyesser olur. Ammâ hele hâline
göre riâyet etmesine gayret eylemis.
Otuzüçüncü Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, sadaka bâbı faslında,
hazret-i Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” nakl
olunmusdur. Server-i kâinât aleyhi efdalissalevât hazretleri buyurmuslardır
ki, bir kimse esyâdan bir çift seyi sadaka etse, fîsebîlillah
Cennet kapılarından da’vet olunur. Cennet için kapılar
vardır. Her kim ki nemâz ehlindendir, nemâz kapısından
da’vet olunur. Her kim ki cihâd ehlindendir, cihâd kapısından
da’vet olunur. Her kimse ki sadaka ehlindendir, sadaka kapısından
da’vet olunur. Her kimse ki oruc ehlindendir, reyyân kapısından
da’vet olunur. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, yâ Resûlallah! Bu kapıların herbirinden
çagrılanlara bir müskilât yokdur. Lâkin, bu kapıların hepsinden
çagrılan kimse var mıdır. Hazret-i Resûl-i Ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Evet ümîd ederim ki, sen
o kimselerden olursun.) Bu hadîs-i serîf, sahîh hadîs-i serîflerdendir.
(Buhârî) ve (Müslim)de vardır. Müslim serhinde beyân
olunmusdur ki, hadîs-i serîfde bir çift sadaka etse, buyurdular.
Bir çiftden murâd nedir. Ba’zıları iki at, iki köle, iki devedir dedi.
Ba’zıları dedi ki, altın ile gümüs, yâ dirhem ile elbise, herhangi
iki sey olarak açıklanmısdır. Müslim serhinde beyân
olunmus ki, hadîs-i serîfde Cennet kapılarının, dörtden fazlasını
beyân buyurmadılar. Hem nasıl oldugunu da açıklamadılar.
Lâkin ma’lûmdur ki, Cennetin sekiz kapısı vardır. Dört kapısının
biri Tevbe kapısıdır. Biri gadabına hâkim olanlar ve insanları
afv edenler kapısıdır. Biri rızâ gösterenler kapısıdır. Biri
Eymen kapısıdır. Buhârî sârihi beyân etmis ki, bir kimse bu
hasletlerden bir haslet sâhibi olsa, o haslet kapısından çagrılsa,
o kimseye bir müskilât olmaz. Zîrâ, murâd Cennete girmekdir.
Lâkin cümle kapılardan çagrılmak, ikrâmdır. Istediginden girmege
serbestdir. Hangisinden istersen oradan gir, demekdir.
– 37 –
Zîrâ cümlesinden girmek muhâldir. Lâkin, adı geçen serhde demisdir
ki, ben derim, ihtimâl var ki, Cennet bir kal’a gibidir ki,
onu sekiz sur ihâta eder [çevirir]. Ba’zısı ba’zısından içeri, her
bir surun kapısı vardır. O kapıdan çagrılan o iki sûrun arasında
kalır. Ikinci kapıdan çagrılan, ikinci ile üçüncü arasında kalır.
Tâ sekizinci kapıdan çagrılan Cennetin ortasına dâhil olmus
olur.
Otuzdördüncü Menâkıb: Yine adı geçen kitâbda [Mesâbîhde]
o bâbda, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden,
o hadîs-i serîfin akabinde rivâyet edilmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Bugün sizin
içinizde oruclu olan var mıdır?) Hazret-i Ebû Bekr cevâb verdiler
ki, Ben orucluyum. Server-i âlem yine buyurdular ki, (Sizden
bugün kim cenâze hizmetinde bulundu.) Hazret-i Ebû
Bekr cevâb verdiler ki, Ben bulundum. Mefhar-ı mevcûdât yine
süâl buyurdular ki, (Sizden bugün, bir fakîre kim yiyecek
verdi.) Hazret-i Ebû Bekr, cevâb verdiler ki, Ben verdim. Yine
Seyyid-i veled-i âdem süâl etdiler ki, (Sizden bugün, kim hasta
ziyâretine gitdi.) Hazret-i Ebû Bekr cevâb verip, Ben gitdim,
dedi. Bunun üzerine Resûl-i rabbil âlemin, buyurdular ki, (Bu
hasletler bir kimsede bir arada olunca, o kimse Cennete girer.)
Müslim serhinde açıklanmısdır ki, Cennete girmekden murâd,
hesâbsız ve kötü ameller üzerine olan cezâları görmeden Cennete
dâhil olmakdır. Aslında sâdece îmân, Allahü teâlânın merhameti
ile Cennete girmege sebebdir.
Otuzbesinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de, kerâmetin
sahîh olması bâbında beyân olunmusdur. Abdürrahmân bin
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anhümâ” haber vermisler. Eshâb-
ı Soffa, fukarâ kimseler idi. Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi
ve sellem” buyurdular ki, her kimin yanında iki kimseye yetecek
kadar yiyecegi var ise, Eshâb-ı Soffadan aç olan bir kimse
götürsün. Hazret-i Ebû Bekr üç kimseyi da’vet etdi. Resûl-i ekrem
“sallallahü aleyhi ve sellem” on kimse aldı. Hazret-i Ebû
Bekrin âdet-i serîfleri o idi ki, hazret-i Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda beklerdi. Berâber yatsıyı kılarlar
idi. Sonra se’âdethânelerine [evlerine] giderlerdi. O âdetlerine
binâen o üç kimseyi se’âdethânelerine gönderip, kendileri
beklediler. Geceden bir mikdâr geçdikden sonra, se’âdethâ-
– 38 –
nelerine tesrîf buyurdular. Temîz hanımları, hazret-i Ebû Bekre
söyledi ki, müsâfirlerinizin yanına gelmekden ne sey size mâni’
oldu. Hazret-i Ebû Bekr buyurdular ki, dahâ yemek vermediniz
mi. Muhterem haremleri, cevâb verdiler ki, yemek verdik. Lâkin,
kendileri Ebû Bekr gelmeyince yimeyiz, sabr ederiz, deyip,
yimediler. Ebû Bekr, gadaba gelip, yemîn etdi ki, o yiyecekden
ebedî yimem. Hâtunları da yimemege yemîn etdiler. Müsâfirler
de yemîn etdiler ki, yimeyeler. Hemen Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, bu birbirine uymamak bize seytândandır.
Sonra yiyecegi götürüp, ortaya koyup, kendileri yimege basladılar.
Misâfirler de yimege basladılar. Bir lokma alırlardı.
Onun yerine bir lokma meydâna gelirdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” yiyecegin bu fazlalasmasını görüp muhterem
zevceleri Ümm-i Reyhâneye süâl buyurdular ki, bu yiyecegin
hâli nedir. Onlar da buyurdular ki, gözümün nûru hakkı için,
(Murâd-ı serîfleri hazret-i Resûl-i ekrem hakkı için demek idi)
bu yiyecek, evvelki hâlinin üç katı olmusdur. Aslını bilemem dedi.
Müsâfirler de doyuncaya kadar yiyip, hazret-i Resûl-i ekremin
huzûrlarına da gönderdiler. Böyle rivâyet olunmus ki, Resûl-
i ekrem hazretleri de, o yiyecekden yidiler.
Otuzaltıncı Menâkıb: Yine Muhyissünne imâm-ı Begavî
“rahimehullahü teâlâ” (Mesâbîh-i serîf)inde nakl etmisdir.
Hazret-i Ebû Hüreyrenin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular: (Bize her ni’meti veren ve iyilik eden
kimseye karsılıgını verdik. Ebû Bekrin iyilik ve ikrâmının karsılıgını
veremedik. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kıyâmetde
ona karsılıgını verir. Ebû Bekrin malının fâide verdigi
gibi, bir kimsenin malı bana fâide vermedi. Eger ben halîl
[dost] ittihâz edici olsa idim [edinse idim], Ebû Bekri dost edinirdim.
Lâkin bilmis olun, sizin sâhibiniz, Allahü teâlâ hazretlerinin
dostudur.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, Ebû Bekr bizim seyyidimiz, hayrlımızdır ki, Habîb-
i Ekrem hazretlerine cümlemizden sevgilidir.
Otuzyedinci Menâkıb: Rivâyet olundu ki, hazret-i Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” bütün mal ve mülkünü fîsebilillah sadaka
verip, bir hırka ile evinde otururken, bir kimse gelip, kapıyı
çaldı. Hazret-i Ebû Bekr dısarı çıkıp, kapıda duran kimdir diye
– 39 –
bakdı. Ne istersin, dedi. O kimse, yâ Ebâ Bekr! Onikibin akça
borcum var. Bugün vermemin son günü. Muhakkak vermem lâzım.
Simdi, lutf ve kerem edip, benim bu borcumu ödeyip, beni
kurtar, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ miskin,
görmez misin beni, bütün malımı, giyeceklerimi Allahü teâlâ
yoluna verdim. Hattâ arkamdaki elbisemi de bir fakîre verdim.
Simdi bir hırka giyip, oturuyorum. Mal ve giyecek kalmadı.
Senin borcunu nereden ödeyeyim, dedi. O kisi dedi ki, biliyorum
ve isitdim ki, sende mal kaldı. Senin fadlından ümîd ederim
ki, benim bu borcumu ödeyesin. Hazret-i Ebû Bekrin yapacak
bir seyi kalmadı. Bir yehûdîye vardı. Onikibin akçe istedi.
Dedi ki, insâallahü teâlâ yarın ögleden sonra malını vereyim. O
yehûdî dedi: Yâ Ebâ Bekr, yarınki gün malımı bulup vermez
isen, ne olur. Ebû Bekr hazretleri, eger yarın ögleden sonra senin
malını bulup, vermezsem, kendimi sana köle eyledim. Dilersen
satıp, parasını al, istersen beni köle gibi kullanırsın, dedi. Bu
sözlesme üzerine o yehûdî çıkarıp, hazret-i Ebû Bekre onikibin
akçe verdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” da o akçeyi o
borçlu fakîre verip, borcunu ver, dedi. Kendisi, oturup, Allahü
teâlâ hazretlerine tevekkül eyledi. Yarın vaktinde ödemegi va’d
etdigim, bu borcu ben nereden alıp, ödeyecegim, diye düsündü.
Hiçbir çâre bulamadı. Varıp, o yehûdîye köle olayım diye kalbinden
geçdi. Bu seklde düsünürken, hazret-i Âisenin evine vardı.
Selâm verip, dedi ki, yâ kızım Âise. Bilmis ol ki, dün bir yehûdîden
onikibin akçe alıp, bir fakîrin borcunu ödedim. Bugün
ögleden sonra, akçeleri ödemem lâzım. Akçeleri bulup, ödemezsem,
kendi nefsimi o yehûdîye verdim [kendimi ona köle eyledim].
Simdi vâcib oldu ki, kendimi o yehûdîye köle eyliyeyim.
Yâ kızım, âhıret hakkını halâl eyle. Sag ve âsân ol. Ben gidiyorum.
Hazret-i Âisenin “radıyallahü teâlâ anhâ” kalbi mahzûn
olup, agladı. Ikisi berâber agladılar. Hazret-i Ebû Bekr kızının
yanından aglıya aglıya çıkdı, gitdi.
Hazret-i Âise annemiz aglarken, mubârek gözünden bir
damla yas indi. Yere düsdü. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin
kudretinden bir nûrânî cevher halk oldu. Hazret-i Âise bu
cevheri görüp, sevindi. Babasını çagırdı. Hazret-i Ebû Bekr dönüp
geldi. Dedi ki, ne dersin yâ kızım! Hazret-i Âise dedi ki, Allahü
teâlâ bana merhamet eyledi. Gözümün yasından bir cevher
– 40 –
yaratdı. Simdi var, bu cevheri alıp, pazara götür, satıp, borcunu
edâ eyle. Ebû Bekr-i Sıddîk da o cevheri alıp, pazara gitdi. Hak
Sübhânehü ve teâlâ, Cebrâîl aleyhisselâma emr eyledi ki, yâ
Cebrâîl, Habîbim ve Resûlüm Muhammed Mustafânın zevcesi
Âisenin göz yasından kudretim ile bir cevher halk eyledim. Kulum
Ebû Bekr o cevheri, pazara satmaga gidiyor. Simdi çabuk
var. Cennetde, kudret hazînemden yirmibin altın al. Bir nûrdan
tabak içine koyup, Ebû Bekrin önüne var. O cevheri satın al.
Bana getir ki, o cevher bana gerekdir. Arsıma o cevheri koyayım
ki, onun nûru arsımda ısık saçsın. Ve de mü’min kullarımın
kabri o cevher ile münevver olsun [aydınlansın]. Cebrâîl aleyhisselâm
da yetisip, Cennetin hazînesinden yirmibin altını, bir nûrdan
tabak içine koydu. Insan sûretinde, hazret-i Ebû Bekrin pazar
içinde önüne geldi. Dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Elindeki nedir, satar
mısın. Ebû Bekr dedi ki, satarım. Cebrâîl dedi, kaça verirsin.
Ebû Bekr hazretleri dedi ki, onikibin akçaya veririm. Cebrâîl
aleyhisselâm dedi ki, bunun degeri onikibin akça degildir. Yirmibin
altın vereyim, dedi. Ebû Bekr hazretleri dedi, eger o fiyâta
alır isen sen bilirsin. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, simdi aç etegini.
Ebû Bekr hazretleri etegini açdı. Cebrâîl aleyhisselâm etegine
altınları dökdü. Hazret-i Ebû Bekr alıp, se’âdethânelerine
[evlerine] geldi. Gördü ki, akça aldıgı yehûdî kapı önüne gelmis.
Çagırıp der ki, yâ Ebâ Bekr, gel akçamı ver; yâhud kölemsin; seni
hizmetde kullanırım. Ebû Bekr hazretleri, ardından varınca;
o yehûdî ayak sesini duyup, arkasına bakdı. Gördü ki, gelen Ebû
Bekrdir. Yehûdîye dedi ki, aç etegini. Açdı. O yirmibin altını yehûdînin
etegine dökdü. Yehûdî dedi ki, bu altın nedir. Hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîk buyurdu ki, yirmibin altındır. Borcuna tut.
Yehûdî dedi ki, senin bana borcun onikibin akçadır. Hazret-i
Ebû Bekr dedi ki, bu altın senin akçenin berekâtıdır. Sonra o yehûdî
altının birini eline aldı. Gördü ki, bir yanında, (Lâ ilâhe illallah,
Muhammedün resûlullah) yazılmıs. Diger tarafında (Kulhüvallahü
ehad sûresi.) yazılmıs. Kudret kalemi ile yazı yazılmıs.
Yehûdînin kalbine bir hâl gelip, hidâyet-i rabbânî yetisdi. Dedi
ki, yâ Ebâ Bekr! Bildim ki, senin dînin hakdır, gerçek evliyâsın.
Muhammed aleyhisselâm da hak Peygamberdir. Sehâdet kelimesi
söyleyip, sadakatle müslimân oldu. O altını din askına
cümle fakîrlere dagıtdı. Kendisi ehl-i havâsdan oldu “radıyallahü
anh”. Ma’lûmdur ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” haz-
– 41 –
retlerinin menâkıbı ve kesfi ve kerâmetleri nihâyetsizdir. Had
ve hudûdu mümkin degildir.
Otuzsekizinci Menâkıb: Ebû Bekr Havrânîden rivâyet olunur.
Bir gece Server-i âlem Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâmda gördüm. Dedim
ki, yâ Resûlallah! Evliyânın yoluna yapısmak istiyorum. Elhamdülillah!
Size yetisdim. Size bî’at edeyim. Bana tevbe etdirin.
[Yol gösterin, mürsidim olun!] dedim. Resûl-i ekrem hazretleri
buyurdular ki, Ben senin Peygamberinim! Ebû Bekr-i
Sıddîk senin gerçek mürsidindir. Var, Ebû Bekri mürsid edin,
ona bî’at eyle. Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri de orada hâzırlar
imis. Fahr-i âlem hazretleri, Ebû Bekr hazretlerine isâret etdiler
ki, yâ Ebâ Bekr, buna büyüklerin yolunu göster. Dogru yola
irsâd eyle. Ben de Habîb-i ekremin isâretiyle, hazret-i Ebû
Bekrin önüne vardım. Mesâyih âdeti üzerine, bana tevbe verip,
düâ eyledi. Basıma külah ve arkama bir hırka giydirdi. Belime
bir kusak bagladı. Gövdemde çıbanlar ve sivilceler vardı. Mubârek
eli ile arkamı sıgadı. Düâ eyledi. Gövdemden sivilceler ve
çıbanlar temâmen gitdi. Hazret-i Ebû Bekrin düâsı ve kerâmeti
bereketi ile uykudan uyandım. Gördüm, bedenim sıhhat bulmus.
O hırka ve kusagı ve külahı önümde buldum. Bildim ve
i’tikâd eyledim ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretleri
gerçek evliyâdır ve dogru mürsiddir.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Fahr-i enâm “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Arafat dagında, Kusvâ adlı devesine binmis
hâlde dururken, meâl-i serîfi (Bugün dîninizi ikmâl etdim. Size
verdigim ni’metleri temâmladım. Din olarak size islâm dînini
begendim) olan, Mâide sûresi, 3. âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Sahâbe-
i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” sevindiler.
Fekat, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk agladı. Dediler ki, yâ Ebâ
Bekr! Bugün sevinmek günüdür. Bu sevinmek îcâb eden hâle
niçin aglarsın ki, islâm dîni kemâl buldu. Allahü teâlâ mü’minler
üzerine ni’metini temâmladı; sevinmek yeridir, aglamak yeri
degildir. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk ârif ve gâyet akllı bir sultân
idi. Fahr-i âlem hazretlerine çok fazla muhabbeti oldugundan,
dâimâ ahvâl-i serîflerine dikkatli idi. Ne zemân ki, bu âyet-i kerîme
okundu. Bildi ki, her kemâlin zevâli var oldugu, dünyâda
muhakkakdır. Onun için agladı. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki, ar-
– 42 –
kadaslar! Her kemâlin zevâli vardır. Her temâmın noksanı vardır.
Zîrâ, bir is temâm oldugu zemân noksanı vardır. Temâm oldu
denildiginde zevâli vardır buyuruldu ki, bu âyet-i kerîmede
size dînin kemâli göründü. Ve lâkin bana Muhammed Mustafânın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zevâli [sonu] göründü. Bir
yapıcı, bir pâdisâh için, serây yapıp, dört duvârını temâm eylese
ve üstünü örtse, kapılarını assa, o yapıcıya destûr verirler. Ya’nî
artık isin bitdi, derler. Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yapıcı idi. Din serâyını yapmaga gelmis
idi. O serây din serâyıdır ki, besdir. Birinci dıvârı nemâzdır.
Ikinci dıvârı zekâtdır. Üçüncü dıvârı orucdur. Dördüncü dıvârı
hacdır. Kapısı gusldür. Aslı îmândır. Tavanı ihlâsdır. Asagı esigi
tevâzu’dur. Üst esigi yavaslıkdır. Sag kanadı tevekküldür. Sol
kanadı temellukdur. Kilidi küfrdür. Anahtârı sehâdetdir. Derecesi
rif’atdır. Içi se’âdetdir. Dısarısı sekâvetdir. Her kim ki sehâdet
miftâhı [anahtârı] ile islâm serâyı kapısından küfr kilidini kırarak,
içeri girdi ise, se’âdet onundur. Her kim, Allahü teâlâ korusun,
küfr kilidini bu serây kapısına vurup, dısarıda kaldı ise,
sekâvet onundur. Hazret-i Resûl-i ekrem ne zemân ki bu islâm
serâyını yapıp, kemâline yetisdirdi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu.
Bu âyet-i kerîmenin agırlıgından, Server-i âlemin devesi çöküp,
dizine kadar kuma batdı. O Server-i kâinât hazretleri vedâ haccı
yapıp, Medîne-i Münevvereye se’âdetle geldikden sonra, seksenüçgün
dünyâda kaldı. Rivâyet ederler ki, evvel nâzil olan
âyet-i kerîme Ikra’ sûresidir. Ve son olarak yukarıda bildirilen
âyet-i kerîme nâzil oldu.
Kırkıncı Menâkıb: (Tefsîr-i Beydâvî)de, Beydâvî hazretleri
“rahimehullah” buyurmusdur ki, bu âyet-i kerîme ki, meâlen
(Biz insana, babasına ve anasına ihsân etmegi emr etdik ki,
onun annesi, onu karnında zorluklara katlanarak tasımıs, güçlükle
dogurmusdur. Tasınması ve sütden kesilmesi otuz ay sürer.
Sonunda erginlik çagına erince ve kırk yasına varınca; Rabbim!
Bana ve anne ve babama verdigin ni’mete sükr etmemi ve
benim hosnud olacagım fâideli bir amel yapmamı nasîb eyle.
Bana verdigin gibi soyuma da salâh ver. Sana döndüm, ben
kendimi Senin yoluna adayanlardanım; demesi îcâb eder. Iste,
islediklerini en güzel seklde kabûl etdigimiz ve kötülüklerini
magfiret etdigimiz bu kimseler, Cennetlik olanlar ile berâber-
– 43 –
dir. Bu, verilen dogru bir sözdür) buyuruldu. Rivâyet olunmusdur
ki, bu âyet-i kerîme Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
nâzil olmusdur. Zîrâ Ebû Bekrden “radıyallahü teâlâ
anh” baska, muhâcirden ve ensârdan kendisi ve babası ve anası
ve zevcesi ve evlâdı islâm nûru ile nûrlanan yokdur.
Kırkbirinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı bâbında, sahîh hadîs-i serîflerde,
hazret-i Âiseden “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet olunmusdur.
Hazret-i Fahr-i kâinât “sallallahü aleyhi ve sellem”, son hastalıgında
bana hitâben buyurdular ki, yâ Âise, benim yanıma, baban
Ebû Bekri ve kardesin Abdürrahmânı da’vet eyle. Tâ ki, ben bir
vasıyyet yazdırayım. Zîrâ, benden sonra, bir kimse çıkıp, söylemeye
ki, ben halîfe olayım. Hâlbuki, Hak Sübhânehü ve teâlâ ve
mü’minler, Ebû Bekrden gayrisinin hilâfetini istemezler.
Kırkikinci Menâkıb: Ebûl’muîn el-Nesefî “rahimehullahü
teâlâ”, (Temhîd-i akâid) adlı risâlesinde imâmet bahsinde beyân
etmisdir ki, imâmet, nass ile sâbit olunmamısdır. [Ya’nî âyet-i
kerîme ve hadîs-i serîf ile bildirilmemisdir.] Hazret-i Alîye “kerremallahü
vecheh” ve evlâdı kirâmlarına, râfizîlerin söylediklerinin
aksine, nas olmadıgına delîl sudur ki, eger açıkca delîl olsa,
sahâbe-i güzîn hazretleri, ona ittifâk ederlerdi. Onların ittifâkları
tâbi’îne, tâbi’înden de, tebe-i tâbi’îne, onlardan da sâlihine
“rahmetullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, dahâ sonrakilere hattâ bize
ulasırdı. Alîyül mürtedâ hazretlerine ve evlâd-ı kirâmına imâmetin
geçisi ile alâkalı bir haber yokdur ki, Onlar o haberin naklini
gizli tutmus olsunlar ve eksik bildirmis olsunlar. Görülmezmi
ki, Eshâb-ı kirâm bize, naslardan ahkâm istinbâtı ve ahkâm-ı
islâmiyyeden bir cüz’ü naklde eksik bildirmeyip, aynen nakl etmislerdir.
Bu imâmlıgı gizledikleri düsünülemez. Bunun üzerine
o eserde bildirilir ki, hazret-i Server-i Enbiyâ “sallallahü aleyhi
ve sellem” fânî dünyâdan ayrıldıkları zemân, sahâbe-i kirâm
hazretleri Benî Sâidenin sofasında toplanıp, buyurdular ki, (biz
isitdik ki, Fahr-i kâinât “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Bir kimse ölse, hâlbuki zemânının imâmını bilmese,
onun ölümü câhiliyye devrindeki ölüm gibidir.) O hâlde, bizim
üzerimizden bir gün imâmsız geçmesi câiz olmaz. Imâmdan
murâd halîfedir. Onun için, kendi zemânında mevcûd olan imâmı
bilmemek büyük günâhdır. Zîrâ, dînin ahkâmından ba’zı sey-
– 44 –
lerin câiz olması imâm ile [halîfe ile] olur. Cum’a ve bayram nemâzları
ve yetîmlerin nikâhı gibi. Imâmın lâzım oldugunu ve
mevcûd olan Halîfeyi inkâr eden bir farzı inkâr etmis gibidir.
Farzı inkâr etmek küfrdür.) Ensârdan bir kimse kalkıp, muhâcirine
dedi ki, bizden bir emîr olsun ve sizden bir emîr olsun. Hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü anh” ayak üzerine kalkıp, dedi ki,
Muhakkak ben öyle zân ederim ki, hazret-i Alî “radıyallahü
anh” buna lâyıkdır. Ben isterim ki ona bî’at edeyim. Hazret-i Alî
ayaga kalkıp, buyurdu ki, kalk yâ Ebâ Bekr! Allahü teâlânın ve
Resûlünün halîfesisin. Seni hazret-i Resûl-i ekrem takdîm etmisdir.
Kim seni geride bırakabilir. Ben Resûlullah hazretlerinin
huzûrunda idim. Bana emr edip, buyurdular ki, var Ebû Bekre
söyle, nâsa imâm olup, nemâz kıldırsın! Resûl-i ekrem hazretlerinin
râzı oldugu bir kimseden, biz elbette râzı olduk. Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” dînimizdeki bir isde râzı oldugu
kimseden dünyâlık bir is için râzı olmaz mıyız, dedi. Resûlullahın
halîfesi diye tesmiye etdiklerine sebeb odur ki, hazret-i Resûl-
i mükerrem, Ebû Bekr hazretlerini kendi makâm-ı serîflerine
ki, imâmet makâmı idi, halîfe nasb etdiler. Ömrlerinin sonunda
nâsa [müslimânlara] imâmet edip [imâmlık yapıp], nemâz kıldırdı.
Bir rivâyetde yedi gün ve bir rivâyetde üç gün imâmlık
yapdı. Sahâbe-i kirâm hazretlerinin cümlesi Alîye “radıyallahü
anh” muvafakat edip, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka bî’at etdiler.
Bî’at oldukdan sonra, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin defnine mesgûl oldular. Sonra va’z edip,
buyurdu ki, ben sizin üzerinize vâlî kılındım. Hâlbuki, hayrlınız
degil idim. Beni kabûl edin. Hemen yine hazret-i Alî kalkıp, buyurdular
ki, biz seni ne kabûl ediciyiz ve ne kabûllük taleb ediciyiz.
Hazret-i Resûl-i Muhterem seni takdîm etmisdir. Kim ola ki,
te’hîr etsin [Ya’nî Resûlullahın geçirdigi makâmdan kim seni geride
bırakabilir.].
Bir gün gördüler ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk çarsıda bir kadına
gömlegini satıp, ücreti ile yiyecek alır. Dediler ki, sana beytülmâldan
nafaka ta’yîn edelim. Sen müslimânların islerini gör.
Hergünde veyâ ikigünde iki dirhem ta’yîn etdiler. Yine kendi buyurdular
ki, ben za’îf bir kulum. Yevmiye iki dirhemlik amele
kudretim yokdur. Öyle olunca, iki dirhem bana harâm olur. Ondan
sonra bir dirhem ve iki dank, ta’yîn etdiler. Hazret-i Ebû
– 45 –
Bekr “radıyallahü anh” o bir dirhem ile iki dankı alıp, bir testiye
koyardı. Yine gizliden mal satar kendisine harcardı. Vefâtları
yaklasdıgı zemân, o testiyi istedi ve onda olan akçeyi dökdü. Kerîmeleri
Âise-i Sıddîka hazretlerine buyurdular ki, bu akçeyi
Ömer bin Hattâb hazretlerine götür. De ki, bu mal müslimânlarındır.
Bunu müslimânlardan ihtiyâcı olanlarına versin. Âise-i
Sıddîka da o meblâgı hazret-i Ömer hilâfet makâmına geçdikde,
huzûruna götürüp ve babasının vasiyyetlerini beyân etdiklerinde,
hazret-i Ömer, aglayıp, (Ey Sıddîk! Bizi büyük zahmete bırakdın.
Ne garîb Ebû Bekr ki, öldükden sonra yine adâlet etdin.
Kim senin yolundan yürüyebilir,) deyip, mubârek gözlerinden
yas revân oldu. Rivâyet olunmusdur ki, Resûl-i ekrem hazretlerinin
intikâlinden sonra [âhıreti sereflendirdikden sonra], Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, hilâfet müddetlerinde,
günden güne za’îflediler. Za’îflikleri gün geçdikce artdı. Bir gün
Âise-i Sıddîka ona sordular ki, ey benim babam, sana ne oldu ki
gün be gün za’îflersin. Cevâbında buyurdular ki, ey kızım, bilmis
ol ki, Muhammed Mustafâ hazretlerinin ayrılıgı beni za’îf eyledi.
Ey azîzler, bunu fikr edip, kıyâs edin ki, ne seklde muhabbeti olmak
gerek ki, bu seklde za’îf olmaga sebeb olsun. Kalbinde böyle
bir Hakkın serverine, (Allahü teâlâ muhâfaza etsin) sûi’zannı
olan kimseye yazıklar olsun! Allahü teâlâ hazretlerinden nasıl
rahmet umarlar. Habîbullah hazretlerinden ne yüz ile sefâ’at
ümîd ederler.
Kırküçüncü Menâkıb: Hazret-i Âise-i Sıddîka “radıyallahü
teâlâ anhâ” der ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk dünyâdan âhırete
göç etdiler. Eshâb-ı kirâm hazretlerinin hepsi bu serveri nereye
defn edelim, diye tereddüd etdiler. Hazret-i Âise buyurdu
ki, bu tereddüdün asırı ızdırâbından uyumusum. Kulagıma bir
ses geldi. (Dostu dosta kavusdurun!) diyordu. Uykudan uyanıp,
bu hâdiseyi Eshâb-ı kirâma anlatdım. Onlar da biz de bu sesi
isitdik; dediler. Mescid içinde nemâz kılanlar bile isitdik dediler.
Bundan sonra, müsâvereye ihtiyâc kalmayıp, sübheleri gitdi.
Sonra götürüp, Habîb-i Ekrem hazretlerinin yanına defn etdiler.
(Sevâhid-ün-nübüvve)den terceme olunmusdur.
Kırkdördüncü Menâkıb: Sahîh hadîs-i serîf isnâdıyle, Câbir
bin Abdüllah “radıyallahü anh” hazretlerinden rivâyet eylediler.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” vefâtına yakın
– 46 –
vasıyyet etdi. (Ben vefât etdikden sonra, beni su Beyt-i serîfin
kapısına götürün. Resûl-i ekrem hazretlerinin kabr-i serîfleri
oradadır. O kapıyı çalınız. Eger o kapı size açılırsa, beni oraya
defn ediniz.) Câbir “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, biz onu alıp,
gitdik. O kapıyı çaldık, dedik ki, iste Ebû Bekr. Ister ki, sizin yanınıza
defn olunsun. O kapı açıldı. Biz o kapıyı kimin açdıgını
duymadık. Içeri giriniz, onu defn ediniz, sesini duyduk. Hâlbuki
ne bir sahs, ne bir sey gördük.
Kırkbesinci Menâkıb: Fahr-il kevneyn “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, âhırete sefer etdikden sonra, münâfıklar
bas kaldırıp, arabların ekserîsi mürted oldular. Iki vilâyetin
ehâlisi islâmiyyetden ayrılmadılar. Mekke ve Medîne ehl-i islâmı
sakladılar. Mürtedler ittifâk edip, zekât toplıyanları öldürdüler.
Itâ’atden çıkdılar. Kadınlarının ellerine kına yakdılar. Resûl-
i ekrem hazretleri âhırete sefer etdigi için, defler çaldılar.
Nagme ile si’rler okudular. Bu haber Eshâb-ı Güzîne geldi. Çok
üzüldüler ve mahzûn oldular. Mescîde toplanıp, mesveret etdiler.
Ondan sonra kalkıp, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın evinin kapısına
geldiler. Dediler ki, yâ Ebâ Bekr! Hazret-i Resûl, sizi yerine
halîfe ta’yîn etdi ki, cümle müslimânların hâline mukayyed
olasınız [hâllerini gözetesiniz]. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” âhırete sefer edeliden beri, dısarı çıkmadınız ve
kimseye karısmadınız. Gece gündüz agladınız. Lütf edip, simdiden
sonra dısarı çıkıp, müslimânların islerini görüp, mürtedlerin
üzerine varmak için lâzım olan tedârîki bir gün evvel görmek lâzımdır.
Hazret-i Ebû Bekr, Habîbullah hazretlerinin ayrılıgından
o dereceye varmıs idi ki, yürüyen meyyit olmus idi. Lâkin ne
çâre ki, din gayreti Onu yerinde koymadı. Bir münâdi ile seslendirdi
ki, nemâza hâzır olun! Muhâcirin ve Ensârın temâmı bir
araya geldiler. Emîr-ül-mü’minîn hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
minber üzerine çıkıp, hutbe okudu. Buyurdu ki, Ey mü’minler!
Biliniz ki, her kim Muhammed aleyhisselâma taparsa, Muhammed
aleyhisselâm âhıret âlemine göç etdi. Her kim Muhammed
aleyhisselâmın Allahına taparsa, o Allah diridir, serîki yokdur.
Yine dedi ki, Ey müslimânlar! Biliniz ki, münâfıklar, açıkdan fitne
çıkardılar. Allahü teâlâ ve Resûlünün zekât toplayıcılarını öldürdüler.
Eger biz bu isi basit tutarsak, onlar kuvvet bulur. Islâmiyyet
za’îf olur. Yemîn etdim ki, vallâhi, bugünden sonra onlar
ile harb ederim. Onlar ile benim aramda kılınç vardır. Sonra
– 47 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, ayak üzerine kalkıp,
dedi ki, Ey Allahü teâlânın Resûlünün halîfesi. Cümlemiz emrine
mutîyiz. Lâkin Üsâmeye de haber gönderin. Cümle asker ile
gelsin. Bu az is degildir. Hazret-i Ebû Bekr buyurdu ki, Üsâmeye
ihtiyâcımız yokdur. Burada hâzır olan asker kâfî gelir. Allahü
teâlâ hazretlerinin fadlı ile ve Habîbullah hazretlerinin
mu’cizeleri ile mürtedlerin hakkından gelirler. Büyükler demislerdir
ki, sultân gönüllü olsa, hiç düsmân onun üzerine zafer bulamaz.
Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, nice
büyük sahâbîler ile minber dibinde oturmusduk. Ceng niyyetine
durduk. Herbirimiz Ebû Bekrin “radıyallahü anh” emri ile, yüreklenip
ve kuvvetlenip, arslan gibi sâhlandık. O sâat, gazâ davulları
çalındı. Onbin asker silâhlanıp, hâzır oldular. Hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü anh” Hâlid ibni Velîdi, hâzır edip, onbin
askere kumandan ta’yîn edip, cümlesini Allahü teâlâ hazretlerine
ısmarladı. Mürtedler üzerine gönderdi. Hâlid bin Velîd askeri
ile varıp, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin kudreti ile,
Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zekât toplıyan
me’mûrlarını sehîd eden tâifeyi, katl eyledi. Ondan sonra
Hâlid bin Velîd “radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefâtında ellerine
kına yakan, defler çalan kadınları getirtdi. Ellerini kestirdi.
Baslarını atese bırakdılar. Bunları siyâset için yapdılar. Ondan
sonra bütün mürtedler gelip, pismân olup, emân dilediler. Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” huzûruna nâme yazdılar. Yanıldık,
hatâ isledik. Nemâz kılalım, zekât verelim. Her ne buyurur
isen yerine getirelim. Hemen Hâlid bin Velîdi üstümüzden kaldır.
Zîrâ, damarımızı kurutdu, kökümüzü kesdi, dediler. Ebû
Bekr hazretleri “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, ben Peygamberimizin
huzûrunda isitdim ki, (Hâlid, Allahü teâlâ hazretlerinin
kılıcıdır. Aslâ bos yere kan dökmez.) Mâdem ki emân dilediler
ve itâ’at gösterdiler, geri döndüler, îmâna geldiler, Hâlid
bin Velîd onlara zarar vermez. Sonra onu geri çagırdı. Çok ikrâmlarda
ve ihsânlarda bulundu. Bu haber, tevârihden (târîh kitâblarından)
alınmısdır.
Kırkaltıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahı teâlâ anh”
buyurdu ki, hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” bir gecelik
ameline veyâhud bir sâatlik ameline, bütün ömrümce isledigim
amelleri mümkün olsa degisirim. Sordular ki, yâ Emîr-el
– 48 –
mü’minîn! Ebû Bekrin o günde bir gecelik ameli ne idi. Buyurdular
ki, o gece ki, Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine hicret etmek emr oldu. Birçok Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” arasında Ebû Bekr, Fahr-i
âlem hazretlerine yol arkadası ta’yîn olundu. Hak sübhânehü ve
teâlâ huzûrunda ve Habîbullah katında mukarreb olup, mertebesi
yüksek olmasa, bu se’âdete ve bu izzete vâsıl olmaz idi. Resûl-
i ekrem hazretleri ile Mekke-i Mükerremeden, Medîne-i
münevvereye tesrîf buyurdular. Bundan büyük devlet-i ebedî ve
se’âdet-i sermedî bir kimseye müyesser olmamısdır. Bundan
sonra da müyesser olmaz. Yine o günde bir sâatlik amel odur ki,
Fahr-i âlem hazretleri âhırete sefer etdikde, arabların çogu,
mürted oldular. Ben vardım. Hazret-i Ebû Bekre dedim: Yâ Resûlallahın
halîfesi. Mel’ûnlara bir kaçgün müddet verseniz câiz
degil midir. Buyurdular ki, yâ Ömer! Muhakkak ki bu islâm dîni
kemâl mertebe temâmlanıp, kuvvetlenmisdir. Simdi geri dönüs
yokdur. Nitekim Allahü teâlâ azze sânehü kelâm-ı kadîminde,
Mâide sûresi, 3.cü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Bugün dîninizi
sizin için ikmâl eyledim. Üzerinize olan ni’metimi temâmladım
ve size din olarak islâmiyyeti vermekle râzı oldum) buyurmusdur.
Simdi, o Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri ilâh
yokdur. Bir an emân vermeyip, ben onlara kılıç çekip, mürtedler
ile kılıçdan gayri nesne ile söylesmem, dedi. Ebû Bekr “radıyallahü
anh”, halîm, selîm tabî’atli, sefkat ve merhamet üzere
iken, bunların hakkında böyle buyurdukları, îmânının kuvvetindendir
ve yakîninin ziyâdeligindendir. Bundan sonra dîn-i islâma
zevâl gelmiyecegini, kuvvetinin azalmıyacagını bildigi için,
böyle kat’î cevâb verdi. Kalb-i serîfleri, Resûlullah hazretlerinin
kalb-i serîflerine uygun olup, îmânının kuvveti ve sıdkı, bu mertebe
kemâl bulmus idi ki, bir kimse bunun derecesine yetismemisdir.
Simdi, hazret-i Ömer gibi bir sultân-ı zîsân, hazret-i Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hakkında böyle sehâdet edince, kıyâs
eyle ki, hazret-i Ebû Bekrin derecesi, ne yüksek ve âlî,
se’âdetli derecedir. Bunlara muhabbet edip, hâlis sevenler dünyâda
ve âhıretde insâallah mahrûm kalmazlar.
Kırkyedinci Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” son hastalıgında buyurdu ki; hilâfeti kime bırakacagım
konusunda, tekrâr istihâre eyledim. Allahü teâlâdan dile-
– 49 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:4
dim ki, bana rızâsına uygun olanı versin. Bilirsiniz yalan söylemem.
Hiçbir akllı kimse Allahü teâlâya kavusma vaktinde [ya’nî
ölüm ânında] kendine iftirâ yapılmasını arzû etmez ve müslimânları
aldatmagı uygun bulmaz. Dediler ki, ey Resûlullahın halîfesi.
Hiç kimsenin dogrulugunuza sübhesi yokdur. Ne söyliyecek
isen, söyle. Buyurdu ki, gecenin sonunda, uykum bana gâlib geldi,
uyudum. Resûl-i ekrem hazretlerini gördüm. Iki beyâz kaftan
giymis. O kaftanların etrâfını [eteklerini] ben tutuyordum. Ne
zemân ki o iki kaftan yesil olmaga ve parlamaga basladı. Söyle
ki, bakanların gözlerini alırdı. Resûlullah hazretlerinin iki tarafında,
iki uzun boylu kimse vardı. Gâyet güzel yüzlü idiler. Elbiseleri
nûr gibi ve bakanlara sürûr verirdi. Hazret-i Resûl-i ekrem
bana selâm verip, benimle müsâfehâ ederek, sereflendirdi. Mubârek
elini benim gögsüme koydu. Bende olan ızdırâb geçdi. Dedi
ki, ey Ebû Bekr! Sana kavusma arzûmuz artmısdır. Vakti geldi
ki, bizden yana gelesin. Ben uyku içinde o kadar aglamısım ki,
ehlim haberdâr olmuslar. Bana sonra haber verdiler. Ben de dedim,
(Ben de sizi özledim, yâ Resûlallah!). Buyurdular ki, yerine,
bu ümmet için ümmetin âdil ve sâdıkı, yerde ve gökde herkesin
rızâsını kazanmıs, zemânının temizi olan Ömer bin Hattâbı geçir.
Bu iki kisi senin vezîrlerindir, dünyâda yardımcılarındır, vefâtın
zemânında yardımcılarındır. Cennetde komsularındır. Ondan
sonra bana haber verdiler ve dediler ki, fikr ve vehmden kurtuldun
ve sen Sıddîksın. Gökde melekler içinde Sıddîksın. Yerde
halk içinde Sıddîksın. Dedim ki, yâ Resûlallah! Anam-babam sana
fedâ olsun. Bu iki kisi kimlerdir ki, bunların benzerini görmedim.
Buyurdu ki, bu iki kisi Cebrâîl ve Mikâîldir. Sonra gitdiler.
Ben uyandım. Yüzüm göz yasından ıslanmıs. Âile efrâdım basımın
ucunda aglasırlardı.
Kırksekizinci Menâkıb: Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” son hastalıgında, kendisinin evlâdını, hazret-i Âise-i
Sıddîkaya ısmarladı. Iki oglan iki kız vasıyyet eyledi. Hazret-i
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” der ki, hâlbuki, bir kız kardesim
var idi. Diger kız kardesim hangisidir, dedim. Hanımım hâmiledir.
Öyle zân ederim ki, dogurdugu kız olsa gerekdir. Sonra, dogum
oldu. Kız evlâdı oldu.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Zemânının kutbu ve bir dânesi,
seyyid Mahmûd naksibendi el-umverî elmulakkab bi el’azîz
– 50 –
“kuddise sirruh” ilmi tecridde, kendi te’lîf etdigi (Güzîde) adlı
nefîs risâlesinin yirmidokuzuncu bâbında, beyân buyurmusdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe oldular.
Yemâme vilâyetinde Müseyleme adında bir kezzab [yalancı]
peygamberlik da’vâsında bulundu. Hazret-i Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” sahâbe-i kirâmı Yemâme vilâyetine gazâya
gönderdi. Büyük savas olup, Müseyleme-i kezzâbı öldürdüler.
Târîhde söyle beyân olunmusdur: Müseyleme cenginde;
Eshâb-ı kirâmın mubârek hâtırlarına korku geldi. Kur’ân-ı kerîm
hâfızları katl olundugu için, Kur’ân-ı kerîm yeryüzünden
kalkacak diye korkdular. Allahü teâlâ hazretleri, hazret-i Ömerin
mubârek kalbine ilhâm eyledi ki, Kur’ân-ı azîmi bir araya
toplayıp, bir mıshaf yazılsın. Hemen kalkıp, Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” huzûruna vardı. Durumu arz etdi. Hazret-i
Sıddîk buyurdular ki, Ben bu iste fikr ve teemmüle [ya’nî etrâflıca
düsünmege] muhtâcım. Zîrâ Habîb-i ekrem hazretleri,
cem’ etmediler. Cem’ edin diye emr de buyurmadılar. O zemân
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin de mubârek
kalbine Allahü teâlâ ilhâm buyurdu ki, hayr, Kur’ân-ı azîmi
toplayıp, bir mushaf yazmakdadır. Zeyd bin Sâbit hazretleri buyurdular
ki, bir gün hazret-i Ebû Bekr beni istemis. Ben de huzûruna
vardım. Gördüm ki, hazret-i Ömer de, hazret-i Ebû
Bekr de, durumu açıklayıp, Kur’ân-ı azîmi cem’ etmegi bana
teklîf etdiler. Bu is daglardan agır geldi. Bir nice gün sonra, Allahü
teâlâ hazretleri benim kalbime de ilhâm eyledi ki, hayr,
Kur’ân-ı kerîmi cem’ etmekde, bir araya toplamakdadır. Ben
ise hazret-i Peygamberin zemân-ı serîflerinde vahy kâtibi idim.
Cebrâîl-i emîn hazret-i Peygambere kırâet etdiklerinde, son kırâetlerinde
bile hâzır idim. Sonra Kur’ân-ı azîmi o tertîb üzere
toplamaga teveccüh edip, tahtalarda ve kâgıdlarda, taslarda ve
agaçlarda yazılanları ve Eshâb-ı kirâmın hâtırlarında mahfûz
olanları toplayıp, Resûl-i ekrem hazretlerinden son zemânında
dinledigim tertîb üzere yazdım. Sûre-i Berâenin sonuna varınca;
127.ci âyet-i kerîmesinden sonra, sûre sonuna kadar hâtırımdan
gitdi. [Son iki âyet.] Ba’zı kimselere sordum. Sonra Huzeymetebni
Sâbit el ensârî hazretlerinin yanında buldum. Yerine
yazdım. Sonra Sûre-i Ahzâba kadar yazdım. Ahzâb sûresinin
23.cü âyetini hazret-i Resûl-i Ekremden isitmis idim. Kaybetdim.
Onu taleb eyledim. Yine Huzeyme-i Ensârî hazretlerinin
– 51 –
yanında buldum. Yerine yazdım. Nihâyet Mushafı temâmladım.
Halîfeye götürdüm. Ona (ilk Mushaf) diye ad koydular.
Hazret-i Alî, hazret-i Ebû Bekr hakkında buyurdular ki, Hazret-
i Ebû Bekr, insanlar arasında en büyük sevâba kavusmusdur.
Kur’ân-ı kerîmi, levhalardan toplu hâle ilk getiren odur.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın hilâfeti zemânında bu Mushaf,
onun yanında kaldı. Hazret-i Sıddîk-ı ekber, âhırete göçdükden
sonra, hazret-i Ömerin yanında durdu. Hazret-i Ömer âhırete
göçdükden sonra, Resûlullah hazretlerinin muhterem zevceleri,
hazret-i Ömerin kızı Hafsanın “radıyallahü teâlâ anhâ” yanında
durdu. Hazret-i Ebû Bekrin hilâfet müddeti iki sene oldu.
Eksik ve fazla rivâyet de vardır. Ömrleri altmısüç senedir.
Hicretin onüçünde, mubârek cemâzil evvelin yirmiikisinde aksam
ile yatsı arasında vefât etdiler.
Ellinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî, (Meâlimüttenzîl) adlı tefsîrinde,
Lokmân sûresinde, meâl-i serîfi (Tevhîd ve tâ’atim yoluna
gidenlere tâbi’ ol ki, onlar Peygamber aleyhisselâm ve Eshâbıdır)
olan, onbesinci âyet-i kerîmenin tefsîrinde, Atâdan nakl
buyurmuslardır ve o ibni Abbâs hazretlerinden nakl etmisdir.
Buyurdular ki, âyet-i kerîmedeki kimseden murâd Ebû Bekr-i
Sıddîkdır “radıyallahü anh”. Bunun açıklaması odur ki, Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” islâma geldigi vakt, hazret-i Osmân,
Talha ve Zübeyr ve Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü teâlâ aleyhim ecma’în” yanına geldiler.
Dediler ki, Sen bu seklde tasdîk edip, îmân getirdin mi. Evet. O
dogru sözlüdür. Siz de îmân getirin, dedi. Sonra hepsini alıp,
hazret-i Habîb-i ekremin huzûr-u serîflerine götürdü. Müslimân
oldular. Bunların müslimân olmaları hazret-i Ebû Bekrin irsâdı
ile oldu. Allahü teâlâ onun medhinde buyurdu: (Bana dönen
kimsenin yoluna tâbi’ ol.) Ya’nî Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ
anh” yoluna tâbi’ ol, demekdir.
Ellibirinci Menâkıb: (Ravda-tüs-sekâyık) kitâbında, Ömer
bin Hattâbdan “radıyallahü anh” rivâyet olunmusdur. Buyurdular
ki, hazret-i Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
âhıreti sereflendirdikleri zemân, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
anh”, bir acâib rü’yâ gördü. Uykusunda öyle siddet ile
agladı ki, kapısı önünden geçerken aglamasını isitdim. Merâk
edip, kapısını çaldım. Hazret-i Sıddîk uyandı. Kapıyı çalmam se-
– 52 –
bebi ile kalkıp, benim için kapıyı açdı. Gözlerinin yası, sakaklarının
üzerinden akardı. Sordum. Yâ Ebâ Bekr, niçin bu kadar
agladınız. Benim için Eshâb-ı Güzîni topla. Gördügüm rü’yâyı
onlara haber vereyim, dedi. Ben de Sahâbe-i kirâmı topladım.
Cümlesi huzûrlarında hâzır oldular. Hazret-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, Gördüm ki, kıyâmet kopmus. Insanlar
hesâb yerine sevk olunur. Bir bölük mevki’ sâhibleri gördüm.
Minber üzerinde, yüzleri parlak, yaldız gibi parlar. Bir melege
sordum. Bunlar kimlerdir. Dedi ki, bunlar Peygamberlerdir.
Muhammed aleyhissalâtü vesselâm hazretlerine muntazırlardır
[onu beklerler]. Zîrâ sefâ’at dizgini Muhammedin “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yedindedir. Hazret-i Muhammed aleyhisselâm
nerededir, diye sordum. Dedi ki, Arsın kenârındadır.
Dedim ki, beni hazret-i Muhammed aleyhisselâmın huzûr-ı serîflerine
götür. Ben Onun hizmetcisi ve arkadasıyım. Ben Ebû
Bekr-i Sıddîkım. Melek beni Resûlullahın huzûruna götürdü.
Gördüm ki, mubârek bası açık. Imâmesini [sarıgını] arsın önüne
koymus. Rıdâsı ile belini baglamıs. Sag eli arsın kenârında. Sol
eli Cehennemin kapısının halkasında. Istigâse edip, derdi ki, yâ
Rabbî! Ümmetime merhamet buyur. Ümmetim içinde ülemâ
var, Evliyâ var. Sülehâ var. Mücâhidler var. Hâcılar var. Allahü
teâlâdan nidâ geldi ki, yâ Muhammed! Itâ’at edenleri söylersin.
Âsileri zikr etmezsin. Fâsıkları, serâb içenleri ve zâlimleri, fâiz
yiyenleri, zîna yapanları, kan dökücüleri zikr etmezsin. Muhammed
aleyhisselâm, yâ Rabbî! Onlar Senin buyurdugun gibidir.
Lâkin onlarda müsrik ve sana ogul isnad edici ve saneme ibâdet
edici [puta tapan] ve tevhîdden dönücü yokdur. Ümmetim üzerine
sefâ’atimi kabûl et. Gözlerimden akan yaslara acı, deyip,
yalvarmaga basladı. Ben Habîbullah hazretlerine asırı muhabbetimden
ve acıdıgımdan, dedim ki, yâ Resûlallah! Niçin bu kadar
aglıyor ve yalvarıyorsunuz, kendinizi çok yoruyorsunuz. Mubârek
basını kaldırdı. Sol eli, Cehennemin kapısının halkasında idi.
Cehennem kapısını baglayıp, buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Rabbimden
ümmetimi sordum. Yalvarmam asırı oldugu için, Rabbim
teâlâ sânına uygun olarak, ümmetimi bana bagısladı. Benim ümmetim
üzerine üzüntümü kaldırdı. Ben irâde etdim ki, yâ Resûlallah!
Hak sübhânehü ve teâlâ sana ba’zısını mı, bagısladı, yoksa
hepsini mi diye söyliyecekdim. Sormadan önce sen kapıyı çal-
– 53 –
dın yâ Ömer. Uyandım. Hazret-i Ebû Bekr bu sözü söyledigi ânda,
evin içinden, bir ses isitdik: (Hepsini, hepsini bagısladı yâ Ebâ
Bekr. Yalnız bir mü’mini kasd ile öldürenleri bagıslamadı. Onlar
Cehennemde sonsuz kalacaklardır,) buyurdu. Hepimiz kalkıp,
Allahü teâlâ hazretlerine hamd etdik ki, böyle bir Peygamberin
ümmetinden eyledi. Raûfdur, rahîmdir, sefâ’ati bizim hakkımızda
kabûl olundu. Böylece maksadına vâsıl oldu, kavusdu.
Elliikinci Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânında, Medîne-i Münevverede gezerken,
bir evin kapısı önüne geldi. O evin içerisinden aglama sesi isitdi.
Bir kadın si’r okuyup, gözünden yas akıtır. O si’rin ma’nâsı
budur:
Ey ay yüzlüm, Sen aydan dahâ fazla güzelsin.
Parlak ay yüzün ile, günesi alt edersin.
Dâyem (Dadım) henüz agzıma südü koymadan önce.
Senin yâkut dudaklarını, hâtırlayıp, kan içdim.
Bu si’rin okunusu, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın mubârek kulaklarına
te’sîr etdi. Kapıyı çaldı. Ev sâhibi dısarı çıkdı. Ondan
süâl buyurdular ki, hür müsün, rakîkmisin [köle misin]. Bu beyti
kimin için okursun. Kimin için aglıyorsun. Kadın dedi ki, yâ Resûlullahın
halîfesi. O ravda-i münevvere hakkı için, bunu benden
sorma. Buyurdular ki, gönlün sırrını duymayınca bu makâmdan
adımımı atmam. Câriye, içden bir âh çekerek, Benî Hâsim gençlerinden
birisini söyledi. Sıddîk hazretleri mescide vardı. O câriyenin
sâhibini bulup, parasını ödeyip aldı ve âzâd etdi. Sevdigi
gence nikâh etdi veyâ bagısladı. Hazret-i Molla Câmî (Bahâristân)
kitâbında, bu hikâyeyi rivâyet buyurmuslar ve bu si’ri söylemislerdir:
(Ey gönül! Cihânın bütün maksadlarını bir tarafa bırakmıs
olan kimseden baskası, seni sevdigin ile birlesdiremez. Is,
maksad [arzû] derdi ile hâsıl olur. Eger derdin yoksa, inle ki, bir
gönül ehli sana acısın da murâdına kavusdursun!)
Elliüçüncü Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” için bildirilen âyet-i kerîmeler hakkındadır. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra, hak
üzere halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
oldugu icmâ’ ile sâbit olmusdur.
1– Yukarıda zikr olundugu minvâl üzere, Hak sübhânehü ve
– 54 –
teâlâ hazretleri Kur’ân-ı azîmde haber vermisdir ve buyurmusdur:
(Sizden îmân edip de, sâlih amel isleyenlere, Allahü teâlâ
söyle va’d buyurdu: Yemîn olsun ki, kendilerinden evvel gelen
Isrâil ogullarını nasıl kâfirlerin yerine getirdi ise, onları da kâfirlerin
arâzîsine getirecek (hâkim kılacak), onlara kendileri
için seçdigi islâmı kuvvetlendirip, icrâ imkânı verecek, onları
korkularının arkasından muhakkak emniyyete kavusduracakdır.
Allah, müslimânların düsmanlarını helâk edecekdir. Böylece
bana hiçbir seyi ortak kosmıyarak, hep bana ibâdet edeceklerdir.
Kim bundan sonra nankörlük ederse, iste onlar asıl fâsıklardır.)
[Nûr sûresi ellibesinci âyet-i kerîme meâli.]
Âlimler buyurdular ki: Allahü teâlâ, îmân getirip, iyi ameller
isleyen kimselere va’d etmisdir ki, onlardan elbette yeryüzünde
halîfeler yapar. Nitekim o kimseler ki, onlardan evvel de halîfe
oldular. Ya’nî benî Isrâilin dinleri ki, begenilmisdir. Onlara elbette
bedel verir. Onlara korkudan sonra emînligi verir. Tâ ki ibâdet
ederler, Allahü teâlâya hiç birseyi serîk eylemezler. Her kim ki
bir ni’mete ondan sonra küfrân getirirse, onlar fâsıklardır.
Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve
Eshâb-ı kirâm Mekke-i mükerremede müsriklerden korkuda
idiler. Medîne-i münevvereye gitdikden sonra, yine korku fazla
idi. O vakt emîn oldular ki, Allahü teâlâ dînini her yere yaydı
ve onları düsmân üzerine gâlib getirdi. Bu âyet-i kerîmede; Ebû
Bekr “radıyallahü anh” hazretlerinin ve diger halîfelerin hilâfetlerinin
dogruluguna delîl vardır. “Rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în”. Ondan dolayı ki, Allahü teâlâ hazretlerinin, va’dinden
dönmek ihtimâli yokdur.
2– (Dîni kuvvetli, malı çok olanlar, fakîr akrabâsına, Allah
yolunda hicret edenlere mal vermemege yemîn etmesin. Onların
kusûrlarını afv edip, bagıslasınlar. Böylece, Allahü teâlânın
sizi afv etmesini istemez misiniz. Allahü teâlâ gafûrürrahîmdir.)
[Nûr sûresi yirmiikinci âyet-i kerîmesinin meâli.] Bu âyet-i kerîmenin
nüzûl sebebi su idi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh”,
Mıstaha nafaka vermemege yemîn etdi. Çünki o, hazret-i Âise
hakkında yakısıksız sözler söylemis idi. Bu Mıstah fakîr bir kimse
idi. Muhâcir idi. Ehl-i Bedr cümlesinden idi. Ebû Bekr-i Sıddîkin
teyzesi oglu idi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. Hazret-i Habîb-
i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bu âyet-i kerîme-
– 55 –
yi okuyunca, hazret-i Sıddîk “radıyallahü anh” (Allahü teâlâ bu
âyet-i kerîme ile nafaka vermedigim için beni bildiriyor. Bundan
sonra kimsenin nafakasını kesmiyecegim,) buyurdu.
3– (Ey îmân edenler! Sizden kim dîninden dönerse, Allahü
teâlâ, baska bir kavm getirir. Allahü teâlâ onları sever. Onlar da
Allahü teâlâyı severler. Mü’minlere tevâzû’ ederler. Kâfirlere
karsı siddetlidirler. Allah yolunda cihâd ederler. Ayblanmakdan
çekinmezler. Bu Allahü teâlânın bir ihsânıdır. Diledigi kullarına
verir. Allahü teâlânın fadlı çok genisdir, bu fadla lâyık
olanları bilir.) [Mâide sûresi ellidördüncü âyet-i kerîmesinin
meâli.] Bu âyet-i kerîme de Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü
anh” sânı hakkındadır.
4– (Emr ve yasaklarda Allahü teâlâya ve Resûline itâ’at
edenler, Allahü teâlânın kendilerine ni’met verdigi Peygamberler,
Sıddîkler, sehîdler ve sâlihlerle berâberdir. Onlar ne güzel
arkadasdır. Bu üstünlük Allahü teâlâ tarafından verilir. Allahü
teâlâ üstün kullarına mükafât verilmesini bilir.) [Nisâ sûresi 69
ve 70.ci âyet-i kerîmelerin meâli.] Bu âyet-i kerîmelerde delîl
vardır ki, hazret-i Habîbullah ile hazret-i Ebû Bekrin arasında
vâsıta yokdur. Bütün müslimânlar Ebû Bekr hazretlerine Sıddîk
derler. Bir sehâdetde, yarısı ile âdil, yarısı ile zâlim olmak lâyık
olmaz. Vâcib odur ki, Resûlullah hazretlerinin derecesi ile hazret-
i Ebû Bekrin derecesi arasında baska bir derece yokdur. Râfizîlerin
söyledikleri yanlısdır. Hem bu âyet-i kerîmelerde delîl
vardır ki, Allahü teâlâ hazretlerinin ni’meti bu tâife üzerine kendi
fadlındandır. Yoksa onlar bu ni’mete, ibâdetleri ile kavusmus
degillerdir. Kaderiyye fırkasının kavlinin aksine, Allahü teâlâ
(Bu Allahü teâlânın fadlındandır) buyurdugunu görmez misiniz.
Bu âyet-i kerîmelerde açıklandı ki, Râfizîlerin bâtıllıgı imâmet
bâbında, Kaderiyyenin bâtıllıgı inâyet bâbındadır.
5– (Ey îmân edenler! Allahü teâlâya ve Resûlüne ve Sizden
olan emîrlere itâ’at ediniz!) [Nisâ sûresi ellidokuzuncu âyet-i
kerîmesinin meâli.] Ikrime “radıyallahü anh” hazretleri der ki,
Ülül-emrden murâd, Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül-Fârûk hazretleridir.
Ondan dolayıdır ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu; (Benden sonra, Ebû Bekr ve Ömere tâbi’
olunuz. Onlar benim yanımda, vücûdda bas gibidir.)
– 56 –
6– (Eger siz harbe gitmiyerek Resûlüme yardım etmezseniz,
Allahü teâlâ ona yardım eder. Allahın Resûlünü kâfirler Mekkeden
çıkardıkları zemân, onun yanında Ebû Bekrden baska kimse
yokdu. Ikisi magarada berâberdiler. Resûl-i ekrem, arkadası
Ebû Bekre, mahzûn olma, Allahü teâlânın yardımı bizim ile berâberdir,
derdi. Allahü teâlâ ona [hazret-i Ebû Bekre] kalblere
rahâtlık veren sekînesini indirdi. Sizin görmediginiz ordu ile onu
kuvvetlendirdi. [Ya’nî melekler ile onu korudu.] Kâfirlerin küfre
da’vetini veyâ sirki alçak kıldı. Tevhîdi veyâ dînine da’veti
yüksek oldu. Allahü teâlâ Azîz ve Hakîmdir.) [Tevbe sûresi kırkıncı
âyet-i kerîme meâli.] Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh”
hazretlerinin o magarada endîsesi, kendi üzerine korkusundan
degildi. Lâkin ümmet üzerine sefkatinden idi. Zîrâ, hazret-i Peygamber-
i zîsâna dedi ki, eger beni öldürürlerse, ne olur. Bir
adam öldürmüs olurlar. Ammâ, eger mubârek cism-i latîfinize
bir elem erisir ise, ümmet helâk olur. Hazret-i Resûlullah buyurdular
ki, (Niçin düsünürsün o iki kimsenin hâlini ki, onların
üçüncüleri, Allahü teâlâ hazretleridir.) Üç gün magarada durdular.
Hazret-i Ebû Bekrin birkaç koyunu vardı. Âmir bin Füheyre
güderdi. Hergün o koyunları, o magara yanına götürürdü. Onlardan
süt içerlerdi. Resûlullah hazretleri magaradan çıkmak
niyyet etdi. Abdürrahmân bin Ebû Bekr-i Sıddîk, iki deve getirdi.
Binip gitdiler. Dört kisi oldular. Hazret-i Resûl-i ekrem, Ebû
Bekr-i Sıddîk, Âmir bin Füheyre, Abdüllah bin Âmir bin Abdülleys.
Sonraki ahvâlleri dahâ önce anlatılmısdır.
7– (... Allahü teâlâdan ancak âlim kulları korkar. Sübhesiz
ki, Allahü teâlâ azîzdir ve gafûrdur.) [Fâtır sûresi yirmisekizinci
âyet-i kerîmesinin meâli.] Imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe “rahmetullahi
aleyh”, Allah lafzının (h)sini ötüre ile, ulemâ kelimesinin
hemzesini üstün ile okudu. Allahü teâlâ hazretlerinin hasyeti,
burada ilm ma’nâsına olur. Ma’nâsı böyle olur ki, ilm ehlinin
hâtırını ancak Allahü teâlâ bilir. Bu âyet-i kerîmenin nüzûlü
o oldu ki, Ebû Bekr hazretlerinde bir korku hâsıl olmus idi.
Mubârek yüzünde belirtisi anlasılırdı. Hazret-i Server-i kâinât,
hazret-i Ebû Bekr ile bu konuda konusurdu. Allahü teâlâ hazretleri
bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu.
8– (Muhâcirin ve ensârdan, en önce îmân edenlerden ve onlara
iyilikde tâbi’ olanlardan Allahü teâlâ râzıdır. Onlar da Al-
– 57 –
lahü teâlâdan râzıdır. Onlar için Allahü teâlâ Cennetler hâzırlamısdır.
Altından ırmaklar akar. Orada ebedî kalırlar. Bu çok
büyük bir kurtulusdur.) [Tevbe sûresi 100.cü âyet-i kerîmesinin
meâli.] Resûlullah hazretlerine önce îmân getiren kimse hakkında
müfessîrin ihtilâf etmisdir. Bir kısmı dediler ki, en önce
îmân getiren Hadîce-i kübrâdır “radıyallahü teâlâ anhâ”. Bir
kısmı dediler ki, hazret-i Ebû Bekrdir “radıyallahü teâlâ anh”.
Bu kavl dahâ kuvvetlidir. Zîrâ hazret-i Resûlullah “sallallahü
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Eger Ebû Bekrin îmânı, bütün
mü’minlerin îmânları toplamı ile tartılsa, Ebû Bekrin îmânı agır
gelir.) Ondan dolayıdır ki, bir kimse, iyi bir is islese, bir baska
kimse de, o isledikden sonra o isi islese, bu ikincinin ecri evvelki
kisinin terâzîsine konur. Ikinci kisinin ecrinden bir nesne eksilmez.
Yine Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Ebû Bekrin sizin üzerinize üstünlügü, nemâz ve
orucunun çoklugu ile degildir. Onun sizin üzerinize üstünlügü,
onun gönlünde olan sey iledir.) Devâmlı üstünlük, Allahü teâlâ
hazretlerinin ma’rifetinden dolayıdır. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” ma’rifetullah ciheti ile hepsinden üstündür. Bir baskası,
ma’rifetullahda Ebû Bekr-i Sıddîkdan üstün olsa idi, üstünlük
onun hakkı olurdu.
9– (Ey îmân edenler! Allahü teâlânın râzı olmadıgı islerden
sakınınız ve sâdıklar ile berâber bulununuz!) [Tevbe sûresi
119.cu âyet-i kerîmesinin meâli.] Sa’îd bin Cübeyr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurur ki, bu âyet-i kerîmedeki sâdıklardan
murâd Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretleridir.
Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü anh” Ensâr üzerine
fazîletini bu âyet-i kerîme ile istidlâl etdiler. Ensâr muhâcirine
dediler ki, bizden bir imâm olsun, sizden bir imâm olsun. Hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü anh” minbere çıkdı. Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine senâ etdi. Buyurdu ki, ey Ensâr!
Mü’minlersiniz. Allahü teâlâ hazretleri bize sıdk vermisdir o
yerde ki, diyerek, meâl-i serîfi (... onlar [muhâcirler], Allahü teâlâdan
fadl ve rızâ talebi ile ve Allahü teâlânın dînine ve Resûline
nusret ile mülklerinden ve memleketlerinden ihrâc olundular.
O muhâcirler kavl ve fi’l ile dîni islâmda sâdıkdırlar) olan,
Hasr sûresi 8.ci âyet-i kerîmesini okudu. Ensârın temâmı kabûl
edip, kendilerinden bir halîfe olması da’vâsından vazgeçdiler.
– 58 –
10– (Dogruyu (Kur’ânı) getiren (Peygamber aleyhisselâm)
ve onu tasdîk eden (mü’minler) ise, iste bunlar takvâ sâhibi kimselerdir.)
[Zümer sûresi, 33. âyet-i kerîmesi meâli.] Alî bin Ebî
Tâlib hazretleri buyurdu ki, Sıdk ile gelen kimse hazret-i Muhammed
aleyhisselâtü vesselâm ve onu tasdîk eden, hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”.
11– (Mekke-i mükerremenin fethinden önce malını veren ve
cihâd eden kimseye, fethden sonra malını dagıtan ve cihâd
edenden dahâ büyük derece vardır. Allahü teâlâ hepsine Cenneti
va’d etdi.) [Hadîd sûresi 10.cu âyet-i kerîmesi meâli.] Kelebî,
bu âyet-i kerîmenin Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh”
hakkında indigini ve onun üstün oldugunu açıkca bildirdigini
söylemisdir. Hazret-i Sıddîkın fazîleti gayrilerden üstündür. En
önce o müslimân oldu. Haberde gelmisdir ki, Ebû Emâme,
Amr bin Enis hazretlerine dedi ki, niçin kuvvetli müslimân oldugunu
iddia edersin. Amr dedi ki, bunun sebebi sudur: Ben
halkı dalâletde gördüm. Bunlarda hak üzere hiç kimse görmedim.
Isitdim ki, Mekke-i mükerremede bir zât Peygamberlik
da’vâsı eder. Vardım, gördüm ki, kavmi Onun üzerine gâlib,
kendi maglûb, O mert kimseye dedim ki, sen nesin. Dedi ki,
Nebîyim. Dedim, Nebî nedir. Dedi ki, Allahü teâlâ hazretlerinin
Resûlüdür. Seni niye göndermis, dedim. Dedi ki, Onun birligini
bilmek, serîk getirmemek, putlara tapınmamak, sıla-ı
rahm etmek için gönderdi. Dedim ki, senin ile kim var. Bunun
üzerine dedi ki, bir hür, bir köle. Bakdım, Ebû Bekr ile Bilâl idi.
Ben de müslimân oldum. Onun için ki, üçüncü müslimân oldum.
Abdüllah bin Mes’ûd hazretleri buyurur ki, kılıcı ile müslimânlıgı
ilk açıga çıkaran, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” ve Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”. Hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurur, Islâmda herkesden
evvel olan Resûlullahdır “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”,
ikinci Ebû Bekrdir “radıyallahü anh”, üçüncü Ömerdir “radıyallahü
anh”. Yine buyurdu; bir kimse ki, beni Ebû Bekr ve
Ömerden “radıyallahü anhüm” üstün gösterir ise, ona had cezâsı
vururum. Ve sâhidligini kabûl etmem.
12– (Onlar için nedir ki, Rablerine da’vet olundukda, icâbet
edip, emr ve nehyinde itâ’at ederler. Nemâzı sartları ve erkânı ile
devâmlı kılarlar. Emrlerinde mesveret ederler. Verdigimiz rızk-
– 59 –
dan fakîrlere ve hayra verirler.) [Sûrâ sûresi 38.ci âyet-i kerîme
meâli.] Bu âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin sânını bildirmek için nâzil olmusdur. Zîrâ bütün
malını fakîrlere dagıtdı. Ne kadar, kötülediler. Kötüliyenlere
iltifât etmedi. Bu hükm bütün mü’minler hakkında müsterekdir.
13– (Yâ Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”! Hudeybiyeden
geri dönenlere de ki, siz, siddetli cengci bir kavm ile
harbe da’vet olunursunuz ki, tâ, onlar islâma gelinceye kadar
veyâ onlardan cizye kabûl olununcaya kadar muharebe olunur.
Onlar müsrikler veyâ Peygamber aleyhisselâmdan sonra mürted
olanlardır. Eger siz o cengde hulûs ile harb ederseniz, Allahü
teâlâ size dünyâda ganîmet ve âhıretde Cennet verir. Eger
bundan önce Hudeybiyede i’râz etdiginiz gibi, o muhârabede
de i’râz ederseniz, Allahü teâlâ sizi siddetli azâb ile azâblandırır.
Is bu i’râz hakkında olan va’d ve azâbı müslimânların za’îf
ve âcizleri isitdikde, bizim hâlimiz nice olur derler.) [Feth sûresi
16. cı âyet-i kerîme meâli.] Râfi’ bin Hadic “radıyallahü teâlâ
anh” der ki: Biz bu âyet-i kerîmeyi dâimâ okurduk. Fekat bu
vak’anın ne zemân olacagını bilmezdik. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri müslimânları; Yemâmede Müseylemetülkezzâbın
eshâbı, benî hanîfe üzerine harbe gönderdi.
Anladık ki, kasd edilen onlardır. Bu âyet-i kerîmede mülhidler
ve mübtedi’ler üzerine iki hüccet meydâna çıkmısdır. Birincisi,
mülhidler üzerinedir. Bu âyet-i kerîmede gaybdan haber vardır.
Bir zemân sonra bu haber meydâna gelmisdir. Mülhidlerin kavlinin
hilâfına, bu mu’cize meydâna çıkmısdır. Bu âyet-i kerîmede
mübtedi’ler için de tenbîh vardır. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin halîfeliginin dogruluguna delîl
vardır. Bundan dolayıdır ki, Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri
buyurdu ki, (Da’vet olunursunuz!) ya’nî yakın zemânda, siz
da’vet olunursunuz bir gürûha ki, be’s-i sedîd sâhibidir. Eger o
da’vet ediciye itâ’at ederseniz, size ecr verilir. O da’vet ediciye
itâ’ati vâcib kıldı. Onları, siddetli zarar sâhibi olan kavm üzerine
da’vet eden Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”.
Onları acem ve rûm harbine o koydu. Bütün müfessirlerin kavlleri
üzerine, bu kavm, bu iki gürûhdan hâli degildir. Eger Benî
hanîfe olursa, O da’vet eden Ebû Bekr hazretleri olur. Ebû
Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” imâmeti [halîfeligi] dogrulukda,
– 60 –
hazret-i Ömerin de “radıyallahü teâlâ anh” imâmetinin [halîfeliginin]
dogrulugu olur. Eger maksad pers [Irân] ve rûm [Bizans]
olur ise, hazret-i Ömer olur. Imâmlıgın hak olduguna delîl olur.
Onun imâmeti dogrulukda hazret-i Ebû Bekrin de imâmeti sâbit
olur. Bu iki seklden baska dürlü söyliyen azdır. Gaybdan haber
veren açık bir delîlin dogrulugu bu âyet-i kerîme ile açıga
çıkdı. Orada buyurdu ki, (Da’vet olunursunuz!). Her iki halîfe
için buyrulan öyle vâki’ oldu. Zîrâ Kur’ân-ı azîmüssânın îcâzı
vechlerindendir ki, gaybdan haber verir. Tafsîli ile habere mutâbık
ve muvâfık vâkı’ olur. Allahü teâlâ hazretleri o kimseye basîret
verir ise, bunu bilmege muktedîr olur.
14– (O kimse ki, malından Allah için harcar, sirk ve isyândan
sakınıp ve ihsân olan kelîme-i sehâdeti, yâhud infâk etdigi
malın mukâbili va’d-i ilâhiyi tasdîk ede. Biz ona âsân ve râhata
sebeb olucu ve Cennete girmege sebeb olan yolunu kolaylasdırırız.)
[Leyl sûresi 5, 6, 7.ci âyet-i kerîme meâli.] Demislerdir ki,
bu âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” sânı
hakkında nâzil olmusdur. Her ne eline geçse halka dagıtırdı.
Bunda da Allahü teâlânın buyurdugu üzere is yapmasından dolayı
onu medh buyurdular. Demislerdir ki, Hüsnâ, Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin sevâb vermegi va’d etmesidir.
15– (O atesden [Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” gibi] ziyâde
müttekî olan ictinâb edip, kurtulur ki, Allahü teâlâ yanında
temîz ve va’dine nâil olmak için, malını Allah yolunda hayrâta
sarf eder.) [Leyl sûresi 17., 18.ci âyet-i kerîme meâli.] Hisâm;
babası Urveden rivâyet eder: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” yedi köle satın alıp, azâd etdi. Müsrikler onlara müslimân
oldukları için azâb ederler idi. Birisi Bilâl “radıyallahü
anh” hazretleridir. Dahâ önce anlatılmısdır. Biri Âmir bin Füheyre
ve onun kızı Hindiyye idi. Müslimân oldu ve a’mâ oldu.
Müsrikler dedi ki, lât ve uzza, görmesini ondan geri aldı. O dedi
ki, ben lât ve uzzaya inanmam. Allahü teâlâ tekrâr görmesini
nasîb etdi. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” oradan
geçerken, o degirmen çekerdi. O evin hanımı olan kisi, ona dedi
ki, “ben seni, senin bu sâhiblerin azâd etmeyince azâd etmem.”
Hazret-i Ebû Bekr bunu isitip, buyurdular ki, bu câriyeyi
kaça satarsın. O dedi, bu kadar gümüs. Hazret-i Sıddîk, dedigin
akçaya aldım, buyurdu. Abdüllah bin Zübeyr “radıyallahü
– 61 –
teâlâ anh” minber üzerinde dedi ki, Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, za’îf kulları [köleleri] satın alıp, azâd ederdi.
Babası ona dedi ki, niçin kuvvetli köle satın almazsın. Hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, za’îf köleleri
satın alıp, azâd ederim ki, Allahü teâlâ bu za’îf kulunu Cehennemden
azâd etsin. Hak sübhânehü ve teâlâ; meâl-i serîfi,
(Sirk ve günâhlardan sakınan kimseler, Cehennemden uzaklasmıs
olurlar) olan [Leyl sûresi 17.ci] âyet-i kerîmeyi gönderdi.
Sûrenin sonuna kadar hep, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hazretlerine isâretdir. Mü’minler, Ebû Bekre “radıyallahü
anh” halîfe dedi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
halîfe dedi ve buyurdu ki, (Ebû Bekr, Allahın dîni üzerine benim
halîfemdir). Allahü teâlâ ona halîfe dedi. (... onları yer yüzüne
halef kılacagına....) buyurdu. Râfizîler la’net etdiler. Kendileri
la’nete müstehâk oldular. Allahü teâlâ ve Resûlü ve
mü’minler ona halîfe diyorlar. Râfizîler muhâlefet etmis oluyorlar.
Allahü teâlâ hazretleri; Nisâ sûresinin yüzondördüncü âyetinde
meâlen, (Kendisine tevhîd ve dogru yol bildirildikden
sonra, Resûlullahın dogru yolundan sapan ve i’tikâd ve amelde
mü’minlerden ayrılan kimseyi, âhıretde kâfirler ile birlikde Cehenneme
sokarız.) buyurdu. Allahü teâlâ hazretlerine ve Resûlüne,
râfizîler gibi muhâlefet eden yokdur. Allahü teâlâ buyurur;
Ebû Bekr dînin büyügüdür. Râfizîler, hâsâ münkir idi, diyor.
Allahü teâlâ; fâdıl idi, buyuruyor. Râfizîler bâtıl idi diyor.
Allahü teâlâ münfık [malını dagıtan] idi buyuruyor. Râfizîler,
Allahü teâlâ muhâfaza etsin, münâfık idi, diyor. Haberde gelmisdir
ki, bir gün hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında oturmus
idi. Ebû Bekr-i Sıddîk için Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, bizim
yanımızda Ebû Bekr, yerdekiler yanından dahâ meshûrdur. O
senin hayâtda vezîrin, vefâtından sonra halîfendir.
Nükte: Eshâb-ı Kehfin köpegi, o civânmert olan Eshâb-ı
Kehf ile dünyâda birkaç adım yürüdügü için, magarada onlar
ile berâber oldu. Yatmakda onlar ile oldu. Kıyâmetde ve Cennetde
onlar ile olur. Acâib olan odur ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh”hazretleri, Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, sohbetinde bulundu. Mihnetde
Onun ile oldu. Da’vetde Onun ile oldu. Seferde Onun ile
– 62 –
oldu. Hazarda Onun ile oldu. Magarada Onun ile oldu. Yolda
ve hicretde, cân ve mal vermekde Onunla oldu. Kabrde, sefâ’atde,
Onunla olur. Makâm-ı Mahmûdda, Cennetde, Allahü
teâlâyı görmekde, Onunla olur. Zikr olunan âyet-i kerîme ki,
hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın sânı ile alâkalı oldugunu tefsîrde
gördük, isitdik ve yazdık. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
hakkında nasıl kötü düsünülebilir? [Eshâb-ı Kehfin köpegi, o
mertler ile birkaç adım gitmekle kıymetleniyor da; Ömrü Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yanında geçenler
kıymetlenmez mi?]]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1337 Sun, 11 Oct 2020 18:21:28 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1337 Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Ellidördüncü Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” için haber verilen hadîs-i serîfler hakkındadır:
1– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ ve an ebîhâ” buyurdular
ki; Bir gece benim nöbetim idi. Seyyid-i âlem hazretleri
benim hücreme [odama] geldi. Ben dedim: Bana, babam
Ebû Bekr-i Sıddîk hakkında birsey söyle. Buyurdular ki: Yâ Âise.
Bana Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlâdan haber verdi ki;
Allahü teâlâ rûhları yaratdı. Cümle rûhlar arasından Ebû Bekrin
rûhunu, Peygamberler ve mürsellerden sonra seçdi. Topragı
Cennetdendir. Suyu âb-ı hayâtdandır. Allahü teâlâ Cennetde,
Ebû Bekr “radıyallahü anh” için, yâkutdan bir kösk halk eyledi.
O kösk (kasr) içinde, inciden çok serâylar halk etdi. Allahü
teâlâ onun hakkındaki düâlarımı kabûl etmisdir. Ondan
ma’siyyet [kötülük] meydâna getirmez. Tâatlar kapısını üzerine
baglamaz. Kabrde komsum ve benden sonra halîfem Ebû
Bekrdir. Cebrâîl ve Mikâîl aleyhimesselâm Ebû Bekrin hilâfetine
berâberce bî’at ederler. Gökler ehli ve yerler ehli, seytânlardan
ba’zısı, bir mikdâr cinnîler onu bilirler. Bu kadar meshûr
Ebû Bekri “radıyallahü teâlâ anh” bilmeyen ve hurmet etmiyen
benden degildir. Ben de ondan degilim.
2– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu. Bir kimse vardır ki, Cennete girdigi zemân, kösklerde,
serâylarda, odalarda bulunan herkes ona merhabâ, merhabâ
derler. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” dedi ki, biz o
kimseyi, o kasrlarda görür müyüz! Resûlullah aleyhisselâm buyurdu
ki, Evet, yâ Ebâ Bekr, o mert sensin.
– 63 –
3– Esâd bin Zürâh “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini hutbe okurken
gördüm. Ebû Bekre iltifât edici seyler söyledi. Nerede Ebû
Bekr, buyurdu. Cebrâîl aleyhisselâm bana simdi haber verdi ki,
Ümmetin hayrlısı, Senden sonra Ebû Bekrdir “radıyallahü teâlâ
anh”.
4– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda,
Ebû Bekr-i Sıddîk zikr olundu. Hazret-i Server-i âlem buyurdular
ki, Ebû Bekrin misli gibi kimse olamaz. Insanlar beni tekzîb
ederken, ya’nî yalanlarken o beni tasdîk etdi ve bana îmân getirdi.
Herkes benden kaçarken, o bana kızını tezvîc etdi. Malını bana
fedâ etdi. Benimle zor kaldıgımız sâatde ve gecede berâber
mücâhede etdi. Âgâh olun ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” kıyâmet gününde Cennet develerinden bir deveye
binmis olarak gelir. Egeri yesil zebercedden, yuları inciden, kendisi
de sündüs ve istebrakdan yesil iki elbise giymis oldugu hâlde,
bana anlatır, ben de ona anlatırım. Kıyâmet ehli derler ki, bunlar
kimlerdir. Allahü teâlânın Resûlü Muhammed aleyhisselâm ve
Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”, diyeler.
5– Hazret-i Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
son hastalıgında agrısı artdı. Buyurdular ki: Ebû Bekre emr
edin, nâsa imâm olup, nemâz kıldırsın. Ben dedim ki, yâ Resûlallah!
Ebû Bekr sizin makâmınıza geçince, aglamasından sesini
kimse isitmez. Ömer bin Hattâbı emr edin, kavme imâmet eylesin.
Resûlullah hazretleri yine buyurdu ki, Ebû Bekre söyleyin,
kavme imâmet eylesin. Yine ben dedim, yâ Resûlullah! Ebû
Bekr, sizin makâmınızda durmaga tâkat getiremez. Yine buyurdu
ki, Ebû Bekre söyleyin. Kavme imâmet eylesin. Âise hazretleri
yine buyurdu ki, Hafsaya varıp, dedim ki, sen Resûlullah
hazretlerine söyle ki, babam Ebû Bekr imâmet makâmında durursa,
aglamakdan kimse sesini isitmez. Hafsa “radıyallahü teâlâ
anhâ” da söyledi. Yine Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki; Ebû Bekre söyleyin, kavme imâmet eylesin.
Siz kardesim Yûsüf aleyhisselâmı sıkıntıya düsüren kimseler
degil misiniz. Ben Ebû Bekr diyorum. Siz Ömer diyorsunuz.
Hafsa “radıyallahü teâlâ anhâ” üzülüp, Âiseye “radıyallahü teâ-
– 64 –
lâ anhâ”, beni mahzûn etdin diyerek gitdi.
6– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ” buyurdu:
(Izâcâ’e) sûresi nâzil oldugu vaktde, hazret-i Abbâs, hazret-i Alînin
yanına geldi. Dedi ki, yâ Alî! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefâtlarını haber veren âyet gelmisdir.
Bizler bilmeyiz, kendilerinden sonra kim halîfe olur, hangi
kimsede karâr verir? Varalım Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûruna süâl edelim. Eger bu isi bize tevdî buyurursa,
Kureysin bizim ile düsmânlıgı olmaz. Eger bizden gayriye
buyurur ise, ricâ ederiz ki, o kimseye, bizim hakkımıza riâyet
etmesi için vasiyyet buyursun. Abbâs “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîflerine vardı. Süâl etdi; yâ Resûlallah! Sizden
sonra kim halîfe olur. Cevâb buyurdular ki, yâ Abbâs! Yâ Resûlallahın
amcası. Allahü teâlâ, benim halîfeligimi Ebû Bekre vermisdir.
Din üzerine kendi vahy eyledi. Benden sonra halîfe Ebû
Bekr olur. Ebû Bekrin her söyledigini kabûl edin, necât ve felâh
bulursunuz. Ona mutî’ olun, dogru yolu bulursunuz. Abdüllah
ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” dedi ki, Onlar Ebû Bekr
hazretlerine mutî’ oldular; dogru yolu buldular. Her kim ki, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” hilâfetini hak bilip, bütün sahâbe-
i kirâmı dost tutar, dogru yolu bulur ve emîn olur.
7– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîflerinde idik. Kays kabîlesinden bir gürûh
geldi. Ileri-geri ba’zı sözler söyleyip, sorular sordular. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine müteveccih olup,
buyurdular ki, söylediklerini, duydun mu? Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” duydum, yâ Resûlallah! dedi. Simdi, o
hâlde onlara cevâb ver, buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr onlara gâyet
güzel cevâblar verdi. Resûlullah hazretleri buyurdular ki,
“Yâ Ebâ Bekr, Allahü tebâreke ve teâlâ sana Rıdvân-ı Ekber
versin.” Sahâbe-i güzînden birisi dedi ki, Yâ Resûlallah! Rıdvân-
ı Ekber nedir? Buyurdular ki; Allahü teâlâ âhıretde cümle
kullarına umûmî tecellî eder. Ebû Bekre “radıyallahü anh” husûsî
tecellî eder.
8– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki; Ceb-
– 65 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:5
râîl aleyhisselâm, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine geldi. Çok zemân yanında kaldı. Vahy söyledi. O
esnâda Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” geldi, geçdi.
Resûl-i ekrem hazretleri, Cebrâîl aleyhisselâma buyurdu ki, yâ
Cebrâîl, siz semâda Ebû Bekri bilir misiniz? Cebrâîl aleyhisselâm
dedi ki, evet. Seni halka Peygamber gönderen Allahü teâlâya
yemîn ederim ki, Ebû Bekr gökde yerdekinden dahâ çok
meshûrdur. Göklerdeki adı Halîmdir.
9– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet eder.
Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular: Beni mi’râca götürdükleri
gece, Allahü teâlânın huzûrunda durdum. Bana buyurdu. Yâ
Ahmed! Ehlini kime ısmarladın. Dedim, Ebû Bekr-i Sıddîka.
Allahü teâlâ buyurdu: O benim kullarımın, senden sonra, en
sevgilisidir. Benden ona selâm götür.
10– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: Ben, mi’râca
çıkdıgımda, Allahü teâlâdan istedim ki, benden sonra halîfe,
Alî ibni Ebî Tâlib olsun. Melekler muzdarib olup, dediler: Allahü
teâlâ diledigini yapar. Halîfe senden sonra Ebû Bekr-i Sıddîkdır
“radıyallahü teâlâ anh”.
11– Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu: Her
kim rü’yâda beni görmüsdür. Muhakkak beni görmüsdür. Zîrâ
seytân benim sûretimde görünmez. Her kim, Ebû Bekri uykuda
görür. Ebû Bekri görmüsdür. Zîrâ seytân Ebû Bekrin sûretinde
de görünmez.
12– Alî ibni Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” dedi. Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim, buyurdu: Semâya
yükseldigim gece [Mi’râc gecesi], Rabbim azze ve celle
bana Ebû Bekrin sesi ile hitâb buyurdu. Benim gönlümden geçdi
ki, bu ses Ebû Bekrindir. Hak sübhânehü ve teâlâ kalbimden
geçen endîseyi bilip, buyurdu: “Yâ Ahmed! Mûsâ bin Imrân ile
konusurken, onun gönlünü gördüm ki, kavminin hepsinden
Hârûnu dahâ çok sever. Ona Hârûnun sesi ile hitâb etdim. Senin
gönlünü gördüm ki, Ebû Bekri çok seversin. Sana Ebû Bekrin
sesi ile hitâb etdim.”
– 66 –
13– Rivâyet edilmisdir ki, bir gün ögle nemâzından sonra,
Cebrâîl aleyhisselâm yetmisbin melek ile gelerek, En’âm sûresini
getirdi. Resûlullah hazretleri o gece bütün Eshâb-ı kirâmı Âise
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin evinde topladı. Çırag
yakıp, Sûre-i En’âmı okudular. Çırag ısıksız oldu. Resûlullah
hazretleri Ebû Bekr hazretlerine buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr, çıragı
ısıklandır. Bir sâat sonra yine karardı. Hazret-i Resûl-i ekrem
yine buyurdu. Yâ Ebâ Bekr, çıragı rûsen et. Hazret-i Ebû
Bekr, çıragı [kandili] rûsen etmek [ısıgını çogaltmak] için kalkdı.
Bakdı ki kandilin yagı tükenmis. Dedi ki, yâ Resûlallah! Kandilde
yag kalmamıs. Bu gece yag almak imkânımız da yokdur. Kandil
bize lâzımdır, kelâm-ı Rabbilâlemîni okuyalım. Hazret-i Resûlullah
buyurdular ki, bir mikdâr kendi agzının tükrügünden
kandile damlat. Âise-i Sıddika hazretleri buyurur ki, babam bir
mikdâr agzının suyunu, Resûlullah hazretlerinin emr-i serîfi ile
kandile damlatdı. Kandilin ısıgı çogaldı. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin emr ve fermânı ile siddetli bir ısık oldu ki, Eshâb-
ı kirâmın gözlerini kamasdırdı. Server-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: Bu kandili söndürmeyiniz!
Kırk gün kırk gece o kandil, Âise-i Sıddîka hazretlerinin
evinde yandı. Bir münâfık hazret-i Âisenin evine geldi. O
kandili gördü. Ne acâib kandil, kırkgün kırk gecedir sönmez, dedi.
O sâatde o kandil söndü. Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi:
Yâ Muhammed! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurur:
Ben çesm-i bed [fenâ bakıslı] kullar da yaratdım. Eger o münâfıkın
gözü olmasaydı, kıyâmete kadar o kandil; Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” agzının suyunun bereketi ile sönmez idi.
14– Nakl eylemislerdir ki, bir gün Cebrâîl aleyhisselâm geldi
ve dedi: Yâ Resûlallah! Allahü teâlâ sana selâm söyler. Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâ yetmis dünyâ büyüklügünde bir âlem
halk etmisdir. Onun zemîni beyâz misk ile döselidir. Orası, arsdan
bir igne atsan, zemîne düsmiyecek seklde melekler ile doludur.
Allahü teâlâ o melekleri yaratdıgı günden beri, tesbîh ve
tehlîl ederler. Sevâbını Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin muhiblerine (sevenlerine) bagıslarlar.
15– Dogru rivâyet ile rivâyet olunmusdur: Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, buyurdu: Ebû Bekr-i
Sıddîk hazretleri annesinden dogdugu gün, göklere bir senlik
– 67 –
geldi. Allahü tebâreke ve teâlâ, Adn Cennetine nidâ buyurdu
ki, izzim ve celâlim hakkı için, sana yalnız Ebû Bekri sevenleri
koyarım. Cehenneme nidâ buyurdu ki, izzim ve celâlim hakkı
için, sende Ebû Bekrin düsmânlarından ziyâde kimseye azâb
etmem. Kıyâmet kopup, nidâ gelir ki, Yâ Ebâ Bekr! Ben ki
Cebbâr-ı âlemim. Senin dostlarını, senin istedigin yere koyacagım.
Bu rivâyet onun üzerine delîl olur. Her kim ki, Ebû Bekr
hazretlerini düsmân bilirse, onun îmânı onun ile pâyidâr olmaz
[devâm etmez]. Her kim ki, hazret-i Ebû Bekri dost tutar.
Onun küfrü onunla pâyidâr olmaz [devâm etmez].
16– Enes bin Mâlik ve Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anhümâ”,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
rivâyet ederler. Buyurdular ki: Allahü teâlâ hazretlerinden
dünyâya veyâ âhırete âid bir istegi olan kimse, gece kalkıp,
gusl edip veyâ abdest alıp, iki rek’at nemâz kılsa, her rek’atinde
bir Fâtiha ve üç kerre sûre-i Ihlâs okusa, selâmdan sonra basını
secdeye koyup, Yâ Rabbî, benim istegimi Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hurmetine yerine getir, diye düâ etse; Allahü teâlâ,
Ebû Bekr-i Sıddîk hurmetine istegini verir.
17– Dogru rivâyet ile, Fahr-i âlem hazretlerinden gelmisdir.
Buyurdular ki: Beni Mi’râca götürdükleri gece, Cennet-i a’lâda
karsıma gelen bir hûrî gördüm. Cebrâîl aleyhisselâm da yanımda
idi. Cebrâîl elini gözü üzerine koydu. Yâ Cebrâîl, niçin elini
gözünün üzerine koydun ve yüzünü bu hûrîden döndün, dedim.
Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, yâ Resûlallah! Bana destûr [izn]
yokdur, o hûrîye bakayım. Hûrî benim yanıma geldi ve bana selâm
verdi. Cevâb verdim. Bana dedi ki, yâ Resûlallah! Benim
hâcem [efendim] nasıldır. Ben dedim ki, senin efendin kimdir.
Dedi ki: Benim efendim o kimsedir ki, sana evvel îmân getiren
o oldu. Sonra malını ve cânını sana fedâ etdi. O Ebû Bekr-i Sıddîkdır.
Ben dedim ki, yâ hûrî, sen Ebû Bekr-i Sıddîk için misin.
Evet yâ Resûlallah, dedi. Sen Ebû Bekr-i gördün mü? Evet gördüm,
eger istersen simdi de onu sana göstereyim, dedi. Göster,
dedim. O sâat elinin ayâsını açdı. Ayâsında hazret-i Ebû Bekrin
sûretini gördüm “radıyallahü teâlâ anh”.
18– Ömer-ibnül-Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu: (Bes kimseden baskası için ayaga kalkmayınız. Anne-
– 68 –
ye, babaya, size Kur’ân-ı azîmüssân ta’lîm eden hocaya, âlime,
ki ilme hürmet için. Serefleri dolayısı ile seyyidlere ve adlinden
dolayı âdil sultâna.) Ömer bin Hattâb “radıyallahü anh” der ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu hadîs-i serîfi
buyurdugu zemân, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” meclis-
i se’âdete geldi. Peygamber hazretleri onun için ayaga kalkdı.
Hazret-i Ebû Bekr oturmayınca, kendileri de oturmadılar.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri dediler ki,
yâ Resûlallah! Bize buyurdunuz ki, bu bes kimseden baskası
için ayaga kalkmayınız. Siz Ebû Bekr için ayaga kalkdınız. Buyurdular
ki, Cebrâîl aleyhisselâm gelip, önümde oturmus idi. O
sırada Ebû Bekr mescide girdi. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, Yâ
Muhammed! Ebû Bekr geldi. Ben dedim, yâ Cebrâîl! Ebû Bekri
tanır mısın. Dedi ki, yâ Muhammed! Ebû Bekr, melekler yanında
meshûrdur ki, senin yeryüzünde tanıdıgın gibi, onu tanırlar.
Cebrâîl aleyhisselâm Ebû Bekr-i Sıddîk önünde ayaga kalkdı.
Ben de kalkdım. Yâ Ömer, bir yerde ki, Cebrâîl aleyhisselâm
ayaga kalkar, ben kalkmaz mıyım! Ebû Bekre hürmetinden
ötürü, hazret-i Ebû Bekr oturmayınca, hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm oturmadı. Ben de oturmadım.
19– Dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu: Allahü teâlâ hazretleri, beni kendi
nûrundan halk etdi. Ebû Bekri benim nûrumdan halk etdi.
Âiseyi Ebû Bekrin nûrundan halk etdi. Mü’mine hâtunları, Âisenin
nûrundan yaratdı. Her kim ki, bu büyükleri sever. Allahü
teâlâ o kimsede bir nûr halk eder ki, onun ısıgında, kabrin
ve kıyâmetin karanlıgından o kimseye necât verir. O ısık ile,
Cennât-i Adna gider. Her kim ki, onları sevmez. Allahü teâlâ
hazretleri o kimsede asla nûr halk etmez. [Allahü teâlâ bir kimseye
nûr vermezse, o münevver olamaz.]
20– Hazret-i Enes “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir vakt
hastalandı. Hastalıgı uzadı. Bir sabâh hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ziyâretine gitmis idi. Zîrâ, her isi herkesden evvel yapmagı severdi.
Bu âdet-i serîfesi idi. Varıp gördü ki, Resûlullah hazretleri
evinde yatmıs, mubârek basını Dıhye-i Kelbînin “radıyallahü
teâlâ anh” dizine koymusdu. Hazret-i Ebû Bekr, Dıhye-i Kelbî-
– 69 –
ye selâm verip, Resûl-i ekremin hâli nasıldır, dedi. Dedi ki,
hayrdır ey halîfe-i Resûlillah! Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki; Allahü
teâlâ sana hayr versin. Iyi karsılıklar versin. Bu müjdeyi bana
verdin. Dıhye “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Ebâ Bekr! O
Allahü teâlâ hakkı için ki, Ondan gayri Allah yokdur, ben seni
gayrilerden, herkesin sevdiginden çok severim. Senin benim yanımda
hediyyelerin vardır, Sana ulasdırayım. Sen Allahü teâlânın
Resûlünün halîfesisin. Enbiyâ ve Mürsellerden sonra, Âdemogullarının
seyyidisin “aleyhissalâtü vesselâm”. Sana tâbi’
olan ve seni seven felâh bulur. Arâbî lugatında, bütün hayrlar,
iyilikler, felâh kelimesinde toplanmısdır. Felâh; dünyâ ve âhırete
âid isteklerin yerine gelmesine derler. Denilmisdir ki, felâh
dört seydir: Bir bekâ ki, fenâsı olmıya. Bir gınâ [zenginlik] ki, fakîrligi
olmıya. Bir izzet ki, zelîlligi olmıya. Bir ilm ki, cehli olmıya.
Seni sevmiyen ve sana uymayan ziyân etdi. Her kim ki seni
dost tutar, Resûlullah hazretlerinin dostlugu ile dost tutar. Her
kim sana bugz eder. Resûlullah hazretlerine bugzu olmak sebebi
ile sana bugz eder. Senin dostun hakîkatde Allahü teâlâ hazretlerinin
ve Resûlünün dostudur. Senin düsmânın, hakîkatde
Allahü teâlâ ve Resûlünün düsmânıdır. Her kim ki, seni düsmân
tutar. Muhammed Mustafânın sefâ’ati o kimseye vâsıl olmaz.
Her kim ki, Muhammed Mustafânın sefâ’atinden mahrûm
olur. O kimse Allahü teâlânın rahmetinden de mahrûm kalır.
Yâ Ebâ Bekr, sen bunun için iyi ve azîzsin; yakın gel. Yakın geldigi
ânda, Dıhye gayboldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” de uykudan uyandı. Buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Bu süâl-
cevâb seklindeki konusma nedir? Ebû Bekr hazretleri de
Dıhye ile yapdıgı musâhabatı haber verdi. Resûlullah aleyhissalâtü
vesselâm, buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! O Dıhye degil idi. O
Cebrâîl-i emîn idi. Sana haber verdi o ismlerden ki, Allahü teâlâ
ve tekaddes hazretleri onları sana tesmiye etdi [sana verdi].
Cebrâîl, senin muhabbetini mü’minlerin kalbine saldı. Bugzu
da, kâfirlerin kalbine saldı.
21– Ebû Sa’îdil Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: Kıyâmet günü olunca, Allahü tebâreke ve
teâlânın emri ile ars önünde kırmızı altından üç kürsî konulur.
Mahser meydânı onların nûru ile nûrlanır, aydınlanır. Biri bir
– 70 –
kenârda, biri öbür kenârda, biri ortada kurulur. Ibrâhîm aleyhisselâm
gelip, Allahü teâlânın emri ile bir kenârdaki minber
üzerine oturur. Ben de (Muhammed aleyhisselâmım); öbür kenârdaki
minber üzerine otururum. Orta yerde olan minber bos
kalır. Bir münâdî, seslenir ki, Ebû Bekr-i Sıddîk nerededir. Ebû
Bekr-i Sıddîkı durdugu yerden ta’zîm ile getirirler. Ortadaki
minber üzerine oturturlar. Sonra bir münâdî seslenir ve der ki,
Halîl ve Habîb arasında Sıddîkın bulunması ne hosdur, ne güzeldir.
Sonra Allahü teâlâ hazretleri üçünden hicâbı kaldırıp,
tecellî eder, dîdârını gösterir. Ben, bas gözü ile, Allahü teâlâyı
müsâhede ederim. Ibrâhîm de müsâhede eder, Ebû Bekr de
müsâhede eder.
22– Ebû Ubeyde bin Cerrâh “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: Mi’râc gecesi, Arsa vardıgım zemân, bir nidâ edici,
Ars-ı a’lâdan, yâ Muhammed, yâ Muhammed, diye nidâ etdi.
Ben dedim ki, buyur, buyur yâ Rabbî. Ikinci kerre, yâ Muhammed,
yâ Muhammed, Ebû Bekre muhabbet eyle ki, Ebû Bekr-i
Sıddîkı ben severim, diye seslendi. Sonra Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek elini Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin omuzuna koyarak, buyurdu ki:
Yâ Ebâ Bekr! Kullar, Allahü teâlâ hazretlerinin huzûruna daglar
misilli günâh ile çıksalar, kalblerinde senin muhabbetin olsa,
Allahü teâlâ onların günâhlarını afv eder.
23– Haberde gelmisdir ki, Bedr gazâsında, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ve hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” çadır gibi bir arsın altında gölgelenip, oturmuslardı.
Müslimânlar kâfirler ile mukâtele [muhârebe] ederlerdi. Bir
arab, muharebe meydânından arsın (çadırın) kapısına geldi.
Dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Kalk dısarı gel, muhârebe eyle ki, eshâbın
bir bölügü sehîd oldular. Resûlullah hazretleri o araba mâni’
olup, buyurdu ki, (Allahü teâlâ, Ebû Bekri, Resûli için enîs,
dost, vezîr, arkadas eylemisdir.) Arab, döndü ve (Hâlin ne hosdur,
ey Ebû Bekr) dedi.
24– Diger bir haberde gelmisdir. Islâm askeri Tebük gazâsında
idiler. Siddetli gazâ oluyordu. Iki tarafın da askerleri kuvvetli
idi. Temmuzun sıcagında ögle vakti, toz cihânı kaplamıs
idi. Islâm askeri ile, küffâr birbirine girmisdi. Siddetli muhâre-
– 71 –
be ile mesgûl idiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yedi yâri ile ki, Ebû Bekr, Ömer, Osmân, Ebû Zer, Talha,
Sa’d, Sa’îd “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleridir,
berâber kumanda mevki’inde oturmuslar idi. Muhârebe siddetlendi.
Islâm askeri bir mikdâr za’îf oldular. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Sa’d ve Sa’îde buyurdular ki, imdâda
varınız. Ikisi de kalkıp, muhârebeye gitdiler. Sonra, Ebû Zer ile
Talhaya buyurdular ki, siz de varınız. Onlar da vardılar. Sonra,
Ömer ve Osmân hazretlerine buyurdular ki, siz de imdâda varınız.
Onlar da vardılar. Bir sâat geçdi. Hazret-i Ebû Bekre de
muhârebeye gitmek sevki gâlib oldu. Kılınç çekip, atının dizginini
çekdigi gibi, Resûlullah ”sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, hazret-i Sıddîkin bileginden tutdu. Buyurdu ki; (Sen
savasa gitme yâ Ebâ Bekr), ya’nî, yâ Ebâ Bekr, senin isin muhârebe
etmekde degil, buradadır. Sen burada, gönlümüzü ve
gözümüzü cemâlin müsâhedesi ile sâdümân [ziyâde sevinçli]
tut. Yâ Ebâ Bekr, dünyâda her eziyyet ve derd ki, bedenime ve
kalbime erisiyor. O eziyyet ve derd, senin cemâlinin müsâhedesi
ile, benim üzerimden kalkıyor.
Bu habere benzeyen baska da bir haber gelmisdir. Bedr gazâsında,
Ramezân-ı mubârekin onyedinci Cum’a günü idi. Bu haberin
râvisi, Abdüllah bin Mes’ûddur “radıyallahü teâlâ anh”.
Der ki, o gazâda ben de hâzır idim. Benden âciz kimse yokdu.
Lâkin Ebû Cehlin basını ben kesdim, getirdim. Iki asker birbirine
erisdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
u serîfinde gördük. Hazret-i Sıddîk kendi oglunu kâfirler safında
gördü. Gayret ve hamiyyet-i dîniyyesi galebe gelip, din gayreti
ile ortaya çıkıp, yâ Resûlallah bana izn ver, tâ kâfirler ile muhârebe
edeyim. Onların kalblerine vurayım. Oglumun basını
kendi elim ile keseyim, dedi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”,
yâ Ebâ Bekr! Harbe katılma. Benim yanımda, gözüm ve
kulagım gibi oldugunu bilmiyor musun, buyurup, hazret-i Ebû
Bekri; Allahü teâlânın selâmını ve kelâmını isiten mubârek kulaklarına
ve Allahü teâlâyı bilmedigimiz seklde gören mubârek
gözlerine benzetdiler. Server-i âlem Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek baslarından kadem-
i serîflerine kadar herbir a’zâsı güzel idi. Velâkin mubârek
– 72 –
gözleri ve kulakları cümle a’zâlarından dahâ güzel idi. Dogudanbatıya
bütün müslimânlar, muvâfık ve muhâlif hepsi bilirler ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” çok kerre, kulagından
ve gözünden dolayı düâ buyurmusdur. (Ey benim Allahım!
Beni kulagım ve gözüm ile fâidelendir. Benim gözümü ve kulagımı
benden sonra ümmetime mîrâs bırak.) Allahü teâlâ bu iki
düâya icâbet etmisdir. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerini hayâtda Ebû Bekr ile fâidelendirmisdir. Vefâtlarından
sonra, Ebû Bekri mîrâs tutucu halîfe etmisdir. Bu iki
düâ, o iki düâya benzer ki, Ebû Bekr hazretlerine buyurmuslar
idi: (Allahü teâlâ, sana, hayâtımda ve vefâtımdan sonra, benim
tarafımdan en iyi karsılıklar versin!) Bu düâların temâmını Allahü
teâlâ kabûl buyurmusdur. Zîrâ, islâm dîni önce ve sonra, Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri ile karâr tutdu.
Mâlik bin Enes, Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur:
(Eger Ebû Bekr olmasa idi, Allahü teâlâ hazretlerine
ibâdet olunmaz idi.) Önce kimse müslimânlıga gelmezdi. Sonra
da kimse müslimânlık üzere kalmaz idi. Her kim ki, o islâm dînine
geldi; ki Allahü teâlânın tevfîki ile geliyordu. Lâkin Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin islâma gelmesi bunlara sebeb
idi. Iyi düsünürsen, istersen, bu sözlerin dogru oldugunu anlarsın,
bilirsin.
25– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
son hastalıgında, vefâtları yaklasdı. Cümle halk [ya’nî Eshâb-ı
kirâm] hüzünlü ve telâslı idiler ve muzdarib oldular. Lâkin Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, temâm ilmi, sekînesi ve
hilmi ve fadlı, aklı ve tedbîri sebebi ile, o fitnelerde ve âfatlarda,
hilâf ve ihtilâflarda, halka dermân olurdu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” vefât etdiler. Ihtilâf oldu. Hazret-i
Server-i âlem, dâr-ı bekâya [âhırete] irtihâl etdikde [göçdükde],
bir kısm dedi ki, vefât etdi, bir kısm dedi ki vefât etmedi. Her
iki kısm toplanıp, kılınçlar çekildi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, hücre-i se’âdete girdi. Rıfk ve karârlılık ile, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, yasdıgı
yanına geldi. Mubârek yüzünü kıble tarafına yöneltip, üzerine
bir çarsaf örtmüsler idi. Mubârek yüzünden örtüyü açıp,
bakdı ki, dünyâ âleminden, âhırete göçüp, yok olmıyan mukad-
– 73 –
des rûhlarının Allahü teâlâ katına ulasdıgını anladı. Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” böyle gördükde, durdugu yerden dizleri
üzerine düsdü. Bir sâat mikdârı, yüzünü, gözünü Resûlullah
hazretlerinin mubârek eline ve ayagına, yüzüne sürdü. Nûrlu
yüzüne bakarak, gözyaslarını nisân yagmuru gibi dökdü. Buyurdu
ki, anam-babam sana fedâ olsun. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerinin sana yazdıgı ölümden acı çekdin ve siddeti tatdın.
Bundan sonra acı çekmezsin. Hiç mihnet dahî bulmazsın.
Kalkıp evden dısarı geldi. Minbere çıkdı. Elhamdülillah, Vessalâtü...
okudukdan sonra, Yâ kavm! Her kim, sizden hazret-i
Muhammede “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” taparsa, hazret-
i Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” vefât etmisdir.
Her kim sizden Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerine taparsa,
Allahü sübhânehü ve teâlâ ölmez, dedi. Eshâb-ı kirâm arasındaki
ihtilâf kalkdı. Sâkin ve râhat oldular. Sonra da, hangi
mekâna defn edelim diye ihtilâf etdiler. Muhâcirler dediler ki,
Mekke-i Mükerremeye götürelim. Ensâr dediler, Medîne-i münevverede
defn edelim. Bir kısmı dedi, Sâma götürelim. Bir
kavm dedi ki, Yemene götürelim. Söz uzadı. Husûmet zuhûra
gelecek idi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim. Buyurdular ki: (Peygamberler, rûhları kabz
olundukları mekâna defn olunurlar!) Bütün sahâbîler, bu kavle
râzı olup, sâkin oldular.
Bir kerre de, hilâfet ahvâli için ihtilâf etdiler. Muhâcirler dediler,
halîfe bizden olsun. Ensâr dediler, halîfe bizden olsun. Bir
kısm da dedi, halîfe iki olsun. Biri Ensârdan olsun, biri muhâcirden
olsun. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp,
minbere çıkdı. Hamd, senâ ve salât ve selâm etdikden sonra,
buyurdu ki, (imâmet ve hilâfet isi sirketle olmaz. Zîrâ iki kılınç
bir kında olmaz. Bir evde iki sâhib olmaz. Bir mescidde iki
muhtelif kıble dogru olmaz. Imâm Kureysden olur. Her kim
Kureysden degildir, imâmlıgı [halîfeligi] olmaz. Bunları Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim.) Muhâcir
ve Ensâr, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
sözünü isitdiler ve hepsi kabûl etdiler. Ihtilâf kalkdı “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”.
Bir de Üsâme “radıyallahü teâlâ anh” hakkında ihtilâf etdi-
– 74 –
ler. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri hayâtlarında,
sekizbin yigit kimseyi, Sâm tarafına gönderip, Üsâmeyi
“radıyallahü teâlâ anh” onların üzerine emîr ta’yîn buyurmusdu.
Kendi mubârek eli ile Üsâmeye bir alem [bayrak] vermislerdi.
Onlar ile mesgûl olmakdan kurtulmuslar idi. Lâkin,
Üsâme hazretleri Medîneden çıkmadan, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” âhıret âlemine göçdüler. Muhâcir
ve Ensâr ittifâk etdiler ki; o askeri Sâm tarafına göndermiyeler.
Böyle bir zemânda yehûdîler ve hıristiyanlar bir yandan,
mürtedler ve münâfıklar bir yandan rencîde ederlerdi. Eger
bu zemânda, bu kadar askeri kendimizden uzak tutarsak, sonra
bizim hâlimiz nice olur. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdular ki, o Allahü teâlâ hakkı için ki,
ondan baska Allah yokdur, eger kırlardaki kurtlar gelseler,
ortalık bos oldugu için, evlâd ve ıyâllerimizi evlerimizden dısarı
çekseler de, o alemi [bayragı] ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek eli ile baglamısdır,
geri döndürmem. O sâatde Üsâmeyi askeri ile Sâm tarafına
gönderdi. Yehûdîler ve digerleri bunu gördüler. Kalblerine
korku düsdü. Düsündüler ki, eger islâm dîni dogru olmasa idi,
böyle zemânda, bu kadar askeri kendilerinden uzaga göndermezlerdi.
Bundan dolayı, Ebû Zer ve Ebû Hüreyre “radıyallahü
teâlâ anhüm” ve imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe, imâm-ı Mâlik,
imâm-ı Sâfi’î gibi imâmlar dediler ki: Eger Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri olmasa idi, kimse önce
îmâna gelmezdi. Eger Ebû Bekr hazretleri olmasa idi, sonunda
kimse islâm dîni üzere kalmazdı.
Dogru rivâyet ile gelmisdir: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ve Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, ikisi
Mekke-i Mükerremeden hicret buyurdular. Her ikisi birbirine
refîk, sefîk, musâhib oldular. Medîne-i münevvereye yaklasdılar.
Yolun sag tarafına dogru bir mikdâr döndüler. Tâ Benî
Âmir ve Benî Avf hurmalıgı yanına geldiler. Develerden indiler.
Develerin dizlerini bagladılar, oturdular. Haber Medîneye
erisdi. Halk sürûr ve ferâhla ziyârete geldiler. Hizmet-i serîflerine
erisdiler. Gördüler ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve Ebû Bekr-i Sıddîk, iki ay ve günes gibi, hilye-i serîfleri
[görünüsleri] birbirine benziyen iki zât gibi gördüler.
– 75 –
Hangisinin Resûlullah oldugunu bilemediler. Ebû Bekre selâm
verdiler. Medh ve senâ etdiler. Hizmetinde ayak üzere durdular.
Süâl sormagı edebsizlik kabûl etdiler. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” nas [insanlar] ile söylesmekde, nasihât vermekde,
hizmet etmekde iken, Resûlullah hazretleri, vekâr ile sessiz
oturuyordu. Lâkin kimse ikisini birbirinden fark edemezlerdi.
Tâ ki, günesin harâreti hazret-i Resûlullahın üzerine geldi.
Hazret-i Ebû Bekr kalkıp, ridâsını çıkarıp, eli ile Resûlullah
hazretleri üzerine gölgelik etdi. O zemân Medîne ehli, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bildiler.
Ellibesinci Menâkıb: Ey azîzler. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” hidâyet ve riâyeti, evvelki menâkıblarda anlatıldı,
isitdiniz. Sonra da kifâyet ve inâyeti, sonraki menkıbelerde
anlatıldı, isitdiniz. Ebû Bekr-i Sıddîkın fadl ve kadrinden, seref
ve fahrinden ve cemâl ve câhinden önce ve sonra söylenenleri
isitmissinizdir. Tatlı ve sirin ibâre ile bir de benden isitiniz.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Cebrâîl aleyhisselâmı ilk gördügü esnâda, ondan birsey isitmedi.
Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm kırmızı yâkutdan bir taht üzerinde
Hirâ dagında göründü. Hazret-i Habîbullah onu görünce
korkdu. Hemen oradan acele ile geri dönüp, hazret-i Hadîcenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” se’âdethânesine geldi. Buyurdu ki: Yâ
Hadîce! Ben bilmem ki bana ne oldu. Çabuk Ebû Bekri bulup,
yanıma getirin. Gördügüm nesneyi Ebû Bekre söyliyeyim. Biraz
sükûnet ve râhatlık bulayım. Hazret-i Hadîce varıp, hazret-i
Ebû Bekri çagırdı. Dedi ki, yâ Ebâ Bekr, Muhammed, seni ister.
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, geldi. Yâ
Muhammed “aleyhisselâm”! Sana ne oldu ki, sen kendi hâlinde
degilsin, sende degisiklik olmus, dedi. Hazret-i Resûl-i ekrem
buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Ben Hirâ dagının basında idim. Havada
yâkut kürsî üzerinde oturan bir sahs gördüm. Melek mi,
cinnî mi, insanoglu mu bilmedim. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” bir müddet düsündü. Sonra dedi ki, yâ Muhammed
“aleyhisselâm”, ben eve gidiyorum. Sen Hadîceyi yanına
çagır. Yanında otursun. O görünen her kim ise, yine evvelki gibi
gelip, görünür. Siz onu gördügünüzde, o vakt, Hadîceye buyur,
basını açsın. Eger o kimse, Hadîcenin basının saçına bakarsa,
bil ki, Iblîsdir. Eger bakmaz ise, bil ki, Cebrâîldir.
– 76 –
Ey müslimânlar isidin ve fikr edin. O vakt ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri de, kendi isinde sâkin
olmamıs idi. Ebû Bekr-i Sıddîk, hazret-i Server-i kâinâta sükûnet
verdi. La’net ve toprak o la’înlerin basına olsun ki, hazret-
i Ebû Bekr-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anh” çirkin seyler
söylerler. Bunun benzeri o haber, Emîr-ül mü’minin Ömer bin
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rivâyeti ile oldu.
Bedir günü idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri kendi eshâbının azlıgını gördü ki, üçyüzonüç kimse
idiler. Küffârın çoklugunu gördüler, bin kisiye yakın idi. Mubârek
yüzünü kıble tarafına dönüp ve iki ellerini yukarı kaldırıp,
(Ilâhî! Bize va’d etdigin zaferi nasîb et. Yâ ilâhî! Eger, küffâr
bugün müslimânlar üzerine gâlip olsalar ve bu kavmimi burada
helâk etseler, bir dahâ kıyâmete dek, dünyâda kimse Seni bir
bilip, birligini zikr etmez) buyurdu. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” öteden gelip, Resûlullah hazretlerine mülâzemet
edip, dedi ki, yâ Resûlallah! Bundan sonra, Allahü teâlâ
hazretlerine, bu derece korkarak, kendinizi üzerek düâ etmeyiniz.
Zîrâ, Allahü tebâreke ve teâlâ va’dinde durup, Size zafer
nasîb eder, küffârın serrini Sizden uzaklasdırır. Hemen Cebrâîl
aleyhisselâm nâzil olup, besbin melek, kendisi ile berâber kâfirler
ile harb etmek üzere geldi. Dedi ki, yâ Muhammed! Ebû
Bekrin bu sözleri söylemesi üzerine, biz silâhlarımız ile geldik
ki, senden bu serri def’ edelim, buna kâfiyiz.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Hadîcenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin se’âdethânesinde
üzüntülü iken, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
Cebrâîl aleyhisselâmın yol göstermesi ile müjde verdi. Resûlullah
aleyhisselâtü vesselâm Bedr gazâsında aglardı. Ebû Bekr
hazretleri ona, Hak Sübhânehü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
yardımı ile zafer bulacagı müjdesini verdi. Bu cümleyi onun için
söylerim ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk, Resûlullah hazretlerine,
kulak ve göz menzilesinde olmusdur. Zîrâ, bedenin bütün
organlarından önce, bir sesi kulak isitir. Görülecek bir seyi, bedenin
bütün organlarından evvel göz görür. Cebrâîl aleyhisselâm,
Hadîce “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin se’âdethânesine
bir dahâ gelince, hazret-i Hadîce mubârek basını açdı.
Hazret-i Cebrâîl yüzünü döndürdü. Ebû Bekr “radıyallahü teâ-
– 77 –
lâ anh” dedi ki, Yâ Muhammed! Bu o nâmûsu ekberdir. Ya’nî
Cebrâîl aleyhisselâmdır. Hazret-i Âdem aleyhissalâtü vesselâm
vaktinde hazret-i Âdeme, hazret-i Mûsâ aleyhissalâtü vesselâm
vaktinde, hazret-i Mûsâya geldi.
(Isâret): O Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ki, Hadîcenin
basının saçını, hazret-i Cebrâîlin mubârek gözünden korudu.
Çirkin iftirâya tutulan Âiseyi, kullarından muhâfaza edemez mi
idi ki, muhâfaza etdi.
(Nükte): Insan vücûdunda basdan ayaga dek, hiçbir uzv, kulakdan
ve gözden fazîletli degildir. Bütün Peygamberlerin
“aleyhimüsselâm” ümmeti arasında da Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden üstün ve fazîletli kimse yokdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri pazara vardı. Dükkânını açdı.
Sasırmıs olarak, âsık ve bası dönük, saskın beklerdi. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” Hirâ dagına gitdi. Cebrâîl aleyhisselâmı
bekliyor idi. Cebrâîl aleyhisselâm IKRA’ sûresini getirdi.
Dedi ki, hemen simdi, geri dön ve halkı dîne da’vet eyle! Yâ Muhammed!
Eger bu sâatde bir kimse müslimân olursa, kıyâmete
kadar dünyâ selâmetde kalır. Eger bu sâat, insanların ileri gelenlerinden
bir kimse müslimân olmaz ise, geri gel, seni kanadım
üzerine alıp, Kabe kavseyne götüreyim. Tekrâr gelip, yer ehlini
helâk edip, intikâm alayım. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Hirâ dagından geri, Mekke-i Mükerremeye
geldi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” da
Mekke-i Mükerremeden çıkıp, Hirâ dagına dogru gitmege basladı.
Yolda birbiri ile karsılasdılar. Muhabbet ile sarıldılar. Server-
i âlem buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr, nereye gidiyorsun. Ebû
Bekr “radıyallahü anh”, Sizin huzûr-ı serîfinize geliyordum, yâ
Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”, Siz nereye gidiyorsunuz,
dedi. Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular:
Senin yanına geliyordum. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki:
Hangi maksad için geliyordunuz. Resûlullah, buyurdular ki: Ben
Allahü tebâreke ve teâlânın Resûlüyüm. Ebû Bekr “radıyallahü
anh” dedi ki: Delîlin nedir. Resûlullah buyurdu: O vâkı’a [rü’yâ]
ile ki, sen onu Sâmda gördün. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki; Dogru
söyledin, simdi ne buyurursun. Resûlullah buyurdu: Onu derim
ki, müslimân olmalısın. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki, müslimân oldum.
Ne buyurursun. Resûlullah oradan hemen Hirâ dagına var-
– 78 –
dı. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı gördü. Dedi ki; Yâ Cebrâîl!
Müjdeler olsun sana ki, Ebû Bekr müslimân oldu. Hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm da dedi: Yâ Muhammed! Sana da müjdeler olsun
ki, dünyâ; kıyâmete kadar helâk olmakdan ve zevâlden emîn
oldu [kurtuldu.]. Yâ Muhammed! Kıyâmete kadar her kim dirlik
bulur, o Ebû Bekrin dirligi bereketi iledir. Kıyâmete kadar her
kim müslimân olursa, o da Ebû Bekrin islâmı bereketi iledir. Yâ
Resûlallah! Hak sübhânehü tebâreke ve teâlâ hazretleri kıyâmet
gününde emr eder, mahlûkların evvelinden sonuna kadar hepsini
Arasat meydânına toplarlar. Iyi olanları Arsın sag tarafında
dururlar. Bedbaht olanları sol tarafında dururlar. Ondan sonra,
Allahü teâlâ hazretleri, bana, buyurur, senin elini tutup, Arsın
üstüne götürürüm. Sonra Ebû Bekr-i Sıddîkın da elini tutup, Arsın
üstüne götürürüm. Sonra, onsekiz bin âlemin halkı ve yüzyirmidört
binden ziyâde olan ümmet arasında, Ebû Bekr-i Sıddîk
gibi kimse yokdur diye, seslenirim.
Ellialtıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu: Allahü tebâreke ve teâlâ o günde, Isrâfîl aleyhisselâm
hazretlerine, sûra üflemesi için emr eder. Isrâfîl aleyhisselâm,
ayakları yerde, bası Ars-ı a’lâda bir melekdir. Allahü teâlânın
onu yaratdıgı günden beri, sûru agzına almıs, bir ayagı ileri,
bir ayagı geri, gözlerini Ars tarafına dikip, emre hâzır beklemekdedir.
Ne zemân sûra üfürmek için emr olunur ise, o zemân sûra
üfürür. Isrâfîl aleyhisselâm sûra üflemeye baslayıp, nefesi sûru
dolduruncaya kadar kırk yıl geçer. O sûr bir borudur. Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin yaratdıgı canlıların adedince, o
sûrda delik vardır. Her canlının rûhu, kendine mahsûs deliklerden
dısarı gelip, kendi kalıbına [bedenine] girer. Hiç yanlıs yola
gitmez. Eger bir bedenin bası doguda ve ayagı batıda olsa, Allahü
tebâreke ve teâlânın emri ile, hâzır olup, toplanırlar. Rûhların
temâmı yanılmadan sûrdan çıkıp, kendi bedenine girer. Fekat,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin mukaddes
rûhu sûrdan dısarı gelmez. Isrâfîl aleyhisselâm içeride
rûh var diye bir kerre dahâ üfürür. Yine Ebû Bekr-i Sıddîkın rûhu
sûrdan çıkmaz. Allahü teâlâdan hitâb gelir: Yâ Isrâfîl, sen sâkin
ol. Ben onun ile konusayım. Hüdâ-i azze ve celle nidâ buyurur
ki, (Ey, mutma’inne olan nefs! Sen Rabbinden râzı oldugun
hâlde, Rabbin de senden râzı oldugu hâlde, Rabbine dön. Benim
– 79 –
sâlih kullarımın yanına ve Cennete gir.) [Fecr sûresi 27, 28, 29,
30. âyet-i kerîmelerinin meâli.] Hemen Ebû Bekr hazretlerinin
nefs-i mutma’innesi [rûhu] dısarı gelir. Görür ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” merkad-ı mubârekelerinden
[asl yerlerinden] gelip, hâzır durur.
Nükte: Eger, kıyâmet günü mevtâların kabrlerinden nasıl
çıkdıklarını bilmek istersen, behâr mevsiminde kırlara git. Bitkiler
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin emr-i serîfi ile, nice
yerleri yarıp, toprakdan dısarı çıkdıklarını gör. Bir mikdâr toprak
da bası üzerinde kalmısdır. Böylece, kıyâmet günü mevtâlar
da kabrden dısarı gelirler. Herkes, bası üzerindeki topragını silkerek
kalkar. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kabrden
dısarı geldigi gibi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini kabr üzerinde durmus görür. Der ki, yâ Resûlallah,
bugün ne gündür. Resûlullah hazretleri buyurur: Yâ Ebâ
Bekr! Bugün Arz günüdür. Ebû Bekrin elini tutup, Ars önüne
kadar, berâber giderler. O vakt, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
nidâ eder. Nûrdan üç kürsî getirirler. Birisini arsın
sagına koyarlar. Birisini arsın önüne koyarlar. Birisini arsın soluna
koyarlar. Nidâ eder ki, Ibrâhîm Halîli, Muhammed Habîbi,
Ebû Bekr-i Sıddîkı getirin. Melekler, Ibrâhîm aleyhisselâm hazretlerini,
elbise giymis, basına tâc konmus olarak getirirler. Ars
karsısında durdururlar. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini de elbise giymis ve tâc basında
olarak getirirler. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
getirirler. Basında örülü tâc vardır. Hitâb-ı izzet gelir:
Ibrâhîm Halîli arsın sagında oturtun. Cenneti de arsın sagında
tutun. Yine hitâb-ı izzet gelir: Mustafâ Habîbi arsın solunda
oturtun. Cehennemi de arsın solunda tutun. Ebû Bekri arsın
önünde oturtun. Melekler hayret ederler. Yâ ilâhel âlemin. Biz
böyle bilirdik ki, hazret-i Muhammed Mustafâ senin katında Ibrâhîm
Halîlden azîzdir, üstündür. Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” seyyid-i Enbiyâdır. Ibrâhîm aleyhisselâmı,
arsın sagına Cennet tarafında buyurdun, Muhammed Mustafâ
hazretlerini arsın soluna Cehennem tarafına buyurdun. Nidâ
gelir ki, Ibrâhîm benim Halîlimdir. Muhammed Mustafâ benim
Habîbimdir, seyyidil evvelin vel âhırîndir. Bugün onun her
dilegini ben de dilerim. Bugün o gündür ki, Ibrâhîmin sefâ’ati ol-
– 80 –
maz. Ibrâhîmi arsın sagında tutun. Ümmet-i Muhammedden afv
etdiklerimi, Cennete gönderirim. Cennete giderken onu görsün.
Muhammed arabîyi arsın sol tarafında tutun ki, onun ümmetinden,
Cehenneme gönderdiklerime, o sefâ’at eder. Onun ümmetinin
ba’zısını rahmetimle afv ederim. Ba’zısını Onun sefâ’ati ile
afv ederim. Sonra: (Merhabâ Halîl, Habîb, Sıddîk) diye nidâ-i
izzet gelir. Ibrâhîm aleyhisselâm, (Gökleri ve yeri; aydınlık ve
karanlıgı yaratan Allahü teâlâya hamd olsun!) buyurur. Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurur: (Bizden üzüntüyü gideren Allahü teâlâya hamd olsun.
Rabbimiz elbette sükr edilen ve afv edicidir.) Hazret-i Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” buyurur: (Bize, va’dinde
sâdık olan Allahü teâlâya hamd olsun!)
Halîl ve Habîb “aleyhimessalâtü vesselâm” ve Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hamd etmeleri ile halk birbirine girerler. Nitekim
dünyâda koyun kuzudan ayrılıp, geri karısır. Feryâd ve figân
halkdan kalkar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
halkın ürkmesini ve feryâdını görüp, minber üzerine çıkar.
Mahser tarafına bakar. Bir melek görür. Yediyüzbin bası
vardır. Her basında yediyüzbin dili vardır. Her dil bir lügat ile
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini tesbîh eder. Hiç bir lügât
birbirine benzemez. Allahü teâlâ hazretlerinin kudreti ile onun
burnundan bir duman çıkar. Mahser halkının etrâfını çevirir.
Mahser halkı ondan korkarlar. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu hâli görüp, mûbarek basını secdeye
koyup, der ki (Yâ Rabbî, selâmet ver!). O melek, o heybetiyle,
Resûlullahın huzûruna gelir. Selâm verir ve der ki, yâ
Muhammed, beni tanır mısın. Sultân-ı Enbiyâ buyurur ki, bilmiyorum.
Der ki, Cehennem melegiyim. (Mâlikim.) Allahü tebâreke
ve teâlâ bana emr etdi ki, Cehennemi azâblar ile Arasat
meydânına koy. Ben de koydum. Buyurdu ki, Cehennemin yedi
kapısını bagla. Ben de bagladım. Buyurdu ki, Cehennemin
anahtârlarını Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” önüne götür. O da Ebû Bekr-i Sıddîka versin. Sen
Cehennem kapısında otur. Ebû Bekr-i Sıddîk kimi gönderir ise,
onu Cehenneme al. Ondan sonra Resûlullah buyurur: Yâ Ebâ
Bekr-i Sıddîk! Cehennemin anahtârlarını al. O da alır. Mâlik,
Cehenneme geri döner. Bir melek de sag tarafından gelir. O
– 81 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:6
melekden [Mâlikden] bin kat büyük, aydan ve günesden nûrlu,
misk ve kâfûrdan ziyâde kokulu, tesbîh ederek; Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
gelir. Der ki, Esselâmü aleyke yâ Muhammed! Beni tanır
mısın. Habîbullah hazretleri buyurur: Hâyır tanımıyorum! O
der ki, ben Cennet Rıdvânıyım. Allahü teâlâ bana emr etdi ki,
Cenneti Arasata getir. Bütün ni’metleri ile berâber, ben de arasata
getiririm. Emr eder ki, Cennetin anahtârlarını Muhammed
Mustafânın huzûruna getir. Tâ ki, Ebû Bekr-i Sıddîka versin.
Sen Cennetde yerine otur, buyurur. Ebû Bekr-i Sıddîk kimi diler
ise, Cennete göndersin. Sonra, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana buyurur. Al, Cennetin anahtârlarını
Ebû Bekre ver. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
de, anahtârları alır. Cennet Rıdvânı geri döner.
Bir melek dahâ zuhûra gelir. Resûlullah hazretlerine selâm
verir. Otuz basamaklı kürsî üzerine çıkar. Yüzünü mahser halkına
döndürür. Der ki; yâ mahser ehli. Ben sizin Rabbinizin elçisiyim.
Hak sübhânehü ve teâlâ buyurur: Biliniz yâ dostlar ve
düsmânlar ki, bu günde ev ikidir. Biri Cennet, ve biri Cehennem.
Benim de hükmüm ikidir. Biri adl, biri fadl. Adl düsmânlara
ve fadl dostlaradır. Fadl evi, ebedî Cennetdir. Adl evi, ebedî
Cehennemdir. Biliniz yâ dostlar ve düsmânlar ki, Cennetin ve
Cehennemin anahtârlarını Ebû Bekr-i Sıddîka verdim. Sizden
bir kimse, yerden göge kadar günâh islemis olsa [îmânı ehl-i
sünnet i’tikâdına uygun ise] ve o kimse Ebû Bekri severse, Allahü
teâlâ onun cümle günâhlarını Ebû Bekr-i Sıddîk için afv
eder. Onun huzûruna varın ve onun ile Cennete dâhil olun. Hudâ-
i azze sânehü Cehennemi Ebû Bekr-i Sıddîkın dostlarına harâm
etmisdir. Her kim ki sizden çok ibâdet etmis olsa, o kimse
Ebû Bekr-i Sıddîka bugz ederse [îmânı ehl-i sünnet i’tikâdına
uygun degilse], Allahü teâlâ o kimseden bîzârdır. Onun makâmı
Cehennemdir ve nârdır. Allahü teâlâ hazretleri Cenneti ona
harâm etmisdir. Bir nidâ gelir ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkı
götürün. Yediyüzbin saf melek Ars önünde durmus olurlar.
Her safın uzunlugu mesrıkdan magribe kadar, genisligi de o kadardır.
Cümlesi Ebû Bekr-i Sıddîkın huzûruna gelirler. Minberden
alıp, burak üzerine bindirirler, götürürler ve derler ki (Ebû
Bekri karsılayın!) Ars altına kadar varır. Allahü teâlâ hazretle-
– 82 –
rinden nidâ gelir ki, (Yâ Ebâ Bekr! Bana yaklas.) Ya’nî bana
yakın ol. Bir kerre dahâ nidâ gelir ve üçüncü kerre de (Ileri gel,
ileri gel) diye, nidâ gelir.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdu
ki, o kadar yaklasdırırlar ki, Arsa yakın olur. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinden nidâ gelir ki, yâ Ebâ Bekr-i Sıddîk! Elini
arsın üzerine uzat. Kendi defterini al. Istersen oku. Istersen
okuma. Bugün evvelîn ve âhırîn halkı [bütün insanlar] onu taleb
ederler ki, bugün senin sevdiklerin için ne istersen yaparım.
Sonra emr eder ki, Ebû Bekr-i Sıddîkı Cennet tarafına götürürler.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” nidâyı isitir. Burakdan
asagı iner. Basını secdeye koyar. Der ki: Yâ Rabbî! Izzetin
ve celâlin hakkı için, bugün, tâ ki, mahser yerinde bulunan
bütün beni sevenleri, bu kuluna bagıslayıncaya kadar ayagımı
Cennete koymam. Nidâ gelir ki, Ebû Bekri, dostları ile ve muhibleri
ile Cennete iletiniz. Emîr-ül mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk
ve emîr-ül mü’minîn Ömer-ül Fârûk ve emîr-ül-mü’minîn
Osmân-i zinnûreyn ve emîr-ül-mü’minîn Alî-yül Mürtedâ “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” Cennete girerler. Dostları ve
muhibleri, onların ardınca Cennete girerler. Beyâz incîden bir
kösk getirirler. Ebû Bekr-i Sıddîk, bu beyâz incîden köskde
oturur. O köskün yetmis kapısı vardır. Istedigi her kapıdan Allahü
teâlâyı bilinmeyen bir seklde müsâhede eder.
Elliyedinci Menâkıb: Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
hazretleri rivâyet eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, bir gece mubârek basını, benim yanıma
koymusdu. Mubârek gözlerini yıldızlara dikmisdi. Ben aya bakdım
ki, Resûlullah hazretlerinin mubârek yüzü aydan güzel idi.
Bir damla su [gözyası] benim gözümden mubârek yüzü üzerine
düsdü. Benden tarafa bakıp, buyurdu ki: Yâ Âise, ne oldu sana.
Dedim: Ben senin yüzüne ve aya bakdım. Senin yüzün aydan
dahâ nûrlu oldugunu gördüm. Vay o kimseye ki [ya’nî o kimseye
acınır ki], kıyâmet günü senin yüzünü görmesin ve senin sefâ’atinden
mahrûm kalsın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu ki, yâ Âise! Hüdâ-i azze ve celle günesin ve
ayın nûrunu benim nûrumdan yaratdı. Niçin teaccüb edersin
[hayret edersin], benim yüzümün nûruna ki, yıldızları ve levhi
ve kalemi ve onsekizbin âlemi benim nûrumdan yaratdı. Ben
– 83 –
dedim; Yâ Resûlallah! Sen yıldızlara niçin bakardın. Buyurdu
ki, yâ Âise! Benim Eshâbım arasında, bir recül [mevki’ sâhibi]
vardır ki, hergün yıldızlar adedince, onun tâ’atini göge götürürler.
Ben yıldızlara bakdım ki, adedini Allahü teâlâ hazretlerinden
baska bir ferd bilmek ihtimâli yokdur. Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” zan etdi ki, benim babamı murâd ederler. Dedi ki,
yâ Resûlallah! O recül [mevki’ sâhibi] kimdir. Buyurdular: O
Ömer bin Hattâbdır “radıyallahü teâlâ anh”. Ömer bin Hattâbın
“radıyallahü teâlâ anh” tâ’ati ise babanın tâ’ati yanında,
deryâdan bir damla gibidir.
Haberde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Cebrâîl aleyhisselâm hazretlerine buyurdular
ki: Bana Ömer bin Hattâbın fazîletlerinden haber ver. Cebrâîl
aleyhisselâm buyurdu ki: Yâ Muhammed! Nûh aleyhisselâmın
Peygamberligi müddeti olan dokuzyüzelli sene seninle
otursam, Ömer bin Hattâbın fazîletlerini beyân etsem, bir
cüz’ünü beyâna kâdir olamam. Ömerin fazîleti [üstünlügü],
Ebû Bekrin fazîleti yanında, yıldızlar arasında bir yıldız gibidir.
Âlimlerden ba’zısı derler, her kim ki, hazret-i Bilâlin fazîletlerini
anlatırım der ise, anlatamaz. Hâlbuki Bilâl-i Habesî, Ebû
Bekr-i Sıddîkın azâdlısı idi. Bendenin [kölenin] fazîleti bu kadar
olur ise, hâcenin [efendinin] fazîleti ne kadar olur, düsünmek gerek.
Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, Mi’râca vardıgım gece, Cebrâîl
aleyhisselâm ile ars altında, bir na’lın sesi isitdik. Cebrâîl aleyhisselâm
dedi ki, bu Bilâl-i Habesînin “radıyallahü teâlâ anh” na’lını
sesidir ki, seher vaktinde onun ile mescide gider.
Ellisekizinci Menâkıb: (Allahü tebâreke ve teâlâ sânühû hazretlerinin
üstün kulları ol kimselerdir ki, yer yüzünde tevâzu’ ile
yürürler. Tâ ki, canlı karıncayı incitmeyeler.) [Furkân sûresi 63.
âyet-i kerîmesinin meâli.] Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” yolda yürür iken bir canlıyı ezmemek için, ayagı önüne bakardı.
Bir vakt yolda yürürken, yol üzerinde karınca gördü. Ayagı
ile üzerine basmamak istedi. Bir mert (genç) geldi. Hazret-i
Sıddîkı söz ile mesgûl etdi. Unutup, ayagını o karınca üzerine basıp
öldürdü. Sonra, hazret-i Sıddîk bakıp, onu gördü. Üzüldü. Ne
yapacagını düsünmeye basladı. Tam o sâat, Allahü teâlâ o karıncaya
hayât verdi ve konusmaga basladı: Esselâmü aleyke yâ ha-
– 84 –
lîfe-i Resûlillah! O sâat beni öldürüp, üzüldünüz. Sizin üzülme
sebebinizden dolayı, Allahü teâlâ ben za’îf kulunu diriltdi. Konusdurdu.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, yâ Ebâ Bekr, sana halîfe diyen kimse karıncadır. Sana
bugz eden ve düsmân olan kimseler karıncadan âdi olur.
Ellidokuzuncu Menâkıb: Dogru haberlerde gelmisdir. Cebrâîl
aleyhisselâm dedi: Yâ Rabbel âlemîn! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin dostlugu Ebû Bekrin gönlünde
ne mikdâr ve ne kadar oldugunu bilmek isterim. Bayram günü idi.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kıymetli ve gösterisli
elbise giymis ve otuz altınlık bir sal omuzuna almıs idi. Cebrâîl
aleyhisselâm a’mâ sûretinde gelip, yol üzerinde oturdu. Oraya
Ebû Bekr-i Sıddîk geldi. Ona yaklasdı. Cebrâîl aleyhisselâm dedi
ki, Allahü tebâreke ve teâlâ afv etsin o kimseyi ki, Muhammed
Mustafâ dostluguna [onun hâtırına] bana birsey versin. Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” o sözü isitdi. Mubârek omuzundan ridâsını
[salını] çıkarıp, ona verdi. Buyurdu ki, bir def’a dahâ söyle. Bir
def’a dahâ söyledi. Ebû Bekr-i Sıddîk kaftanını çıkarıp, ona verdi.
Dördüncüde, setr-i avretini örten elbiseden baska, bütün elbiselerini
ona verdi. Besincide na’lınını çıkarıp ona verdi. Sonunda artık
elbisesi kalmadı. Bilâli “radıyallahü anh” çagırdı ve Ona buyurdu:
Yâ Bilâl. Âisenin evine var. Birsey getir. Bilâl “radıyallahü
teâlâ anh” giderken, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine rast gelip, buyurdular ki, nereye gidersin, yâ Bilâl!
Sen mi söylersin, ben mi söyliyeyim. Bilâl “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki, yâ Resûlallah, siz buyurun. Buyurdular ki: Yâ Bilâl!
Bil ki, o a’mâ Cebrâîl-i emîndir. Allahü tebâreke ve teâlâ onu bu
seklde gönderdi ki, Ebû Bekr-i Sıddîkın bana muhabbeti ne kadardır
anlasın. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Bilâli
bekler idi. Hazret-i Bilâl elbise getirdi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk
o elbiseyi giydi. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine gelip, dedi ki, yâ
Muhammed! Ebû Bekr-i Sıddîkı tecrübe ederdim. Elbiseler benim
isime yaramaz. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” Cebrâîl
aleyhisselâmın getirdigi elbiseleri Ebû Bekr-i Sıddîka getirdi.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”: Bir nesneyi ki senin dostlugun
ugruna vermis olayım, artık o bana gerekmez. Nereye uygun bulursanız,
oraya tasarruf ediniz, dedi.
– 85 –
Altmısıncı Menâkıb: Hadîce-i Kübrâ “radıyallahü teâlâ anhâ”
hazretlerini, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine verecekleri zemân [evlenecekleri zemân], hazret-i
Hadîce, bir sahsı gizlice Server-i kâinâtın huzûruna gönderdi. O
kisi gelip, dedi: Müsrikler bize ta’n ederler ki, kendi söhretli hâlinle,
bir fakîre varıp, zevceligi kabûl etdin. Simdi bir mikdâr çeyiz
gönderin, az da olsa, ben onu çogaltıp, halka gösteririm.
Ayblıyanların ayblaması, kötüliyenlerin kötülemesi def’ olur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mütefekkir
ve mütereddid kalkıp, gitdi. Ben kimden borç isteyeyim
ki, bana borç verir, diyordu. Yine kendi kendine, bâri vefâkâr
Ebû Bekrin dükkânına varayım deyip, pazara geldi. Hulle-i serîfi
omuzunda çekerek ve göklerin melekleri nazar ederek giderken,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” uzakdan gördü
ki, Sultân-ı kâinât hazretleri, se’âdet ve izzetle tesrîf buyurur. Sevincinden
sasırmıs olarak kendi kendine dedi ki, eger benim
dükkânıma tesrîf ederse, her ne ister ise vereyim. Hazret-i risâletpenâh
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dogru Ebû Bekr-i
Sıddîkın dükkânına geldi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” da karsılayıp, dedi ki, yâ Muhammedül-emîn! Babam
ve anam sana fedâ olsun. Niçin üzüntülüsün. Fahr-i âlem buyurdular
ki, yâ Atîk, yâ hakîm-i Kureys. Bana bir mikdâr sey gerek
ki, Hadîceye ceyiz götüreyim. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Muhammedül-emîn! Yetmis devem, Sâma
ticârete gitmisdi. Bugün müjde getirdiler ki, sâlim ve ganîmet ile
geldiler. Kerem edip, karsılayın. Kervân bası olan sahsa durumu
bildirin. O kervânın basındaki sahsa sag ve sâlim geldiginde,
azâd edecegimi, yüz altın verecegimi, Ebû Bekrin bunu va’d etmis
oldugunu söyleyin. Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”, çok sevinip, kervânın önüne geldi. O
kervân bası sahsa [kula] dedi ki: Efendin Ebû Bekr-i Sıddîk bu
develeri yükleri ile, esyâları ile bana hibe etdi. Sana nisân vereyim
dedikde, kervanbası kul, ben senden nisân istemem. Ben ve
develer, sana fedâdır deyip, develeri Hadîce-i kübrâ hazretlerinin
serâyı tarafına sürdüler. Pazar ortasına vardılar. Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri bir kimse gönderdi ki,
Muhammedül-emîn hazretlerine söyle, develeri getirip, bu aradan
geçirsinler. Getirdiler. Dedi ki, yâ Muhammedül-emîn, bir
mikdâr durun. Hizmetci gönderip, kendi se’âdethânesinden
– 86 –
renkli-ipekli kaftanlar getirtip, herbirini bir devenin yükü üzerine
çekdiler. Renkli ipekli kumaslar ile çeyizleri iletirler. Tâ ki,
Muhammedül-emîn hazretlerini kötüleyenler, zemmedenler,
hased edenler; üzüntülü, gamlı olsunlar. Bütün Mekke-i mükerreme
ehline ma’lûmdur ki, Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin malı yokdur. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” malını ve mülkünü hazret-i Muhammede
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” fedâ etmisdir. O develeri,
üzerlerinde ipekli-renkli kumaslar ile örtülü olarak, sesli olarak
Mekke-i mükerremeyi dolasdırarak, Hadîcenin “radıyallahü
teâlâ anhâ” se’âdethânesine iletdiler. Cümleye ma’lûm oldu ki,
bu hazret-i Hadîcenin çeyizidir. Muhammedül-emîn getirmisdir.
Sıddîk-ı Ekberin bunun gibi, hizmet-i serîfleri ve i’âne-i haseneleri,
sayısızdır “radıyallahü teâlâ anh”.
Altmısbirinci Menâkıb: Enes bin Mâlik “radıyallahü anh”
rivâyet edip, buyurdular ki; Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden, Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh”
o kadar üstünlügünü isitdim ki, hayretde kaldım. Server-i âlem
hazretleri, bu dünyâdan, öbür âleme göç etdiler. Bir gece Sultân-
ı Enbiyâyı rü’yâda gördüm. Önüne bir tabak hurma koymuslar.
(Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlânın sana verdigi
o nesneden bana da ver!) dedim. Bana bir hurma verdi. Dedim,
(Yâ Resûlallah! Ihsânınızı artdırınız). Böyle böyle dokuz
hurma verdi. Yine yâ Resûlallah, tekrar ver dedim. Uykudan
uyandım. Bakdım, dokuz hurmayı elimde buldum. Bilâlin “radıyallahü
teâlâ anh” ezân sesini isitdim. Abdest alıp, mescide
geldim. Sabâh nemâzını Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
arkasında kıldım. Nemâzdan sonra bir sâat basımı
önüme salıp, tesbîh çekdim. Basımı kaldırdım. Hazret-i Sıddîkı
gördüm. Mubârek arkasını mihrâba vermis. O rü’yâmda, Resûlullah
hazretlerinin önünde gördügüm hurma tabagını simdi,
hazret-i Sıddîkın önünde konulmus gördüm. Dedim ki: Yâ halîfe-
i Resûlillah! Allahü teâlânın sana verdigi ni’metlerden bana
da ver. Bana bir hurma verdi. Dedim, artdır. Bir hurma dahâ
verdi. Dokuz hurmaya dek bana verdi. Ben dedim: Yâ halîfe-
i Resûlillah, artdır. Buyurdu ki: Yâ Enes! Eger gece Resûlullah
hazretleri ziyâde verse idi, ben de ziyâde verirdim.
Altmısikinci Menâkıb: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
– 87 –
anh” buyurur ki; Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini gördüm. Dilini parmagı ile tutup ovar idi. Dedim:
Yâ halîfe-i Resûlillah, ne yapıyorsun! Buyurdu ki; bu beni çok
islere ugratmısdır. Hem bir büyük kimseden isitdim ki, Ebû
Bekr hazretleri yedi dirhem agırlıgındaki bir tası, yedi sene agzında
tutdu. Bir söz söyliyecegi zemân, eger o söz, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin zikrinden gayri olsa idi, sol eli ile dilini
tutup, sag eli ile o tası dili üzerine sürerdi. Der idi ki: Ey dil.
Bir dahâ söylemiyesin o sözü ki, Allahü teâlâ hazretlerinin mardîsi
olmıya [sevdigi sey olmıya].
Hüccet-ül-islâm Imâm-ı Gazâlî “rahimehullahü teâlâ”
(Kimyâ-i se’âdet) adlı kitâbında bildirmisdir: Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” yedi lokma ta’am yir idi. Fazla arzû
eder ise, dokuz lokma yir idi. Simdi, yüzbin rahmet olsun, hazret-
i Sıddîk üzerine ki, bütün isleri bu yol üzerine idi. O pâk din
ve dogru i’tikâd senin üzerine olsun ki [ya’nî dogru i’tikâdlı olasın
ki], Ebû Bekr hazretlerini, Ömer ve Osmân ve Alî hazretleri
ile “radıyallahü teâlâ anhüm” berâber sevesin. La’net ve gadab
o mübtedi’ ve râfizî üzerine olsun ki, bu din büyüklerine ve
bu yer ve gök ehlinin güzîdelerine çirkin söz söylerler.
Nükte: Hudâ-i azze ve celle kâfiri düsmân tutdu. [Kâfirler
Allahü teâlânın düsmânıdır.] Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
dostlugunu da’vâ etdiler. [Ya’nî biz Allahü teâlânın dostuyuz
dediler.] O kimse, Allahü teâlânın dostunu düsmân tutdu.
Allahü teâlâ hazretlerinin dostlugu o kimsenin küfr içinde olmasına
fâide vermedi. Belki, içinde bulundukları durumu haber
verdi. Allahü teâlâ buyurdu, Ben Ebû Bekri severim. (O onları
sever, onlar da onu severler). Râfizî, Allahü tebâreke ve teâlânın
ve Resûlünün, dostlugunu da’vâ etdi ve Ebû Bekr-i Sıddîkı
düsmân tutdu. Hak sübhânehü ve teâlânın dostunu düsmân tutdu.
Allahü teâlâ hazretlerinin dostlugu fâide vermedi. Belki, râfizînin
kötü hâlini haber verdi.
Altmısüçüncü Menâkıb: Haberde gelmisdir ki, Kûfede bir
râfizî var idi. Adı Abdülmecîd bin Abdülgaffâr idi. Ca’fer-i Sâdık
“kuddise sirruh” hazretlerinin huzûruna vardı. Dedi ki, Esselâmü
aleyke yâ Resûlullahın torunu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra en üstün olan kimdir.
Ca’fer-i Sâdık buyurdu ki: Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyalla-
– 88 –
hü teâlâ anh”.
Râfizî: Böyle oldugunu nereden biliyorsun.
Ca’fer-i Sâdık: Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri ona, Resûlullahdan
sonra, ikinci buyurdu. Üçüncüleri Allahü teâlâ olan
iki kisiden, ikincisi olmak kadar seref olamaz (Bundan üstün
seref olmaz).
Râfizî: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin döseginde, kâfirlerden
korkmadan yatmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık: Ebû Bekr-i Sıddîk, Resûlullah hazretleri ile
magaraya girmedi mi?
Râfizî: Eger korkmasa idi, girmezdi. Allahü teâlâ Resûlullaha
haber verdi ki, Ebû Bekre korkma, dedi.
Ca’fer-i Sâdık: Onun korkusu, ondan idi ki, kâfirler onların
nerede oldugu hakkında bir haber duyup, gelirler. Resûl-i ekremi
üzerler. Görmezmisiniz Ebû Bekr-i Sıddîk, kendi ayagını,
magarada bir delige koydu. Hattâ yılan onu kaç def’a ısırdı. O
acıya katlandı. Ayagını kaldırmadı. Resûlullahı uyandırmamak
için, hiç ses de çıkarmadı. Kendinden korksaydı, zehrlenerek,
cânını Resûle fedâ etmezdi.
Râfizî: Mâide sûresinde, (Rükû’da iken sadaka verirler)
meâlindeki ellisekizinci âyet-i kerîme ile medh olunan Alîdir.
Ca’fer-i Sâdık: Bu âyetden önce, bir âyet-i kerîme vardır ki
tahsîs rakamı ondan ziyâdedir. O Sıddîk sânındadır. (Allahü
teâlâ, mürtedler ile cihâd eden bir kavm getirir. Allahü teâlâ
bunları sever) meâlindeki âyet-i kerîme, Ebû Bekr-i Sıddîk
içindir ve dahâ çok yükseltmekdedir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, öbür âleme göçmelerinden
sonra, arablar, dedi ki, biz nemâz kılarız. Ammâ zekât vermeyiz.
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu ki, Resûlullah hazretlerine
edâ etdikleri zekât malından bir deve dizinin bagını
vermeseler ve ondan eksik verseler, ben onlar ile toprak ve
kum sayısınca olsalar da muhârebe ederim.
Râfizî: Yâ Ca’fer. Hazret-i Alînin sânı için, meâl-i serîfi,
(Mallarını, gece-gündüz, gizli ve gözönünde verenler) olan Bekara
sûresinin ikiyüzyetmisdördüncü âyeti gelmemis mi?
– 89 –
Ca’fer-i Sâdık: (Sûre-i Velleyl), Ebû Bekr-i Sıddîkın sânında
nâzil olmusdur. Sânını çok yükseltmekdedir. Zîrâ Ebû Bekr-i
Sıddîk kırkbin altın verdi. Kendisine bırakmadı. Bir kilime sarındı.
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki, Allahü teâlâ buyurdu
ki, ben Ebû Bekrden râzıyım. O benden râzı mıdır? Ebû
Bekr-i Sıddîk, ben Allahü teâlâdan râzıyım, râzıyım, râzıyım,
dedi.
Râfizî: Meâli serîfi (Hâcılara su vermegi ve Mescid-i Harâmı
binâ etmegi, îmân etmekle ve Allah yolunda cihâd etmekle
bir mi tutuyorsunuz. Hâyır, böyle degildir) olan Tevbe sûresinin
yirminci âyet-i kerîmesi hazret-i Alînin sânını bildirmek için
nâzil olmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık: Meâl-i serîfi (Mekkenin fethinden önce, sadaka
verip, cihâd eden ile, fethden sonra veren ve cihâd eden
bir degildir. Önce olanın derecesi dahâ yüksekdir) olan Hadîd
sûresinin onuncu âyet-i kerîmesi ile Ebû Bekr-i Sıddîk medh
olunuyor. Ebû Bekrin muhârebe etmesi önce idi ki, Ebû Cehl,
Resûlullah hazretlerine vurmak istedi. Ebû Bekr-i Sıddîk, Ebû
Cehle mâni’ oldu.
Râfizî: Alî, hiç kâfir olmadı.
Ca’fer-i Sâdık: Öyledir, lâkin, Allahü tebâreke ve teâlâ hiç
kimsenin, îmânını, Ebû Bekrin îmânı gibi medh etmedi. Meâl-i
serîfi (Muhâcir ve Ensârın önce gelenlerinden Allahü teâlâ râzıdır.
Onlara Cennetde sonsuz ni’metler vardır) olan Tevbe
sûresi yüzbirinci âyetinde ve meâl-i serîfi (Dogru haber ile gelen
ve Ona inanan için Cennetde istedikleri hersey vardır)
olan Zümer sûresi otuzüçüncü âyetinde, Allahü teâlâ, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” îmânını medh etmekdedir.
Her ne vakt ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” vahy ile bir haber verse idi, kureys, yalan söylüyorsun
derdi. Ebû Bekr-i Sıddîk hemen yetisip, dogru söylüyorsun yâ
Resûlallah, derdi.
Râfizî: Meâl-i serîfi (Uhud gazâsında, seytâna uyup, dagılanlar)
olan Âl-i Imrân sûresi yüzellibesinci âyetinde, Allahü teâlâ
sikâyet etmiyor mu?
Ca’fer-i Sâdık: Âyet-i kerîmenin sonunu oku. Meâlen (Onların
bu kusûrlarını afv etdim) buyuruyor.
– 90 –
Râfizî: Hazret-i Alînin dostlugu farzdır. [Hazret-i Alîyi sevmek
farzdır.] Kur’ân-ı azîmüssânda, Sûrâ sûresinde, yirmiüçüncü
âyetinde meâlen (Size islâmiyyeti bildirdigim ve Cenneti
müjdeledigim için, bir karsılık beklemiyorum. Yalnız yakınım
olanları seviniz) buyuruldu ki, bunlar, Alî, Fâtıma, Hasen ve
Hüseyndir.
Ca’fer-i Sâdık: Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” düâ etmek
ve Onun dostlugu [Onu sevmek] farzdır. Allahü teâlâ,
Hasr sûresinde onuncu âyetinde meâlen (Muhâcirlerden ve Ensârdan
sonra, kıyâmete kadar gelen mü’minler, yâ Rabbî! Bizi
afv et ve bizden önce gelen din kardeslerimizi [ya’nî Eshâb-ı kirâmı]
afv et derler) buyuruyor. Hüseynî tefsîrinde diyor ki;
(Âlimler buyurdu ki, Eshâb-ı kirâmdan “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în” birini sevmiyen kimse, bu âyetde bildirilen
mü’minlerden olmaz. Bu düâdan mahrûm olur).
Râfizî: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Hasen
ve Hüseyn, Cennet gençlerinin üstünüdür. Babaları dahâ üstündür)
buyurmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık “radıyallahü teâlâ anh”: Ebû Bekr-i Sıddîk
hakkında bundan iyisini buyurdu. Babam Muhammed Bâkırdan
isitdim. Ceddim Imâm-ı Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda
idim. Baska kimse yok idi. Ebû Bekr ile Ömer “radıyallahü
teâlâ anhüm ecma’în” geldi. Server-i âlem ve Seyyid-i veledi
âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”: (Yâ Alî! Bu ikisi, Peygamberlerden
baska, Cennet erkeklerinin en üstünüdür.)
Râfizî dedi: Yâ Ca’fer! Âise mi üstündür. Fâtıma mı üstündür?
Ca’fer-i Sâdık: Âise “radıyallahü anhâ” Resûlullah hazretlerinin
zevcesi idi. Onunla berâber olur. Fâtıma “radıyallahü teâlâ
anhâ” hazret-i Alînin zevcesi idi. Onunla berâber olur. Allahü
teâlâ hazretlerinin gadabı ve la’neti o râfizî ve mübtedi’ üzerine
olsun ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin,
mü’minlerin annesi olan ezvâc-ı tâhirâtına “rıdvânullahi
teâlâ aleyhinnâ ecma’în” ta’n eyler.
Râfizî: Âise Alî ile muhârebe etdi. Cennete girer mi?
Ca’fer-i Sâdık: Allahü teâlâ Ahzâb sûresi, elliüçüncü âyetin-
– 91 –
de meâlen; (Resûlullahı incitmeyiniz. Ondan sonra, zevcelerini
nikâh ile hiç almayınız. Bunların ikisi de büyük günâhdır.) buyuruyor.
Beydâvî ve Hüseynî tefsîrlerinde diyor ki, bu âyet-i
kerîme gösteriyor ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefât etdikden sonra da, ona saygı göstermek için, zevcelerine
saygı lâzımdır.
Râfizî: Ebû Bekrin hilâfetini, Kur’ân-ı azîmüssânda bana
göstermege kâdir misin?
Ca’fer-i Sâdık: Gösteririm. Hem Kur’ân-ı kerîmde, hem
Tevrâtda ve hem de Incîlde gösterebilirim. Kur’ân-ı kerîmde
olan sudur: En’âm sûresi yüzaltmısbesinci âyetinde meâlen;
(Allahü teâlâ sizi yeryüzünde halîfe yapdı) buyuruldu. Nûr sûresi
ellibesinci âyetinde meâlen; (Îmân eden ve emrlerimi yapanlarınızı,
yeryüzüne hâkim kılacagımı söz veriyorum. Isrâîlogullarını
halîfe yapdıgım gibi, sizi de birbiriniz ardı-sıra halîfe
yapacagım) buyuruldu. Beydâvî ve Hüseynî diyor ki, bu âyet-i
kerîme gaybdan haber verip, Kur’ân-ı kerîmin, Allahü teâlânın
kelâmı oldugunu ve dört halîfesinin “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în” mesrû; haklı oldugunu göstermekdedir. Tevrâtda ve
Incîlde, Feth sûresinin son âyetinde meâlen, (Resûlullah ve
onunla birlikde olanlar, birbirlerini her zemân ve çok severler
ve her zemân kâfirlere düsmân olurlar!) bütün Eshâb bildirilmekde
ve Ebû Bekrin serefine isâret edilmekdedir. Bu âyetin
sonunda meâlen, (Eshâbının misâlleri Tevrâtda ve Incîlde bildirildi)
buyuruyor. Babam, ceddim Alî bin Ebî Tâlibden “radıyallahü
anh” ve onun da Resûlullah hazretlerinden bildirdigi hadîs-
i serîfde, (Allahü teâlâ, hiçbir Peygamberine vermedigi kerâmetleri
bana verir. Kıyâmetde mezârdan önce kalkarım. Allahü
teâlâ dört halîfeni çagır, buyurur. Onlar kimdir, yâ Rabbî,
derim. Ebû Bekrdir, buyurur. Yer yarılıp, herkesden önce Ebû
Bekr mezârdan çıkar. Sonra Ömer, sonra Osmân, sonra Alî kalkar)
buyuruldu. Peygamberimiz “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu: Ben yer sak olup, dısarı gelenlerin evveli olurum.
Allahü teâlâ bana kerâmetlerden verir. O nesne ki benden önce
Nebîlerin bir ferdine vermemisdir. Sonra Allahü teâlâ buyurur.
Yâ Muhammed, yakın getir o halîfeleri ki, senden sonra
geldiler. Ben dedim, onlar kimlerdir. Buyurur, Ebû Bekr-i Sıddîk.
Benden sonra yer sak olup, Ebû Bekr kabrden dısarı gelen-
– 92 –
lerin evveli olur. Iki hulle giydirirler. Tâ gelip, Ars önünde durur.
Ve hesâbın az görürler. Ve ars önünde ayak üzerine dururlar.
Ondan bir münâdî seslenir; Ömer bin Hattâb ”radıyallahü
teâlâ anh” nerededir. Onu getirirler. Cerâhetden kan revân oldugu
hâlde gelir. Diye ki, yâ Ömer, bunu sana kim etmisdir. Mugîre
bin Sûbenin kölesi yapmısdır, der. Ona da buyururlar. Ars
önünde durur. Hesâbını görürler. Iki yesil hulle giydirirler. Sonra
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini getirirler. Damarlarından
kan revân oldugu hâlde gelir. Derler ki, bunu sana kim
yapdı. Der ki, filân yapdı. Ars önünde durmasını buyururlar.
Hesâbı da kolay olur. Iki yesil hulle giydirirler.
Râfizî bunları isitince, yâ Ca’fer, bunlar Kur’ân-ı azîmde var
mıdır. Ca’fer-i Sâdık, buyurur, evet, okumadın mı, Allahü teâlâ
onlardan haber verdi. (Peygamberler ve bunların sâhidleri, hesâb
için getirilir!) buyuruldu. [Zümer sûresi 69.cu âyet-i kerîmesi
meâli]. Yâhud sehîdleri getirilir, denildi. Ya’nî Ebû Bekr ve
Ömer ve Osmân ve Alîyi “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
getirirler.
Râfizî dedi ki, yâ Ca’fer! Bu zemâna kadar ben onları sevmiyor
idim. Simdi pismân oldum. Eger tevbe edersem, Allahü
teâlâ kabûl eder mi?
Ca’fer-i Sâdık “kuddise sirrehül’azîz” buyurdu ki, çabuk tevbe
et ki, se’âdetin alâmeti olsun. Eger, Allahü teâlâ korusun, o
i’tikâd üzere dünyâdan gitmis olsaydın, senin dînin bosa giderdi.
Altmısdördüncü Menâkıb: (Tenbîh-ül gâfilin) kitâbında
Ebülleys “rahimehullahü teâlâ”, Zeyd bin Erkamdan “radıyallahü
anh” haber vermisdir. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hazretlerinin bir kölesi vardı. Ömrünün sonlarında
her aksam iftâr vaktinde yemek getirirdi. Âdet-i serîfleri öyle
idi ki, nereden ve nasıl aldıgını, kimden satın aldıgını, onun
san’atı ve meslegi ne oldugunu o köleden sormayınca o yemekden
bir lokma agzına koymazdı. Bu köle bir gece yine yemek
getirdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” süâl etmeden,
mubârek elini uzatıp, bir lokma yemekden aldılar. Köle
dedi ki: Ey Efendi. Ne oldu ki, bu aksam sormadan yemege el
uzatdınız. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretlerinin
mubârek gözleri yas ile dolup, buyurdu: Yâ Gulâm. Açlık bana
– 93 –
sıkıntı verip, sabırsızlandırdı. Böylece bu hâl basıma geldi. Simdi
bana haber ver ki, bu aksam yemegi nereden getirdin. Köle
dedi ki: Câhiliyye vaktinde, raks ve oyun oynardım. Bir gruba
raks etdim. Onlara hos geldi. Bana dediler ki, simdi bir nesnemiz
yokdur. Va’d etmislerdi ki, elimize birsey geçdikde sana iyilik
ederiz. Ben bugün gördüm ki, onların elleri doludur. Ben
va’dlerini hâtırlatdım. Yiyecegi bana verdiler. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bunu isitdi. Çok üzüldü. Agladı.
Yemegi önünden atdı. Parmagını bogazına o kadar sokdu ki,
kay’ etdi. O lokma karnından dısarı geldi. Kendine eziyyet verdi.
Mubârek yüzü gögerdi ve karardı. Mubârek yüzünün seklinin
degisikligini görenler, bir mikdâr su içmesini ve bu üzüntüden
halâs olacagını söylediler. Sıcak su getirdiler. Içdi, bir kerre
dahâ kay’ etdi. Rahâtsız oldu. Inceledi ki, karnında bir sey
kalmadı. Dediler ki, yâ Sıddîk, bu kadar kendinize sıkıntı ve
zahmet, bir lokmadan dolayı mıdır. Buyurdu ki, evet. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim.
Buyurdular ki, (Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, yidigi harâm
olan kimselere Cenneti harâm etmisdir.) Sonra basını yukarı
kaldırıp, Yâ ilâhel âlemîn! Yidigim lokma için elimden geleni
yapdım. O lokmaları kay’ etdim. O lokmadan damarlarımda
birsey kaldı ise afv et. Bu za’îf kulun, Cehennem azâbına dayanamam
diye, düâ buyurdu. Bu o Ebû Bekrdir ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, (Ebû Bekr benim
gözüm ve kulagım gibidir) buyurdu.
Süâl: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretleri, niçin
fîsebîlillah malının temâmını verdi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü
teâlâ anh” niçin malının yarısını verdi.
Cevâb: Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” adâleti temsîl
ediyordu. Adâlet esitligi muhâfaza etmekdir. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” sıdkı temsîl ediyordu. Sıdk odur ki, elinde
ne var ise hepsini vermelisin. Eger, hazret-i Ömer, malının temâmını
verip, çoluk-çocuguna bırakmasa idi, âdil olamazdı. Hazret-
i Ebû Bekr malının yarısını verip, yarısını bıraksa idi, sâdık
olamazdı. Hazret-i Ebû Bekr için adl, hazret-i Ömer için de sıdk
var idi. Lâkin birisinde sıdk cibillidir. Ve birisinde adl hâldir.
Adl, hazret-i Ömerin hâlidir. Bir sıfat kisinin cibillisinde var ise,
hâlinde de vardır. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki: Cümle malını ver.
– 94 –
Hiç bir seyi koyma. Eger halâl ise onun hesâbından kurtulursun.
Eger harâm ise azâbından kurtulursun. Hazret-i Ömerin adli dedi
ki, malının yarısını dagıt. Yarısını ehl-i ıyâline bırak. Hazret-i
Ebû Bekr bütün malını verdigi için, hazret-i Ömer ne kadar mal
verirse de, hazret-i Ebû Bekre uymus olur.
Altmısbesinci Menâkıb: Câbir bin Abdüllah “radıyallahü
teâlâ anh” anlatır: Bir bedevî a’râbî, bir kırmızı deve üzerinde,
hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ anh”
huzûruna gelip, deveden inip, dedi ki: Esselâmü aleyke, yâ emîrel
mü’minîn! Çabuk bana haber ver, Ebû Bekrden ki, o Cennetde
midir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bundan dolayı
üzülüp, buyurdu ki, yâ a’râbî, keski, anan seni dogurmamıs olsa
idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hayâtında ve vefâtlarından sonra, bu sözü hiç kimse söylemedi.
Sen söyledin. Muhâcirîn ve Ensâr “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” arasında, sübhe yokdur ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin hayâtında vezîri idi. Vefâtından sonra halîfesi
idi. Ondan sonra her kimin i’tikâdı bunun üzerine olmaz
ise, o dalâletdedir. Ey a’râbî! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri Ebû Bekr-i Sıddîkı babası yerinde tutardı.
Hazret-i Ebû Bekr Cennet ehlini, tıpkı, gökyüzündeki bir yıldızın,
yeryüzünün ehlini aydınlatdıgı gibi aydınlatır. Ebû Bekr
Cennetde, bir köskden bir köske, bir kasrdan bir kasra gider.
Cennetde hiçbir kasr ve bir serây, bir oda, bir bagçe, bostân olmaz
ki, illâ hazret-i Ebû Bekrin nûrundan aydınlanmasın. Cennet
ehli kösklerden baslarını çıkarıp, derler ki, yâ Rıdvân! Bu
nûr nedir? Rıdvân der ki; Bu Ebû Bekrin yüzünün nûrudur ki,
kasrdan kasra ve odadan odaya gider.
Alî “radıyallahü anh” sözüne devâmla dedi ki: Yâ a’râbî!
Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri, vefâtı ânında bana dedi ki, benim
cânım, benim gözümün nûru ve benim dostum ve benim azîzim.
Benim vefâtım yakınlasdı. Ömrüm sonuna yaklasdı. Beni o,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini yıkadıgın
mubârek ellerin ile yıka. Kefene sar ve tabut üzerine koy.
Cenâzemi Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Ravda-i mukaddeselerinin kapısına koy. Ve de ki, yâ
Resûlallah! Ebû Bekr kapıdadır. Içeri girmek için izn ister.
– 95 –
Eger kilit anahtarsız açılırsa, beni Seyyid-i âlemin mubârek arkası
yanına defn edin. Eger kilit açılmaz ise, beni Bakî’ kabristanına
götürüp, garîbler kabristanına defn edin. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, yâ a’râbî, o halîfe-i Resûlullah
olan Ebû Bekr-i Sıddîk dünyâdan göçdü. Vasiyyetini yerine
getirip, techîz eyledim. Ravda-i mukaddese kapısına götürdüm.
Izn istedim. O sâat kilit kendiliginden açılıp, bir ses
isitdim ki, (Habîbi habîbe kavusdurun. Habîbini çok özlemisdir)
diyordu.
Altmısaltıncı Menâkıb: Emîr-ül-mü’minîn Alî bin Ebî Tâlibin
“radıyallahü teâlâ anh”, Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü
teâlâ anh” vefâtı sırasında söyledigi sözler söyle rivâyet olunmusdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” bu fânî âlemden,
bâki âleme göç etdiler. Mubârek yüzünü ve bedenini bir çarsaf
ile örtdüler. Medîne-i Münevvere; Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin, öbür âleme göç etdikleri gibi,
inleme ve aglama sesleri ile dolmus idi. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” isitip, aglıyarak, (Innâ lillah ve innâ ileyhi râciûn)
diyerek geldi. Söyledigi sözlerin ma’nâsı budur: Nübüvvet hilâfeti
bugün bitdi. Geldi, o evin kapısında durdu. Ebû Bekr-i Sıddîk
hazretleri odada idi. Buyurdu: Yâ Ebâ Bekr. Sen Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” dostu ve musâhibi ve mûnisi
ve sırdası ve müsâviri idin. En evvel islâmı sen kabûl etdin.
Senin îmânın cümle kavmin îmânından kuvvetli ve güzel oldu.
Senin yakînin dahâ kuvvetli, Allahü azîmüssân hazretlerinden
korkun büyük oldu. Herkesden zengin, herkesden dahâ cömerd,
sen idin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
üzerine en sefkatli, en yardımcı sen idin. Senin Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile sohbetin, hepimizin sohbetinden
dahâ iyi idi. Hayr sâhiblerinin birincisi sensin. Senin iyiliklerin,
hepimizinkinden çokdur. Her iyilikde ileridesin. Hazret-i
Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
ı serîflerinde, senin derecen en yüksek oldu. Ona en yakın
sen oldun. Ikrâmda, ihsânda, güzel huylarda, boyda, yasda,
basda, ona en çok benziyen sen oldun. Allahü teâlâ sana, çok
mükâfât versin ki, Resûlullaha herkes yalancı derken, sen, dogru
söylüyorsun, inandım, dedin. Sen onun kulagı ve gözü gibi
– 96 –
idin. Allahü teâlâ seni, Kur’ân-ı kerîmde (sıdk) ile sereflendirdi.
Resûlullaha en sıkıntılı zemânlarında yardımcı oldun. Herkes
Ondan kaçarken, sen Onun ile sohbet etdin. Seferlerde ve
sıkıntılı yerlerde halîfesi idin. Onun ümmetinin halîfesi ve dîninin
koruyucusu oldun. Câhiller dinden çıkarken, sen dîn-i islâma
kuvvet verdin. Herkes sasırdıgı zemân sen kükremis arslan
gibi ortaya çıkdın. Herkes dagılırken, sen Muhammed Mustafânın
yolunu tutdun. Eshâbın az konusanı ve en belîgi, edîbi
sen idin. Her sözün, her bulusun dogru, her isin temiz idi. Gönlün
herkesden kuvvetli, yakînin hepimizden saglam idi. Her
isin sonunu önceden görür, geri kalmısları islâma sokarak aydınlatırdın.
Mü’minlere sefkatli, afv edici baba idin. Islâmın
agır yükünü tasıdın. Islâmın hakkını herkes elden kaçırırken,
sen yerine getirdin. Sen rüzgârların oynatamıyacagı bir dag gibi
idin. Isin dogruluk idi, ilm idi. Sözün mertçe dogruyu bildirmek
idi. Gerici düsüncelerin ve bozuk inançların kökünü kazıdın.
Hak dînin agacını dikdin. Müskilleri, müslimânlara kolaylasdırdın.
Küfr ve mürtedlik atesini söndürdün. Rahmânın dînini
sen dogrultdun. Islâma, îmâna sen kuvvet oldun. Göklerde,
melekler arasında senin derecen çok büyükdür. Senin ölüm
musîbetin ve yeryüzünde, muhâcirîn ve ensâr arasında, senden
ayrılık yarası çok derindir, dedi. “Innâ lillah...” okuyarak çok
agladı. Mubârek gözlerinden kanlı yas akdı. Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretlerinin her kazâsına râzı olduk. Verdigi elemleri kabûl
etdik. Yâ Ebâ Bekr! Müslimânlara, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ayrılık acısından sonra, hiç senin ayrılık
acın gibi bir acı vâki’ olmadı. Sen mü’minlere sıgınak ve
dayanak ve gölge idin. Münâfıklar üzerine çok sert ve atesli
idin. Allahü teâlâ hazretleri, seni Muhammed Mustafânın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna kavusdursun. Bizi senin
ecrinden ve bereketinden mahrûm eylemesin. Senden sonra
bizi azgın hâle koymasın. Sahâbe-i güzînin “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hepsi sessizce dinlemisler idi. Hazret-i Alînin
“radıyallahü teâlâ anh” kelâmı bitdi. Cümle yer ehli ve gök
ehli aglamaga basladılar. Dogru söyledin yâ Resûlallahın damâdı,
dediler.
Muhammed bin Cerîr-i Taberî, Tefsîrinin, Ankebût sûresini
tefsîrinde buyurmusdur ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâ-
– 97 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:7
lâ anh” hazretlerine zehr verdiler. O zehr sebebi ile vefât etmisdir.
Açıklaması budur ki, hazret-i Sıddîk-ı ekberin hilâfeti günlerinde,
Hayber yehûdîlerinden bir yehûdî, Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini, kendi evine da’vet etmisdi. Hâris
bin Kelde adlı arab tabîb de hazret-i Sıddîk ile berâber idi. Bir
tabak pismis pirinci sofra üzerine koydular. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Hârise buyurdu ki, ileri gel. Kendileri el
uzatıp, bir lokma alıp, mubârek agızlarına koyup, yidiler. Sonra
Hâris de el uzatıp, bir lokma alıp, agzına koydugu gibi lokmayı
dısarı atdı ve dedi ki, bu yiyecek zehrlidir. Bu zehr bir yıldan
sonra insanı öldürür. Te’sîrini bir yılda gösteren zehr katılmısdır.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” isitip,
üzüldü. Kendi kendi ile, bundan böyle âhıret azıgını gördü.
Hilâfetde ayık ve uyanık olup, nefsini ölmüs bilip, göz açıp kapayıncaya
kadar Allahü teâlâ hazretlerinin tâ’atından ve zikrinden
hâli olmadı [ihmâl etmedi]. Dâimâ aglar idi. Ve der idi: Allahümme
ente veli fiddünyâ vel âhıreti teveffenî müslimen ve
elhıknî bissâlihîn. [Yâ Rabbî! Sen benim, dünyâda ve âhıretde
velîmsin, sâhibimsin. Bana müslimân olarak ölmegi nasîb et ve
sâlih kullarının arasında bulundur.] Bir sene temâm oldu. Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” o bir lokma zehrli yemekden
hasta olup, onbesgün yatdı. Dünyâdan âhırete göç etdi. Cemâziyilâhirin
yedinci pazartesi günü idi. O gün Abbab bin
Es’ed de Mekke-i Mükerremede vefât etdi. Mekke-i mükerremenin
emîri idi. Hazret-i Resûl-i ekrem onu emîr dikmis idi.
Ona da zehr vermislerdi.
Ülemâdan ba’zıları derler ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” vasıyyet etdi ki, beni, benim ehlim Esmâ binti
Amr yıkasın. Oglum su döksün. Bana eski bir pestemâl ve eski
(köhne) bir kefen sarın. Zinhâr (sakın) bana yeni kefen sarmayın.
Yeni elbise diriye lâyıkdır ki, onun ile ibâdet etsin. Âise-i
Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki: Eger ben bilseydim
ki, hâtunlar erlerini yıkaması revâdır [câizdir], Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bir gayri kimseye
vermeyip, gasl ederdim. [65.ci menâkıbda; Alî “radıyallahü
anh” hazretlerinin yıkadıgı yazılıdır. Burada hanımına vasıyyeti
yazılıdır. Bu vasıyyetini degisdirmis veyâ ictihâdı degismis
oldugu anlasılmakdadır.]]]> Birinci Halîfe Ebû Bekr-i Sıddîk “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Ellidördüncü Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” için haber verilen hadîs-i serîfler hakkındadır:
1– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ ve an ebîhâ” buyurdular
ki; Bir gece benim nöbetim idi. Seyyid-i âlem hazretleri
benim hücreme [odama] geldi. Ben dedim: Bana, babam
Ebû Bekr-i Sıddîk hakkında birsey söyle. Buyurdular ki: Yâ Âise.
Bana Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlâdan haber verdi ki;
Allahü teâlâ rûhları yaratdı. Cümle rûhlar arasından Ebû Bekrin
rûhunu, Peygamberler ve mürsellerden sonra seçdi. Topragı
Cennetdendir. Suyu âb-ı hayâtdandır. Allahü teâlâ Cennetde,
Ebû Bekr “radıyallahü anh” için, yâkutdan bir kösk halk eyledi.
O kösk (kasr) içinde, inciden çok serâylar halk etdi. Allahü
teâlâ onun hakkındaki düâlarımı kabûl etmisdir. Ondan
ma’siyyet [kötülük] meydâna getirmez. Tâatlar kapısını üzerine
baglamaz. Kabrde komsum ve benden sonra halîfem Ebû
Bekrdir. Cebrâîl ve Mikâîl aleyhimesselâm Ebû Bekrin hilâfetine
berâberce bî’at ederler. Gökler ehli ve yerler ehli, seytânlardan
ba’zısı, bir mikdâr cinnîler onu bilirler. Bu kadar meshûr
Ebû Bekri “radıyallahü teâlâ anh” bilmeyen ve hurmet etmiyen
benden degildir. Ben de ondan degilim.
2– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu. Bir kimse vardır ki, Cennete girdigi zemân, kösklerde,
serâylarda, odalarda bulunan herkes ona merhabâ, merhabâ
derler. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” dedi ki, biz o
kimseyi, o kasrlarda görür müyüz! Resûlullah aleyhisselâm buyurdu
ki, Evet, yâ Ebâ Bekr, o mert sensin.
– 63 –
3– Esâd bin Zürâh “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini hutbe okurken
gördüm. Ebû Bekre iltifât edici seyler söyledi. Nerede Ebû
Bekr, buyurdu. Cebrâîl aleyhisselâm bana simdi haber verdi ki,
Ümmetin hayrlısı, Senden sonra Ebû Bekrdir “radıyallahü teâlâ
anh”.
4– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda,
Ebû Bekr-i Sıddîk zikr olundu. Hazret-i Server-i âlem buyurdular
ki, Ebû Bekrin misli gibi kimse olamaz. Insanlar beni tekzîb
ederken, ya’nî yalanlarken o beni tasdîk etdi ve bana îmân getirdi.
Herkes benden kaçarken, o bana kızını tezvîc etdi. Malını bana
fedâ etdi. Benimle zor kaldıgımız sâatde ve gecede berâber
mücâhede etdi. Âgâh olun ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” kıyâmet gününde Cennet develerinden bir deveye
binmis olarak gelir. Egeri yesil zebercedden, yuları inciden, kendisi
de sündüs ve istebrakdan yesil iki elbise giymis oldugu hâlde,
bana anlatır, ben de ona anlatırım. Kıyâmet ehli derler ki, bunlar
kimlerdir. Allahü teâlânın Resûlü Muhammed aleyhisselâm ve
Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyallahü teâlâ anh”, diyeler.
5– Hazret-i Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
son hastalıgında agrısı artdı. Buyurdular ki: Ebû Bekre emr
edin, nâsa imâm olup, nemâz kıldırsın. Ben dedim ki, yâ Resûlallah!
Ebû Bekr sizin makâmınıza geçince, aglamasından sesini
kimse isitmez. Ömer bin Hattâbı emr edin, kavme imâmet eylesin.
Resûlullah hazretleri yine buyurdu ki, Ebû Bekre söyleyin,
kavme imâmet eylesin. Yine ben dedim, yâ Resûlullah! Ebû
Bekr, sizin makâmınızda durmaga tâkat getiremez. Yine buyurdu
ki, Ebû Bekre söyleyin. Kavme imâmet eylesin. Âise hazretleri
yine buyurdu ki, Hafsaya varıp, dedim ki, sen Resûlullah
hazretlerine söyle ki, babam Ebû Bekr imâmet makâmında durursa,
aglamakdan kimse sesini isitmez. Hafsa “radıyallahü teâlâ
anhâ” da söyledi. Yine Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki; Ebû Bekre söyleyin, kavme imâmet eylesin.
Siz kardesim Yûsüf aleyhisselâmı sıkıntıya düsüren kimseler
degil misiniz. Ben Ebû Bekr diyorum. Siz Ömer diyorsunuz.
Hafsa “radıyallahü teâlâ anhâ” üzülüp, Âiseye “radıyallahü teâ-
– 64 –
lâ anhâ”, beni mahzûn etdin diyerek gitdi.
6– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ” buyurdu:
(Izâcâ’e) sûresi nâzil oldugu vaktde, hazret-i Abbâs, hazret-i Alînin
yanına geldi. Dedi ki, yâ Alî! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefâtlarını haber veren âyet gelmisdir.
Bizler bilmeyiz, kendilerinden sonra kim halîfe olur, hangi
kimsede karâr verir? Varalım Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûruna süâl edelim. Eger bu isi bize tevdî buyurursa,
Kureysin bizim ile düsmânlıgı olmaz. Eger bizden gayriye
buyurur ise, ricâ ederiz ki, o kimseye, bizim hakkımıza riâyet
etmesi için vasiyyet buyursun. Abbâs “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîflerine vardı. Süâl etdi; yâ Resûlallah! Sizden
sonra kim halîfe olur. Cevâb buyurdular ki, yâ Abbâs! Yâ Resûlallahın
amcası. Allahü teâlâ, benim halîfeligimi Ebû Bekre vermisdir.
Din üzerine kendi vahy eyledi. Benden sonra halîfe Ebû
Bekr olur. Ebû Bekrin her söyledigini kabûl edin, necât ve felâh
bulursunuz. Ona mutî’ olun, dogru yolu bulursunuz. Abdüllah
ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” dedi ki, Onlar Ebû Bekr
hazretlerine mutî’ oldular; dogru yolu buldular. Her kim ki, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü anh” hilâfetini hak bilip, bütün sahâbe-
i kirâmı dost tutar, dogru yolu bulur ve emîn olur.
7– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı serîflerinde idik. Kays kabîlesinden bir gürûh
geldi. Ileri-geri ba’zı sözler söyleyip, sorular sordular. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine müteveccih olup,
buyurdular ki, söylediklerini, duydun mu? Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” duydum, yâ Resûlallah! dedi. Simdi, o
hâlde onlara cevâb ver, buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr onlara gâyet
güzel cevâblar verdi. Resûlullah hazretleri buyurdular ki,
“Yâ Ebâ Bekr, Allahü tebâreke ve teâlâ sana Rıdvân-ı Ekber
versin.” Sahâbe-i güzînden birisi dedi ki, Yâ Resûlallah! Rıdvân-
ı Ekber nedir? Buyurdular ki; Allahü teâlâ âhıretde cümle
kullarına umûmî tecellî eder. Ebû Bekre “radıyallahü anh” husûsî
tecellî eder.
8– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki; Ceb-
– 65 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:5
râîl aleyhisselâm, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine geldi. Çok zemân yanında kaldı. Vahy söyledi. O
esnâda Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” geldi, geçdi.
Resûl-i ekrem hazretleri, Cebrâîl aleyhisselâma buyurdu ki, yâ
Cebrâîl, siz semâda Ebû Bekri bilir misiniz? Cebrâîl aleyhisselâm
dedi ki, evet. Seni halka Peygamber gönderen Allahü teâlâya
yemîn ederim ki, Ebû Bekr gökde yerdekinden dahâ çok
meshûrdur. Göklerdeki adı Halîmdir.
9– Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet eder.
Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular: Beni mi’râca götürdükleri
gece, Allahü teâlânın huzûrunda durdum. Bana buyurdu. Yâ
Ahmed! Ehlini kime ısmarladın. Dedim, Ebû Bekr-i Sıddîka.
Allahü teâlâ buyurdu: O benim kullarımın, senden sonra, en
sevgilisidir. Benden ona selâm götür.
10– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: Ben, mi’râca
çıkdıgımda, Allahü teâlâdan istedim ki, benden sonra halîfe,
Alî ibni Ebî Tâlib olsun. Melekler muzdarib olup, dediler: Allahü
teâlâ diledigini yapar. Halîfe senden sonra Ebû Bekr-i Sıddîkdır
“radıyallahü teâlâ anh”.
11– Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu: Her
kim rü’yâda beni görmüsdür. Muhakkak beni görmüsdür. Zîrâ
seytân benim sûretimde görünmez. Her kim, Ebû Bekri uykuda
görür. Ebû Bekri görmüsdür. Zîrâ seytân Ebû Bekrin sûretinde
de görünmez.
12– Alî ibni Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” dedi. Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim, buyurdu: Semâya
yükseldigim gece [Mi’râc gecesi], Rabbim azze ve celle
bana Ebû Bekrin sesi ile hitâb buyurdu. Benim gönlümden geçdi
ki, bu ses Ebû Bekrindir. Hak sübhânehü ve teâlâ kalbimden
geçen endîseyi bilip, buyurdu: “Yâ Ahmed! Mûsâ bin Imrân ile
konusurken, onun gönlünü gördüm ki, kavminin hepsinden
Hârûnu dahâ çok sever. Ona Hârûnun sesi ile hitâb etdim. Senin
gönlünü gördüm ki, Ebû Bekri çok seversin. Sana Ebû Bekrin
sesi ile hitâb etdim.”
– 66 –
13– Rivâyet edilmisdir ki, bir gün ögle nemâzından sonra,
Cebrâîl aleyhisselâm yetmisbin melek ile gelerek, En’âm sûresini
getirdi. Resûlullah hazretleri o gece bütün Eshâb-ı kirâmı Âise
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin evinde topladı. Çırag
yakıp, Sûre-i En’âmı okudular. Çırag ısıksız oldu. Resûlullah
hazretleri Ebû Bekr hazretlerine buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr, çıragı
ısıklandır. Bir sâat sonra yine karardı. Hazret-i Resûl-i ekrem
yine buyurdu. Yâ Ebâ Bekr, çıragı rûsen et. Hazret-i Ebû
Bekr, çıragı [kandili] rûsen etmek [ısıgını çogaltmak] için kalkdı.
Bakdı ki kandilin yagı tükenmis. Dedi ki, yâ Resûlallah! Kandilde
yag kalmamıs. Bu gece yag almak imkânımız da yokdur. Kandil
bize lâzımdır, kelâm-ı Rabbilâlemîni okuyalım. Hazret-i Resûlullah
buyurdular ki, bir mikdâr kendi agzının tükrügünden
kandile damlat. Âise-i Sıddika hazretleri buyurur ki, babam bir
mikdâr agzının suyunu, Resûlullah hazretlerinin emr-i serîfi ile
kandile damlatdı. Kandilin ısıgı çogaldı. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin emr ve fermânı ile siddetli bir ısık oldu ki, Eshâb-
ı kirâmın gözlerini kamasdırdı. Server-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: Bu kandili söndürmeyiniz!
Kırk gün kırk gece o kandil, Âise-i Sıddîka hazretlerinin
evinde yandı. Bir münâfık hazret-i Âisenin evine geldi. O
kandili gördü. Ne acâib kandil, kırkgün kırk gecedir sönmez, dedi.
O sâatde o kandil söndü. Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi:
Yâ Muhammed! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurur:
Ben çesm-i bed [fenâ bakıslı] kullar da yaratdım. Eger o münâfıkın
gözü olmasaydı, kıyâmete kadar o kandil; Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” agzının suyunun bereketi ile sönmez idi.
14– Nakl eylemislerdir ki, bir gün Cebrâîl aleyhisselâm geldi
ve dedi: Yâ Resûlallah! Allahü teâlâ sana selâm söyler. Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâ yetmis dünyâ büyüklügünde bir âlem
halk etmisdir. Onun zemîni beyâz misk ile döselidir. Orası, arsdan
bir igne atsan, zemîne düsmiyecek seklde melekler ile doludur.
Allahü teâlâ o melekleri yaratdıgı günden beri, tesbîh ve
tehlîl ederler. Sevâbını Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin muhiblerine (sevenlerine) bagıslarlar.
15– Dogru rivâyet ile rivâyet olunmusdur: Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, buyurdu: Ebû Bekr-i
Sıddîk hazretleri annesinden dogdugu gün, göklere bir senlik
– 67 –
geldi. Allahü tebâreke ve teâlâ, Adn Cennetine nidâ buyurdu
ki, izzim ve celâlim hakkı için, sana yalnız Ebû Bekri sevenleri
koyarım. Cehenneme nidâ buyurdu ki, izzim ve celâlim hakkı
için, sende Ebû Bekrin düsmânlarından ziyâde kimseye azâb
etmem. Kıyâmet kopup, nidâ gelir ki, Yâ Ebâ Bekr! Ben ki
Cebbâr-ı âlemim. Senin dostlarını, senin istedigin yere koyacagım.
Bu rivâyet onun üzerine delîl olur. Her kim ki, Ebû Bekr
hazretlerini düsmân bilirse, onun îmânı onun ile pâyidâr olmaz
[devâm etmez]. Her kim ki, hazret-i Ebû Bekri dost tutar.
Onun küfrü onunla pâyidâr olmaz [devâm etmez].
16– Enes bin Mâlik ve Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anhümâ”,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
rivâyet ederler. Buyurdular ki: Allahü teâlâ hazretlerinden
dünyâya veyâ âhırete âid bir istegi olan kimse, gece kalkıp,
gusl edip veyâ abdest alıp, iki rek’at nemâz kılsa, her rek’atinde
bir Fâtiha ve üç kerre sûre-i Ihlâs okusa, selâmdan sonra basını
secdeye koyup, Yâ Rabbî, benim istegimi Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hurmetine yerine getir, diye düâ etse; Allahü teâlâ,
Ebû Bekr-i Sıddîk hurmetine istegini verir.
17– Dogru rivâyet ile, Fahr-i âlem hazretlerinden gelmisdir.
Buyurdular ki: Beni Mi’râca götürdükleri gece, Cennet-i a’lâda
karsıma gelen bir hûrî gördüm. Cebrâîl aleyhisselâm da yanımda
idi. Cebrâîl elini gözü üzerine koydu. Yâ Cebrâîl, niçin elini
gözünün üzerine koydun ve yüzünü bu hûrîden döndün, dedim.
Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, yâ Resûlallah! Bana destûr [izn]
yokdur, o hûrîye bakayım. Hûrî benim yanıma geldi ve bana selâm
verdi. Cevâb verdim. Bana dedi ki, yâ Resûlallah! Benim
hâcem [efendim] nasıldır. Ben dedim ki, senin efendin kimdir.
Dedi ki: Benim efendim o kimsedir ki, sana evvel îmân getiren
o oldu. Sonra malını ve cânını sana fedâ etdi. O Ebû Bekr-i Sıddîkdır.
Ben dedim ki, yâ hûrî, sen Ebû Bekr-i Sıddîk için misin.
Evet yâ Resûlallah, dedi. Sen Ebû Bekr-i gördün mü? Evet gördüm,
eger istersen simdi de onu sana göstereyim, dedi. Göster,
dedim. O sâat elinin ayâsını açdı. Ayâsında hazret-i Ebû Bekrin
sûretini gördüm “radıyallahü teâlâ anh”.
18– Ömer-ibnül-Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu: (Bes kimseden baskası için ayaga kalkmayınız. Anne-
– 68 –
ye, babaya, size Kur’ân-ı azîmüssân ta’lîm eden hocaya, âlime,
ki ilme hürmet için. Serefleri dolayısı ile seyyidlere ve adlinden
dolayı âdil sultâna.) Ömer bin Hattâb “radıyallahü anh” der ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu hadîs-i serîfi
buyurdugu zemân, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” meclis-
i se’âdete geldi. Peygamber hazretleri onun için ayaga kalkdı.
Hazret-i Ebû Bekr oturmayınca, kendileri de oturmadılar.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri dediler ki,
yâ Resûlallah! Bize buyurdunuz ki, bu bes kimseden baskası
için ayaga kalkmayınız. Siz Ebû Bekr için ayaga kalkdınız. Buyurdular
ki, Cebrâîl aleyhisselâm gelip, önümde oturmus idi. O
sırada Ebû Bekr mescide girdi. Hazret-i Cebrâîl dedi ki, Yâ
Muhammed! Ebû Bekr geldi. Ben dedim, yâ Cebrâîl! Ebû Bekri
tanır mısın. Dedi ki, yâ Muhammed! Ebû Bekr, melekler yanında
meshûrdur ki, senin yeryüzünde tanıdıgın gibi, onu tanırlar.
Cebrâîl aleyhisselâm Ebû Bekr-i Sıddîk önünde ayaga kalkdı.
Ben de kalkdım. Yâ Ömer, bir yerde ki, Cebrâîl aleyhisselâm
ayaga kalkar, ben kalkmaz mıyım! Ebû Bekre hürmetinden
ötürü, hazret-i Ebû Bekr oturmayınca, hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm oturmadı. Ben de oturmadım.
19– Dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu: Allahü teâlâ hazretleri, beni kendi
nûrundan halk etdi. Ebû Bekri benim nûrumdan halk etdi.
Âiseyi Ebû Bekrin nûrundan halk etdi. Mü’mine hâtunları, Âisenin
nûrundan yaratdı. Her kim ki, bu büyükleri sever. Allahü
teâlâ o kimsede bir nûr halk eder ki, onun ısıgında, kabrin
ve kıyâmetin karanlıgından o kimseye necât verir. O ısık ile,
Cennât-i Adna gider. Her kim ki, onları sevmez. Allahü teâlâ
hazretleri o kimsede asla nûr halk etmez. [Allahü teâlâ bir kimseye
nûr vermezse, o münevver olamaz.]
20– Hazret-i Enes “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir vakt
hastalandı. Hastalıgı uzadı. Bir sabâh hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ziyâretine gitmis idi. Zîrâ, her isi herkesden evvel yapmagı severdi.
Bu âdet-i serîfesi idi. Varıp gördü ki, Resûlullah hazretleri
evinde yatmıs, mubârek basını Dıhye-i Kelbînin “radıyallahü
teâlâ anh” dizine koymusdu. Hazret-i Ebû Bekr, Dıhye-i Kelbî-
– 69 –
ye selâm verip, Resûl-i ekremin hâli nasıldır, dedi. Dedi ki,
hayrdır ey halîfe-i Resûlillah! Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki; Allahü
teâlâ sana hayr versin. Iyi karsılıklar versin. Bu müjdeyi bana
verdin. Dıhye “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Ebâ Bekr! O
Allahü teâlâ hakkı için ki, Ondan gayri Allah yokdur, ben seni
gayrilerden, herkesin sevdiginden çok severim. Senin benim yanımda
hediyyelerin vardır, Sana ulasdırayım. Sen Allahü teâlânın
Resûlünün halîfesisin. Enbiyâ ve Mürsellerden sonra, Âdemogullarının
seyyidisin “aleyhissalâtü vesselâm”. Sana tâbi’
olan ve seni seven felâh bulur. Arâbî lugatında, bütün hayrlar,
iyilikler, felâh kelimesinde toplanmısdır. Felâh; dünyâ ve âhırete
âid isteklerin yerine gelmesine derler. Denilmisdir ki, felâh
dört seydir: Bir bekâ ki, fenâsı olmıya. Bir gınâ [zenginlik] ki, fakîrligi
olmıya. Bir izzet ki, zelîlligi olmıya. Bir ilm ki, cehli olmıya.
Seni sevmiyen ve sana uymayan ziyân etdi. Her kim ki seni
dost tutar, Resûlullah hazretlerinin dostlugu ile dost tutar. Her
kim sana bugz eder. Resûlullah hazretlerine bugzu olmak sebebi
ile sana bugz eder. Senin dostun hakîkatde Allahü teâlâ hazretlerinin
ve Resûlünün dostudur. Senin düsmânın, hakîkatde
Allahü teâlâ ve Resûlünün düsmânıdır. Her kim ki, seni düsmân
tutar. Muhammed Mustafânın sefâ’ati o kimseye vâsıl olmaz.
Her kim ki, Muhammed Mustafânın sefâ’atinden mahrûm
olur. O kimse Allahü teâlânın rahmetinden de mahrûm kalır.
Yâ Ebâ Bekr, sen bunun için iyi ve azîzsin; yakın gel. Yakın geldigi
ânda, Dıhye gayboldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” de uykudan uyandı. Buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! Bu süâl-
cevâb seklindeki konusma nedir? Ebû Bekr hazretleri de
Dıhye ile yapdıgı musâhabatı haber verdi. Resûlullah aleyhissalâtü
vesselâm, buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr! O Dıhye degil idi. O
Cebrâîl-i emîn idi. Sana haber verdi o ismlerden ki, Allahü teâlâ
ve tekaddes hazretleri onları sana tesmiye etdi [sana verdi].
Cebrâîl, senin muhabbetini mü’minlerin kalbine saldı. Bugzu
da, kâfirlerin kalbine saldı.
21– Ebû Sa’îdil Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: Kıyâmet günü olunca, Allahü tebâreke ve
teâlânın emri ile ars önünde kırmızı altından üç kürsî konulur.
Mahser meydânı onların nûru ile nûrlanır, aydınlanır. Biri bir
– 70 –
kenârda, biri öbür kenârda, biri ortada kurulur. Ibrâhîm aleyhisselâm
gelip, Allahü teâlânın emri ile bir kenârdaki minber
üzerine oturur. Ben de (Muhammed aleyhisselâmım); öbür kenârdaki
minber üzerine otururum. Orta yerde olan minber bos
kalır. Bir münâdî, seslenir ki, Ebû Bekr-i Sıddîk nerededir. Ebû
Bekr-i Sıddîkı durdugu yerden ta’zîm ile getirirler. Ortadaki
minber üzerine oturturlar. Sonra bir münâdî seslenir ve der ki,
Halîl ve Habîb arasında Sıddîkın bulunması ne hosdur, ne güzeldir.
Sonra Allahü teâlâ hazretleri üçünden hicâbı kaldırıp,
tecellî eder, dîdârını gösterir. Ben, bas gözü ile, Allahü teâlâyı
müsâhede ederim. Ibrâhîm de müsâhede eder, Ebû Bekr de
müsâhede eder.
22– Ebû Ubeyde bin Cerrâh “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: Mi’râc gecesi, Arsa vardıgım zemân, bir nidâ edici,
Ars-ı a’lâdan, yâ Muhammed, yâ Muhammed, diye nidâ etdi.
Ben dedim ki, buyur, buyur yâ Rabbî. Ikinci kerre, yâ Muhammed,
yâ Muhammed, Ebû Bekre muhabbet eyle ki, Ebû Bekr-i
Sıddîkı ben severim, diye seslendi. Sonra Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek elini Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin omuzuna koyarak, buyurdu ki:
Yâ Ebâ Bekr! Kullar, Allahü teâlâ hazretlerinin huzûruna daglar
misilli günâh ile çıksalar, kalblerinde senin muhabbetin olsa,
Allahü teâlâ onların günâhlarını afv eder.
23– Haberde gelmisdir ki, Bedr gazâsında, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ve hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” çadır gibi bir arsın altında gölgelenip, oturmuslardı.
Müslimânlar kâfirler ile mukâtele [muhârebe] ederlerdi. Bir
arab, muharebe meydânından arsın (çadırın) kapısına geldi.
Dedi ki, yâ Ebâ Bekr! Kalk dısarı gel, muhârebe eyle ki, eshâbın
bir bölügü sehîd oldular. Resûlullah hazretleri o araba mâni’
olup, buyurdu ki, (Allahü teâlâ, Ebû Bekri, Resûli için enîs,
dost, vezîr, arkadas eylemisdir.) Arab, döndü ve (Hâlin ne hosdur,
ey Ebû Bekr) dedi.
24– Diger bir haberde gelmisdir. Islâm askeri Tebük gazâsında
idiler. Siddetli gazâ oluyordu. Iki tarafın da askerleri kuvvetli
idi. Temmuzun sıcagında ögle vakti, toz cihânı kaplamıs
idi. Islâm askeri ile, küffâr birbirine girmisdi. Siddetli muhâre-
– 71 –
be ile mesgûl idiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yedi yâri ile ki, Ebû Bekr, Ömer, Osmân, Ebû Zer, Talha,
Sa’d, Sa’îd “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleridir,
berâber kumanda mevki’inde oturmuslar idi. Muhârebe siddetlendi.
Islâm askeri bir mikdâr za’îf oldular. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Sa’d ve Sa’îde buyurdular ki, imdâda
varınız. Ikisi de kalkıp, muhârebeye gitdiler. Sonra, Ebû Zer ile
Talhaya buyurdular ki, siz de varınız. Onlar da vardılar. Sonra,
Ömer ve Osmân hazretlerine buyurdular ki, siz de imdâda varınız.
Onlar da vardılar. Bir sâat geçdi. Hazret-i Ebû Bekre de
muhârebeye gitmek sevki gâlib oldu. Kılınç çekip, atının dizginini
çekdigi gibi, Resûlullah ”sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, hazret-i Sıddîkin bileginden tutdu. Buyurdu ki; (Sen
savasa gitme yâ Ebâ Bekr), ya’nî, yâ Ebâ Bekr, senin isin muhârebe
etmekde degil, buradadır. Sen burada, gönlümüzü ve
gözümüzü cemâlin müsâhedesi ile sâdümân [ziyâde sevinçli]
tut. Yâ Ebâ Bekr, dünyâda her eziyyet ve derd ki, bedenime ve
kalbime erisiyor. O eziyyet ve derd, senin cemâlinin müsâhedesi
ile, benim üzerimden kalkıyor.
Bu habere benzeyen baska da bir haber gelmisdir. Bedr gazâsında,
Ramezân-ı mubârekin onyedinci Cum’a günü idi. Bu haberin
râvisi, Abdüllah bin Mes’ûddur “radıyallahü teâlâ anh”.
Der ki, o gazâda ben de hâzır idim. Benden âciz kimse yokdu.
Lâkin Ebû Cehlin basını ben kesdim, getirdim. Iki asker birbirine
erisdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
u serîfinde gördük. Hazret-i Sıddîk kendi oglunu kâfirler safında
gördü. Gayret ve hamiyyet-i dîniyyesi galebe gelip, din gayreti
ile ortaya çıkıp, yâ Resûlallah bana izn ver, tâ kâfirler ile muhârebe
edeyim. Onların kalblerine vurayım. Oglumun basını
kendi elim ile keseyim, dedi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”,
yâ Ebâ Bekr! Harbe katılma. Benim yanımda, gözüm ve
kulagım gibi oldugunu bilmiyor musun, buyurup, hazret-i Ebû
Bekri; Allahü teâlânın selâmını ve kelâmını isiten mubârek kulaklarına
ve Allahü teâlâyı bilmedigimiz seklde gören mubârek
gözlerine benzetdiler. Server-i âlem Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek baslarından kadem-
i serîflerine kadar herbir a’zâsı güzel idi. Velâkin mubârek
– 72 –
gözleri ve kulakları cümle a’zâlarından dahâ güzel idi. Dogudanbatıya
bütün müslimânlar, muvâfık ve muhâlif hepsi bilirler ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” çok kerre, kulagından
ve gözünden dolayı düâ buyurmusdur. (Ey benim Allahım!
Beni kulagım ve gözüm ile fâidelendir. Benim gözümü ve kulagımı
benden sonra ümmetime mîrâs bırak.) Allahü teâlâ bu iki
düâya icâbet etmisdir. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerini hayâtda Ebû Bekr ile fâidelendirmisdir. Vefâtlarından
sonra, Ebû Bekri mîrâs tutucu halîfe etmisdir. Bu iki
düâ, o iki düâya benzer ki, Ebû Bekr hazretlerine buyurmuslar
idi: (Allahü teâlâ, sana, hayâtımda ve vefâtımdan sonra, benim
tarafımdan en iyi karsılıklar versin!) Bu düâların temâmını Allahü
teâlâ kabûl buyurmusdur. Zîrâ, islâm dîni önce ve sonra, Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri ile karâr tutdu.
Mâlik bin Enes, Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur:
(Eger Ebû Bekr olmasa idi, Allahü teâlâ hazretlerine
ibâdet olunmaz idi.) Önce kimse müslimânlıga gelmezdi. Sonra
da kimse müslimânlık üzere kalmaz idi. Her kim ki, o islâm dînine
geldi; ki Allahü teâlânın tevfîki ile geliyordu. Lâkin Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin islâma gelmesi bunlara sebeb
idi. Iyi düsünürsen, istersen, bu sözlerin dogru oldugunu anlarsın,
bilirsin.
25– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
son hastalıgında, vefâtları yaklasdı. Cümle halk [ya’nî Eshâb-ı
kirâm] hüzünlü ve telâslı idiler ve muzdarib oldular. Lâkin Ebû
Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, temâm ilmi, sekînesi ve
hilmi ve fadlı, aklı ve tedbîri sebebi ile, o fitnelerde ve âfatlarda,
hilâf ve ihtilâflarda, halka dermân olurdu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” vefât etdiler. Ihtilâf oldu. Hazret-i
Server-i âlem, dâr-ı bekâya [âhırete] irtihâl etdikde [göçdükde],
bir kısm dedi ki, vefât etdi, bir kısm dedi ki vefât etmedi. Her
iki kısm toplanıp, kılınçlar çekildi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri, hücre-i se’âdete girdi. Rıfk ve karârlılık ile, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, yasdıgı
yanına geldi. Mubârek yüzünü kıble tarafına yöneltip, üzerine
bir çarsaf örtmüsler idi. Mubârek yüzünden örtüyü açıp,
bakdı ki, dünyâ âleminden, âhırete göçüp, yok olmıyan mukad-
– 73 –
des rûhlarının Allahü teâlâ katına ulasdıgını anladı. Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” böyle gördükde, durdugu yerden dizleri
üzerine düsdü. Bir sâat mikdârı, yüzünü, gözünü Resûlullah
hazretlerinin mubârek eline ve ayagına, yüzüne sürdü. Nûrlu
yüzüne bakarak, gözyaslarını nisân yagmuru gibi dökdü. Buyurdu
ki, anam-babam sana fedâ olsun. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerinin sana yazdıgı ölümden acı çekdin ve siddeti tatdın.
Bundan sonra acı çekmezsin. Hiç mihnet dahî bulmazsın.
Kalkıp evden dısarı geldi. Minbere çıkdı. Elhamdülillah, Vessalâtü...
okudukdan sonra, Yâ kavm! Her kim, sizden hazret-i
Muhammede “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” taparsa, hazret-
i Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” vefât etmisdir.
Her kim sizden Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerine taparsa,
Allahü sübhânehü ve teâlâ ölmez, dedi. Eshâb-ı kirâm arasındaki
ihtilâf kalkdı. Sâkin ve râhat oldular. Sonra da, hangi
mekâna defn edelim diye ihtilâf etdiler. Muhâcirler dediler ki,
Mekke-i Mükerremeye götürelim. Ensâr dediler, Medîne-i münevverede
defn edelim. Bir kısmı dedi, Sâma götürelim. Bir
kavm dedi ki, Yemene götürelim. Söz uzadı. Husûmet zuhûra
gelecek idi. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdular
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim. Buyurdular ki: (Peygamberler, rûhları kabz
olundukları mekâna defn olunurlar!) Bütün sahâbîler, bu kavle
râzı olup, sâkin oldular.
Bir kerre de, hilâfet ahvâli için ihtilâf etdiler. Muhâcirler dediler,
halîfe bizden olsun. Ensâr dediler, halîfe bizden olsun. Bir
kısm da dedi, halîfe iki olsun. Biri Ensârdan olsun, biri muhâcirden
olsun. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp,
minbere çıkdı. Hamd, senâ ve salât ve selâm etdikden sonra,
buyurdu ki, (imâmet ve hilâfet isi sirketle olmaz. Zîrâ iki kılınç
bir kında olmaz. Bir evde iki sâhib olmaz. Bir mescidde iki
muhtelif kıble dogru olmaz. Imâm Kureysden olur. Her kim
Kureysden degildir, imâmlıgı [halîfeligi] olmaz. Bunları Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim.) Muhâcir
ve Ensâr, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
sözünü isitdiler ve hepsi kabûl etdiler. Ihtilâf kalkdı “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”.
Bir de Üsâme “radıyallahü teâlâ anh” hakkında ihtilâf etdi-
– 74 –
ler. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri hayâtlarında,
sekizbin yigit kimseyi, Sâm tarafına gönderip, Üsâmeyi
“radıyallahü teâlâ anh” onların üzerine emîr ta’yîn buyurmusdu.
Kendi mubârek eli ile Üsâmeye bir alem [bayrak] vermislerdi.
Onlar ile mesgûl olmakdan kurtulmuslar idi. Lâkin,
Üsâme hazretleri Medîneden çıkmadan, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” âhıret âlemine göçdüler. Muhâcir
ve Ensâr ittifâk etdiler ki; o askeri Sâm tarafına göndermiyeler.
Böyle bir zemânda yehûdîler ve hıristiyanlar bir yandan,
mürtedler ve münâfıklar bir yandan rencîde ederlerdi. Eger
bu zemânda, bu kadar askeri kendimizden uzak tutarsak, sonra
bizim hâlimiz nice olur. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdular ki, o Allahü teâlâ hakkı için ki,
ondan baska Allah yokdur, eger kırlardaki kurtlar gelseler,
ortalık bos oldugu için, evlâd ve ıyâllerimizi evlerimizden dısarı
çekseler de, o alemi [bayragı] ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek eli ile baglamısdır,
geri döndürmem. O sâatde Üsâmeyi askeri ile Sâm tarafına
gönderdi. Yehûdîler ve digerleri bunu gördüler. Kalblerine
korku düsdü. Düsündüler ki, eger islâm dîni dogru olmasa idi,
böyle zemânda, bu kadar askeri kendilerinden uzaga göndermezlerdi.
Bundan dolayı, Ebû Zer ve Ebû Hüreyre “radıyallahü
teâlâ anhüm” ve imâm-ı a’zam Ebû Hanîfe, imâm-ı Mâlik,
imâm-ı Sâfi’î gibi imâmlar dediler ki: Eger Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri olmasa idi, kimse önce
îmâna gelmezdi. Eger Ebû Bekr hazretleri olmasa idi, sonunda
kimse islâm dîni üzere kalmazdı.
Dogru rivâyet ile gelmisdir: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ve Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, ikisi
Mekke-i Mükerremeden hicret buyurdular. Her ikisi birbirine
refîk, sefîk, musâhib oldular. Medîne-i münevvereye yaklasdılar.
Yolun sag tarafına dogru bir mikdâr döndüler. Tâ Benî
Âmir ve Benî Avf hurmalıgı yanına geldiler. Develerden indiler.
Develerin dizlerini bagladılar, oturdular. Haber Medîneye
erisdi. Halk sürûr ve ferâhla ziyârete geldiler. Hizmet-i serîflerine
erisdiler. Gördüler ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve Ebû Bekr-i Sıddîk, iki ay ve günes gibi, hilye-i serîfleri
[görünüsleri] birbirine benziyen iki zât gibi gördüler.
– 75 –
Hangisinin Resûlullah oldugunu bilemediler. Ebû Bekre selâm
verdiler. Medh ve senâ etdiler. Hizmetinde ayak üzere durdular.
Süâl sormagı edebsizlik kabûl etdiler. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” nas [insanlar] ile söylesmekde, nasihât vermekde,
hizmet etmekde iken, Resûlullah hazretleri, vekâr ile sessiz
oturuyordu. Lâkin kimse ikisini birbirinden fark edemezlerdi.
Tâ ki, günesin harâreti hazret-i Resûlullahın üzerine geldi.
Hazret-i Ebû Bekr kalkıp, ridâsını çıkarıp, eli ile Resûlullah
hazretleri üzerine gölgelik etdi. O zemân Medîne ehli, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bildiler.
Ellibesinci Menâkıb: Ey azîzler. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” hidâyet ve riâyeti, evvelki menâkıblarda anlatıldı,
isitdiniz. Sonra da kifâyet ve inâyeti, sonraki menkıbelerde
anlatıldı, isitdiniz. Ebû Bekr-i Sıddîkın fadl ve kadrinden, seref
ve fahrinden ve cemâl ve câhinden önce ve sonra söylenenleri
isitmissinizdir. Tatlı ve sirin ibâre ile bir de benden isitiniz.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Cebrâîl aleyhisselâmı ilk gördügü esnâda, ondan birsey isitmedi.
Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm kırmızı yâkutdan bir taht üzerinde
Hirâ dagında göründü. Hazret-i Habîbullah onu görünce
korkdu. Hemen oradan acele ile geri dönüp, hazret-i Hadîcenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” se’âdethânesine geldi. Buyurdu ki: Yâ
Hadîce! Ben bilmem ki bana ne oldu. Çabuk Ebû Bekri bulup,
yanıma getirin. Gördügüm nesneyi Ebû Bekre söyliyeyim. Biraz
sükûnet ve râhatlık bulayım. Hazret-i Hadîce varıp, hazret-i
Ebû Bekri çagırdı. Dedi ki, yâ Ebâ Bekr, Muhammed, seni ister.
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, geldi. Yâ
Muhammed “aleyhisselâm”! Sana ne oldu ki, sen kendi hâlinde
degilsin, sende degisiklik olmus, dedi. Hazret-i Resûl-i ekrem
buyurdular ki, yâ Ebâ Bekr! Ben Hirâ dagının basında idim. Havada
yâkut kürsî üzerinde oturan bir sahs gördüm. Melek mi,
cinnî mi, insanoglu mu bilmedim. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” bir müddet düsündü. Sonra dedi ki, yâ Muhammed
“aleyhisselâm”, ben eve gidiyorum. Sen Hadîceyi yanına
çagır. Yanında otursun. O görünen her kim ise, yine evvelki gibi
gelip, görünür. Siz onu gördügünüzde, o vakt, Hadîceye buyur,
basını açsın. Eger o kimse, Hadîcenin basının saçına bakarsa,
bil ki, Iblîsdir. Eger bakmaz ise, bil ki, Cebrâîldir.
– 76 –
Ey müslimânlar isidin ve fikr edin. O vakt ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri de, kendi isinde sâkin
olmamıs idi. Ebû Bekr-i Sıddîk, hazret-i Server-i kâinâta sükûnet
verdi. La’net ve toprak o la’înlerin basına olsun ki, hazret-
i Ebû Bekr-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anh” çirkin seyler
söylerler. Bunun benzeri o haber, Emîr-ül mü’minin Ömer bin
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rivâyeti ile oldu.
Bedir günü idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri kendi eshâbının azlıgını gördü ki, üçyüzonüç kimse
idiler. Küffârın çoklugunu gördüler, bin kisiye yakın idi. Mubârek
yüzünü kıble tarafına dönüp ve iki ellerini yukarı kaldırıp,
(Ilâhî! Bize va’d etdigin zaferi nasîb et. Yâ ilâhî! Eger, küffâr
bugün müslimânlar üzerine gâlip olsalar ve bu kavmimi burada
helâk etseler, bir dahâ kıyâmete dek, dünyâda kimse Seni bir
bilip, birligini zikr etmez) buyurdu. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” öteden gelip, Resûlullah hazretlerine mülâzemet
edip, dedi ki, yâ Resûlallah! Bundan sonra, Allahü teâlâ
hazretlerine, bu derece korkarak, kendinizi üzerek düâ etmeyiniz.
Zîrâ, Allahü tebâreke ve teâlâ va’dinde durup, Size zafer
nasîb eder, küffârın serrini Sizden uzaklasdırır. Hemen Cebrâîl
aleyhisselâm nâzil olup, besbin melek, kendisi ile berâber kâfirler
ile harb etmek üzere geldi. Dedi ki, yâ Muhammed! Ebû
Bekrin bu sözleri söylemesi üzerine, biz silâhlarımız ile geldik
ki, senden bu serri def’ edelim, buna kâfiyiz.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Hadîcenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin se’âdethânesinde
üzüntülü iken, hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
Cebrâîl aleyhisselâmın yol göstermesi ile müjde verdi. Resûlullah
aleyhisselâtü vesselâm Bedr gazâsında aglardı. Ebû Bekr
hazretleri ona, Hak Sübhânehü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
yardımı ile zafer bulacagı müjdesini verdi. Bu cümleyi onun için
söylerim ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk, Resûlullah hazretlerine,
kulak ve göz menzilesinde olmusdur. Zîrâ, bedenin bütün
organlarından önce, bir sesi kulak isitir. Görülecek bir seyi, bedenin
bütün organlarından evvel göz görür. Cebrâîl aleyhisselâm,
Hadîce “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin se’âdethânesine
bir dahâ gelince, hazret-i Hadîce mubârek basını açdı.
Hazret-i Cebrâîl yüzünü döndürdü. Ebû Bekr “radıyallahü teâ-
– 77 –
lâ anh” dedi ki, Yâ Muhammed! Bu o nâmûsu ekberdir. Ya’nî
Cebrâîl aleyhisselâmdır. Hazret-i Âdem aleyhissalâtü vesselâm
vaktinde hazret-i Âdeme, hazret-i Mûsâ aleyhissalâtü vesselâm
vaktinde, hazret-i Mûsâya geldi.
(Isâret): O Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ki, Hadîcenin
basının saçını, hazret-i Cebrâîlin mubârek gözünden korudu.
Çirkin iftirâya tutulan Âiseyi, kullarından muhâfaza edemez mi
idi ki, muhâfaza etdi.
(Nükte): Insan vücûdunda basdan ayaga dek, hiçbir uzv, kulakdan
ve gözden fazîletli degildir. Bütün Peygamberlerin
“aleyhimüsselâm” ümmeti arasında da Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden üstün ve fazîletli kimse yokdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri pazara vardı. Dükkânını açdı.
Sasırmıs olarak, âsık ve bası dönük, saskın beklerdi. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” Hirâ dagına gitdi. Cebrâîl aleyhisselâmı
bekliyor idi. Cebrâîl aleyhisselâm IKRA’ sûresini getirdi.
Dedi ki, hemen simdi, geri dön ve halkı dîne da’vet eyle! Yâ Muhammed!
Eger bu sâatde bir kimse müslimân olursa, kıyâmete
kadar dünyâ selâmetde kalır. Eger bu sâat, insanların ileri gelenlerinden
bir kimse müslimân olmaz ise, geri gel, seni kanadım
üzerine alıp, Kabe kavseyne götüreyim. Tekrâr gelip, yer ehlini
helâk edip, intikâm alayım. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Hirâ dagından geri, Mekke-i Mükerremeye
geldi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” da
Mekke-i Mükerremeden çıkıp, Hirâ dagına dogru gitmege basladı.
Yolda birbiri ile karsılasdılar. Muhabbet ile sarıldılar. Server-
i âlem buyurdu ki, yâ Ebâ Bekr, nereye gidiyorsun. Ebû
Bekr “radıyallahü anh”, Sizin huzûr-ı serîfinize geliyordum, yâ
Muhammed “sallallahü aleyhi ve sellem”, Siz nereye gidiyorsunuz,
dedi. Sultân-ı Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular:
Senin yanına geliyordum. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki:
Hangi maksad için geliyordunuz. Resûlullah, buyurdular ki: Ben
Allahü tebâreke ve teâlânın Resûlüyüm. Ebû Bekr “radıyallahü
anh” dedi ki: Delîlin nedir. Resûlullah buyurdu: O vâkı’a [rü’yâ]
ile ki, sen onu Sâmda gördün. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki; Dogru
söyledin, simdi ne buyurursun. Resûlullah buyurdu: Onu derim
ki, müslimân olmalısın. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki, müslimân oldum.
Ne buyurursun. Resûlullah oradan hemen Hirâ dagına var-
– 78 –
dı. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı gördü. Dedi ki; Yâ Cebrâîl!
Müjdeler olsun sana ki, Ebû Bekr müslimân oldu. Hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm da dedi: Yâ Muhammed! Sana da müjdeler olsun
ki, dünyâ; kıyâmete kadar helâk olmakdan ve zevâlden emîn
oldu [kurtuldu.]. Yâ Muhammed! Kıyâmete kadar her kim dirlik
bulur, o Ebû Bekrin dirligi bereketi iledir. Kıyâmete kadar her
kim müslimân olursa, o da Ebû Bekrin islâmı bereketi iledir. Yâ
Resûlallah! Hak sübhânehü tebâreke ve teâlâ hazretleri kıyâmet
gününde emr eder, mahlûkların evvelinden sonuna kadar hepsini
Arasat meydânına toplarlar. Iyi olanları Arsın sag tarafında
dururlar. Bedbaht olanları sol tarafında dururlar. Ondan sonra,
Allahü teâlâ hazretleri, bana, buyurur, senin elini tutup, Arsın
üstüne götürürüm. Sonra Ebû Bekr-i Sıddîkın da elini tutup, Arsın
üstüne götürürüm. Sonra, onsekiz bin âlemin halkı ve yüzyirmidört
binden ziyâde olan ümmet arasında, Ebû Bekr-i Sıddîk
gibi kimse yokdur diye, seslenirim.
Ellialtıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu: Allahü tebâreke ve teâlâ o günde, Isrâfîl aleyhisselâm
hazretlerine, sûra üflemesi için emr eder. Isrâfîl aleyhisselâm,
ayakları yerde, bası Ars-ı a’lâda bir melekdir. Allahü teâlânın
onu yaratdıgı günden beri, sûru agzına almıs, bir ayagı ileri,
bir ayagı geri, gözlerini Ars tarafına dikip, emre hâzır beklemekdedir.
Ne zemân sûra üfürmek için emr olunur ise, o zemân sûra
üfürür. Isrâfîl aleyhisselâm sûra üflemeye baslayıp, nefesi sûru
dolduruncaya kadar kırk yıl geçer. O sûr bir borudur. Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin yaratdıgı canlıların adedince, o
sûrda delik vardır. Her canlının rûhu, kendine mahsûs deliklerden
dısarı gelip, kendi kalıbına [bedenine] girer. Hiç yanlıs yola
gitmez. Eger bir bedenin bası doguda ve ayagı batıda olsa, Allahü
tebâreke ve teâlânın emri ile, hâzır olup, toplanırlar. Rûhların
temâmı yanılmadan sûrdan çıkıp, kendi bedenine girer. Fekat,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin mukaddes
rûhu sûrdan dısarı gelmez. Isrâfîl aleyhisselâm içeride
rûh var diye bir kerre dahâ üfürür. Yine Ebû Bekr-i Sıddîkın rûhu
sûrdan çıkmaz. Allahü teâlâdan hitâb gelir: Yâ Isrâfîl, sen sâkin
ol. Ben onun ile konusayım. Hüdâ-i azze ve celle nidâ buyurur
ki, (Ey, mutma’inne olan nefs! Sen Rabbinden râzı oldugun
hâlde, Rabbin de senden râzı oldugu hâlde, Rabbine dön. Benim
– 79 –
sâlih kullarımın yanına ve Cennete gir.) [Fecr sûresi 27, 28, 29,
30. âyet-i kerîmelerinin meâli.] Hemen Ebû Bekr hazretlerinin
nefs-i mutma’innesi [rûhu] dısarı gelir. Görür ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” merkad-ı mubârekelerinden
[asl yerlerinden] gelip, hâzır durur.
Nükte: Eger, kıyâmet günü mevtâların kabrlerinden nasıl
çıkdıklarını bilmek istersen, behâr mevsiminde kırlara git. Bitkiler
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin emr-i serîfi ile, nice
yerleri yarıp, toprakdan dısarı çıkdıklarını gör. Bir mikdâr toprak
da bası üzerinde kalmısdır. Böylece, kıyâmet günü mevtâlar
da kabrden dısarı gelirler. Herkes, bası üzerindeki topragını silkerek
kalkar. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kabrden
dısarı geldigi gibi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini kabr üzerinde durmus görür. Der ki, yâ Resûlallah,
bugün ne gündür. Resûlullah hazretleri buyurur: Yâ Ebâ
Bekr! Bugün Arz günüdür. Ebû Bekrin elini tutup, Ars önüne
kadar, berâber giderler. O vakt, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
nidâ eder. Nûrdan üç kürsî getirirler. Birisini arsın
sagına koyarlar. Birisini arsın önüne koyarlar. Birisini arsın soluna
koyarlar. Nidâ eder ki, Ibrâhîm Halîli, Muhammed Habîbi,
Ebû Bekr-i Sıddîkı getirin. Melekler, Ibrâhîm aleyhisselâm hazretlerini,
elbise giymis, basına tâc konmus olarak getirirler. Ars
karsısında durdururlar. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini de elbise giymis ve tâc basında
olarak getirirler. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
getirirler. Basında örülü tâc vardır. Hitâb-ı izzet gelir:
Ibrâhîm Halîli arsın sagında oturtun. Cenneti de arsın sagında
tutun. Yine hitâb-ı izzet gelir: Mustafâ Habîbi arsın solunda
oturtun. Cehennemi de arsın solunda tutun. Ebû Bekri arsın
önünde oturtun. Melekler hayret ederler. Yâ ilâhel âlemin. Biz
böyle bilirdik ki, hazret-i Muhammed Mustafâ senin katında Ibrâhîm
Halîlden azîzdir, üstündür. Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” seyyid-i Enbiyâdır. Ibrâhîm aleyhisselâmı,
arsın sagına Cennet tarafında buyurdun, Muhammed Mustafâ
hazretlerini arsın soluna Cehennem tarafına buyurdun. Nidâ
gelir ki, Ibrâhîm benim Halîlimdir. Muhammed Mustafâ benim
Habîbimdir, seyyidil evvelin vel âhırîndir. Bugün onun her
dilegini ben de dilerim. Bugün o gündür ki, Ibrâhîmin sefâ’ati ol-
– 80 –
maz. Ibrâhîmi arsın sagında tutun. Ümmet-i Muhammedden afv
etdiklerimi, Cennete gönderirim. Cennete giderken onu görsün.
Muhammed arabîyi arsın sol tarafında tutun ki, onun ümmetinden,
Cehenneme gönderdiklerime, o sefâ’at eder. Onun ümmetinin
ba’zısını rahmetimle afv ederim. Ba’zısını Onun sefâ’ati ile
afv ederim. Sonra: (Merhabâ Halîl, Habîb, Sıddîk) diye nidâ-i
izzet gelir. Ibrâhîm aleyhisselâm, (Gökleri ve yeri; aydınlık ve
karanlıgı yaratan Allahü teâlâya hamd olsun!) buyurur. Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurur: (Bizden üzüntüyü gideren Allahü teâlâya hamd olsun.
Rabbimiz elbette sükr edilen ve afv edicidir.) Hazret-i Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” buyurur: (Bize, va’dinde
sâdık olan Allahü teâlâya hamd olsun!)
Halîl ve Habîb “aleyhimessalâtü vesselâm” ve Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hamd etmeleri ile halk birbirine girerler. Nitekim
dünyâda koyun kuzudan ayrılıp, geri karısır. Feryâd ve figân
halkdan kalkar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
halkın ürkmesini ve feryâdını görüp, minber üzerine çıkar.
Mahser tarafına bakar. Bir melek görür. Yediyüzbin bası
vardır. Her basında yediyüzbin dili vardır. Her dil bir lügat ile
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini tesbîh eder. Hiç bir lügât
birbirine benzemez. Allahü teâlâ hazretlerinin kudreti ile onun
burnundan bir duman çıkar. Mahser halkının etrâfını çevirir.
Mahser halkı ondan korkarlar. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu hâli görüp, mûbarek basını secdeye
koyup, der ki (Yâ Rabbî, selâmet ver!). O melek, o heybetiyle,
Resûlullahın huzûruna gelir. Selâm verir ve der ki, yâ
Muhammed, beni tanır mısın. Sultân-ı Enbiyâ buyurur ki, bilmiyorum.
Der ki, Cehennem melegiyim. (Mâlikim.) Allahü tebâreke
ve teâlâ bana emr etdi ki, Cehennemi azâblar ile Arasat
meydânına koy. Ben de koydum. Buyurdu ki, Cehennemin yedi
kapısını bagla. Ben de bagladım. Buyurdu ki, Cehennemin
anahtârlarını Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” önüne götür. O da Ebû Bekr-i Sıddîka versin. Sen
Cehennem kapısında otur. Ebû Bekr-i Sıddîk kimi gönderir ise,
onu Cehenneme al. Ondan sonra Resûlullah buyurur: Yâ Ebâ
Bekr-i Sıddîk! Cehennemin anahtârlarını al. O da alır. Mâlik,
Cehenneme geri döner. Bir melek de sag tarafından gelir. O
– 81 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:6
melekden [Mâlikden] bin kat büyük, aydan ve günesden nûrlu,
misk ve kâfûrdan ziyâde kokulu, tesbîh ederek; Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
gelir. Der ki, Esselâmü aleyke yâ Muhammed! Beni tanır
mısın. Habîbullah hazretleri buyurur: Hâyır tanımıyorum! O
der ki, ben Cennet Rıdvânıyım. Allahü teâlâ bana emr etdi ki,
Cenneti Arasata getir. Bütün ni’metleri ile berâber, ben de arasata
getiririm. Emr eder ki, Cennetin anahtârlarını Muhammed
Mustafânın huzûruna getir. Tâ ki, Ebû Bekr-i Sıddîka versin.
Sen Cennetde yerine otur, buyurur. Ebû Bekr-i Sıddîk kimi diler
ise, Cennete göndersin. Sonra, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana buyurur. Al, Cennetin anahtârlarını
Ebû Bekre ver. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
de, anahtârları alır. Cennet Rıdvânı geri döner.
Bir melek dahâ zuhûra gelir. Resûlullah hazretlerine selâm
verir. Otuz basamaklı kürsî üzerine çıkar. Yüzünü mahser halkına
döndürür. Der ki; yâ mahser ehli. Ben sizin Rabbinizin elçisiyim.
Hak sübhânehü ve teâlâ buyurur: Biliniz yâ dostlar ve
düsmânlar ki, bu günde ev ikidir. Biri Cennet, ve biri Cehennem.
Benim de hükmüm ikidir. Biri adl, biri fadl. Adl düsmânlara
ve fadl dostlaradır. Fadl evi, ebedî Cennetdir. Adl evi, ebedî
Cehennemdir. Biliniz yâ dostlar ve düsmânlar ki, Cennetin ve
Cehennemin anahtârlarını Ebû Bekr-i Sıddîka verdim. Sizden
bir kimse, yerden göge kadar günâh islemis olsa [îmânı ehl-i
sünnet i’tikâdına uygun ise] ve o kimse Ebû Bekri severse, Allahü
teâlâ onun cümle günâhlarını Ebû Bekr-i Sıddîk için afv
eder. Onun huzûruna varın ve onun ile Cennete dâhil olun. Hudâ-
i azze sânehü Cehennemi Ebû Bekr-i Sıddîkın dostlarına harâm
etmisdir. Her kim ki sizden çok ibâdet etmis olsa, o kimse
Ebû Bekr-i Sıddîka bugz ederse [îmânı ehl-i sünnet i’tikâdına
uygun degilse], Allahü teâlâ o kimseden bîzârdır. Onun makâmı
Cehennemdir ve nârdır. Allahü teâlâ hazretleri Cenneti ona
harâm etmisdir. Bir nidâ gelir ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkı
götürün. Yediyüzbin saf melek Ars önünde durmus olurlar.
Her safın uzunlugu mesrıkdan magribe kadar, genisligi de o kadardır.
Cümlesi Ebû Bekr-i Sıddîkın huzûruna gelirler. Minberden
alıp, burak üzerine bindirirler, götürürler ve derler ki (Ebû
Bekri karsılayın!) Ars altına kadar varır. Allahü teâlâ hazretle-
– 82 –
rinden nidâ gelir ki, (Yâ Ebâ Bekr! Bana yaklas.) Ya’nî bana
yakın ol. Bir kerre dahâ nidâ gelir ve üçüncü kerre de (Ileri gel,
ileri gel) diye, nidâ gelir.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdu
ki, o kadar yaklasdırırlar ki, Arsa yakın olur. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinden nidâ gelir ki, yâ Ebâ Bekr-i Sıddîk! Elini
arsın üzerine uzat. Kendi defterini al. Istersen oku. Istersen
okuma. Bugün evvelîn ve âhırîn halkı [bütün insanlar] onu taleb
ederler ki, bugün senin sevdiklerin için ne istersen yaparım.
Sonra emr eder ki, Ebû Bekr-i Sıddîkı Cennet tarafına götürürler.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” nidâyı isitir. Burakdan
asagı iner. Basını secdeye koyar. Der ki: Yâ Rabbî! Izzetin
ve celâlin hakkı için, bugün, tâ ki, mahser yerinde bulunan
bütün beni sevenleri, bu kuluna bagıslayıncaya kadar ayagımı
Cennete koymam. Nidâ gelir ki, Ebû Bekri, dostları ile ve muhibleri
ile Cennete iletiniz. Emîr-ül mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk
ve emîr-ül mü’minîn Ömer-ül Fârûk ve emîr-ül-mü’minîn
Osmân-i zinnûreyn ve emîr-ül-mü’minîn Alî-yül Mürtedâ “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” Cennete girerler. Dostları ve
muhibleri, onların ardınca Cennete girerler. Beyâz incîden bir
kösk getirirler. Ebû Bekr-i Sıddîk, bu beyâz incîden köskde
oturur. O köskün yetmis kapısı vardır. Istedigi her kapıdan Allahü
teâlâyı bilinmeyen bir seklde müsâhede eder.
Elliyedinci Menâkıb: Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
hazretleri rivâyet eder: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, bir gece mubârek basını, benim yanıma
koymusdu. Mubârek gözlerini yıldızlara dikmisdi. Ben aya bakdım
ki, Resûlullah hazretlerinin mubârek yüzü aydan güzel idi.
Bir damla su [gözyası] benim gözümden mubârek yüzü üzerine
düsdü. Benden tarafa bakıp, buyurdu ki: Yâ Âise, ne oldu sana.
Dedim: Ben senin yüzüne ve aya bakdım. Senin yüzün aydan
dahâ nûrlu oldugunu gördüm. Vay o kimseye ki [ya’nî o kimseye
acınır ki], kıyâmet günü senin yüzünü görmesin ve senin sefâ’atinden
mahrûm kalsın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu ki, yâ Âise! Hüdâ-i azze ve celle günesin ve
ayın nûrunu benim nûrumdan yaratdı. Niçin teaccüb edersin
[hayret edersin], benim yüzümün nûruna ki, yıldızları ve levhi
ve kalemi ve onsekizbin âlemi benim nûrumdan yaratdı. Ben
– 83 –
dedim; Yâ Resûlallah! Sen yıldızlara niçin bakardın. Buyurdu
ki, yâ Âise! Benim Eshâbım arasında, bir recül [mevki’ sâhibi]
vardır ki, hergün yıldızlar adedince, onun tâ’atini göge götürürler.
Ben yıldızlara bakdım ki, adedini Allahü teâlâ hazretlerinden
baska bir ferd bilmek ihtimâli yokdur. Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” zan etdi ki, benim babamı murâd ederler. Dedi ki,
yâ Resûlallah! O recül [mevki’ sâhibi] kimdir. Buyurdular: O
Ömer bin Hattâbdır “radıyallahü teâlâ anh”. Ömer bin Hattâbın
“radıyallahü teâlâ anh” tâ’ati ise babanın tâ’ati yanında,
deryâdan bir damla gibidir.
Haberde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Cebrâîl aleyhisselâm hazretlerine buyurdular
ki: Bana Ömer bin Hattâbın fazîletlerinden haber ver. Cebrâîl
aleyhisselâm buyurdu ki: Yâ Muhammed! Nûh aleyhisselâmın
Peygamberligi müddeti olan dokuzyüzelli sene seninle
otursam, Ömer bin Hattâbın fazîletlerini beyân etsem, bir
cüz’ünü beyâna kâdir olamam. Ömerin fazîleti [üstünlügü],
Ebû Bekrin fazîleti yanında, yıldızlar arasında bir yıldız gibidir.
Âlimlerden ba’zısı derler, her kim ki, hazret-i Bilâlin fazîletlerini
anlatırım der ise, anlatamaz. Hâlbuki Bilâl-i Habesî, Ebû
Bekr-i Sıddîkın azâdlısı idi. Bendenin [kölenin] fazîleti bu kadar
olur ise, hâcenin [efendinin] fazîleti ne kadar olur, düsünmek gerek.
Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, Mi’râca vardıgım gece, Cebrâîl
aleyhisselâm ile ars altında, bir na’lın sesi isitdik. Cebrâîl aleyhisselâm
dedi ki, bu Bilâl-i Habesînin “radıyallahü teâlâ anh” na’lını
sesidir ki, seher vaktinde onun ile mescide gider.
Ellisekizinci Menâkıb: (Allahü tebâreke ve teâlâ sânühû hazretlerinin
üstün kulları ol kimselerdir ki, yer yüzünde tevâzu’ ile
yürürler. Tâ ki, canlı karıncayı incitmeyeler.) [Furkân sûresi 63.
âyet-i kerîmesinin meâli.] Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” yolda yürür iken bir canlıyı ezmemek için, ayagı önüne bakardı.
Bir vakt yolda yürürken, yol üzerinde karınca gördü. Ayagı
ile üzerine basmamak istedi. Bir mert (genç) geldi. Hazret-i
Sıddîkı söz ile mesgûl etdi. Unutup, ayagını o karınca üzerine basıp
öldürdü. Sonra, hazret-i Sıddîk bakıp, onu gördü. Üzüldü. Ne
yapacagını düsünmeye basladı. Tam o sâat, Allahü teâlâ o karıncaya
hayât verdi ve konusmaga basladı: Esselâmü aleyke yâ ha-
– 84 –
lîfe-i Resûlillah! O sâat beni öldürüp, üzüldünüz. Sizin üzülme
sebebinizden dolayı, Allahü teâlâ ben za’îf kulunu diriltdi. Konusdurdu.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, yâ Ebâ Bekr, sana halîfe diyen kimse karıncadır. Sana
bugz eden ve düsmân olan kimseler karıncadan âdi olur.
Ellidokuzuncu Menâkıb: Dogru haberlerde gelmisdir. Cebrâîl
aleyhisselâm dedi: Yâ Rabbel âlemîn! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin dostlugu Ebû Bekrin gönlünde
ne mikdâr ve ne kadar oldugunu bilmek isterim. Bayram günü idi.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kıymetli ve gösterisli
elbise giymis ve otuz altınlık bir sal omuzuna almıs idi. Cebrâîl
aleyhisselâm a’mâ sûretinde gelip, yol üzerinde oturdu. Oraya
Ebû Bekr-i Sıddîk geldi. Ona yaklasdı. Cebrâîl aleyhisselâm dedi
ki, Allahü tebâreke ve teâlâ afv etsin o kimseyi ki, Muhammed
Mustafâ dostluguna [onun hâtırına] bana birsey versin. Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” o sözü isitdi. Mubârek omuzundan ridâsını
[salını] çıkarıp, ona verdi. Buyurdu ki, bir def’a dahâ söyle. Bir
def’a dahâ söyledi. Ebû Bekr-i Sıddîk kaftanını çıkarıp, ona verdi.
Dördüncüde, setr-i avretini örten elbiseden baska, bütün elbiselerini
ona verdi. Besincide na’lınını çıkarıp ona verdi. Sonunda artık
elbisesi kalmadı. Bilâli “radıyallahü anh” çagırdı ve Ona buyurdu:
Yâ Bilâl. Âisenin evine var. Birsey getir. Bilâl “radıyallahü
teâlâ anh” giderken, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine rast gelip, buyurdular ki, nereye gidersin, yâ Bilâl!
Sen mi söylersin, ben mi söyliyeyim. Bilâl “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki, yâ Resûlallah, siz buyurun. Buyurdular ki: Yâ Bilâl!
Bil ki, o a’mâ Cebrâîl-i emîndir. Allahü tebâreke ve teâlâ onu bu
seklde gönderdi ki, Ebû Bekr-i Sıddîkın bana muhabbeti ne kadardır
anlasın. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Bilâli
bekler idi. Hazret-i Bilâl elbise getirdi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk
o elbiseyi giydi. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine gelip, dedi ki, yâ
Muhammed! Ebû Bekr-i Sıddîkı tecrübe ederdim. Elbiseler benim
isime yaramaz. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” Cebrâîl
aleyhisselâmın getirdigi elbiseleri Ebû Bekr-i Sıddîka getirdi.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”: Bir nesneyi ki senin dostlugun
ugruna vermis olayım, artık o bana gerekmez. Nereye uygun bulursanız,
oraya tasarruf ediniz, dedi.
– 85 –
Altmısıncı Menâkıb: Hadîce-i Kübrâ “radıyallahü teâlâ anhâ”
hazretlerini, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine verecekleri zemân [evlenecekleri zemân], hazret-i
Hadîce, bir sahsı gizlice Server-i kâinâtın huzûruna gönderdi. O
kisi gelip, dedi: Müsrikler bize ta’n ederler ki, kendi söhretli hâlinle,
bir fakîre varıp, zevceligi kabûl etdin. Simdi bir mikdâr çeyiz
gönderin, az da olsa, ben onu çogaltıp, halka gösteririm.
Ayblıyanların ayblaması, kötüliyenlerin kötülemesi def’ olur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mütefekkir
ve mütereddid kalkıp, gitdi. Ben kimden borç isteyeyim
ki, bana borç verir, diyordu. Yine kendi kendine, bâri vefâkâr
Ebû Bekrin dükkânına varayım deyip, pazara geldi. Hulle-i serîfi
omuzunda çekerek ve göklerin melekleri nazar ederek giderken,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” uzakdan gördü
ki, Sultân-ı kâinât hazretleri, se’âdet ve izzetle tesrîf buyurur. Sevincinden
sasırmıs olarak kendi kendine dedi ki, eger benim
dükkânıma tesrîf ederse, her ne ister ise vereyim. Hazret-i risâletpenâh
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dogru Ebû Bekr-i
Sıddîkın dükkânına geldi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” da karsılayıp, dedi ki, yâ Muhammedül-emîn! Babam
ve anam sana fedâ olsun. Niçin üzüntülüsün. Fahr-i âlem buyurdular
ki, yâ Atîk, yâ hakîm-i Kureys. Bana bir mikdâr sey gerek
ki, Hadîceye ceyiz götüreyim. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Muhammedül-emîn! Yetmis devem, Sâma
ticârete gitmisdi. Bugün müjde getirdiler ki, sâlim ve ganîmet ile
geldiler. Kerem edip, karsılayın. Kervân bası olan sahsa durumu
bildirin. O kervânın basındaki sahsa sag ve sâlim geldiginde,
azâd edecegimi, yüz altın verecegimi, Ebû Bekrin bunu va’d etmis
oldugunu söyleyin. Hazret-i Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”, çok sevinip, kervânın önüne geldi. O
kervân bası sahsa [kula] dedi ki: Efendin Ebû Bekr-i Sıddîk bu
develeri yükleri ile, esyâları ile bana hibe etdi. Sana nisân vereyim
dedikde, kervanbası kul, ben senden nisân istemem. Ben ve
develer, sana fedâdır deyip, develeri Hadîce-i kübrâ hazretlerinin
serâyı tarafına sürdüler. Pazar ortasına vardılar. Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri bir kimse gönderdi ki,
Muhammedül-emîn hazretlerine söyle, develeri getirip, bu aradan
geçirsinler. Getirdiler. Dedi ki, yâ Muhammedül-emîn, bir
mikdâr durun. Hizmetci gönderip, kendi se’âdethânesinden
– 86 –
renkli-ipekli kaftanlar getirtip, herbirini bir devenin yükü üzerine
çekdiler. Renkli ipekli kumaslar ile çeyizleri iletirler. Tâ ki,
Muhammedül-emîn hazretlerini kötüleyenler, zemmedenler,
hased edenler; üzüntülü, gamlı olsunlar. Bütün Mekke-i mükerreme
ehline ma’lûmdur ki, Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin malı yokdur. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” malını ve mülkünü hazret-i Muhammede
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” fedâ etmisdir. O develeri,
üzerlerinde ipekli-renkli kumaslar ile örtülü olarak, sesli olarak
Mekke-i mükerremeyi dolasdırarak, Hadîcenin “radıyallahü
teâlâ anhâ” se’âdethânesine iletdiler. Cümleye ma’lûm oldu ki,
bu hazret-i Hadîcenin çeyizidir. Muhammedül-emîn getirmisdir.
Sıddîk-ı Ekberin bunun gibi, hizmet-i serîfleri ve i’âne-i haseneleri,
sayısızdır “radıyallahü teâlâ anh”.
Altmısbirinci Menâkıb: Enes bin Mâlik “radıyallahü anh”
rivâyet edip, buyurdular ki; Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden, Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh”
o kadar üstünlügünü isitdim ki, hayretde kaldım. Server-i âlem
hazretleri, bu dünyâdan, öbür âleme göç etdiler. Bir gece Sultân-
ı Enbiyâyı rü’yâda gördüm. Önüne bir tabak hurma koymuslar.
(Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlânın sana verdigi
o nesneden bana da ver!) dedim. Bana bir hurma verdi. Dedim,
(Yâ Resûlallah! Ihsânınızı artdırınız). Böyle böyle dokuz
hurma verdi. Yine yâ Resûlallah, tekrar ver dedim. Uykudan
uyandım. Bakdım, dokuz hurmayı elimde buldum. Bilâlin “radıyallahü
teâlâ anh” ezân sesini isitdim. Abdest alıp, mescide
geldim. Sabâh nemâzını Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
arkasında kıldım. Nemâzdan sonra bir sâat basımı
önüme salıp, tesbîh çekdim. Basımı kaldırdım. Hazret-i Sıddîkı
gördüm. Mubârek arkasını mihrâba vermis. O rü’yâmda, Resûlullah
hazretlerinin önünde gördügüm hurma tabagını simdi,
hazret-i Sıddîkın önünde konulmus gördüm. Dedim ki: Yâ halîfe-
i Resûlillah! Allahü teâlânın sana verdigi ni’metlerden bana
da ver. Bana bir hurma verdi. Dedim, artdır. Bir hurma dahâ
verdi. Dokuz hurmaya dek bana verdi. Ben dedim: Yâ halîfe-
i Resûlillah, artdır. Buyurdu ki: Yâ Enes! Eger gece Resûlullah
hazretleri ziyâde verse idi, ben de ziyâde verirdim.
Altmısikinci Menâkıb: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
– 87 –
anh” buyurur ki; Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini gördüm. Dilini parmagı ile tutup ovar idi. Dedim:
Yâ halîfe-i Resûlillah, ne yapıyorsun! Buyurdu ki; bu beni çok
islere ugratmısdır. Hem bir büyük kimseden isitdim ki, Ebû
Bekr hazretleri yedi dirhem agırlıgındaki bir tası, yedi sene agzında
tutdu. Bir söz söyliyecegi zemân, eger o söz, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin zikrinden gayri olsa idi, sol eli ile dilini
tutup, sag eli ile o tası dili üzerine sürerdi. Der idi ki: Ey dil.
Bir dahâ söylemiyesin o sözü ki, Allahü teâlâ hazretlerinin mardîsi
olmıya [sevdigi sey olmıya].
Hüccet-ül-islâm Imâm-ı Gazâlî “rahimehullahü teâlâ”
(Kimyâ-i se’âdet) adlı kitâbında bildirmisdir: Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” yedi lokma ta’am yir idi. Fazla arzû
eder ise, dokuz lokma yir idi. Simdi, yüzbin rahmet olsun, hazret-
i Sıddîk üzerine ki, bütün isleri bu yol üzerine idi. O pâk din
ve dogru i’tikâd senin üzerine olsun ki [ya’nî dogru i’tikâdlı olasın
ki], Ebû Bekr hazretlerini, Ömer ve Osmân ve Alî hazretleri
ile “radıyallahü teâlâ anhüm” berâber sevesin. La’net ve gadab
o mübtedi’ ve râfizî üzerine olsun ki, bu din büyüklerine ve
bu yer ve gök ehlinin güzîdelerine çirkin söz söylerler.
Nükte: Hudâ-i azze ve celle kâfiri düsmân tutdu. [Kâfirler
Allahü teâlânın düsmânıdır.] Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
dostlugunu da’vâ etdiler. [Ya’nî biz Allahü teâlânın dostuyuz
dediler.] O kimse, Allahü teâlânın dostunu düsmân tutdu.
Allahü teâlâ hazretlerinin dostlugu o kimsenin küfr içinde olmasına
fâide vermedi. Belki, içinde bulundukları durumu haber
verdi. Allahü teâlâ buyurdu, Ben Ebû Bekri severim. (O onları
sever, onlar da onu severler). Râfizî, Allahü tebâreke ve teâlânın
ve Resûlünün, dostlugunu da’vâ etdi ve Ebû Bekr-i Sıddîkı
düsmân tutdu. Hak sübhânehü ve teâlânın dostunu düsmân tutdu.
Allahü teâlâ hazretlerinin dostlugu fâide vermedi. Belki, râfizînin
kötü hâlini haber verdi.
Altmısüçüncü Menâkıb: Haberde gelmisdir ki, Kûfede bir
râfizî var idi. Adı Abdülmecîd bin Abdülgaffâr idi. Ca’fer-i Sâdık
“kuddise sirruh” hazretlerinin huzûruna vardı. Dedi ki, Esselâmü
aleyke yâ Resûlullahın torunu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sonra en üstün olan kimdir.
Ca’fer-i Sâdık buyurdu ki: Ebû Bekr-i Sıddîkdır “radıyalla-
– 88 –
hü teâlâ anh”.
Râfizî: Böyle oldugunu nereden biliyorsun.
Ca’fer-i Sâdık: Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri ona, Resûlullahdan
sonra, ikinci buyurdu. Üçüncüleri Allahü teâlâ olan
iki kisiden, ikincisi olmak kadar seref olamaz (Bundan üstün
seref olmaz).
Râfizî: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin döseginde, kâfirlerden
korkmadan yatmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık: Ebû Bekr-i Sıddîk, Resûlullah hazretleri ile
magaraya girmedi mi?
Râfizî: Eger korkmasa idi, girmezdi. Allahü teâlâ Resûlullaha
haber verdi ki, Ebû Bekre korkma, dedi.
Ca’fer-i Sâdık: Onun korkusu, ondan idi ki, kâfirler onların
nerede oldugu hakkında bir haber duyup, gelirler. Resûl-i ekremi
üzerler. Görmezmisiniz Ebû Bekr-i Sıddîk, kendi ayagını,
magarada bir delige koydu. Hattâ yılan onu kaç def’a ısırdı. O
acıya katlandı. Ayagını kaldırmadı. Resûlullahı uyandırmamak
için, hiç ses de çıkarmadı. Kendinden korksaydı, zehrlenerek,
cânını Resûle fedâ etmezdi.
Râfizî: Mâide sûresinde, (Rükû’da iken sadaka verirler)
meâlindeki ellisekizinci âyet-i kerîme ile medh olunan Alîdir.
Ca’fer-i Sâdık: Bu âyetden önce, bir âyet-i kerîme vardır ki
tahsîs rakamı ondan ziyâdedir. O Sıddîk sânındadır. (Allahü
teâlâ, mürtedler ile cihâd eden bir kavm getirir. Allahü teâlâ
bunları sever) meâlindeki âyet-i kerîme, Ebû Bekr-i Sıddîk
içindir ve dahâ çok yükseltmekdedir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, öbür âleme göçmelerinden
sonra, arablar, dedi ki, biz nemâz kılarız. Ammâ zekât vermeyiz.
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu ki, Resûlullah hazretlerine
edâ etdikleri zekât malından bir deve dizinin bagını
vermeseler ve ondan eksik verseler, ben onlar ile toprak ve
kum sayısınca olsalar da muhârebe ederim.
Râfizî: Yâ Ca’fer. Hazret-i Alînin sânı için, meâl-i serîfi,
(Mallarını, gece-gündüz, gizli ve gözönünde verenler) olan Bekara
sûresinin ikiyüzyetmisdördüncü âyeti gelmemis mi?
– 89 –
Ca’fer-i Sâdık: (Sûre-i Velleyl), Ebû Bekr-i Sıddîkın sânında
nâzil olmusdur. Sânını çok yükseltmekdedir. Zîrâ Ebû Bekr-i
Sıddîk kırkbin altın verdi. Kendisine bırakmadı. Bir kilime sarındı.
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki, Allahü teâlâ buyurdu
ki, ben Ebû Bekrden râzıyım. O benden râzı mıdır? Ebû
Bekr-i Sıddîk, ben Allahü teâlâdan râzıyım, râzıyım, râzıyım,
dedi.
Râfizî: Meâli serîfi (Hâcılara su vermegi ve Mescid-i Harâmı
binâ etmegi, îmân etmekle ve Allah yolunda cihâd etmekle
bir mi tutuyorsunuz. Hâyır, böyle degildir) olan Tevbe sûresinin
yirminci âyet-i kerîmesi hazret-i Alînin sânını bildirmek için
nâzil olmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık: Meâl-i serîfi (Mekkenin fethinden önce, sadaka
verip, cihâd eden ile, fethden sonra veren ve cihâd eden
bir degildir. Önce olanın derecesi dahâ yüksekdir) olan Hadîd
sûresinin onuncu âyet-i kerîmesi ile Ebû Bekr-i Sıddîk medh
olunuyor. Ebû Bekrin muhârebe etmesi önce idi ki, Ebû Cehl,
Resûlullah hazretlerine vurmak istedi. Ebû Bekr-i Sıddîk, Ebû
Cehle mâni’ oldu.
Râfizî: Alî, hiç kâfir olmadı.
Ca’fer-i Sâdık: Öyledir, lâkin, Allahü tebâreke ve teâlâ hiç
kimsenin, îmânını, Ebû Bekrin îmânı gibi medh etmedi. Meâl-i
serîfi (Muhâcir ve Ensârın önce gelenlerinden Allahü teâlâ râzıdır.
Onlara Cennetde sonsuz ni’metler vardır) olan Tevbe
sûresi yüzbirinci âyetinde ve meâl-i serîfi (Dogru haber ile gelen
ve Ona inanan için Cennetde istedikleri hersey vardır)
olan Zümer sûresi otuzüçüncü âyetinde, Allahü teâlâ, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” îmânını medh etmekdedir.
Her ne vakt ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” vahy ile bir haber verse idi, kureys, yalan söylüyorsun
derdi. Ebû Bekr-i Sıddîk hemen yetisip, dogru söylüyorsun yâ
Resûlallah, derdi.
Râfizî: Meâl-i serîfi (Uhud gazâsında, seytâna uyup, dagılanlar)
olan Âl-i Imrân sûresi yüzellibesinci âyetinde, Allahü teâlâ
sikâyet etmiyor mu?
Ca’fer-i Sâdık: Âyet-i kerîmenin sonunu oku. Meâlen (Onların
bu kusûrlarını afv etdim) buyuruyor.
– 90 –
Râfizî: Hazret-i Alînin dostlugu farzdır. [Hazret-i Alîyi sevmek
farzdır.] Kur’ân-ı azîmüssânda, Sûrâ sûresinde, yirmiüçüncü
âyetinde meâlen (Size islâmiyyeti bildirdigim ve Cenneti
müjdeledigim için, bir karsılık beklemiyorum. Yalnız yakınım
olanları seviniz) buyuruldu ki, bunlar, Alî, Fâtıma, Hasen ve
Hüseyndir.
Ca’fer-i Sâdık: Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” düâ etmek
ve Onun dostlugu [Onu sevmek] farzdır. Allahü teâlâ,
Hasr sûresinde onuncu âyetinde meâlen (Muhâcirlerden ve Ensârdan
sonra, kıyâmete kadar gelen mü’minler, yâ Rabbî! Bizi
afv et ve bizden önce gelen din kardeslerimizi [ya’nî Eshâb-ı kirâmı]
afv et derler) buyuruyor. Hüseynî tefsîrinde diyor ki;
(Âlimler buyurdu ki, Eshâb-ı kirâmdan “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în” birini sevmiyen kimse, bu âyetde bildirilen
mü’minlerden olmaz. Bu düâdan mahrûm olur).
Râfizî: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Hasen
ve Hüseyn, Cennet gençlerinin üstünüdür. Babaları dahâ üstündür)
buyurmadı mı?
Ca’fer-i Sâdık “radıyallahü teâlâ anh”: Ebû Bekr-i Sıddîk
hakkında bundan iyisini buyurdu. Babam Muhammed Bâkırdan
isitdim. Ceddim Imâm-ı Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda
idim. Baska kimse yok idi. Ebû Bekr ile Ömer “radıyallahü
teâlâ anhüm ecma’în” geldi. Server-i âlem ve Seyyid-i veledi
âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”: (Yâ Alî! Bu ikisi, Peygamberlerden
baska, Cennet erkeklerinin en üstünüdür.)
Râfizî dedi: Yâ Ca’fer! Âise mi üstündür. Fâtıma mı üstündür?
Ca’fer-i Sâdık: Âise “radıyallahü anhâ” Resûlullah hazretlerinin
zevcesi idi. Onunla berâber olur. Fâtıma “radıyallahü teâlâ
anhâ” hazret-i Alînin zevcesi idi. Onunla berâber olur. Allahü
teâlâ hazretlerinin gadabı ve la’neti o râfizî ve mübtedi’ üzerine
olsun ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin,
mü’minlerin annesi olan ezvâc-ı tâhirâtına “rıdvânullahi
teâlâ aleyhinnâ ecma’în” ta’n eyler.
Râfizî: Âise Alî ile muhârebe etdi. Cennete girer mi?
Ca’fer-i Sâdık: Allahü teâlâ Ahzâb sûresi, elliüçüncü âyetin-
– 91 –
de meâlen; (Resûlullahı incitmeyiniz. Ondan sonra, zevcelerini
nikâh ile hiç almayınız. Bunların ikisi de büyük günâhdır.) buyuruyor.
Beydâvî ve Hüseynî tefsîrlerinde diyor ki, bu âyet-i
kerîme gösteriyor ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefât etdikden sonra da, ona saygı göstermek için, zevcelerine
saygı lâzımdır.
Râfizî: Ebû Bekrin hilâfetini, Kur’ân-ı azîmüssânda bana
göstermege kâdir misin?
Ca’fer-i Sâdık: Gösteririm. Hem Kur’ân-ı kerîmde, hem
Tevrâtda ve hem de Incîlde gösterebilirim. Kur’ân-ı kerîmde
olan sudur: En’âm sûresi yüzaltmısbesinci âyetinde meâlen;
(Allahü teâlâ sizi yeryüzünde halîfe yapdı) buyuruldu. Nûr sûresi
ellibesinci âyetinde meâlen; (Îmân eden ve emrlerimi yapanlarınızı,
yeryüzüne hâkim kılacagımı söz veriyorum. Isrâîlogullarını
halîfe yapdıgım gibi, sizi de birbiriniz ardı-sıra halîfe
yapacagım) buyuruldu. Beydâvî ve Hüseynî diyor ki, bu âyet-i
kerîme gaybdan haber verip, Kur’ân-ı kerîmin, Allahü teâlânın
kelâmı oldugunu ve dört halîfesinin “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în” mesrû; haklı oldugunu göstermekdedir. Tevrâtda ve
Incîlde, Feth sûresinin son âyetinde meâlen, (Resûlullah ve
onunla birlikde olanlar, birbirlerini her zemân ve çok severler
ve her zemân kâfirlere düsmân olurlar!) bütün Eshâb bildirilmekde
ve Ebû Bekrin serefine isâret edilmekdedir. Bu âyetin
sonunda meâlen, (Eshâbının misâlleri Tevrâtda ve Incîlde bildirildi)
buyuruyor. Babam, ceddim Alî bin Ebî Tâlibden “radıyallahü
anh” ve onun da Resûlullah hazretlerinden bildirdigi hadîs-
i serîfde, (Allahü teâlâ, hiçbir Peygamberine vermedigi kerâmetleri
bana verir. Kıyâmetde mezârdan önce kalkarım. Allahü
teâlâ dört halîfeni çagır, buyurur. Onlar kimdir, yâ Rabbî,
derim. Ebû Bekrdir, buyurur. Yer yarılıp, herkesden önce Ebû
Bekr mezârdan çıkar. Sonra Ömer, sonra Osmân, sonra Alî kalkar)
buyuruldu. Peygamberimiz “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu: Ben yer sak olup, dısarı gelenlerin evveli olurum.
Allahü teâlâ bana kerâmetlerden verir. O nesne ki benden önce
Nebîlerin bir ferdine vermemisdir. Sonra Allahü teâlâ buyurur.
Yâ Muhammed, yakın getir o halîfeleri ki, senden sonra
geldiler. Ben dedim, onlar kimlerdir. Buyurur, Ebû Bekr-i Sıddîk.
Benden sonra yer sak olup, Ebû Bekr kabrden dısarı gelen-
– 92 –
lerin evveli olur. Iki hulle giydirirler. Tâ gelip, Ars önünde durur.
Ve hesâbın az görürler. Ve ars önünde ayak üzerine dururlar.
Ondan bir münâdî seslenir; Ömer bin Hattâb ”radıyallahü
teâlâ anh” nerededir. Onu getirirler. Cerâhetden kan revân oldugu
hâlde gelir. Diye ki, yâ Ömer, bunu sana kim etmisdir. Mugîre
bin Sûbenin kölesi yapmısdır, der. Ona da buyururlar. Ars
önünde durur. Hesâbını görürler. Iki yesil hulle giydirirler. Sonra
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini getirirler. Damarlarından
kan revân oldugu hâlde gelir. Derler ki, bunu sana kim
yapdı. Der ki, filân yapdı. Ars önünde durmasını buyururlar.
Hesâbı da kolay olur. Iki yesil hulle giydirirler.
Râfizî bunları isitince, yâ Ca’fer, bunlar Kur’ân-ı azîmde var
mıdır. Ca’fer-i Sâdık, buyurur, evet, okumadın mı, Allahü teâlâ
onlardan haber verdi. (Peygamberler ve bunların sâhidleri, hesâb
için getirilir!) buyuruldu. [Zümer sûresi 69.cu âyet-i kerîmesi
meâli]. Yâhud sehîdleri getirilir, denildi. Ya’nî Ebû Bekr ve
Ömer ve Osmân ve Alîyi “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
getirirler.
Râfizî dedi ki, yâ Ca’fer! Bu zemâna kadar ben onları sevmiyor
idim. Simdi pismân oldum. Eger tevbe edersem, Allahü
teâlâ kabûl eder mi?
Ca’fer-i Sâdık “kuddise sirrehül’azîz” buyurdu ki, çabuk tevbe
et ki, se’âdetin alâmeti olsun. Eger, Allahü teâlâ korusun, o
i’tikâd üzere dünyâdan gitmis olsaydın, senin dînin bosa giderdi.
Altmısdördüncü Menâkıb: (Tenbîh-ül gâfilin) kitâbında
Ebülleys “rahimehullahü teâlâ”, Zeyd bin Erkamdan “radıyallahü
anh” haber vermisdir. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” hazretlerinin bir kölesi vardı. Ömrünün sonlarında
her aksam iftâr vaktinde yemek getirirdi. Âdet-i serîfleri öyle
idi ki, nereden ve nasıl aldıgını, kimden satın aldıgını, onun
san’atı ve meslegi ne oldugunu o köleden sormayınca o yemekden
bir lokma agzına koymazdı. Bu köle bir gece yine yemek
getirdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” süâl etmeden,
mubârek elini uzatıp, bir lokma yemekden aldılar. Köle
dedi ki: Ey Efendi. Ne oldu ki, bu aksam sormadan yemege el
uzatdınız. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretlerinin
mubârek gözleri yas ile dolup, buyurdu: Yâ Gulâm. Açlık bana
– 93 –
sıkıntı verip, sabırsızlandırdı. Böylece bu hâl basıma geldi. Simdi
bana haber ver ki, bu aksam yemegi nereden getirdin. Köle
dedi ki: Câhiliyye vaktinde, raks ve oyun oynardım. Bir gruba
raks etdim. Onlara hos geldi. Bana dediler ki, simdi bir nesnemiz
yokdur. Va’d etmislerdi ki, elimize birsey geçdikde sana iyilik
ederiz. Ben bugün gördüm ki, onların elleri doludur. Ben
va’dlerini hâtırlatdım. Yiyecegi bana verdiler. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bunu isitdi. Çok üzüldü. Agladı.
Yemegi önünden atdı. Parmagını bogazına o kadar sokdu ki,
kay’ etdi. O lokma karnından dısarı geldi. Kendine eziyyet verdi.
Mubârek yüzü gögerdi ve karardı. Mubârek yüzünün seklinin
degisikligini görenler, bir mikdâr su içmesini ve bu üzüntüden
halâs olacagını söylediler. Sıcak su getirdiler. Içdi, bir kerre
dahâ kay’ etdi. Rahâtsız oldu. Inceledi ki, karnında bir sey
kalmadı. Dediler ki, yâ Sıddîk, bu kadar kendinize sıkıntı ve
zahmet, bir lokmadan dolayı mıdır. Buyurdu ki, evet. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim.
Buyurdular ki, (Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, yidigi harâm
olan kimselere Cenneti harâm etmisdir.) Sonra basını yukarı
kaldırıp, Yâ ilâhel âlemîn! Yidigim lokma için elimden geleni
yapdım. O lokmaları kay’ etdim. O lokmadan damarlarımda
birsey kaldı ise afv et. Bu za’îf kulun, Cehennem azâbına dayanamam
diye, düâ buyurdu. Bu o Ebû Bekrdir ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, (Ebû Bekr benim
gözüm ve kulagım gibidir) buyurdu.
Süâl: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” hazretleri, niçin
fîsebîlillah malının temâmını verdi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü
teâlâ anh” niçin malının yarısını verdi.
Cevâb: Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” adâleti temsîl
ediyordu. Adâlet esitligi muhâfaza etmekdir. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” sıdkı temsîl ediyordu. Sıdk odur ki, elinde
ne var ise hepsini vermelisin. Eger, hazret-i Ömer, malının temâmını
verip, çoluk-çocuguna bırakmasa idi, âdil olamazdı. Hazret-
i Ebû Bekr malının yarısını verip, yarısını bıraksa idi, sâdık
olamazdı. Hazret-i Ebû Bekr için adl, hazret-i Ömer için de sıdk
var idi. Lâkin birisinde sıdk cibillidir. Ve birisinde adl hâldir.
Adl, hazret-i Ömerin hâlidir. Bir sıfat kisinin cibillisinde var ise,
hâlinde de vardır. Ebû Bekr-i Sıddîk dedi ki: Cümle malını ver.
– 94 –
Hiç bir seyi koyma. Eger halâl ise onun hesâbından kurtulursun.
Eger harâm ise azâbından kurtulursun. Hazret-i Ömerin adli dedi
ki, malının yarısını dagıt. Yarısını ehl-i ıyâline bırak. Hazret-i
Ebû Bekr bütün malını verdigi için, hazret-i Ömer ne kadar mal
verirse de, hazret-i Ebû Bekre uymus olur.
Altmısbesinci Menâkıb: Câbir bin Abdüllah “radıyallahü
teâlâ anh” anlatır: Bir bedevî a’râbî, bir kırmızı deve üzerinde,
hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ anh”
huzûruna gelip, deveden inip, dedi ki: Esselâmü aleyke, yâ emîrel
mü’minîn! Çabuk bana haber ver, Ebû Bekrden ki, o Cennetde
midir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bundan dolayı
üzülüp, buyurdu ki, yâ a’râbî, keski, anan seni dogurmamıs olsa
idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hayâtında ve vefâtlarından sonra, bu sözü hiç kimse söylemedi.
Sen söyledin. Muhâcirîn ve Ensâr “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” arasında, sübhe yokdur ki, hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk,
Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin hayâtında vezîri idi. Vefâtından sonra halîfesi
idi. Ondan sonra her kimin i’tikâdı bunun üzerine olmaz
ise, o dalâletdedir. Ey a’râbî! Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri Ebû Bekr-i Sıddîkı babası yerinde tutardı.
Hazret-i Ebû Bekr Cennet ehlini, tıpkı, gökyüzündeki bir yıldızın,
yeryüzünün ehlini aydınlatdıgı gibi aydınlatır. Ebû Bekr
Cennetde, bir köskden bir köske, bir kasrdan bir kasra gider.
Cennetde hiçbir kasr ve bir serây, bir oda, bir bagçe, bostân olmaz
ki, illâ hazret-i Ebû Bekrin nûrundan aydınlanmasın. Cennet
ehli kösklerden baslarını çıkarıp, derler ki, yâ Rıdvân! Bu
nûr nedir? Rıdvân der ki; Bu Ebû Bekrin yüzünün nûrudur ki,
kasrdan kasra ve odadan odaya gider.
Alî “radıyallahü anh” sözüne devâmla dedi ki: Yâ a’râbî!
Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri, vefâtı ânında bana dedi ki, benim
cânım, benim gözümün nûru ve benim dostum ve benim azîzim.
Benim vefâtım yakınlasdı. Ömrüm sonuna yaklasdı. Beni o,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini yıkadıgın
mubârek ellerin ile yıka. Kefene sar ve tabut üzerine koy.
Cenâzemi Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Ravda-i mukaddeselerinin kapısına koy. Ve de ki, yâ
Resûlallah! Ebû Bekr kapıdadır. Içeri girmek için izn ister.
– 95 –
Eger kilit anahtarsız açılırsa, beni Seyyid-i âlemin mubârek arkası
yanına defn edin. Eger kilit açılmaz ise, beni Bakî’ kabristanına
götürüp, garîbler kabristanına defn edin. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, yâ a’râbî, o halîfe-i Resûlullah
olan Ebû Bekr-i Sıddîk dünyâdan göçdü. Vasiyyetini yerine
getirip, techîz eyledim. Ravda-i mukaddese kapısına götürdüm.
Izn istedim. O sâat kilit kendiliginden açılıp, bir ses
isitdim ki, (Habîbi habîbe kavusdurun. Habîbini çok özlemisdir)
diyordu.
Altmısaltıncı Menâkıb: Emîr-ül-mü’minîn Alî bin Ebî Tâlibin
“radıyallahü teâlâ anh”, Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü
teâlâ anh” vefâtı sırasında söyledigi sözler söyle rivâyet olunmusdur.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” bu fânî âlemden,
bâki âleme göç etdiler. Mubârek yüzünü ve bedenini bir çarsaf
ile örtdüler. Medîne-i Münevvere; Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin, öbür âleme göç etdikleri gibi,
inleme ve aglama sesleri ile dolmus idi. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” isitip, aglıyarak, (Innâ lillah ve innâ ileyhi râciûn)
diyerek geldi. Söyledigi sözlerin ma’nâsı budur: Nübüvvet hilâfeti
bugün bitdi. Geldi, o evin kapısında durdu. Ebû Bekr-i Sıddîk
hazretleri odada idi. Buyurdu: Yâ Ebâ Bekr. Sen Resûlullahın
“sallallahü aleyhi ve sellem” dostu ve musâhibi ve mûnisi
ve sırdası ve müsâviri idin. En evvel islâmı sen kabûl etdin.
Senin îmânın cümle kavmin îmânından kuvvetli ve güzel oldu.
Senin yakînin dahâ kuvvetli, Allahü azîmüssân hazretlerinden
korkun büyük oldu. Herkesden zengin, herkesden dahâ cömerd,
sen idin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
üzerine en sefkatli, en yardımcı sen idin. Senin Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile sohbetin, hepimizin sohbetinden
dahâ iyi idi. Hayr sâhiblerinin birincisi sensin. Senin iyiliklerin,
hepimizinkinden çokdur. Her iyilikde ileridesin. Hazret-i
Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
ı serîflerinde, senin derecen en yüksek oldu. Ona en yakın
sen oldun. Ikrâmda, ihsânda, güzel huylarda, boyda, yasda,
basda, ona en çok benziyen sen oldun. Allahü teâlâ sana, çok
mükâfât versin ki, Resûlullaha herkes yalancı derken, sen, dogru
söylüyorsun, inandım, dedin. Sen onun kulagı ve gözü gibi
– 96 –
idin. Allahü teâlâ seni, Kur’ân-ı kerîmde (sıdk) ile sereflendirdi.
Resûlullaha en sıkıntılı zemânlarında yardımcı oldun. Herkes
Ondan kaçarken, sen Onun ile sohbet etdin. Seferlerde ve
sıkıntılı yerlerde halîfesi idin. Onun ümmetinin halîfesi ve dîninin
koruyucusu oldun. Câhiller dinden çıkarken, sen dîn-i islâma
kuvvet verdin. Herkes sasırdıgı zemân sen kükremis arslan
gibi ortaya çıkdın. Herkes dagılırken, sen Muhammed Mustafânın
yolunu tutdun. Eshâbın az konusanı ve en belîgi, edîbi
sen idin. Her sözün, her bulusun dogru, her isin temiz idi. Gönlün
herkesden kuvvetli, yakînin hepimizden saglam idi. Her
isin sonunu önceden görür, geri kalmısları islâma sokarak aydınlatırdın.
Mü’minlere sefkatli, afv edici baba idin. Islâmın
agır yükünü tasıdın. Islâmın hakkını herkes elden kaçırırken,
sen yerine getirdin. Sen rüzgârların oynatamıyacagı bir dag gibi
idin. Isin dogruluk idi, ilm idi. Sözün mertçe dogruyu bildirmek
idi. Gerici düsüncelerin ve bozuk inançların kökünü kazıdın.
Hak dînin agacını dikdin. Müskilleri, müslimânlara kolaylasdırdın.
Küfr ve mürtedlik atesini söndürdün. Rahmânın dînini
sen dogrultdun. Islâma, îmâna sen kuvvet oldun. Göklerde,
melekler arasında senin derecen çok büyükdür. Senin ölüm
musîbetin ve yeryüzünde, muhâcirîn ve ensâr arasında, senden
ayrılık yarası çok derindir, dedi. “Innâ lillah...” okuyarak çok
agladı. Mubârek gözlerinden kanlı yas akdı. Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretlerinin her kazâsına râzı olduk. Verdigi elemleri kabûl
etdik. Yâ Ebâ Bekr! Müslimânlara, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ayrılık acısından sonra, hiç senin ayrılık
acın gibi bir acı vâki’ olmadı. Sen mü’minlere sıgınak ve
dayanak ve gölge idin. Münâfıklar üzerine çok sert ve atesli
idin. Allahü teâlâ hazretleri, seni Muhammed Mustafânın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna kavusdursun. Bizi senin
ecrinden ve bereketinden mahrûm eylemesin. Senden sonra
bizi azgın hâle koymasın. Sahâbe-i güzînin “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hepsi sessizce dinlemisler idi. Hazret-i Alînin
“radıyallahü teâlâ anh” kelâmı bitdi. Cümle yer ehli ve gök
ehli aglamaga basladılar. Dogru söyledin yâ Resûlallahın damâdı,
dediler.
Muhammed bin Cerîr-i Taberî, Tefsîrinin, Ankebût sûresini
tefsîrinde buyurmusdur ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâ-
– 97 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:7
lâ anh” hazretlerine zehr verdiler. O zehr sebebi ile vefât etmisdir.
Açıklaması budur ki, hazret-i Sıddîk-ı ekberin hilâfeti günlerinde,
Hayber yehûdîlerinden bir yehûdî, Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini, kendi evine da’vet etmisdi. Hâris
bin Kelde adlı arab tabîb de hazret-i Sıddîk ile berâber idi. Bir
tabak pismis pirinci sofra üzerine koydular. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Hârise buyurdu ki, ileri gel. Kendileri el
uzatıp, bir lokma alıp, mubârek agızlarına koyup, yidiler. Sonra
Hâris de el uzatıp, bir lokma alıp, agzına koydugu gibi lokmayı
dısarı atdı ve dedi ki, bu yiyecek zehrlidir. Bu zehr bir yıldan
sonra insanı öldürür. Te’sîrini bir yılda gösteren zehr katılmısdır.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” isitip,
üzüldü. Kendi kendi ile, bundan böyle âhıret azıgını gördü.
Hilâfetde ayık ve uyanık olup, nefsini ölmüs bilip, göz açıp kapayıncaya
kadar Allahü teâlâ hazretlerinin tâ’atından ve zikrinden
hâli olmadı [ihmâl etmedi]. Dâimâ aglar idi. Ve der idi: Allahümme
ente veli fiddünyâ vel âhıreti teveffenî müslimen ve
elhıknî bissâlihîn. [Yâ Rabbî! Sen benim, dünyâda ve âhıretde
velîmsin, sâhibimsin. Bana müslimân olarak ölmegi nasîb et ve
sâlih kullarının arasında bulundur.] Bir sene temâm oldu. Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” o bir lokma zehrli yemekden
hasta olup, onbesgün yatdı. Dünyâdan âhırete göç etdi. Cemâziyilâhirin
yedinci pazartesi günü idi. O gün Abbab bin
Es’ed de Mekke-i Mükerremede vefât etdi. Mekke-i mükerremenin
emîri idi. Hazret-i Resûl-i ekrem onu emîr dikmis idi.
Ona da zehr vermislerdi.
Ülemâdan ba’zıları derler ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” vasıyyet etdi ki, beni, benim ehlim Esmâ binti
Amr yıkasın. Oglum su döksün. Bana eski bir pestemâl ve eski
(köhne) bir kefen sarın. Zinhâr (sakın) bana yeni kefen sarmayın.
Yeni elbise diriye lâyıkdır ki, onun ile ibâdet etsin. Âise-i
Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki: Eger ben bilseydim
ki, hâtunlar erlerini yıkaması revâdır [câizdir], Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bir gayri kimseye
vermeyip, gasl ederdim. [65.ci menâkıbda; Alî “radıyallahü
anh” hazretlerinin yıkadıgı yazılıdır. Burada hanımına vasıyyeti
yazılıdır. Bu vasıyyetini degisdirmis veyâ ictihâdı degismis
oldugu anlasılmakdadır.]]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1336 Sun, 11 Oct 2020 18:09:11 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1336 Üçüncü Halîfe Osmân Zinnûreyn “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Üçüncü halîfe emîr-ül mü’minîn Osmân-ı Zinnûreyn “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır:
Hayâ sâhibi olan hazret-i Osmân, ikrâm ve iyilik menba’ı,
Kur’ân-ı kerîmin toplayıcısıdır. Neseb-i serîfleri, Osmân bin
Affân bin Ebîl’as bin Ümeyye bin Abdil’sems bin Abd-i Menâfdır.
Neseb-i serîfleri Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin neseb-i serîfleri ile dördüncü atada birlesir
ki, Abd-i Menâfdır. Neseb cihetinden hazret-i Osmân, hazret-
i Ebû Bekr ile hazret-i Ömerden evvel Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile birlesir “radıyallahü anhüm”.
Künye-i serîfleri, islâmdan evvel Ebû Abdüllahdır. Lakab-ı serîfleri,
zinnûreyndir. Iki nûr sâhibi demekdir. Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin iki muhterem
kerîmelerini [kızlarını] aldıgı için iki nûr sâhibi denilmisdir. Birinin
ism-i serîfi Rukayye, birinin Ümm-ü Gülsümdür “radıyallahü
anhünne”. Önce hazret-i Rukayyeyi tezvîc etdiler. O vefât
etdikden sonra, hazret-i Ümm-ü Gülsümü tezvîc etdiler. O da
vefât etdikde, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki; (Yâ Osmân! Eger yanımda üçüncü kızım
olsaydı, onu da sana verirdim.) Nûr sâhibi, ilm ve hilmin birlesdigi
zâtdır.
Birinci Menâkıb: (Bu menâkıbı islâma gelme sebebidir.)
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Islâma
gelmezden evvel bir gün, Kureysin ileri gelenleri ile oturmusdum.
Bir kimse haber verdi ki, hazret-i Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kerîmesi Rukayyeyi Utbeye
vermis. Bu haberden bana hayli üzüntü geldi. Ben niçin istemedim,
diye perîsân hâlde, sıkıntı ve endîse ile eve geldim. Gördüm
ki, annem, teyzem ve akrabâdan nice hâtunlar bir kimseyi
medh ederler. Dedim ki, yâ teyzecigim, bu medh etdiginiz kimdir?
Dediler ki, O güzel yüzlü, konusması tatlı bir kimsedir.
Rahmân onu bize hak dîni bildirmek ve ona çagırmak için gön-
– 199 –
dermisdir. Gökden inen Furkân ile gelmisdir. Ona tâbi’ ol, putlara
tapma! Bu garîb kelimeleri dinleyip, merâk edip, dedim ki,
bu kimdir, bana beyân eyle! Dedi ki, Muhammed bin Abdüllahdır.
Allahü teâlâ tarafından Resûl olarak gelmisdir. Allahü
teâlânın emrlerini bize bildirir. Bizi hak dîne çagırır. Yüzü ısık
verir. Dînine giren kurtulur. Istedigi seyler kolaydır. Ona yakın
olan iyilik bulur. Bu medh sözleri kalbime çok te’sîr etdi. Tenhâ
bir yerde Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini buldum.
Hâlime bakıp, nedir fikrin, dedi. Zîrâ, firâset ehli bir büyük
zât idi. Vâki olan kıssayı beyân etdigimde, dedi ki, yazık sana
yâ Osmân! Hak din günes gibi açıkda iken, sen kavminin kuruyacak
elleri ile yapdıkları tasdan putlara ma’bûd demekden
utanmaz mısın! Gözü görmeyip, kulagı isitmeyip, zarar ve kâra
kâdir olmıyan ilâh olur mu. Dedim ki, olmaz. Dedi, teyzen sana
dogru söz söylemis. Iste Resûlullah, hazret-i Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”. Gel, seninle huzûr-ı serîfine
varalım. Îmân getir, dedikde; o sırada Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve yanında hazret-i Alî
“kerremallahü vecheh” oraya çıka geldiler. Hemen hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” ayaga kalkıp, onlara karsı
vardı. Mubârek kulaklarına bir söz söyledi. Sultân-ı enbiyâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri yanıma gelip, buyurdu
ki, (Yâ Osmân! Seni Allaha ve Cennete çagırıyorum. Ben, Allahü
teâlânın sana ve bütün insanlara gönderdigi Peygamberinizim!)
Mubârek sözlerini isitdim. Kalbim îmân nûru ile doldu.
Ihtiyârsız olup [düsünmeden], (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü
enne Muhammeden abdühü ve Resûlüh) dedim. Aradan
çok zemân geçmedi, Rukayyeyi bana nikâh edip, verdi. Teyzem,
islâma geldigimi isitip, sâd ve handân olup, çok sevinip, bu
si’ri okuyarak geldi:
Sözlerim sebebi ile Allahü teâlâ Osmâna,
Hidâyet verip, dogru yolu gösterdi ona.
Kendi fikrini bırak, uy Muhammed aleyhisselâmın sözüne,
Her sözü dogru olan, Allahın Resûlüne.
Iki kızını sana verecekdir, ileride,
Dolunayın günese karısacak elbette.
– 200 –
Ba’zı rivâyetde gelmisdir ki, hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki: Bir teyzem vardı. Iyiyi kötüden ayırabilen,
kehânet ilmini bilen, baska ilmlerden de haberi olan birisi
idi. Bir gün o teyzemi görmege gitdim. Meger bir kasîde söylemis.
O kasîde içinde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini medh ve senâ eylemis. Hem Peygamberligini
açıklamıs. Hem ben onun kerîmesini [kızını] alıp, dâmâdı oldugumu
ve hem vezîri oldugumu açıklamıs. O kasîdeyi bana verdi
ve bana dedi ki, durmayıp ve te’hîr etmeyip, var Muhammed
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna.
Da’vetini kabûl edip, emrine mutî’ olup, dînine gir. O dogru
sözlüdür. Getirdigi din hakdır. Günden güne isi yüce olur [sânı
yüksek olur]. Bu sözü benden isit. Senin merteben de çok yüksek
olacakdır. Bütün dünyâda [dünyânın her tarafında] adın
söylenip, hutbelerde okunur. Bu söz gönlüme [kalbime] kâr
edip [te’sîr edip], hemen putperestlik dîninden dönüp, putları
inkâr eyledim. Gönlümde hiç sâibe [sübhe] kalmadı. Oradan
dönüp, yola revân oldum. Giderken, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine ugradım ki, Sıddîk-ı ekber “radıyallahü
teâlâ anh” ile gelirler. Meger murâd-ı serîfleri yanıma
gelmek imis. Server-i Enbiyâya selâm verdim. Selâmdan sonra
buyurdular ki, yâ Osmân, isitdim ki, teyzenin sana etdigi nasîhatları
ve cümle sözleri yakîn üzere ve dogrudur. Sakın, muhâlefet
etme. Allahü teâlâ hazretlerine ve bana muhâlefet etmis
olmayasın. O sana dedigi sözler, hep olsa gerekdir. Hemen gel,
islâm dînini kabûl eyle. Hazret-i Ebû Bekr de dedi ki, yâ Osmân,
sana bir süâlim var. Cevâb ver. Bu dîni, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri getirdi. O dîne bizi
da’vet etdi. Ben onu kabûl eyledim. Bu dinde sek [sübhe] var
mı, fikr eyle [düsün]. Yalanlamak mümkün müdür. Su tutageldiginiz,
ata ve dede dîniniz ki, bir parça tasdan kendilerinin
yontdugu, ne görür ve ne isitir, ilâh olmaga lâyık mıdır? Ben dedim,
dogru söylersin, yâ Ebâ Bekr! Hemen Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek ellerini
öpüp, bî’at edip, müslimân oldum. Demislerdir ki, hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” islâma geldikde, müslimânların
besincisi oldu.
Ikinci Menâkıb: Muhyissünne imâm-ı Begavî hazretleri
– 201 –
(Meâlim üt-tenzîl) kitâbında, sûre-i Bekaranın sonunda meâl-i
serîfi (Mallarını Allah yolunda infâk edenler, dagıtanlar..) olan
262.ci âyet-i kerîmesinin tefsîrinde Kelebîden nakl buyurmuslar
ki, bu âyet-i kerîme, hazret-i Osmân bin Affân ve hazret-i Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü anhümâ” hakkında nâzil olmusdur.
Abdürrahmân bin Avf, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûruna dört bin dirhem getirdi, koydu. Dedi
ki, yanımda sekizbin dirhem var idi. Dörtbin dirhemi kendime
ve âileme alıkoydum. Dörtbin dirhemi Rabbime ödünc verdim.
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ona buyurdu
ki, (Evinde bırakdıgına ve borç verdigine, Allahü teâlâ
bereket versin!) Ammâ Osmân “radıyallahü teâlâ anh” müslimânları
Tebûk gazâsında techîz etdi. Ticâret develerini, hevedleri
ve çulları ile berâber verdi. O iki serverin hakkında bu
âyet-i kerîme nâzil oldu. Abdürrahmân bin Sümre “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, Ceys-i Usretde hazret-i Osmân, bin dinâr ile
geldi. Ceys-i Usretden murâd, Tebük gazâsıdır. Hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kucagına altınları
dökdü. Ben gördüm. Resûlullah mubârek elini altınlar arasına
dâhil kılıp, karısdırdı. Buyurdu ki, (Osmâna bundan sonra yapdıkları
zarar vermez.) Allahü teâlâ hazretleri meâl-i serîfi, (Allah
yolunda mallarını sarf eden kimseler, dagıtdıkları seyler ile
karsısındakileri ezâda ve minnetde bırakmazlar. Onların ecrini
onların Rabbi verir. Onlar için korku ve üzüntü yokdur.) olan
âyet-i kerîmeyi gönderdi. Minnet, ihsânda ve ikrâmda bulundugu
kimsenin, ben sana sunları verdim, bu kadar sey verdim, diye
verdigi ni’meti onun basına kakmak, onu üzmekdir. Ezâ,
ni’met verdigi, ihsânda bulundugu kimseyi mahcûb etmek,
utandırmakdır. Veyâ ikrâmda bulundugu kimseyi, hiç bilmesi
îcâb etmiyen birisi yanında ikrâm etdigini söyliyerek utandırmakdır.
Süfyân demisdir ki, minnet ve ezâ demek, sana verdim,
sen sükr etmedin, demekdir. Abdürrahmân bin Zeyd bin Eslem
dedi ki, benim babam der ki, bir sahs bir seyi, bir kimseye bagıslasın.
Sonra baksın ki, senin selâmın onun üzerine agır gelir.
Selâmını o kimseden önce verme. Allahü teâlâ kullarına ihsân
ve iyilik etdikden sonra, basa kakmagı harâm kılmısdır. Kullarına
her çesid ni’meti verip, onların basına kakmamayı kendi
zât-i pâkine mahsûs sıfat kılmısdır. Zîrâ kuldan minnet, kulun
– 202 –
iyilik etmesi, sonra basa kakması ve üzmesidir. Hak Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin minneti, kullarına ni’met vererek, kullarını
memnûn etmesi, hattâ ihsânını artdırması, bunları hâtırlatmasıdır.
Imâm-ı Begavî (Mesâbîh-i serîf)de hasen hadîslerin birinde,
Abdürrahmân bin Habbâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet etdi ki, hadîs-i serîfin mazmûn-ı serîfi böyle
beyân olunmus ki, Abdürrahmân dedi, ben hâzır oldum. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri nasîhat edip,
Eshâb-ı kirâmı Tebük gazvesine tesvîk ederlerdi. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Yüz
deve, çulları ile [palanları ile] ve hevedler ile, fîsebîlillah benim
üzerime olsun! Sonra Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yine tergîb etdiler [tesvîk etdiler]. Yine hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” kalkıp dedi ki, yâ Resûlallah! Üçyüz
deve, çulları ile ve hevedleri ile, fîsebîlillah benim üzerime olsun!
Ben gördüm, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
minberden iner. Sonra buyurur: (Osmân bundan sonra, nâfilelerden
bir amel etmez ise de, bir be’is yokdur. Zîrâ o yapdıgı
hasene ona bütün nâfileler yerine kifâyet eder.) Mutarrîzi böyle
demisdir.
Üçüncü Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Mesâbîh-i serîf)de, Menâkıb-ı Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
bâbında sahîh hadîs olarak, hazret-i Âise-i Sıddîkadan “radıyallahü
teâlâ anhâ” nakl etmislerdir. Hazret-i Âise buyurdular ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, mubârek baldırları
[topuk ile dizi arası] açık oldugu hâlde evimde yatıyordu.
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kapıya gelip, izn istediler.
Hazret-i Habîbullah izn verdiler. Kendileri o hâllerini
degisdirmediler. Sohbete basladıkdan sonra, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” gelip, izn istediler. Hazret-i Fahr-i âlem
ona da izn verdiler, mubârek baldırları açık oldugu hâlde, sohbete
basladılar. Sonra hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
gelip, izn istediler. Hemen Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri oturup, örtüsünü üzerine aldı. Izn verdi. Sonra
cümlesi kalkıp, gitdikden sonra, hazret-i Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” dedi ki, yâ Resûlallah! Pederim [babam] Ebû Bekr
geldi. Hiç hareket etmediniz. Ömer geldi. Ona da aynı seklde
oldunuz. Sonra Osmân geldi. Kalkıp, esvâbınızı [elbisenizi] ört-
– 203 –
dünüz. Server-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Meleklerin hayâ etdigi kimseden ben hayâ etmez miyim.) Bir
rivâyetde buyurdular ki, (Muhakkak ki, Osmân çok hayâlı bir
kimsedir. Ben ondan hayâ etdim. Eger ona o hâl üzere iken izn
versem, içeri girip, hâcetini [arzûsunu, istegini] bana söylemezdi.)
Dördüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, menâkıbın hasen
hadîslerinde, Talha bin Ubeydullah “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Her nebî için bir refîk
vardır. Benim refîkim Cennetde Osmândır “radıyallahü teâlâ
anh”.) Yine aynı bâbda hasen hadîs olarak, Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Enes hazretleri
dedi ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize
bî’at-ı rıdvân ile emr etdikleri vaktde, hazret-i Osmânı Mekke-
i mükerremede, Kureyse resûl (haberci) göndermis idi.
Nâs (insanlar) ile bî’at etdikde, (Muhakkak ki Osmân, Allahü
teâlânın ve Resûlünün hâcetini [isini] görmekdedir!) buyurup,
mubârek ellerinin birini kendisi için, birini Osmân için kıldı.
Kendileri için kıldıgı eli, hazret-i Osmân için kıldıgı el üzerine
koyup, hazret-i Osmân yerine bî’at etdiler. Nakl eden der ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kendi mubârek elleri hazret-i Osmân bin Affân için, sâir insanların
kendi ellerinden hayrlı oldu.
Besinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, [hazret-i Osmânın menâkıbı
bâbında] hasen hadîslerde Mürre bin Ka’b “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden nakl olunmusdur. Ben Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Meydâna
gelecek fitneleri zikr etdi. O hâlde [sırada] kendini örtmüs
biri geçiyordu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (O fitne günü bu kisi hidâyet üzerinde sâbitdir.)
Ben kalkdım, o sahsdan tarafa bakdım. O sahs Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” idi. Nakl eden der ki, o sahsın yüzünü
Habîbullah hazretlerine göstererek, dedim ki, bu mudur, yâ
Resûlallah! Evet, buyurdu.
Yine o menâkıb bâbında, hasen hadîs olarak (Mesâbîh) sâhibi
beyân etmisdir. Âise-i Sıddîkadan “radıyallahü teâlâ anhâ”
– 204 –
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular: (Yâ Osmân! Allahü teâlâ seni yakında halîfe
yapacakdır. Seni halîfelikden indirmek istiyen insanlar için,
kendini halîfelikden azl etme!) Bu hadîs-i serîfden dolayı hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”; muhâsara olundugu günü
hilâfetden çekilmedi. Yine o bâbda, menâkıb-ı hasende [hasen
olarak] Ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
fitneyi zikr etdi. Buyurdu ki, (O fitnede Osmân mazlûm
olarak katl olunur.)
Altıncı Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” îmâna geldikden sonra, amcası, hazret-i Osmâna
adâvet ve husûmet edip, eli ile ve dili ile çok eziyyet yapdı. Sen
Muhammedin dîninden dön diye o kadar eziyyet yapdı ki, anlatmak
ve söylemek mümkin degildir. Günlerden bir gün hazret-
i Osmânın yanına varıp, dedi ki, insâfa geldin mi. Hemen
yâ dîninden dön, atan ve dedenin dînine gir. Veyâ sana eziyyetden
geri durmam. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki; yâ amca! Bu kadar cefânın, yüz mislini de yapsan bana,
hazret-i Muhammedin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dogru dîninden, dönmek ihtimâlim yokdur. Bos yere zahmet
çekersin, dedi. Sonra, amcası hazret-i Osmâna eziyyet etmekden
vazgeçdi. O sadâkat sâhibi, cefâdan kurtuldu. Dogru,
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
se’âdethânelerine vardı. Diger Eshâb “rıdvânullahi aleyhim
ecma’în” ile Habesistâna hicret etdiler. Hazret-i Osmân iki
def’a hicret eyledi. Evvelki hicreti, Habesistânadır. Ikinci hicreti,
Medîne-i münevvereyedir. Cümle malı ile ve menâliyle ve
azîz cânı ile Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ugruna [yoluna] fedâ olmusdur. Hiçbir zemân da,
yüz çevirmemisdir. Din yolunda büyük hizmetler etmisdir “radıyallahü
teâlâ anh”.
Yedinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh” malı
gâyet çokdu. Hattâ, se’âdethânelerinde üçyüz câriyeleri var
idi ki, hizmet ederlerdi. Birgün Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
insanlık îcâbı câriyelerden birine ulasdı. Meger Habîb-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri Ru-
– 205 –
kayye “radıyallahü teâlâ anhâ” bu durumu anlamısdı. Kadınlık
gayreti zuhûra gelip, gönülleri huzûrsuz olmus. Lâkin hazret-i
Osmânın yüzüne vurmayıp, hemen zerâfet ile izn isteyip, babamın
se’âdethânelerine gidecegim, dedi. Hazret-i Osmân izn
verdi. Ammâ içine te’sîr edip, kalbine ates düsdü. Kendi kendine
dedi ki, Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
varıp, benden sikâyet ederse, benim hâlim nice olur.
Ne dünyâda ve ne âhıretde yerim kalır, deyip, derhâl abdest
alıp, mubârek yüzünü ve sakalını kara topraga sürüp, feryâd ve
figân ile Hak Sübhânehü ve teâlânın dergâh-ı âlisine tedarrû ve
niyâz eyledi. Hazret-i Rukayye “radıyallahü anhâ” da Sultân-ı
kâinâtın se’âdethânelerine vardıkda, Server-i Enbiyâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Rukayye hazretlerinin yüzünde sıkıntı
eseri görüp, süâl buyurdular ki, ey benim cigergûsem. Nedir
hâlin, niçin sıkıntıdasın. Hazret-i Rukayye elinde olmıyarak
aglayıp, dedi ki, benim devletli babam, sultânım. Senin sân-ı serefine
lâyık olan bu mudur ki, hazret-i Osmân benim üzerime
câriyeye baksın. Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”; (ey benim kızım! Eger Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
rızâsını ve benim rızâmı istersen, bir ân durma, var
evine ki, Osmân hazretlerinin ayaklarına yüzünü sürüp, özr dile.
Yoksa ne Hakkın huzûrunda, ne de benim huzûrumda yerin
kalır.) deyip ve bir ân durdurmayıp, hazret-i Osmânın huzûruna
gönderdi. Rukayye da emr-i serîfine imtisâl edip [uyup], acele
ile geri evine geldi. Kapıya el vurdu. Bakdı ki, kapı kapanmıs.
Kapıya vurdu. Hazret-i Osmân içeriden seslendi ki, kimdir.
Hazret-i Rukayye “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi ki, bu za’îfe
hanımındır. Gelip, hazret-i Osmân acele ile kapıyı açdı. Özr dilemek
istedi. Hazret-i Rukayye “radıyallahü teâlâ anhâ” râzı
olmayıp, mubârek ayaklarına kapanmak istedi. Hazret-i Osmân
mâni’ olmak istedi. Hazret-i Rukayye râzı olmadı. Elbette
babam hazretlerinin emrini yerine getirmeyince içeri girmem,
deyip, mubârek yüzünü hazret-i Osmânın ayaklarına sürüp ve
özr diledi. Ondan sonra hazret-i Osmân secde-i sükr edip, dedi
ki, yâ Resûlullahın kızı! Mâdem ki baban sana böyle vasıyyet
eyledi. Ben de Allahü teâlânın askına ve babanın hurmetine haremimde
olan üçyüz câriyenin temâmını âzâd etdim. Hür olsunlar,
dedi. Hemen o sâat, haber getiren melek Cebrâîl aleyhisse-
– 206 –
lâm, Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı se’âdetlerine geldi. Hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” câriyelerini âzâd etdigi haberini getirdi. Dedi ki, yâ
Muhammed! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve buyurdu
ki, Osmânın yanında olan hafaza meleklerini kaldırdım.
Bundan böyle hayrı ve serri yazılmıyacak. Ondan hesâb sorulmıyacakdır.
Hesâbsız Cennete dâhil olacakdır. Aslâ ondan birsey
sorulmıyacak ve amelleri vezn olunmıyacakdır! Ey mü’min
kardesim. Var fikr eyle, hazret-i Osmân ne mertebe sâhib-i sultân
imis “radıyallahü anh”.
Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
harem-i serîfinde [evinde] Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri Rukayye “radıyallahü teâlâ
anhâ” hazretleri ile oturmusdu. Câriyelerden birisi, yiyecek getirdi.
Hazret-i Osmân ta’âm getiren câriyenin yüzüne bakdı.
Hazret-i Rukayye farkına vardı. Hanımlık [kadınlık] gayreti galebe
edip, huzûrsuz oldu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” Rukayye hazretlerinin huzûrsuzlugunu görünce, yâ Rukayye,
ben o câriyenin yüzüne tama’ ile bakmadım, dedi ve yemîn
etdi. Bakmamız istiyerek olmadı. Yoksa Allahü teâlâ bilir
ki, kasd ile degildir. Hazret-i Rukayye inandı, tesellî buldu, râhatladı.
Zîrâ muhakkak ki, hazret-i Osmân câriyenin yüzüne tama’
ile bakmamıs idi. Hazret-i Osmân Rukayye ile barısdıkdan
sonra, hâtır-ı serîfine geldi ki, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin kerîmesinin her ne kadar onu incitmege
kasdım yok ise de kalbi incindi. Bunun için keffâret vermem
gerek. Fahr-i âlem seyyid-i veledi âdem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri oldugu için, bu kadarcık
nesneden dolayı yüz köle âzâd eyledi. Bu mertebe Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini severdi. O
hazretin hâtır-ı serîfini gözetip, ri’âyet ederdi “radıyallahü teâlâ
anh”.
Dokuzuncu Menâkıb: Bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında bir melek durdu.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geçdi. Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dedi ki, bu geçen kimdir. Dediler,
hazret-i Osmândır. Hemen ki, Osmân adını isitdi. Ayak
– 207 –
üzerine durdu ve dedi ki, yâ Resûlallah! Bu serverden cümle
melekler hayâ eder. Ve muhabbet edip, ri’âyet ederler ve bunun
mertebesi Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dergâh-ı
âlisinde yücedir. Bunun gibi sânı yüksek sultânı kavmi ne behâne
ile cesâret edip, katl ederler, dedi. Var kıyâs eyle ki, melekler,
hazret-i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” medh edip, ri’âyet
ederler. Bu sevmiyenler nasıl müslimânım derler veyâ Cennet
yüzünü görmege ümîd ederler. Hâsâ ki, bunu sevmiyen müslimân
kâmil olamaz. Îmân-ı kâmil ile âhırete gidemez. Hazret-i
Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîfleri sayısızdır.
Bizim gibi bîçârelerin bunun gibi ulu sultânın medhini etmege
ve menâkıb-ı serîflerini yazmaga ve anlatmaga ne kudreti vardır.
Lâkin menâkıb-ı serîflerini yazmakdan murâdımız, muhabbetleri
kalbimizde yerlessin, onu sevenler zümresinden olmak
serefine kavusalım “radıyallahü teâlâ anh”.
Onuncu Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, (Yâ Osmân! Hak Sübhânehü ve teâlâ senin
evvel ve âhır günâhını afv etsin!) diye düâ etdi. Hak Sübhânehü
ve teâlâ Habîbullah hazretlerinin düâsını kabûl edip, hazret-
i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” afv etdi. Nice âyet-i kerîme
hakkında nâzil olmusdur. Hazret-i Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” (Cennet ehli, Cennetde bir burak gördüler.
Bu burak nedir, diye sordular. Hak Sübhânehü ve teâlâ
azamet ve kibriyâsı ile buyurdu ki, bu bir nûrdur. Burak degildir.
Hazret-i Osmân bir hücreden [odadan] bir hücresine giderdi.
Gördügünüz o nûr, na’lınının nûrudur) buyurdu. Yerde yürürken
Cennetde nûr verirdi. Meshûrdur ki, hazret-i Osmân,
her gecede iki rek’at nemâzda Kur’ân-ı azîmüssânı hatm ederdi.
Onbirinci Menâkıb: Bir gün Server-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretleri ile otururken, haber getiren melek,
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Dedi ki, yâ Muhammed!
Hazret-i Yûsüf-i Sıddîk aleyhisselâmın mubârek sakalına bakmak
ister isen, hazret-i Osmânın mubârek sakalına bak. Hazret-
i Ibrâhîm Halîlullah aleyhisselâmın mubârek sakalına bakmak
istersen, hazret-i Osmânın mubârek sakalına bak. Her ki-
– 208 –
min bir Peygambere benzerligi varsa, o kimse muhakkak ehl-i
Cennetdir. Bu da Târîh kitâblarından alınmısdır.
Onikinci Menâkıb: Bir gün Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine gelip, dedi ki, yâ Resûlallah! Kemâl-i lütfundan
bu âciz bendenizi toprakdan kaldırıp, evimizi sereflendiriniz,
tesrîf buyurunuz. Sultân-ı kâinât ve mefhar-i mevcûdât buyurdular
ki, yalnız beni mi da’vet ediyorsun, yoksa Eshâb-ı kirâmı
da mı? Hazret-i Osmân dedi ki, Eshâb-ı kirâm da gelsinler.
Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Bilâl
hazretlerini çagırıp, buyurdu ki: Yâ Bilâl! Bütün Sahâbeye haber
ver. Osmânın da’vetine gelsinler. Kendileri kalkıp, hazret-i
Alî “kerremallahü vecheh” ile hazret-i Osmânın se’âdethânelerine
dogru gitmege basladılar. Yolda giderken, hazret-i Osmân,
Resûl-i ekremin ardınca gidip, adımlarını sayardı. Resûlullah
hazretleri buyurdu: Yâ Osmân! Niçin sayıyorsun. Hazret-
i Osmân dedi ki: Yâ Resûlallah, her mubârek adımınız için,
bir köle âzâd olsun. Da’vetden sonra bütün köleleri âzâd oldu.
Kölelerin âhidnâmelerini verdi. Simdi ey mü’min kardeslerim.
Hazret-i Osmânın menâkıb-ı serîflerini düsünerek, kendi kendinize
insâf ediniz ki, ne mertebede yâr [sevgili] ve sâdık dost
imis.
Onüçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Bütün Enbiyâ ve Mürselîn “aleyhimüsselâm”
hayâtlarında iken birer kimse ile fahr eylemisler [ögünmüsler]
idi. Ben de Osmân bin Affân ile fahr eylerim [ögünürüm]).
Bir yerde de buyurdu ki, (Bütün melekler benimle iftihâr
ederler. Ben Osmân ile iftihâr ederim.) Bir yerde de buyurdu
ki, (Mahser gününde bütün Enbiyâ ve Mürselîn “aleyhimüsselâm”
eshâblarından birisini refîk edip, onunla gezerler. Bir ân
yanlarından ayrılmazlar. Ben de Osmânı refîk edinirim. Bir ân
onsuz olmam. Cennetde benim refîkim Osmân olacakdır.)
Hakkında nice senâlar edip, nice hadîs-i serîf buyurmuslardır.
Simdi ey gâfil, gözünü aç! Cân-ı dilden hazret-i Osmâna “radıyallahü
teâlâ anh” muhabbet eyle. Dostuna dost, düsmanına
düsman ol ki, arasat meydânında [o gün] büyük tehlükelerden
kurtulup, Cennet-i alâya vâsıl olasın. Insâallahü teâlâ.
– 209 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:14
Ondördüncü Menâkıb: Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
nakl buyurmusdur. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Yâ Âise! Dilerim ki,
eshâbımdan ba’zısı buraya [yanıma] gelsinler. Onlara ba’zı söyliyeceklerim
vardır. Söyliyeyim.) Dedim yâ Resûlallah! Ebû
Bekri çagırayım mı? Birsey söylemedi. Bildim ki, onu dilemez.
Dedim, Ömeri çagırayım mı? Onun için de birsey demedi. Bildim
ki, onu dahî dilemez. Dedim, amcan oglu Alîyi çagırayım
mı? Ona da birsey söylemedi. Dedim, Osmânı çagırayım mı?
Buyurdular; (Çagır gelsin!) Çagırdım, geldi. Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîfinde durdu. Resûlullah
hazretleri ona ba’zı seyler söyledi. Onun rengi degisdi. Ba’zı
seyler de söyledi. Rengi eski hâlini aldı. Hazret-i Osmânın evini
muhâsara etdikleri günde, ona dediler, niçin karsılık vermezsin.
Dedi ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
benim ile sözlesmisdir. Bana çok söz söylemisdir. Ben bu
belâya sabr ederim. Hazret-i Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” demisdir
ki, benim zannım öyledir ki, hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” o vakt ona bu kıssayı haber vermisdir.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Onbesinci Menâkıb: Câbir-i ensârîden “radıyallahü anh” rivâyet
olundu. Bir gün bir cenâze götürdüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” çekinip, nemâzını kılmadı. Süâl etdiler
ki, yâ Resûlallah! Simdiye kadar, hiçbir cenâzeden çekinmeyip,
gördügünüz gibi nemâzını kılardınız. Hikmeti ne oldu
ki, bu meyyitin nemâzını kılmadınız. Cevâbında buyurdular ki,
(Bu sahs, benim yârim Osmâna bugz ederdi. Osmâna bugz
eden kimseye Allahü tebâreke ve teâlâ bugz eder. Bir kimseye
ki, Allahü teâlâ bugz eder. Benim onun nemâzını kılmam uygun
mudur?)
Onaltıncı Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” rivâyet etmisdir. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurmuslardır: (Osmânın sefâ’ati ile,
hepsi nâra müstehâk olan kimselerden elbette yetmisbin kisi
Cennete girse gerekdir.) Abdüllah ibni Ömerden “radıyallahü
teâlâ anhümâ” rivâyet olunur ki, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslar ki, (Mi’râc gecesi
– 210 –
dördüncü göke ayak basdıkda, önüme bir elma düsdü. Alıp, ikiye
böldüm. Içinden bir hûrî çıkdı. Kahkaha ile gülerdi. Süâl eyledim
ki, sen kimin için yaratıldın. Dedi ki, (Zulm ile sehîd edilen
Osmân bin Affân için yaratıldım) dedi.) “Radıyallahü teâlâ
anh”.
Onyedinci Menâkıb: Abdüllah ibni Mes’ûd “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Bir gazâda Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile hâzır idim. Zahîre bitdi. Askerde
hayli üzüntü ve sıkıntı hâsıl oldu. Server-i âlem hazretleri bu
duruma vâkıf olup, buyurdular ki, (Vallahi günes batmadan Allahü
teâlâ hazretleri size rızk gönderir.) Bu ma’nâyı hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hemen anlayıp, Allahü teâlâ
hazretlerinin Resûlü mutlaka dogru söyler diye düsünüp, bir
yerde ondört yük zahîre buldu. Agır behâ [yüksek fiyat] ile alıp,
günes batmadan dokuz yükünü Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine getirdi. (Bu nedir, yâ Osmân) diye
buyurdukda, dedi ki, Osmânın Allah ve Resûlüne hediyyesidir.
Seyyid-i kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
mu’cizâtı te’hîrsiz meydâna gelince, mü’minler sevinip,
münâfıklar mahzûn ve giryân oldular. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek ellerini dergâha kaldırıp,
(Yâ Rabbî, Osmâna çok ecr ver, iyiliklerine bol karsılık
ver) diye hayr düâ buyurdular.
Onsekizinci Menâkıb: (Osmân bin Affânın “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfeti.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” âhırete
sefer etdikleri vaktde, hilâfeti altı serverin arasında müsâvere
etdiler. Yukarıda beyân olundugu gibi, o altı kisiden Sa’d
hazretleri orada yokdu. Talha ve Zübeyr “radıyallahü teâlâ anhüm”
i’tizâr etdiler. Bizim hilâfet ile isimiz yokdur. Istemeyiz
dediler. Üç kisi kaldı. Osmân ve Alî ve Abdürrahmân “radıyallahü
teâlâ anhüm”. Abdürrahmân “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki: “Ben isi ikinize bırakdım.” Onlar dediler, öyle olsun. Üç gün
mühlet istediler. Abdürrahmân hazretleri o üç günde, halk arasında
gizli-âsikâr kimin halîfe olması gerekdigini arasdırdı.
Cümle halkın hazret-i Osmân tarafına meyilli olduklarını ögrendi,
tesbît etdi. (Ben Osmân bin Affânı “radıyallahü teâlâ
anh seçdim) buyurdu. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” ve
– 211 –
diger Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” ile bî’at edip, fitne ve kavgayı
ref’ etdiler. Ebûl Mû’în Nesefînin (Temhîd) kitâbından
alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Kur’ân-ı azîmüssânın toplanması,
hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” tarafından yapıldıgı
halk arasında meshûr oldugu ma’lûmdur. Hazret-i Azîzin
“kuddise sirruh” (Güzîde) adlı risâlelerinde yazılı açıklamasından
anlasılan odur ki, Kur’ân-ı kerîmi, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Ömer ve diger Sahâbe-i güzînin
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ittifâkları ile toplamısdır.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” hilâfetleri
zemânında, Irâk ve Sâm feth oldugu zemân, halk arasında hiçbir
kâmil ve temâm mushaf yok idi. Kur’ân-ı azîmüssânın kırâ’etinde
ihtilâflar vâki’ oldu. Halkın birbirini tekfîr edip, inkâr
etmege baslamalarından endîse edildi. Huzeyfe bin el-Yemânî
“radıyallahü teâlâ anh” Irâkı feth edip, Sâm tarafına gazâya
gitdi. Halkın bu ihtilâflarını görüp, dedi ki: Yâ Emîr-el
mü’minîn! Kitâbullahda yehûdîler ve nasrânîler gibi, ihtilâf etmezden
evvel ümmet-i Muhammede meded eyle! Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” bunu isitince, bütün Eshâb-ı kirâmı
toplayıp, Kur’ân-ı kerîmin kırâ’etinde ihtilâf oldugunu anlatıp,
buyurdular ki: Hâtırıma böyle gelir ki, esâs mushaf, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” topladıgı Kur’ân-ı kerîmdir.
Ondan bes aded mushaf yazıp, herbirini bir vilâyete
gönderelim. Halk ona tâbi’ olsunlar. Sahâbe-i kirâm, isâbetli
olacagını söylediler. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular
ki: Eger ben de halîfe olsa idim, böyle yapardım.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, ilk mushafı, hazret-i
Hafsadan “radıyallahü anhâ” getirtip, Sa’îd bin Âs hazretlerine
yazması için emr eyledi. Zeyd bin Sâbit hazretlerine emr
eyledi ki, kitâb hâline getirsinler. Bir rivâyetde Abdüllah bin
Zübeyr ve Sa’îd bin Âs ve Abdürrahmân bin Hârise yazsınlar,
diye emr eyledi. Zeyd bin Sâbit kitâb hâline getirdi. Bunlara
buyurdular ki, eger sizin bir müskiliniz olursa, Kureys lügatine
mürâce’at ediniz. Zîrâ Kur’ân-ı azîmüssân Kureys lügati üzerine
nâzil olmusdur. Bunlar sûre-i Bekarada bir müskilât ile karsılasdılar.
Biri tâbut okudu. Birisi tâbuh okudu. Hazret-i Os-
– 212 –
mâna “radıyallahü teâlâ anh” arz etdiler. Hazret-i Osmân, tâbutdur
buyurdular. Zeyd bin Sâbit hazretleri bes mushaf yazdılar.
Bu mushafların adlarına mushaf-ı imâm koyup, herbirini
bir sehre gönderdiler. Ihtilâf olundugu vakt bu mushaflara
mürâce’at olunsun. Birisini Mekke-i Mükerremeye, birisini
Basraya, birisini Sâm-ı serîfe, birisini Kûfeye gönderip, birisini
de Medîne-i Münevverede alıkoydular. Bir rivâyetde de yedi
mushaf idi. Birisini Yemen tarafına, birisini de Bahreyne
gönderdiler. Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh” rey’i ve tedbîri
ve tasarrûfları bu sekldedir. Baslangıçdan buraya kadar,
(Aynî) ve (Güzîde) kitâblarından nakl olunmusdur.
Yine Güzîdede beyân buyurmuslar ki, evvelâ Kur’ânın tertîbini
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
beyân buyurmuslardır. Cem’ olmasını [toplanmasını] hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” yapmısdır. Nitekim anlatıldı.
Zeyd bin Sâbit “radıyallahü teâlâ anh” her mushafı bir kırâ’et
üzerine yazmısdır. Onun için her vilâyetin ehli, bir kırâ’ete tâbi’
olmuslardır. Hâlâ o ihtilâflar ile, o beldelerin kârileri okurlar.
Müskili olan ona mürâce’at eylesin diye o mushaflarda nokta
ve i’râb yokdur. Ancak imâleler gelen yerlerde kelimelerin altına
sarîhle isâret koymuslardır. [(Se’âdet-i Ebediyye) kitâbı birinci
kısm, 25.ci maddeye bakınız!]
Yirminci Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh”, Kur’ân-ı azîmüssânın yazılma isi ile ugrasırken, bir
Cum’a günü, Cum’a nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek ellerini
kaldırıp, düâ ederken, bir kisi geldi. Acâib sözler söyleyip,
dedi ki; Ey Vahy kâtibi! Sûre-i Tebbeti fazîleti bakımından sûre-
i Ihlâsdan önce yazmak lâyık degildir. Akla da hos gelmez
deyip, bu seklde bunun hikmetini ögrenmek istedi. Hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, o kisinin tereddüdünü kaldırmak
için, hemen kisinin gözlerini silip, (Bak, levh-i mahfûzu görürsün)
dedi. O kisi de bakıp, o ân levh-i mahfûzu gördü.
Kur’ân-ı azîmüssân levh üzerinde, bu tertîb üzerinde yazılmısdır.
Her bir harfi ve sûreler yerli yerindedir. Arab bu kerâmeti
görünce, hazret-i Osmânın hizmetinden ayrı kalmayıp, tâat ve
ibâdeti ile mesgûl oldu. Gel insâf eyle. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” büyük sultân degil midir. Aslında büyük bir
– 213 –
sultâna hizmet etmek, ugruna mal ve menâlini fedâ etmek gerekir.
(Gülsen-i Envâr) kitâbından alınmısdır.
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânında bir gulâmın kulagını çekdi. Kulagını
acıtmısdı. O gulâm mahzûn oldu. Hazret-i Osmâna dedi ki, yâ
efendi! Kıyâmet gününü düsün ki, her kisi Hakkın huzûruna
vardıgı zemân hakkını alsa gerekdir. Hazret-i Osmân bu sözden
pismânlık duydu. Gulâma buyurdu ki, yâ gulâm! Sen de benim
kulagımı çek, berâber olalım. Gulâm da hazret-i Osmânın kulagını
çekdi. Hazret-i Osmân buyurdu ki: Yâ gulâm, çok çek. Gulâm
dedi ki, yâ efendi, hazretiniz kıyâmet gününü düsünüp,
korkdunuz. Ben köleniz de kıyâmet günü kısâs yapılmasından
korkarım.
Yirmiikinci Menâkıb: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri vefât etdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü anh”
yerine halîfe oldu. Hazret-i Ömerin vefât haberi rûm diyârına
erisdi. Rûm kayseri, Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” üzerine
hücûm etdi. Hazret-i Osmân onu isitip, Abdüllah bin Ebî Serh
ve Abdüllah bin Zübeyri imdâda gönderdi. Iki fırka birbiri ile
karsılasdılar. Ceng günü de belli oldu. Abdüllah bin Zübeyr,
Abdüllah bin Ebî Serhe dedi ki, rûm ve frenk askeri çokdur.
Müslimânların askeri azdır. Onlara hîle yaparak muzaffer olmalıdır.
Henüz harb baslamamısdır. Sen asker ile durup, hâzır
ol. Benim tarafımdan tekbîr seslerini isitince, hemen rûm ve
frenk askerine varıp, vurusmaga basla. Zîrâ haber almısım ki,
rûm pâdisâhları askerden ayrı yerde olup, tavus kanadından yapılmıs
gölgeliginde birkaç sarkıcı ile oturur. Abdüllah bin Ebî
Serh hâzır vaziyyetde dururken, Abdüllah bin Zübeyr otuz er
alıp, resmî elçiler gibi gitdi. Rûm ve frengin askerine haber verdiler.
Kaysere yakın vardı. O otuz askere dedi ki, siz rûm ve
frengin askeri ile benim aramda durun ki, benim hâlime vâkıf
olmıyalar. Eger benim hâlime kasd etmek isterler ise, onları bir
müddet mesgûl ediniz. Bu arada ben de isimi yapayım. Hemen
atını salıp, hücûm etdi. Câriyeler kendilerini kayserin üzerine
atdılar. Üçünü de kılınç ile helâk edip, tekbîr getirdi. O otuz er
de yüksek ses ile tekbîr aldılar. Abdüllah bin Ebî Serh hâzır vaziyyetde
dururken, tekbîr sesini isitdigi gibi, islâm askeri ile bir
– 214 –
yerden tekbîr alıp, rûm ve frenk askerine hamle edip, birbirlerine
vurdular. Onbin kâfiri kırıp, kılınçdan geçirdiler. Bu zafere
Abdüllah bin Zübeyr hazretlerinin dilâverligi sebeb oldu.
Meshûr rûm sehrlerinden birkaç sehr müslimânların tasarrûfuna
dâhil oldu. Abdüllah bin Ebî Serh Medâyine vardı. O vilâyeti
ele geçirip, harac aldı. Yirmialtıncı senesinde Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Harem-i serîf etrâfında birçok evleri satın aldı.
Bu seklde Mescid-i Harâmı genisletdi. Yirmisekizinci senesinde
haber geldi ki, Horasan kavmi emre mutî’ olmuyorlar.
Sa’d bin Âs hazretlerini gönderdi. Onları, itâ’ate getirdi. Hem
bu sene de müslimânlar arasında Kur’ân-ı azîmüssân kırâetinden
ihtilâf vâki’ oldu. Yukarıda zikr olundu.
Otuzuncu senede, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin yüzügü, hazret-i Osmânın elinden Erîs kuyusuna
düsdü. Ne kadar istediler ise de bulamadılar. Bu sene
Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” kostantiniyyeye [Istanbula]
varıp, gazâ etdi. Otuzikinci senede rûmdan bir asker gelip, müslimânlar
ile ceng edip, muzaffer oldular. Abdüllah bin Sebe’ adlı
yehûdî, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” zemânında
müslimân olmusdu. Fekat, yehûdîlik kîni gönlünde bâkî kalmısdı.
Islâm dîninde, çok kötü bir fitne çıkarmak istedi. Hazret-i
Ömerin siddeti ve tedbîrli hareketi onun fitnesine mâni’ olurdu.
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” zemânında fırsat bulup, fitne çıkardı.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” gidisi, Seyhayn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” gidislerine muhâlif idi diyerek,
müslimânları hazret-i Osmân üzerine ayaklandırdı. Hattâ
insanlara öyle i’tikâd etdirdi ki, hazret-i Osmânın üzerine yürümek,
ayaklanmak ibâdetdir, fikrini asıladı. Mısrlılardan bir gurub,
hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh” huzûruna geldiler,
gitdiler. Basrâlılar Zübeyr bin Avvâmın huzûruna, Kûfeliler,
Talhanın “radıyallahü teâlâ anhüm” huzûruna geldiler. Bu din
büyüklerinin nasîhatları bunlara fâide verip, nasîhatları kabûl
etdiler. Sonra, bunlar yine fitne çıkarmak için toplandılar. Hazret-
i Osmânı ilzâm [susdurmak], yâhûd hilâfetden hal’ etmek
[çekilmesini saglamak], eger öyle olmaz ise, katl etmege karâr
verdiler. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
üzerine yürüdüler. Dediler ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aley-
– 215 –
hi ve sellem” ve Seyhayn “radıyallahü teâlâ anhümâ” Arafatda
nemâzı kasr etdiler [kısaltdılar]. Osmân niçin temâm kıldı. Cevâb
verdi ki; islâmın isi büyüdü. Sark ve garbın halkı islâma gelip,
Arafatda toplandılar. Eger nemâzı temâm kılmasaydım, vilâyetlerin
halkı kusûr ederler ve böyle kılmak gerekli zan ederlerdi.
Kasr sünnetini bilmezlerdi. Ikinci süâlde dediler ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve Seyhayn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” Ebû Zer Gıfârîyi mükerrem tutarlar idi. Ebû
Zer hazretleri, Sâmda Mu’âviye “radıyallahü anh” yanında bulunuyordu.
Mu’âviye “radıyallahü anh” ile Beyt-ül mâldaki malların
kullanımı konusunda uyusmazlık hâsıl oldu. Ebû Zer-i Gıfârî
Sâmdan Medîne-i Münevvereye geldi. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” onu Medîneden dısarı çıkardı. O da, bir harâbe köyde
mekân tutdu [yerlesdi]. Osmân “radıyallahü anh” cevâbında
dedi ki, Ebû Zer “radıyallahü teâlâ anh” ve Mu’âviyenin “radıyallahü
teâlâ anh” uygulamaları ve sözleri onların ictihâdı ile
alâkalıdır. Onların birbirlerini sevmeleri âyet-i kerîme ile sâbitdir.
Medîneden uzakda ikâmet etmesi câhillere birsey ulasıp, islâma
bir zarar gelmesin diyedir. Üçüncü süâlde dediler ki, önceden
zekâtı âmiller toplardı. Mal sâhiblerinin istegine [gönlüne]
bırakdın. Tâ ki gönlünün istedigine versinler. Cevâb verdi
ki: Âmiller telef eder. Aldıkları vakt cebr ile alırlar. Ben mal sâhibleri
elinde koydum. Kendileri götürüp, Beyt-ül mâla teslîm
etsinler. Dördüncü süâlde dediler ki: Hakem bin Âs ile, Mervân
bin Hakemi, Resûlullah hazretleri, nifâk sebebi ile Medîne-i
münevvereden dısarıya sürdü. Hazret-i Osmân yine Medîneye
getirdi, dediler. Cevâb verdi ki: Resûlullah hazretlerinin son
hastalıklarında onları getirmege izn istedim. Izn verdiler. Bu sözü
Ebû Bekr ve Ömer hazretlerine söyledim. Bir baska sâhid istediler.
Bulunmadı. Sonra hilâfet bize erisdi. Ilmimiz o izn ile
aynı oldu. Resûlullah hazretlerinin izni serîfleri ile onları geri
getirdim. Besinci süâl olarak dediler ki, Benî Ümeyyenin ihsânını
artdırıyorsun. Onların ma’îseti fazlalasıyor. Cevâb verdi ki,
Herkes bilir ki, Allahü teâlâ hazretleri, ben kuluna servet vermisdir.
Ben dâimâ sıla-i rahmi muhâfaza etmisimdir. Su ânda
ömrümün sonuna geldim. Bu hâlde begenilmis durumun niçin
aksini yapayım. Fekat vallahi beyt-ül mâldan hiçbir sey onlara
vermedim. Kendi malımdan verdim. Altıncı süâl olarak dediler
– 216 –
ki, Kur’ân-ı kerîmin birkaç nüshası hâriç, digerlerini niçin atesde
yakdın. Cevâb verdi ki, etrâfdan haber yazdılar ki, Kur’ân-ı
azîmüssân rivâyetlerinde ihtilâf vâki’ olmusdur. Diledim ki, bu
vâsıta ile dîn-i islâmda bir fitne çıkmasın. Aynı nüshayı bırakıp,
degisik nüshaları yakdırdım. Kötüleyenlerin dilleri dîn-i islâm
üzere olmasın. Yedinci süâl olarak dediler ki, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine hürmeten minberden bir derece asagı
durdu. Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” Ebû Bekre
hurmeten ondan asagı durdu. Osmân, Resûlullah hazretlerinin
yerinde durdu. Cevâb verdi ki: Eger bu kâideyi devâm etdirse
idim, tedrîcen lâzım gelir idi ki, hutbeyi, bir kuyu kazıp, kuyu
içine girip, okumak îcâb ederdi. Sekizinci süâl olarak dediler ki,
kapına kapıcılar ta’yîn etdin. Cevâb verdi ki: Devletin din islerini
görürken, din ile alâkası olmıyanların zararını def’ etmek
için kendi etrâfımı muhâfaza etdim. Dokuzuncu süâl olarak dediler
ki, hayvanları Bakî’ otunu yimekden men’ etdin [orada otlamalarını
yasakladın]. Cevâb verdi ki, Beyt-ül mâl hayvanlarından
dolayı onu korudum. Böylece, onu koruyup, telef etmesinler.
Onuncu süâl olarak dediler ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”hazretlerinin yüzügünü kaybetdin. Cevâb
verdi ki, Sahâbe-i güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
gözleri önünde yüzük Erîs kuyusuna düsdü. Ne kadar
aradıksa, bulamadık. O serefden mahrûm kaldık. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” her bir süâle lâyık oldugu üzere cevâb
verdi. Alîyyül Mürtedânın “radıyallahü teâlâ anh” gayreti
ile fitne sâkin oldu [fitne çıkmadı]. Kavga def’ oldu.
Yirmiüçüncü Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 118.ci sahîfesinde
diyor ki: Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” halîfe
iken, Yemende, Abdüllah bin Sebe’ isminde bir yehûdî, eski kitâbları
çok okumusdu. Medîneye gelip, halîfenin yanında müslimân
olup, halîfenin gözüne girmek istedi. Bu fikrle müslimân
oldu. Fekat, halîfe buna hiç yüz vermedi. Bu her yerde hazret-i
Osmânı kötüledi. Halîfeye, bu yehûdî dönmesi, her zemân seni
kötülüyor, dediler. Halîfe, bunu Medîneden çıkardı. Bu da Mısra
gidip, halîfeye karsı propagandaya basladı. Çok bilgili oldugundan,
câhilleri etrâfına topladı. En çok söyledigi sey, (Her
– 217 –
Peygamberin bir vezîri var idi. Bizim Peygamberimizin vezîri de
Alîdir. Hilâfet, onun hakkı idi. Osmân onun elinden aldı.) sözleri
idi. Fellahları kandırıp, Osmân “radıyallahü anh” kâfirdir,
dediler. Mısr vâlîsi Abdüllah bin Sa’ddan, halîfeye sikâyetler
yazdılar. Mısrdan dört bin kisi Medîneye geldi. Halîfenin begenmedikleri
hareketlerini kendisine bildirdiler. Halîfe her süâle
cevâb verip, âyet-i kerîme ve hadîs-i serîfler ile haklı oldugunu
isbât etdi. Bir sene sonra, Mısrdan dört bin ve Irâkdan dört
bin kisi geldi. Medîne ehâlisi silâhlanıp, niçin geldiniz dediklerinde,
hacca gidiyoruz dediler. Ehâli de, silâhını bırakdı. Gelenlerin
maksadları hazret-i Osmânı hâl’ etmek idi. Mısrlılar hazret-
i Alîyi, Irâklılar hazret-i Talhayı halîfe yapmak istiyordu.
Mısrlılar hazret-i Alîye gelip, (Seni halîfe yapacagız) dediler.
Hazret-i Alî bunlara darılıp, (Peygamberimiz “aleyhisselâm” sizin
yerlesdiginiz yere gelip konacak askerin mel’ûn oldugunu
haber verdi) buyurdu. O gece halîfe, hazret-i Alînin “radıyallahü
anh” yanına gelip, bu askerleri geri döndür, dedi. Hazret-i
Alî de pekî deyip, sabâhleyin askere nasîhat verdi. Asker geri
dönmekde iken, hazret-i Alî halîfeye gelip, Mısr vâlîsini degisdir,
onların istedigini ta’yîn eyle, dedi. Halîfe, Muhammed bin
Ebî Bekri vâlî yapdı. Mısrlılar vâlî ile Mısra gitdi. Fekat yolda
bir haberci üzerinde halîfenin mektûbunu buldular. Eski vâliye
emr olup, gelenleri kabûl ediniz deniyordu. O zemân yazılar
noktasız oldugundan, noktanın yerine göre, katl ediniz ma’nâsı
da okunur. Mısrlılar böyle okuyup, kızdılar. Geri döndüler.
Irâklıları da döndürdüler. Halîfenin evini sardılar.]
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin mevcûd dörtyüz
kölesi [kulu] var idi ki, akçe ile almıs idi. Hepsi harb âletleri
ile kusanıp, hazret-i Osmânın serâyını kusatmıslardı. Hazret-
i Osmân bütün kölelerini huzûruna çagırıp, buyurdu ki, her
kim odasına varıp, silâhını bırakıp, kendi hâlinde oturursa,
âzâd olsun. Benim hayr düâm onun ile olsun. Onlar da emre
uyup, dagıldılar. Ondan sonra hazret-i Alîye “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” haber verdiler. Onbin kadar
kimse hazret-i Osmânın katli için toplanıp gelmislerdir, dediler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ayrılıgı, imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin cân-ı
azîzlerine bir mertebe kâr eylemis idi ki, ne günleri gün yerine
– 218 –
ve ne geceleri gece yerine geçer idi. Geceleri aglar idi. Mubârek
cigerini daglardı. Hattâ Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden sonra, Zülfikâr adlı kılıcını mubârek
beline kusanmadı. Ve Düldül adlı atına binmedi. Gecegündüz
Ravda-i Mutahharasında olurdu. Onun için kendileri
gitmeyip, imâm-ı Haseni ve imâm-ı Hüseyni “radıyallahü teâlâ
anhümâ” gönderdiler. Tenbîh eylediler ki, her kim ki hazret-
i Osmânı kasd için gelir ise kılıcı vurun. Her kim olursa olsun,
aman vermeyin. Bu iki seyhzâde, bellerine kılıçlarını kusanıp,
hazret-i Osmânın kapısına vardılar. Bu seyhzâdeleri
gördükleri gibi, hiçbir fert kapıya gelmege cesâret edemedi.
Kapıyı bırakıp, serây dıvârını deldiler. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Kur’ân-ı azîm ve Fürkân-ı kerîm okurlar
idi. Okurken sehîd eylediler (El hükmülil vâhidil Kahhâr). (Innâ
lillah ve innâ ileyhi râciûn). Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” vefât etmeden evvel hazret-i imâm-ı Alîye haber
verdiler. Acele ile kalkıp, hazret-i Osmânın yanına gitdi.
Imâm-ı Hasen ve imâm-ı Hüseyni görüp, onları tekdîr edip,
içeri hazret-i Osmânın yanına vardı. Mubârek hâtırını sordu.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hâline sükr edip, dedi
ki, yâ Alî! Bu benim basıma gelecegini beni bilmez mi zan
edersin! Yoksa, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bana bildirmedi mi zan edersin. Yâ Alî! Lutf edip,
benden ötürü bir kimseye zarar etmiyesin. Bu gece Peygamberimiz
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda
gördüm. Bana buyurdu ki; (Yâ Osmân! Bu gece bizim yanımızda
iftâr edersin!) Yâ Alî, on nesneyi sakladım. Mahrem hazîne
gibi kimseye açmadım. O on nesneyi bu üslûb üzere takrîr
buyurdular: Ben islâmın üçüncü halîfesi oldum. Fahr-il kevneyn
ve Resûl-i sekâleyn Peygamberimiz “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin iki kerîme-i muhteremelerini
almak, hiç kimseye müyesser olmamısdır. Bana müyesser oldu.
Tegannî etmedim. Bütün ömrümde tegannî etmek istemedim.
Tegannî edilen yere bile ugramadım. Îmâna geldikden
sonra zinâ etmedim. Evvelden de zinâ etmemisdim. Îmâna geldikden
sonra, hırsızlık etmedim. Evvelden de etmemisdim.
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
bî’at edip, mubârek eline elim yapısdıkdan sonra, sag elimi av-
– 219 –
ret yerime uzatmadım. Bir Cum’a günü geçmedi ki, ben bir köle
âzâd etmis olmıyayım. Eger hâzır köle bulunmaz ise, sonra
bir köle alıp, getirip, âzâd ederdim. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin zemân-ı serîflerinden beri
benim basıma gelecegi bilirdim. Lâkin kimseye açmazdım. Bu
üslûb ve bu tertîb üzerine yedi mushaf-ı serîf yazdırıp, bütün
mu’minleri ihtilâf etmekden kurtarıp, herbirini bir iklîme
[memlekete] göndermek bana müyesser oldu.
Yirmidördüncü Menâkıb: Emîr efendi buyurdular ki, hazret-
i Osmân bin Affânın “radıyallahü teâlâ anh” mubârek hattı
serîfleri ile yazdıgı mushaflardan üç dânesini gördüm. Birini
Sâmda, birini Yemende ve birini Mısr Iskenderiyyesinde. Ammâ,
ba’zılarından nakl olunur ki, bu mushafların üçünde de meâl-
i serîfi (... Onlara karsı sana Allahü teâlâ kâfidir, yeter..) olan
Bekara sûresi 137.ci âyet-i kerîmesinde sehîd etdikleri vakt,
mubârek kanı damlamıs. Lâkin ba’zılarından da rivâyet olunur
ki, su ânda kelâm-ı serîflerin birisinde adı geçen âyet-i kerîmede
mubârek kanı tâze, sanki henüz damlamısdır. Allahü teâlânın
hikmeti, Emîr efendi huzûruna bir kaç def’a varıldı. Ammâ
bu haberin sıhhatini sormak müyesser olmadı. Lâkin bu kadar
kerâmeti, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
yüce sânı için acâib degildir.
Yirmibesinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, menâkıb-ı hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” bâbının haseninde rivâyet
olunmusdur. Semâme tebni Cezemîl Kuseyrî dedi ki: Ben Yevmüddâra
hâzır oldum. Yevmüddâr, hazret-i Osmânın katl olundugu
güne derler. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, serâyını
muhâsara edenlerin hâlini anladı. Onlara hitâb edip, buyurdular
ki: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ve de islâma
yemîn ederim ki, siz bilmez misiniz, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Medîneye geldi. Medîne-i Münevverede
Rûme kuyusundan baska tatlı su yokdu. Buyurdular
ki, (Rûme kuyusunu kim satın alır, kendi kovası ile müslimânların
kovasını bir tutarsa, onun Rûme kuyusundaki kovasından
Cennetdeki kovası hayrlı olur.) Kendi hâlis malımdan o kuyuyu
satın aldım. Siz bugün o kuyunun suyunu içmekden beni men’
edersiniz. Hattâ deryâ (deniz) suyu gibi tuzlu su içerim. Hep-
– 220 –
si dediler ki: (Evet öyledir). Rûme, bir kuyunun adıdır. Medîne-
i Münevverenin altı mil mikdârı uzagında bir kuyudur. O
kuyu küçük vâdi’dedir. Zîrâ, Medîne-i Münevverede iki vâdi’
vardır. Büyük vâdi’de olan Azîze kuyusudur.
Sârih Gürânî “rahimehullah” Ibni Abdülberden nakl etmisdir
ki: Medîne-i Münevverede bir yehûdînin agzı örülü bir kuyusu
var idi. Suyu gâyet tatlı idi. Suyunu satardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki:
(Rûme kuyusunu kim alır, kendi kovasını müslimânların kovası
ile berâber tutarsa, Cennetdeki kovası bundan hayrlı olur.)
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” varıp, kuyuyu yehûdî
ile pazarlık etdi. Yehûdî kuyunun temâmını satmakdan imtinâ
etdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” da, yarısını aldı.
Nöbet yolu ile, bir gün Osmânın “radıyallahü anh” olacak, bir
gün yehûdînin olacakdı. Hazret-i Osmân nöbetini sebîl ve sadaka
etdi. Yehûdî ücret ile satardı. Müslimânlar da hazret-i Osmânın
nöbeti geldikde, iki günlük su alırlardı. Yehûdînin nöbetinde
aslâ ugramazlar idi. Yehûdînin pazarı kesâda ugrayınca,
diger yarısını da satmak istedi. Diger yarısını da Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri ondan satın aldı. Evvelki yarısını
yehûdîden oniki bin dirheme almısdı. Diger yarısını da sekiz
bin dirheme aldı. Temâmını sebîl etdi.
Yine hazret-i Osmân muhâsara edenlere hitâb edip, buyurdu
ki, Allahü teâlâ hazretlerine ve islâma yemîn ederim ki, siz
bilmez misiniz. Mescid dar geliyordu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Falanın yerini kim satın
alıp, Mescide katarsa, o yerden dahâ iyisine Cennetde kavusur.)
O yeri has malım ile satın aldım ve Mescide ilhâk etdim
[katdım]. Siz bu gün beni o mescidde iki rek’at nemâz kılmakdan
men’ ediyorsunuz. Dediler, evet öyledir. O yine buyurdu
ki, yemîn ederim Allahü tebâreke ve teâlâya ve islâma ki, Tebûk
gazâsında, islâm askerini kendi malımdan techîz etdigimi
bilmiyor musunuz? Dediler; evet, biliyoruz! Yine buyurdu ki,
yemîn ederim Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ve islâma
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Mekke-i Mükerremeden
Sebîr adlı daga çıkdılar. Ebû Bekr ve Ömer ve ben
de berâber çıkdım. Dag harekete geldi. Hattâ tasları döküldü.
– 221 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek ayagı ile
daga vurup, buyurdular ki, (Sâkin ol yâ Sebîr! Senin üzerinde
bir Nebî ve bir Sıddîk ve iki sehîd vardır.) Bunu bilmez misiniz.
Dediler, evet, biliyoruz! Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” dediler ki, (Allahü ekber! Kâ’benin Rabbine yemîn ederim
ki, ben sehîdim.) Allahü ekber sözünü, hayretde olan kimse
hasmını ilzâm ve ona tepki seklinde söyler. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” o vakt, hasmlarını izhâr edip, kendisinin
hak üzere olup, hasmlarının bâtıl üzerine oldugunu, onlar
kendi dilleri ile ikrâr etdiler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Sebîr dagı üzerinde iki sehîd buyurduklarının
birisi hazret-i Ömer, birisi hazret-i Osmândır “radıyallahü
teâlâ anhümâ”. Yine hasmlara hitâb edip, dedi, Kâ’benin
Rabbi hakkı için siz sâhid olunuz ki, muhakkak ben sehîdim.
Üç def’a böyle buyurdular:
(Mesâbîh-i serîf)den yine o bâbda nakl olunmusdur: Süheyl
der ki, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” dâr gününde bana
dedi ki, muhakkak Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri benden ahd aldı. Ben o ahd üzerine sabr ediciyim.
Ya’nî bana vasıyyet buyurdular ki, sabr edeyim. Mukâtele
etmiyeyim.
Yirmialtıncı Menâkıb: Adî bin Hâtem “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmisdir: Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” hazretlerinin
sehîd oldugu gün bir nidâ isitdim. (Yâ Osmân bin Affân!
Râhatlık ve se’âdet ile, Rabbini gadabsız bulman ile, gufrân
ve rıdvân ile müjdeliyorum.) Etrâfıma bakdım. Bir kimse
görmedim. (Sevâhid-ün nübüvveden) alınmısdır.
Yirmiyedinci Menâkıb: Yine adı geçen kitâbdan terceme
olundu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sehâdet serbetini
içdi. Üç gün mubârek cenâzesi durup, defn olunmadı. Üç
günden sonra, hâtıfdan (gaybdan) bir ses geldi ki, (Osmânın cenâzesini
defn edin. Nemâzını kılınız ki, muhakkak Hak Sübhânehü
ve teâlâ ve tekaddes hazretleri ona salevât eyledi, ya’nî
rahmet eyledi,) diyordu.
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” üç günden sonra, Bakî’ tarafına defn olun-
– 222 –
maga giderken, arkalarından bir büyük bulut hâsıl oldu. Cenâze-
i serîf ile gidenlerin yüreklerine korku düsüp, az kaldı ki, cenâzeyi
bırakıp, gideceklerdi. O bulutun içinden bir ses, (korkmayınız,
meyyiti bırakıp gitmeyiniz ki, biz de bu mubârek meyyitin
nemâzını kılmaga geldik,) diyordu. Meger onlar melekler
imis. Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” nemâzını kılıp,
vücûd-ı serîflerini ziyâret etmek için gelmisler. Bu da (Sevâhidün
nübüvve)den terceme olunmusdur.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” sehîdlik rütbesine nâil oldukdan sonra, Fahr-ül kevneyn
ve Resûl-üs sekaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Mescid-i serîflerinin üzerinde, üç gün üç gece cinnîler
gelip, aglayıp, feryâd ve figân eylediler. Cümle halk bunların
feryâd ve figânlarını isitdiler. Bu da hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” büyüklügüne isâretdir. (Sevâhid-ün nübüvve)
den terceme olundu.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” sehâdet mertebesine kavusup, âhırete sefer etdikden sonra,
Medîne-i münevverede halîfelerin oturması vâki’ olmamısdır.
Allahü teâlânın rızâ-ı serîfleri olmamısdır. Zîrâ hazret-i
imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” halîfe olunca, rey’i serîfleri
öyle oldu ki, Kûfe sehrine yerlesdiler. Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” Medîne-i münevvereden Kûfe sehrine varıp,
orada yerlesmeleri, onun, Resûlullahın huzûrunda izzeti ve
kadri olmadıgı sekliyle kıyâs etmemelidir. Hâsâ öyle degildir.
Nihâyet ezelde böyle mukadder olmus ki, hazret-i imâm-ı Alî
“kerremallahü vecheh” Hak sübhânehü ve teâlânın nusret ve
inâyeti ile, Kûfe sehrine varıp, etrâfındaki memleketleri feth
edip, oraları koruması ezelde takdîr olunmusdur.
Otuzbirinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ
anh” bir büyük kerâmeti de sudur. Hazret-i Osmânın sehâdetine
gelinceye kadar bu ümmet arasında fitne yok idi. Hazret-i
Osmân sehîd oldu. Dünyâ fitne ile doldu. Fitnenin sonu Deccâl
ile hitâm [son] bulsa gerekdir. Hazret-i Osmânın sehâdetinden
bir kimsenin gönlüne bir zerre kadar sürûr gelse, eger o kimse
Deccâla yetisirse, ona tâbi’ olup, kâfir olmasından korkulur.
Eger Deccâla yetismezse, kıyâmet günü hasr oldukda, Deccâl
– 223 –
ile hasr olmakdan korkulur. Neûzü billâhi teâlâ. Allahü teâlâ
hazretleri, müslimânları, Sahâbe-i kirâma zerre mikdârı kalblerinde
kin ve düsmanlık olmakdan ve husûsî ile hulefâ-i râsidîn
hazretleri hakkındaki düsmanlıkdan hıfz eylesin “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”!
Otuzikinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de diyor ki: Ibni
Sa’îd-ül Gaffârî derler bir kimse var idi. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” sehâdet serbetini içdikden sonra,
se’âdethânelerine girdi. Orada Sultân-ı kâinâtdan “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kalmıs bir asâ var idi. Onu alıp, dizine
dayayıp, kırmak istedi. Orada hâzır olanlar, çagırısıp, sakın
ola ki, bu mubârek asâyı kırma, zîrâ, Fahr-i âlem hazretlerinden
kalmısdır, dediler. O da asâyı kırmadı. Lâkin küstâhlık
edip, hazret-i Osmânın harem-i hâslarına [evine] girip, o mubârek
asâyı kırmak kasd etdigi için, o kimsenin ayagına bir
hastalık zuhûr edip, günden güne artdı. Senesine varmadı, öldü.
Hak Sübhânehü ve teâlâ gayûrdur [gayretlidir]. Dostlarına
ihânet edenlerin dünyâda olsun, âhıretde olsun, haklarından
gelir.]]> Üçüncü Halîfe Osmân Zinnûreyn “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Üçüncü halîfe emîr-ül mü’minîn Osmân-ı Zinnûreyn “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır:
Hayâ sâhibi olan hazret-i Osmân, ikrâm ve iyilik menba’ı,
Kur’ân-ı kerîmin toplayıcısıdır. Neseb-i serîfleri, Osmân bin
Affân bin Ebîl’as bin Ümeyye bin Abdil’sems bin Abd-i Menâfdır.
Neseb-i serîfleri Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin neseb-i serîfleri ile dördüncü atada birlesir
ki, Abd-i Menâfdır. Neseb cihetinden hazret-i Osmân, hazret-
i Ebû Bekr ile hazret-i Ömerden evvel Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile birlesir “radıyallahü anhüm”.
Künye-i serîfleri, islâmdan evvel Ebû Abdüllahdır. Lakab-ı serîfleri,
zinnûreyndir. Iki nûr sâhibi demekdir. Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin iki muhterem
kerîmelerini [kızlarını] aldıgı için iki nûr sâhibi denilmisdir. Birinin
ism-i serîfi Rukayye, birinin Ümm-ü Gülsümdür “radıyallahü
anhünne”. Önce hazret-i Rukayyeyi tezvîc etdiler. O vefât
etdikden sonra, hazret-i Ümm-ü Gülsümü tezvîc etdiler. O da
vefât etdikde, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki; (Yâ Osmân! Eger yanımda üçüncü kızım
olsaydı, onu da sana verirdim.) Nûr sâhibi, ilm ve hilmin birlesdigi
zâtdır.
Birinci Menâkıb: (Bu menâkıbı islâma gelme sebebidir.)
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Islâma
gelmezden evvel bir gün, Kureysin ileri gelenleri ile oturmusdum.
Bir kimse haber verdi ki, hazret-i Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kerîmesi Rukayyeyi Utbeye
vermis. Bu haberden bana hayli üzüntü geldi. Ben niçin istemedim,
diye perîsân hâlde, sıkıntı ve endîse ile eve geldim. Gördüm
ki, annem, teyzem ve akrabâdan nice hâtunlar bir kimseyi
medh ederler. Dedim ki, yâ teyzecigim, bu medh etdiginiz kimdir?
Dediler ki, O güzel yüzlü, konusması tatlı bir kimsedir.
Rahmân onu bize hak dîni bildirmek ve ona çagırmak için gön-
– 199 –
dermisdir. Gökden inen Furkân ile gelmisdir. Ona tâbi’ ol, putlara
tapma! Bu garîb kelimeleri dinleyip, merâk edip, dedim ki,
bu kimdir, bana beyân eyle! Dedi ki, Muhammed bin Abdüllahdır.
Allahü teâlâ tarafından Resûl olarak gelmisdir. Allahü
teâlânın emrlerini bize bildirir. Bizi hak dîne çagırır. Yüzü ısık
verir. Dînine giren kurtulur. Istedigi seyler kolaydır. Ona yakın
olan iyilik bulur. Bu medh sözleri kalbime çok te’sîr etdi. Tenhâ
bir yerde Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini buldum.
Hâlime bakıp, nedir fikrin, dedi. Zîrâ, firâset ehli bir büyük
zât idi. Vâki olan kıssayı beyân etdigimde, dedi ki, yazık sana
yâ Osmân! Hak din günes gibi açıkda iken, sen kavminin kuruyacak
elleri ile yapdıkları tasdan putlara ma’bûd demekden
utanmaz mısın! Gözü görmeyip, kulagı isitmeyip, zarar ve kâra
kâdir olmıyan ilâh olur mu. Dedim ki, olmaz. Dedi, teyzen sana
dogru söz söylemis. Iste Resûlullah, hazret-i Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”. Gel, seninle huzûr-ı serîfine
varalım. Îmân getir, dedikde; o sırada Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve yanında hazret-i Alî
“kerremallahü vecheh” oraya çıka geldiler. Hemen hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” ayaga kalkıp, onlara karsı
vardı. Mubârek kulaklarına bir söz söyledi. Sultân-ı enbiyâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri yanıma gelip, buyurdu
ki, (Yâ Osmân! Seni Allaha ve Cennete çagırıyorum. Ben, Allahü
teâlânın sana ve bütün insanlara gönderdigi Peygamberinizim!)
Mubârek sözlerini isitdim. Kalbim îmân nûru ile doldu.
Ihtiyârsız olup [düsünmeden], (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü
enne Muhammeden abdühü ve Resûlüh) dedim. Aradan
çok zemân geçmedi, Rukayyeyi bana nikâh edip, verdi. Teyzem,
islâma geldigimi isitip, sâd ve handân olup, çok sevinip, bu
si’ri okuyarak geldi:
Sözlerim sebebi ile Allahü teâlâ Osmâna,
Hidâyet verip, dogru yolu gösterdi ona.
Kendi fikrini bırak, uy Muhammed aleyhisselâmın sözüne,
Her sözü dogru olan, Allahın Resûlüne.
Iki kızını sana verecekdir, ileride,
Dolunayın günese karısacak elbette.
– 200 –
Ba’zı rivâyetde gelmisdir ki, hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki: Bir teyzem vardı. Iyiyi kötüden ayırabilen,
kehânet ilmini bilen, baska ilmlerden de haberi olan birisi
idi. Bir gün o teyzemi görmege gitdim. Meger bir kasîde söylemis.
O kasîde içinde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini medh ve senâ eylemis. Hem Peygamberligini
açıklamıs. Hem ben onun kerîmesini [kızını] alıp, dâmâdı oldugumu
ve hem vezîri oldugumu açıklamıs. O kasîdeyi bana verdi
ve bana dedi ki, durmayıp ve te’hîr etmeyip, var Muhammed
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna.
Da’vetini kabûl edip, emrine mutî’ olup, dînine gir. O dogru
sözlüdür. Getirdigi din hakdır. Günden güne isi yüce olur [sânı
yüksek olur]. Bu sözü benden isit. Senin merteben de çok yüksek
olacakdır. Bütün dünyâda [dünyânın her tarafında] adın
söylenip, hutbelerde okunur. Bu söz gönlüme [kalbime] kâr
edip [te’sîr edip], hemen putperestlik dîninden dönüp, putları
inkâr eyledim. Gönlümde hiç sâibe [sübhe] kalmadı. Oradan
dönüp, yola revân oldum. Giderken, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine ugradım ki, Sıddîk-ı ekber “radıyallahü
teâlâ anh” ile gelirler. Meger murâd-ı serîfleri yanıma
gelmek imis. Server-i Enbiyâya selâm verdim. Selâmdan sonra
buyurdular ki, yâ Osmân, isitdim ki, teyzenin sana etdigi nasîhatları
ve cümle sözleri yakîn üzere ve dogrudur. Sakın, muhâlefet
etme. Allahü teâlâ hazretlerine ve bana muhâlefet etmis
olmayasın. O sana dedigi sözler, hep olsa gerekdir. Hemen gel,
islâm dînini kabûl eyle. Hazret-i Ebû Bekr de dedi ki, yâ Osmân,
sana bir süâlim var. Cevâb ver. Bu dîni, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri getirdi. O dîne bizi
da’vet etdi. Ben onu kabûl eyledim. Bu dinde sek [sübhe] var
mı, fikr eyle [düsün]. Yalanlamak mümkün müdür. Su tutageldiginiz,
ata ve dede dîniniz ki, bir parça tasdan kendilerinin
yontdugu, ne görür ve ne isitir, ilâh olmaga lâyık mıdır? Ben dedim,
dogru söylersin, yâ Ebâ Bekr! Hemen Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek ellerini
öpüp, bî’at edip, müslimân oldum. Demislerdir ki, hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” islâma geldikde, müslimânların
besincisi oldu.
Ikinci Menâkıb: Muhyissünne imâm-ı Begavî hazretleri
– 201 –
(Meâlim üt-tenzîl) kitâbında, sûre-i Bekaranın sonunda meâl-i
serîfi (Mallarını Allah yolunda infâk edenler, dagıtanlar..) olan
262.ci âyet-i kerîmesinin tefsîrinde Kelebîden nakl buyurmuslar
ki, bu âyet-i kerîme, hazret-i Osmân bin Affân ve hazret-i Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü anhümâ” hakkında nâzil olmusdur.
Abdürrahmân bin Avf, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûruna dört bin dirhem getirdi, koydu. Dedi
ki, yanımda sekizbin dirhem var idi. Dörtbin dirhemi kendime
ve âileme alıkoydum. Dörtbin dirhemi Rabbime ödünc verdim.
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ona buyurdu
ki, (Evinde bırakdıgına ve borç verdigine, Allahü teâlâ
bereket versin!) Ammâ Osmân “radıyallahü teâlâ anh” müslimânları
Tebûk gazâsında techîz etdi. Ticâret develerini, hevedleri
ve çulları ile berâber verdi. O iki serverin hakkında bu
âyet-i kerîme nâzil oldu. Abdürrahmân bin Sümre “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, Ceys-i Usretde hazret-i Osmân, bin dinâr ile
geldi. Ceys-i Usretden murâd, Tebük gazâsıdır. Hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kucagına altınları
dökdü. Ben gördüm. Resûlullah mubârek elini altınlar arasına
dâhil kılıp, karısdırdı. Buyurdu ki, (Osmâna bundan sonra yapdıkları
zarar vermez.) Allahü teâlâ hazretleri meâl-i serîfi, (Allah
yolunda mallarını sarf eden kimseler, dagıtdıkları seyler ile
karsısındakileri ezâda ve minnetde bırakmazlar. Onların ecrini
onların Rabbi verir. Onlar için korku ve üzüntü yokdur.) olan
âyet-i kerîmeyi gönderdi. Minnet, ihsânda ve ikrâmda bulundugu
kimsenin, ben sana sunları verdim, bu kadar sey verdim, diye
verdigi ni’meti onun basına kakmak, onu üzmekdir. Ezâ,
ni’met verdigi, ihsânda bulundugu kimseyi mahcûb etmek,
utandırmakdır. Veyâ ikrâmda bulundugu kimseyi, hiç bilmesi
îcâb etmiyen birisi yanında ikrâm etdigini söyliyerek utandırmakdır.
Süfyân demisdir ki, minnet ve ezâ demek, sana verdim,
sen sükr etmedin, demekdir. Abdürrahmân bin Zeyd bin Eslem
dedi ki, benim babam der ki, bir sahs bir seyi, bir kimseye bagıslasın.
Sonra baksın ki, senin selâmın onun üzerine agır gelir.
Selâmını o kimseden önce verme. Allahü teâlâ kullarına ihsân
ve iyilik etdikden sonra, basa kakmagı harâm kılmısdır. Kullarına
her çesid ni’meti verip, onların basına kakmamayı kendi
zât-i pâkine mahsûs sıfat kılmısdır. Zîrâ kuldan minnet, kulun
– 202 –
iyilik etmesi, sonra basa kakması ve üzmesidir. Hak Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin minneti, kullarına ni’met vererek, kullarını
memnûn etmesi, hattâ ihsânını artdırması, bunları hâtırlatmasıdır.
Imâm-ı Begavî (Mesâbîh-i serîf)de hasen hadîslerin birinde,
Abdürrahmân bin Habbâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet etdi ki, hadîs-i serîfin mazmûn-ı serîfi böyle
beyân olunmus ki, Abdürrahmân dedi, ben hâzır oldum. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri nasîhat edip,
Eshâb-ı kirâmı Tebük gazvesine tesvîk ederlerdi. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Yüz
deve, çulları ile [palanları ile] ve hevedler ile, fîsebîlillah benim
üzerime olsun! Sonra Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yine tergîb etdiler [tesvîk etdiler]. Yine hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” kalkıp dedi ki, yâ Resûlallah! Üçyüz
deve, çulları ile ve hevedleri ile, fîsebîlillah benim üzerime olsun!
Ben gördüm, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
minberden iner. Sonra buyurur: (Osmân bundan sonra, nâfilelerden
bir amel etmez ise de, bir be’is yokdur. Zîrâ o yapdıgı
hasene ona bütün nâfileler yerine kifâyet eder.) Mutarrîzi böyle
demisdir.
Üçüncü Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Mesâbîh-i serîf)de, Menâkıb-ı Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
bâbında sahîh hadîs olarak, hazret-i Âise-i Sıddîkadan “radıyallahü
teâlâ anhâ” nakl etmislerdir. Hazret-i Âise buyurdular ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, mubârek baldırları
[topuk ile dizi arası] açık oldugu hâlde evimde yatıyordu.
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kapıya gelip, izn istediler.
Hazret-i Habîbullah izn verdiler. Kendileri o hâllerini
degisdirmediler. Sohbete basladıkdan sonra, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” gelip, izn istediler. Hazret-i Fahr-i âlem
ona da izn verdiler, mubârek baldırları açık oldugu hâlde, sohbete
basladılar. Sonra hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
gelip, izn istediler. Hemen Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri oturup, örtüsünü üzerine aldı. Izn verdi. Sonra
cümlesi kalkıp, gitdikden sonra, hazret-i Âise “radıyallahü
teâlâ anhâ” dedi ki, yâ Resûlallah! Pederim [babam] Ebû Bekr
geldi. Hiç hareket etmediniz. Ömer geldi. Ona da aynı seklde
oldunuz. Sonra Osmân geldi. Kalkıp, esvâbınızı [elbisenizi] ört-
– 203 –
dünüz. Server-i âlem “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Meleklerin hayâ etdigi kimseden ben hayâ etmez miyim.) Bir
rivâyetde buyurdular ki, (Muhakkak ki, Osmân çok hayâlı bir
kimsedir. Ben ondan hayâ etdim. Eger ona o hâl üzere iken izn
versem, içeri girip, hâcetini [arzûsunu, istegini] bana söylemezdi.)
Dördüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, menâkıbın hasen
hadîslerinde, Talha bin Ubeydullah “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Her nebî için bir refîk
vardır. Benim refîkim Cennetde Osmândır “radıyallahü teâlâ
anh”.) Yine aynı bâbda hasen hadîs olarak, Enes “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Enes hazretleri
dedi ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize
bî’at-ı rıdvân ile emr etdikleri vaktde, hazret-i Osmânı Mekke-
i mükerremede, Kureyse resûl (haberci) göndermis idi.
Nâs (insanlar) ile bî’at etdikde, (Muhakkak ki Osmân, Allahü
teâlânın ve Resûlünün hâcetini [isini] görmekdedir!) buyurup,
mubârek ellerinin birini kendisi için, birini Osmân için kıldı.
Kendileri için kıldıgı eli, hazret-i Osmân için kıldıgı el üzerine
koyup, hazret-i Osmân yerine bî’at etdiler. Nakl eden der ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kendi mubârek elleri hazret-i Osmân bin Affân için, sâir insanların
kendi ellerinden hayrlı oldu.
Besinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, [hazret-i Osmânın menâkıbı
bâbında] hasen hadîslerde Mürre bin Ka’b “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden nakl olunmusdur. Ben Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Meydâna
gelecek fitneleri zikr etdi. O hâlde [sırada] kendini örtmüs
biri geçiyordu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (O fitne günü bu kisi hidâyet üzerinde sâbitdir.)
Ben kalkdım, o sahsdan tarafa bakdım. O sahs Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” idi. Nakl eden der ki, o sahsın yüzünü
Habîbullah hazretlerine göstererek, dedim ki, bu mudur, yâ
Resûlallah! Evet, buyurdu.
Yine o menâkıb bâbında, hasen hadîs olarak (Mesâbîh) sâhibi
beyân etmisdir. Âise-i Sıddîkadan “radıyallahü teâlâ anhâ”
– 204 –
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular: (Yâ Osmân! Allahü teâlâ seni yakında halîfe
yapacakdır. Seni halîfelikden indirmek istiyen insanlar için,
kendini halîfelikden azl etme!) Bu hadîs-i serîfden dolayı hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”; muhâsara olundugu günü
hilâfetden çekilmedi. Yine o bâbda, menâkıb-ı hasende [hasen
olarak] Ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
fitneyi zikr etdi. Buyurdu ki, (O fitnede Osmân mazlûm
olarak katl olunur.)
Altıncı Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” îmâna geldikden sonra, amcası, hazret-i Osmâna
adâvet ve husûmet edip, eli ile ve dili ile çok eziyyet yapdı. Sen
Muhammedin dîninden dön diye o kadar eziyyet yapdı ki, anlatmak
ve söylemek mümkin degildir. Günlerden bir gün hazret-
i Osmânın yanına varıp, dedi ki, insâfa geldin mi. Hemen
yâ dîninden dön, atan ve dedenin dînine gir. Veyâ sana eziyyetden
geri durmam. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki; yâ amca! Bu kadar cefânın, yüz mislini de yapsan bana,
hazret-i Muhammedin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dogru dîninden, dönmek ihtimâlim yokdur. Bos yere zahmet
çekersin, dedi. Sonra, amcası hazret-i Osmâna eziyyet etmekden
vazgeçdi. O sadâkat sâhibi, cefâdan kurtuldu. Dogru,
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
se’âdethânelerine vardı. Diger Eshâb “rıdvânullahi aleyhim
ecma’în” ile Habesistâna hicret etdiler. Hazret-i Osmân iki
def’a hicret eyledi. Evvelki hicreti, Habesistânadır. Ikinci hicreti,
Medîne-i münevvereyedir. Cümle malı ile ve menâliyle ve
azîz cânı ile Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ugruna [yoluna] fedâ olmusdur. Hiçbir zemân da,
yüz çevirmemisdir. Din yolunda büyük hizmetler etmisdir “radıyallahü
teâlâ anh”.
Yedinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh” malı
gâyet çokdu. Hattâ, se’âdethânelerinde üçyüz câriyeleri var
idi ki, hizmet ederlerdi. Birgün Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
insanlık îcâbı câriyelerden birine ulasdı. Meger Habîb-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri Ru-
– 205 –
kayye “radıyallahü teâlâ anhâ” bu durumu anlamısdı. Kadınlık
gayreti zuhûra gelip, gönülleri huzûrsuz olmus. Lâkin hazret-i
Osmânın yüzüne vurmayıp, hemen zerâfet ile izn isteyip, babamın
se’âdethânelerine gidecegim, dedi. Hazret-i Osmân izn
verdi. Ammâ içine te’sîr edip, kalbine ates düsdü. Kendi kendine
dedi ki, Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
varıp, benden sikâyet ederse, benim hâlim nice olur.
Ne dünyâda ve ne âhıretde yerim kalır, deyip, derhâl abdest
alıp, mubârek yüzünü ve sakalını kara topraga sürüp, feryâd ve
figân ile Hak Sübhânehü ve teâlânın dergâh-ı âlisine tedarrû ve
niyâz eyledi. Hazret-i Rukayye “radıyallahü anhâ” da Sultân-ı
kâinâtın se’âdethânelerine vardıkda, Server-i Enbiyâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Rukayye hazretlerinin yüzünde sıkıntı
eseri görüp, süâl buyurdular ki, ey benim cigergûsem. Nedir
hâlin, niçin sıkıntıdasın. Hazret-i Rukayye elinde olmıyarak
aglayıp, dedi ki, benim devletli babam, sultânım. Senin sân-ı serefine
lâyık olan bu mudur ki, hazret-i Osmân benim üzerime
câriyeye baksın. Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”; (ey benim kızım! Eger Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
rızâsını ve benim rızâmı istersen, bir ân durma, var
evine ki, Osmân hazretlerinin ayaklarına yüzünü sürüp, özr dile.
Yoksa ne Hakkın huzûrunda, ne de benim huzûrumda yerin
kalır.) deyip ve bir ân durdurmayıp, hazret-i Osmânın huzûruna
gönderdi. Rukayye da emr-i serîfine imtisâl edip [uyup], acele
ile geri evine geldi. Kapıya el vurdu. Bakdı ki, kapı kapanmıs.
Kapıya vurdu. Hazret-i Osmân içeriden seslendi ki, kimdir.
Hazret-i Rukayye “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi ki, bu za’îfe
hanımındır. Gelip, hazret-i Osmân acele ile kapıyı açdı. Özr dilemek
istedi. Hazret-i Rukayye “radıyallahü teâlâ anhâ” râzı
olmayıp, mubârek ayaklarına kapanmak istedi. Hazret-i Osmân
mâni’ olmak istedi. Hazret-i Rukayye râzı olmadı. Elbette
babam hazretlerinin emrini yerine getirmeyince içeri girmem,
deyip, mubârek yüzünü hazret-i Osmânın ayaklarına sürüp ve
özr diledi. Ondan sonra hazret-i Osmân secde-i sükr edip, dedi
ki, yâ Resûlullahın kızı! Mâdem ki baban sana böyle vasıyyet
eyledi. Ben de Allahü teâlânın askına ve babanın hurmetine haremimde
olan üçyüz câriyenin temâmını âzâd etdim. Hür olsunlar,
dedi. Hemen o sâat, haber getiren melek Cebrâîl aleyhisse-
– 206 –
lâm, Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-ı se’âdetlerine geldi. Hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” câriyelerini âzâd etdigi haberini getirdi. Dedi ki, yâ
Muhammed! Hak Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve buyurdu
ki, Osmânın yanında olan hafaza meleklerini kaldırdım.
Bundan böyle hayrı ve serri yazılmıyacak. Ondan hesâb sorulmıyacakdır.
Hesâbsız Cennete dâhil olacakdır. Aslâ ondan birsey
sorulmıyacak ve amelleri vezn olunmıyacakdır! Ey mü’min
kardesim. Var fikr eyle, hazret-i Osmân ne mertebe sâhib-i sultân
imis “radıyallahü anh”.
Sekizinci Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
harem-i serîfinde [evinde] Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri Rukayye “radıyallahü teâlâ
anhâ” hazretleri ile oturmusdu. Câriyelerden birisi, yiyecek getirdi.
Hazret-i Osmân ta’âm getiren câriyenin yüzüne bakdı.
Hazret-i Rukayye farkına vardı. Hanımlık [kadınlık] gayreti galebe
edip, huzûrsuz oldu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” Rukayye hazretlerinin huzûrsuzlugunu görünce, yâ Rukayye,
ben o câriyenin yüzüne tama’ ile bakmadım, dedi ve yemîn
etdi. Bakmamız istiyerek olmadı. Yoksa Allahü teâlâ bilir
ki, kasd ile degildir. Hazret-i Rukayye inandı, tesellî buldu, râhatladı.
Zîrâ muhakkak ki, hazret-i Osmân câriyenin yüzüne tama’
ile bakmamıs idi. Hazret-i Osmân Rukayye ile barısdıkdan
sonra, hâtır-ı serîfine geldi ki, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin kerîmesinin her ne kadar onu incitmege
kasdım yok ise de kalbi incindi. Bunun için keffâret vermem
gerek. Fahr-i âlem seyyid-i veledi âdem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin kerîmeleri oldugu için, bu kadarcık
nesneden dolayı yüz köle âzâd eyledi. Bu mertebe Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini severdi. O
hazretin hâtır-ı serîfini gözetip, ri’âyet ederdi “radıyallahü teâlâ
anh”.
Dokuzuncu Menâkıb: Bir gün Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında bir melek durdu.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geçdi. Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dedi ki, bu geçen kimdir. Dediler,
hazret-i Osmândır. Hemen ki, Osmân adını isitdi. Ayak
– 207 –
üzerine durdu ve dedi ki, yâ Resûlallah! Bu serverden cümle
melekler hayâ eder. Ve muhabbet edip, ri’âyet ederler ve bunun
mertebesi Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dergâh-ı
âlisinde yücedir. Bunun gibi sânı yüksek sultânı kavmi ne behâne
ile cesâret edip, katl ederler, dedi. Var kıyâs eyle ki, melekler,
hazret-i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” medh edip, ri’âyet
ederler. Bu sevmiyenler nasıl müslimânım derler veyâ Cennet
yüzünü görmege ümîd ederler. Hâsâ ki, bunu sevmiyen müslimân
kâmil olamaz. Îmân-ı kâmil ile âhırete gidemez. Hazret-i
Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîfleri sayısızdır.
Bizim gibi bîçârelerin bunun gibi ulu sultânın medhini etmege
ve menâkıb-ı serîflerini yazmaga ve anlatmaga ne kudreti vardır.
Lâkin menâkıb-ı serîflerini yazmakdan murâdımız, muhabbetleri
kalbimizde yerlessin, onu sevenler zümresinden olmak
serefine kavusalım “radıyallahü teâlâ anh”.
Onuncu Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, (Yâ Osmân! Hak Sübhânehü ve teâlâ senin
evvel ve âhır günâhını afv etsin!) diye düâ etdi. Hak Sübhânehü
ve teâlâ Habîbullah hazretlerinin düâsını kabûl edip, hazret-
i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” afv etdi. Nice âyet-i kerîme
hakkında nâzil olmusdur. Hazret-i Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” (Cennet ehli, Cennetde bir burak gördüler.
Bu burak nedir, diye sordular. Hak Sübhânehü ve teâlâ
azamet ve kibriyâsı ile buyurdu ki, bu bir nûrdur. Burak degildir.
Hazret-i Osmân bir hücreden [odadan] bir hücresine giderdi.
Gördügünüz o nûr, na’lınının nûrudur) buyurdu. Yerde yürürken
Cennetde nûr verirdi. Meshûrdur ki, hazret-i Osmân,
her gecede iki rek’at nemâzda Kur’ân-ı azîmüssânı hatm ederdi.
Onbirinci Menâkıb: Bir gün Server-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretleri ile otururken, haber getiren melek,
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Dedi ki, yâ Muhammed!
Hazret-i Yûsüf-i Sıddîk aleyhisselâmın mubârek sakalına bakmak
ister isen, hazret-i Osmânın mubârek sakalına bak. Hazret-
i Ibrâhîm Halîlullah aleyhisselâmın mubârek sakalına bakmak
istersen, hazret-i Osmânın mubârek sakalına bak. Her ki-
– 208 –
min bir Peygambere benzerligi varsa, o kimse muhakkak ehl-i
Cennetdir. Bu da Târîh kitâblarından alınmısdır.
Onikinci Menâkıb: Bir gün Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine gelip, dedi ki, yâ Resûlallah! Kemâl-i lütfundan
bu âciz bendenizi toprakdan kaldırıp, evimizi sereflendiriniz,
tesrîf buyurunuz. Sultân-ı kâinât ve mefhar-i mevcûdât buyurdular
ki, yalnız beni mi da’vet ediyorsun, yoksa Eshâb-ı kirâmı
da mı? Hazret-i Osmân dedi ki, Eshâb-ı kirâm da gelsinler.
Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, Bilâl
hazretlerini çagırıp, buyurdu ki: Yâ Bilâl! Bütün Sahâbeye haber
ver. Osmânın da’vetine gelsinler. Kendileri kalkıp, hazret-i
Alî “kerremallahü vecheh” ile hazret-i Osmânın se’âdethânelerine
dogru gitmege basladılar. Yolda giderken, hazret-i Osmân,
Resûl-i ekremin ardınca gidip, adımlarını sayardı. Resûlullah
hazretleri buyurdu: Yâ Osmân! Niçin sayıyorsun. Hazret-
i Osmân dedi ki: Yâ Resûlallah, her mubârek adımınız için,
bir köle âzâd olsun. Da’vetden sonra bütün köleleri âzâd oldu.
Kölelerin âhidnâmelerini verdi. Simdi ey mü’min kardeslerim.
Hazret-i Osmânın menâkıb-ı serîflerini düsünerek, kendi kendinize
insâf ediniz ki, ne mertebede yâr [sevgili] ve sâdık dost
imis.
Onüçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Bütün Enbiyâ ve Mürselîn “aleyhimüsselâm”
hayâtlarında iken birer kimse ile fahr eylemisler [ögünmüsler]
idi. Ben de Osmân bin Affân ile fahr eylerim [ögünürüm]).
Bir yerde de buyurdu ki, (Bütün melekler benimle iftihâr
ederler. Ben Osmân ile iftihâr ederim.) Bir yerde de buyurdu
ki, (Mahser gününde bütün Enbiyâ ve Mürselîn “aleyhimüsselâm”
eshâblarından birisini refîk edip, onunla gezerler. Bir ân
yanlarından ayrılmazlar. Ben de Osmânı refîk edinirim. Bir ân
onsuz olmam. Cennetde benim refîkim Osmân olacakdır.)
Hakkında nice senâlar edip, nice hadîs-i serîf buyurmuslardır.
Simdi ey gâfil, gözünü aç! Cân-ı dilden hazret-i Osmâna “radıyallahü
teâlâ anh” muhabbet eyle. Dostuna dost, düsmanına
düsman ol ki, arasat meydânında [o gün] büyük tehlükelerden
kurtulup, Cennet-i alâya vâsıl olasın. Insâallahü teâlâ.
– 209 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:14
Ondördüncü Menâkıb: Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
nakl buyurmusdur. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Yâ Âise! Dilerim ki,
eshâbımdan ba’zısı buraya [yanıma] gelsinler. Onlara ba’zı söyliyeceklerim
vardır. Söyliyeyim.) Dedim yâ Resûlallah! Ebû
Bekri çagırayım mı? Birsey söylemedi. Bildim ki, onu dilemez.
Dedim, Ömeri çagırayım mı? Onun için de birsey demedi. Bildim
ki, onu dahî dilemez. Dedim, amcan oglu Alîyi çagırayım
mı? Ona da birsey söylemedi. Dedim, Osmânı çagırayım mı?
Buyurdular; (Çagır gelsin!) Çagırdım, geldi. Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîfinde durdu. Resûlullah
hazretleri ona ba’zı seyler söyledi. Onun rengi degisdi. Ba’zı
seyler de söyledi. Rengi eski hâlini aldı. Hazret-i Osmânın evini
muhâsara etdikleri günde, ona dediler, niçin karsılık vermezsin.
Dedi ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
benim ile sözlesmisdir. Bana çok söz söylemisdir. Ben bu
belâya sabr ederim. Hazret-i Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” demisdir
ki, benim zannım öyledir ki, hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” o vakt ona bu kıssayı haber vermisdir.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Onbesinci Menâkıb: Câbir-i ensârîden “radıyallahü anh” rivâyet
olundu. Bir gün bir cenâze götürdüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” çekinip, nemâzını kılmadı. Süâl etdiler
ki, yâ Resûlallah! Simdiye kadar, hiçbir cenâzeden çekinmeyip,
gördügünüz gibi nemâzını kılardınız. Hikmeti ne oldu
ki, bu meyyitin nemâzını kılmadınız. Cevâbında buyurdular ki,
(Bu sahs, benim yârim Osmâna bugz ederdi. Osmâna bugz
eden kimseye Allahü tebâreke ve teâlâ bugz eder. Bir kimseye
ki, Allahü teâlâ bugz eder. Benim onun nemâzını kılmam uygun
mudur?)
Onaltıncı Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” rivâyet etmisdir. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurmuslardır: (Osmânın sefâ’ati ile,
hepsi nâra müstehâk olan kimselerden elbette yetmisbin kisi
Cennete girse gerekdir.) Abdüllah ibni Ömerden “radıyallahü
teâlâ anhümâ” rivâyet olunur ki, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslar ki, (Mi’râc gecesi
– 210 –
dördüncü göke ayak basdıkda, önüme bir elma düsdü. Alıp, ikiye
böldüm. Içinden bir hûrî çıkdı. Kahkaha ile gülerdi. Süâl eyledim
ki, sen kimin için yaratıldın. Dedi ki, (Zulm ile sehîd edilen
Osmân bin Affân için yaratıldım) dedi.) “Radıyallahü teâlâ
anh”.
Onyedinci Menâkıb: Abdüllah ibni Mes’ûd “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Bir gazâda Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile hâzır idim. Zahîre bitdi. Askerde
hayli üzüntü ve sıkıntı hâsıl oldu. Server-i âlem hazretleri bu
duruma vâkıf olup, buyurdular ki, (Vallahi günes batmadan Allahü
teâlâ hazretleri size rızk gönderir.) Bu ma’nâyı hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hemen anlayıp, Allahü teâlâ
hazretlerinin Resûlü mutlaka dogru söyler diye düsünüp, bir
yerde ondört yük zahîre buldu. Agır behâ [yüksek fiyat] ile alıp,
günes batmadan dokuz yükünü Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine getirdi. (Bu nedir, yâ Osmân) diye
buyurdukda, dedi ki, Osmânın Allah ve Resûlüne hediyyesidir.
Seyyid-i kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
mu’cizâtı te’hîrsiz meydâna gelince, mü’minler sevinip,
münâfıklar mahzûn ve giryân oldular. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri mubârek ellerini dergâha kaldırıp,
(Yâ Rabbî, Osmâna çok ecr ver, iyiliklerine bol karsılık
ver) diye hayr düâ buyurdular.
Onsekizinci Menâkıb: (Osmân bin Affânın “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfeti.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” âhırete
sefer etdikleri vaktde, hilâfeti altı serverin arasında müsâvere
etdiler. Yukarıda beyân olundugu gibi, o altı kisiden Sa’d
hazretleri orada yokdu. Talha ve Zübeyr “radıyallahü teâlâ anhüm”
i’tizâr etdiler. Bizim hilâfet ile isimiz yokdur. Istemeyiz
dediler. Üç kisi kaldı. Osmân ve Alî ve Abdürrahmân “radıyallahü
teâlâ anhüm”. Abdürrahmân “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki: “Ben isi ikinize bırakdım.” Onlar dediler, öyle olsun. Üç gün
mühlet istediler. Abdürrahmân hazretleri o üç günde, halk arasında
gizli-âsikâr kimin halîfe olması gerekdigini arasdırdı.
Cümle halkın hazret-i Osmân tarafına meyilli olduklarını ögrendi,
tesbît etdi. (Ben Osmân bin Affânı “radıyallahü teâlâ
anh seçdim) buyurdu. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” ve
– 211 –
diger Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” ile bî’at edip, fitne ve kavgayı
ref’ etdiler. Ebûl Mû’în Nesefînin (Temhîd) kitâbından
alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Kur’ân-ı azîmüssânın toplanması,
hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” tarafından yapıldıgı
halk arasında meshûr oldugu ma’lûmdur. Hazret-i Azîzin
“kuddise sirruh” (Güzîde) adlı risâlelerinde yazılı açıklamasından
anlasılan odur ki, Kur’ân-ı kerîmi, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Ömer ve diger Sahâbe-i güzînin
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” ittifâkları ile toplamısdır.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” hilâfetleri
zemânında, Irâk ve Sâm feth oldugu zemân, halk arasında hiçbir
kâmil ve temâm mushaf yok idi. Kur’ân-ı azîmüssânın kırâ’etinde
ihtilâflar vâki’ oldu. Halkın birbirini tekfîr edip, inkâr
etmege baslamalarından endîse edildi. Huzeyfe bin el-Yemânî
“radıyallahü teâlâ anh” Irâkı feth edip, Sâm tarafına gazâya
gitdi. Halkın bu ihtilâflarını görüp, dedi ki: Yâ Emîr-el
mü’minîn! Kitâbullahda yehûdîler ve nasrânîler gibi, ihtilâf etmezden
evvel ümmet-i Muhammede meded eyle! Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” bunu isitince, bütün Eshâb-ı kirâmı
toplayıp, Kur’ân-ı kerîmin kırâ’etinde ihtilâf oldugunu anlatıp,
buyurdular ki: Hâtırıma böyle gelir ki, esâs mushaf, Ebû
Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” topladıgı Kur’ân-ı kerîmdir.
Ondan bes aded mushaf yazıp, herbirini bir vilâyete
gönderelim. Halk ona tâbi’ olsunlar. Sahâbe-i kirâm, isâbetli
olacagını söylediler. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular
ki: Eger ben de halîfe olsa idim, böyle yapardım.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, ilk mushafı, hazret-i
Hafsadan “radıyallahü anhâ” getirtip, Sa’îd bin Âs hazretlerine
yazması için emr eyledi. Zeyd bin Sâbit hazretlerine emr
eyledi ki, kitâb hâline getirsinler. Bir rivâyetde Abdüllah bin
Zübeyr ve Sa’îd bin Âs ve Abdürrahmân bin Hârise yazsınlar,
diye emr eyledi. Zeyd bin Sâbit kitâb hâline getirdi. Bunlara
buyurdular ki, eger sizin bir müskiliniz olursa, Kureys lügatine
mürâce’at ediniz. Zîrâ Kur’ân-ı azîmüssân Kureys lügati üzerine
nâzil olmusdur. Bunlar sûre-i Bekarada bir müskilât ile karsılasdılar.
Biri tâbut okudu. Birisi tâbuh okudu. Hazret-i Os-
– 212 –
mâna “radıyallahü teâlâ anh” arz etdiler. Hazret-i Osmân, tâbutdur
buyurdular. Zeyd bin Sâbit hazretleri bes mushaf yazdılar.
Bu mushafların adlarına mushaf-ı imâm koyup, herbirini
bir sehre gönderdiler. Ihtilâf olundugu vakt bu mushaflara
mürâce’at olunsun. Birisini Mekke-i Mükerremeye, birisini
Basraya, birisini Sâm-ı serîfe, birisini Kûfeye gönderip, birisini
de Medîne-i Münevverede alıkoydular. Bir rivâyetde de yedi
mushaf idi. Birisini Yemen tarafına, birisini de Bahreyne
gönderdiler. Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh” rey’i ve tedbîri
ve tasarrûfları bu sekldedir. Baslangıçdan buraya kadar,
(Aynî) ve (Güzîde) kitâblarından nakl olunmusdur.
Yine Güzîdede beyân buyurmuslar ki, evvelâ Kur’ânın tertîbini
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
beyân buyurmuslardır. Cem’ olmasını [toplanmasını] hazret-i
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” yapmısdır. Nitekim anlatıldı.
Zeyd bin Sâbit “radıyallahü teâlâ anh” her mushafı bir kırâ’et
üzerine yazmısdır. Onun için her vilâyetin ehli, bir kırâ’ete tâbi’
olmuslardır. Hâlâ o ihtilâflar ile, o beldelerin kârileri okurlar.
Müskili olan ona mürâce’at eylesin diye o mushaflarda nokta
ve i’râb yokdur. Ancak imâleler gelen yerlerde kelimelerin altına
sarîhle isâret koymuslardır. [(Se’âdet-i Ebediyye) kitâbı birinci
kısm, 25.ci maddeye bakınız!]
Yirminci Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh”, Kur’ân-ı azîmüssânın yazılma isi ile ugrasırken, bir
Cum’a günü, Cum’a nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek ellerini
kaldırıp, düâ ederken, bir kisi geldi. Acâib sözler söyleyip,
dedi ki; Ey Vahy kâtibi! Sûre-i Tebbeti fazîleti bakımından sûre-
i Ihlâsdan önce yazmak lâyık degildir. Akla da hos gelmez
deyip, bu seklde bunun hikmetini ögrenmek istedi. Hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, o kisinin tereddüdünü kaldırmak
için, hemen kisinin gözlerini silip, (Bak, levh-i mahfûzu görürsün)
dedi. O kisi de bakıp, o ân levh-i mahfûzu gördü.
Kur’ân-ı azîmüssân levh üzerinde, bu tertîb üzerinde yazılmısdır.
Her bir harfi ve sûreler yerli yerindedir. Arab bu kerâmeti
görünce, hazret-i Osmânın hizmetinden ayrı kalmayıp, tâat ve
ibâdeti ile mesgûl oldu. Gel insâf eyle. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” büyük sultân degil midir. Aslında büyük bir
– 213 –
sultâna hizmet etmek, ugruna mal ve menâlini fedâ etmek gerekir.
(Gülsen-i Envâr) kitâbından alınmısdır.
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânında bir gulâmın kulagını çekdi. Kulagını
acıtmısdı. O gulâm mahzûn oldu. Hazret-i Osmâna dedi ki, yâ
efendi! Kıyâmet gününü düsün ki, her kisi Hakkın huzûruna
vardıgı zemân hakkını alsa gerekdir. Hazret-i Osmân bu sözden
pismânlık duydu. Gulâma buyurdu ki, yâ gulâm! Sen de benim
kulagımı çek, berâber olalım. Gulâm da hazret-i Osmânın kulagını
çekdi. Hazret-i Osmân buyurdu ki: Yâ gulâm, çok çek. Gulâm
dedi ki, yâ efendi, hazretiniz kıyâmet gününü düsünüp,
korkdunuz. Ben köleniz de kıyâmet günü kısâs yapılmasından
korkarım.
Yirmiikinci Menâkıb: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri vefât etdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü anh”
yerine halîfe oldu. Hazret-i Ömerin vefât haberi rûm diyârına
erisdi. Rûm kayseri, Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” üzerine
hücûm etdi. Hazret-i Osmân onu isitip, Abdüllah bin Ebî Serh
ve Abdüllah bin Zübeyri imdâda gönderdi. Iki fırka birbiri ile
karsılasdılar. Ceng günü de belli oldu. Abdüllah bin Zübeyr,
Abdüllah bin Ebî Serhe dedi ki, rûm ve frenk askeri çokdur.
Müslimânların askeri azdır. Onlara hîle yaparak muzaffer olmalıdır.
Henüz harb baslamamısdır. Sen asker ile durup, hâzır
ol. Benim tarafımdan tekbîr seslerini isitince, hemen rûm ve
frenk askerine varıp, vurusmaga basla. Zîrâ haber almısım ki,
rûm pâdisâhları askerden ayrı yerde olup, tavus kanadından yapılmıs
gölgeliginde birkaç sarkıcı ile oturur. Abdüllah bin Ebî
Serh hâzır vaziyyetde dururken, Abdüllah bin Zübeyr otuz er
alıp, resmî elçiler gibi gitdi. Rûm ve frengin askerine haber verdiler.
Kaysere yakın vardı. O otuz askere dedi ki, siz rûm ve
frengin askeri ile benim aramda durun ki, benim hâlime vâkıf
olmıyalar. Eger benim hâlime kasd etmek isterler ise, onları bir
müddet mesgûl ediniz. Bu arada ben de isimi yapayım. Hemen
atını salıp, hücûm etdi. Câriyeler kendilerini kayserin üzerine
atdılar. Üçünü de kılınç ile helâk edip, tekbîr getirdi. O otuz er
de yüksek ses ile tekbîr aldılar. Abdüllah bin Ebî Serh hâzır vaziyyetde
dururken, tekbîr sesini isitdigi gibi, islâm askeri ile bir
– 214 –
yerden tekbîr alıp, rûm ve frenk askerine hamle edip, birbirlerine
vurdular. Onbin kâfiri kırıp, kılınçdan geçirdiler. Bu zafere
Abdüllah bin Zübeyr hazretlerinin dilâverligi sebeb oldu.
Meshûr rûm sehrlerinden birkaç sehr müslimânların tasarrûfuna
dâhil oldu. Abdüllah bin Ebî Serh Medâyine vardı. O vilâyeti
ele geçirip, harac aldı. Yirmialtıncı senesinde Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Harem-i serîf etrâfında birçok evleri satın aldı.
Bu seklde Mescid-i Harâmı genisletdi. Yirmisekizinci senesinde
haber geldi ki, Horasan kavmi emre mutî’ olmuyorlar.
Sa’d bin Âs hazretlerini gönderdi. Onları, itâ’ate getirdi. Hem
bu sene de müslimânlar arasında Kur’ân-ı azîmüssân kırâetinden
ihtilâf vâki’ oldu. Yukarıda zikr olundu.
Otuzuncu senede, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin yüzügü, hazret-i Osmânın elinden Erîs kuyusuna
düsdü. Ne kadar istediler ise de bulamadılar. Bu sene
Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” kostantiniyyeye [Istanbula]
varıp, gazâ etdi. Otuzikinci senede rûmdan bir asker gelip, müslimânlar
ile ceng edip, muzaffer oldular. Abdüllah bin Sebe’ adlı
yehûdî, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” zemânında
müslimân olmusdu. Fekat, yehûdîlik kîni gönlünde bâkî kalmısdı.
Islâm dîninde, çok kötü bir fitne çıkarmak istedi. Hazret-i
Ömerin siddeti ve tedbîrli hareketi onun fitnesine mâni’ olurdu.
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” zemânında fırsat bulup, fitne çıkardı.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” gidisi, Seyhayn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” gidislerine muhâlif idi diyerek,
müslimânları hazret-i Osmân üzerine ayaklandırdı. Hattâ
insanlara öyle i’tikâd etdirdi ki, hazret-i Osmânın üzerine yürümek,
ayaklanmak ibâdetdir, fikrini asıladı. Mısrlılardan bir gurub,
hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh” huzûruna geldiler,
gitdiler. Basrâlılar Zübeyr bin Avvâmın huzûruna, Kûfeliler,
Talhanın “radıyallahü teâlâ anhüm” huzûruna geldiler. Bu din
büyüklerinin nasîhatları bunlara fâide verip, nasîhatları kabûl
etdiler. Sonra, bunlar yine fitne çıkarmak için toplandılar. Hazret-
i Osmânı ilzâm [susdurmak], yâhûd hilâfetden hal’ etmek
[çekilmesini saglamak], eger öyle olmaz ise, katl etmege karâr
verdiler. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
üzerine yürüdüler. Dediler ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aley-
– 215 –
hi ve sellem” ve Seyhayn “radıyallahü teâlâ anhümâ” Arafatda
nemâzı kasr etdiler [kısaltdılar]. Osmân niçin temâm kıldı. Cevâb
verdi ki; islâmın isi büyüdü. Sark ve garbın halkı islâma gelip,
Arafatda toplandılar. Eger nemâzı temâm kılmasaydım, vilâyetlerin
halkı kusûr ederler ve böyle kılmak gerekli zan ederlerdi.
Kasr sünnetini bilmezlerdi. Ikinci süâlde dediler ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve Seyhayn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” Ebû Zer Gıfârîyi mükerrem tutarlar idi. Ebû
Zer hazretleri, Sâmda Mu’âviye “radıyallahü anh” yanında bulunuyordu.
Mu’âviye “radıyallahü anh” ile Beyt-ül mâldaki malların
kullanımı konusunda uyusmazlık hâsıl oldu. Ebû Zer-i Gıfârî
Sâmdan Medîne-i Münevvereye geldi. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” onu Medîneden dısarı çıkardı. O da, bir harâbe köyde
mekân tutdu [yerlesdi]. Osmân “radıyallahü anh” cevâbında
dedi ki, Ebû Zer “radıyallahü teâlâ anh” ve Mu’âviyenin “radıyallahü
teâlâ anh” uygulamaları ve sözleri onların ictihâdı ile
alâkalıdır. Onların birbirlerini sevmeleri âyet-i kerîme ile sâbitdir.
Medîneden uzakda ikâmet etmesi câhillere birsey ulasıp, islâma
bir zarar gelmesin diyedir. Üçüncü süâlde dediler ki, önceden
zekâtı âmiller toplardı. Mal sâhiblerinin istegine [gönlüne]
bırakdın. Tâ ki gönlünün istedigine versinler. Cevâb verdi
ki: Âmiller telef eder. Aldıkları vakt cebr ile alırlar. Ben mal sâhibleri
elinde koydum. Kendileri götürüp, Beyt-ül mâla teslîm
etsinler. Dördüncü süâlde dediler ki: Hakem bin Âs ile, Mervân
bin Hakemi, Resûlullah hazretleri, nifâk sebebi ile Medîne-i
münevvereden dısarıya sürdü. Hazret-i Osmân yine Medîneye
getirdi, dediler. Cevâb verdi ki: Resûlullah hazretlerinin son
hastalıklarında onları getirmege izn istedim. Izn verdiler. Bu sözü
Ebû Bekr ve Ömer hazretlerine söyledim. Bir baska sâhid istediler.
Bulunmadı. Sonra hilâfet bize erisdi. Ilmimiz o izn ile
aynı oldu. Resûlullah hazretlerinin izni serîfleri ile onları geri
getirdim. Besinci süâl olarak dediler ki, Benî Ümeyyenin ihsânını
artdırıyorsun. Onların ma’îseti fazlalasıyor. Cevâb verdi ki,
Herkes bilir ki, Allahü teâlâ hazretleri, ben kuluna servet vermisdir.
Ben dâimâ sıla-i rahmi muhâfaza etmisimdir. Su ânda
ömrümün sonuna geldim. Bu hâlde begenilmis durumun niçin
aksini yapayım. Fekat vallahi beyt-ül mâldan hiçbir sey onlara
vermedim. Kendi malımdan verdim. Altıncı süâl olarak dediler
– 216 –
ki, Kur’ân-ı kerîmin birkaç nüshası hâriç, digerlerini niçin atesde
yakdın. Cevâb verdi ki, etrâfdan haber yazdılar ki, Kur’ân-ı
azîmüssân rivâyetlerinde ihtilâf vâki’ olmusdur. Diledim ki, bu
vâsıta ile dîn-i islâmda bir fitne çıkmasın. Aynı nüshayı bırakıp,
degisik nüshaları yakdırdım. Kötüleyenlerin dilleri dîn-i islâm
üzere olmasın. Yedinci süâl olarak dediler ki, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine hürmeten minberden bir derece asagı
durdu. Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” Ebû Bekre
hurmeten ondan asagı durdu. Osmân, Resûlullah hazretlerinin
yerinde durdu. Cevâb verdi ki: Eger bu kâideyi devâm etdirse
idim, tedrîcen lâzım gelir idi ki, hutbeyi, bir kuyu kazıp, kuyu
içine girip, okumak îcâb ederdi. Sekizinci süâl olarak dediler ki,
kapına kapıcılar ta’yîn etdin. Cevâb verdi ki: Devletin din islerini
görürken, din ile alâkası olmıyanların zararını def’ etmek
için kendi etrâfımı muhâfaza etdim. Dokuzuncu süâl olarak dediler
ki, hayvanları Bakî’ otunu yimekden men’ etdin [orada otlamalarını
yasakladın]. Cevâb verdi ki, Beyt-ül mâl hayvanlarından
dolayı onu korudum. Böylece, onu koruyup, telef etmesinler.
Onuncu süâl olarak dediler ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”hazretlerinin yüzügünü kaybetdin. Cevâb
verdi ki, Sahâbe-i güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
gözleri önünde yüzük Erîs kuyusuna düsdü. Ne kadar
aradıksa, bulamadık. O serefden mahrûm kaldık. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” her bir süâle lâyık oldugu üzere cevâb
verdi. Alîyyül Mürtedânın “radıyallahü teâlâ anh” gayreti
ile fitne sâkin oldu [fitne çıkmadı]. Kavga def’ oldu.
Yirmiüçüncü Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 118.ci sahîfesinde
diyor ki: Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” halîfe
iken, Yemende, Abdüllah bin Sebe’ isminde bir yehûdî, eski kitâbları
çok okumusdu. Medîneye gelip, halîfenin yanında müslimân
olup, halîfenin gözüne girmek istedi. Bu fikrle müslimân
oldu. Fekat, halîfe buna hiç yüz vermedi. Bu her yerde hazret-i
Osmânı kötüledi. Halîfeye, bu yehûdî dönmesi, her zemân seni
kötülüyor, dediler. Halîfe, bunu Medîneden çıkardı. Bu da Mısra
gidip, halîfeye karsı propagandaya basladı. Çok bilgili oldugundan,
câhilleri etrâfına topladı. En çok söyledigi sey, (Her
– 217 –
Peygamberin bir vezîri var idi. Bizim Peygamberimizin vezîri de
Alîdir. Hilâfet, onun hakkı idi. Osmân onun elinden aldı.) sözleri
idi. Fellahları kandırıp, Osmân “radıyallahü anh” kâfirdir,
dediler. Mısr vâlîsi Abdüllah bin Sa’ddan, halîfeye sikâyetler
yazdılar. Mısrdan dört bin kisi Medîneye geldi. Halîfenin begenmedikleri
hareketlerini kendisine bildirdiler. Halîfe her süâle
cevâb verip, âyet-i kerîme ve hadîs-i serîfler ile haklı oldugunu
isbât etdi. Bir sene sonra, Mısrdan dört bin ve Irâkdan dört
bin kisi geldi. Medîne ehâlisi silâhlanıp, niçin geldiniz dediklerinde,
hacca gidiyoruz dediler. Ehâli de, silâhını bırakdı. Gelenlerin
maksadları hazret-i Osmânı hâl’ etmek idi. Mısrlılar hazret-
i Alîyi, Irâklılar hazret-i Talhayı halîfe yapmak istiyordu.
Mısrlılar hazret-i Alîye gelip, (Seni halîfe yapacagız) dediler.
Hazret-i Alî bunlara darılıp, (Peygamberimiz “aleyhisselâm” sizin
yerlesdiginiz yere gelip konacak askerin mel’ûn oldugunu
haber verdi) buyurdu. O gece halîfe, hazret-i Alînin “radıyallahü
anh” yanına gelip, bu askerleri geri döndür, dedi. Hazret-i
Alî de pekî deyip, sabâhleyin askere nasîhat verdi. Asker geri
dönmekde iken, hazret-i Alî halîfeye gelip, Mısr vâlîsini degisdir,
onların istedigini ta’yîn eyle, dedi. Halîfe, Muhammed bin
Ebî Bekri vâlî yapdı. Mısrlılar vâlî ile Mısra gitdi. Fekat yolda
bir haberci üzerinde halîfenin mektûbunu buldular. Eski vâliye
emr olup, gelenleri kabûl ediniz deniyordu. O zemân yazılar
noktasız oldugundan, noktanın yerine göre, katl ediniz ma’nâsı
da okunur. Mısrlılar böyle okuyup, kızdılar. Geri döndüler.
Irâklıları da döndürdüler. Halîfenin evini sardılar.]
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin mevcûd dörtyüz
kölesi [kulu] var idi ki, akçe ile almıs idi. Hepsi harb âletleri
ile kusanıp, hazret-i Osmânın serâyını kusatmıslardı. Hazret-
i Osmân bütün kölelerini huzûruna çagırıp, buyurdu ki, her
kim odasına varıp, silâhını bırakıp, kendi hâlinde oturursa,
âzâd olsun. Benim hayr düâm onun ile olsun. Onlar da emre
uyup, dagıldılar. Ondan sonra hazret-i Alîye “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” haber verdiler. Onbin kadar
kimse hazret-i Osmânın katli için toplanıp gelmislerdir, dediler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ayrılıgı, imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin cân-ı
azîzlerine bir mertebe kâr eylemis idi ki, ne günleri gün yerine
– 218 –
ve ne geceleri gece yerine geçer idi. Geceleri aglar idi. Mubârek
cigerini daglardı. Hattâ Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden sonra, Zülfikâr adlı kılıcını mubârek
beline kusanmadı. Ve Düldül adlı atına binmedi. Gecegündüz
Ravda-i Mutahharasında olurdu. Onun için kendileri
gitmeyip, imâm-ı Haseni ve imâm-ı Hüseyni “radıyallahü teâlâ
anhümâ” gönderdiler. Tenbîh eylediler ki, her kim ki hazret-
i Osmânı kasd için gelir ise kılıcı vurun. Her kim olursa olsun,
aman vermeyin. Bu iki seyhzâde, bellerine kılıçlarını kusanıp,
hazret-i Osmânın kapısına vardılar. Bu seyhzâdeleri
gördükleri gibi, hiçbir fert kapıya gelmege cesâret edemedi.
Kapıyı bırakıp, serây dıvârını deldiler. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” Kur’ân-ı azîm ve Fürkân-ı kerîm okurlar
idi. Okurken sehîd eylediler (El hükmülil vâhidil Kahhâr). (Innâ
lillah ve innâ ileyhi râciûn). Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” vefât etmeden evvel hazret-i imâm-ı Alîye haber
verdiler. Acele ile kalkıp, hazret-i Osmânın yanına gitdi.
Imâm-ı Hasen ve imâm-ı Hüseyni görüp, onları tekdîr edip,
içeri hazret-i Osmânın yanına vardı. Mubârek hâtırını sordu.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hâline sükr edip, dedi
ki, yâ Alî! Bu benim basıma gelecegini beni bilmez mi zan
edersin! Yoksa, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bana bildirmedi mi zan edersin. Yâ Alî! Lutf edip,
benden ötürü bir kimseye zarar etmiyesin. Bu gece Peygamberimiz
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda
gördüm. Bana buyurdu ki; (Yâ Osmân! Bu gece bizim yanımızda
iftâr edersin!) Yâ Alî, on nesneyi sakladım. Mahrem hazîne
gibi kimseye açmadım. O on nesneyi bu üslûb üzere takrîr
buyurdular: Ben islâmın üçüncü halîfesi oldum. Fahr-il kevneyn
ve Resûl-i sekâleyn Peygamberimiz “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin iki kerîme-i muhteremelerini
almak, hiç kimseye müyesser olmamısdır. Bana müyesser oldu.
Tegannî etmedim. Bütün ömrümde tegannî etmek istemedim.
Tegannî edilen yere bile ugramadım. Îmâna geldikden
sonra zinâ etmedim. Evvelden de zinâ etmemisdim. Îmâna geldikden
sonra, hırsızlık etmedim. Evvelden de etmemisdim.
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
bî’at edip, mubârek eline elim yapısdıkdan sonra, sag elimi av-
– 219 –
ret yerime uzatmadım. Bir Cum’a günü geçmedi ki, ben bir köle
âzâd etmis olmıyayım. Eger hâzır köle bulunmaz ise, sonra
bir köle alıp, getirip, âzâd ederdim. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin zemân-ı serîflerinden beri
benim basıma gelecegi bilirdim. Lâkin kimseye açmazdım. Bu
üslûb ve bu tertîb üzerine yedi mushaf-ı serîf yazdırıp, bütün
mu’minleri ihtilâf etmekden kurtarıp, herbirini bir iklîme
[memlekete] göndermek bana müyesser oldu.
Yirmidördüncü Menâkıb: Emîr efendi buyurdular ki, hazret-
i Osmân bin Affânın “radıyallahü teâlâ anh” mubârek hattı
serîfleri ile yazdıgı mushaflardan üç dânesini gördüm. Birini
Sâmda, birini Yemende ve birini Mısr Iskenderiyyesinde. Ammâ,
ba’zılarından nakl olunur ki, bu mushafların üçünde de meâl-
i serîfi (... Onlara karsı sana Allahü teâlâ kâfidir, yeter..) olan
Bekara sûresi 137.ci âyet-i kerîmesinde sehîd etdikleri vakt,
mubârek kanı damlamıs. Lâkin ba’zılarından da rivâyet olunur
ki, su ânda kelâm-ı serîflerin birisinde adı geçen âyet-i kerîmede
mubârek kanı tâze, sanki henüz damlamısdır. Allahü teâlânın
hikmeti, Emîr efendi huzûruna bir kaç def’a varıldı. Ammâ
bu haberin sıhhatini sormak müyesser olmadı. Lâkin bu kadar
kerâmeti, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
yüce sânı için acâib degildir.
Yirmibesinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, menâkıb-ı hazret-
i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” bâbının haseninde rivâyet
olunmusdur. Semâme tebni Cezemîl Kuseyrî dedi ki: Ben Yevmüddâra
hâzır oldum. Yevmüddâr, hazret-i Osmânın katl olundugu
güne derler. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, serâyını
muhâsara edenlerin hâlini anladı. Onlara hitâb edip, buyurdular
ki: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ve de islâma
yemîn ederim ki, siz bilmez misiniz, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Medîneye geldi. Medîne-i Münevverede
Rûme kuyusundan baska tatlı su yokdu. Buyurdular
ki, (Rûme kuyusunu kim satın alır, kendi kovası ile müslimânların
kovasını bir tutarsa, onun Rûme kuyusundaki kovasından
Cennetdeki kovası hayrlı olur.) Kendi hâlis malımdan o kuyuyu
satın aldım. Siz bugün o kuyunun suyunu içmekden beni men’
edersiniz. Hattâ deryâ (deniz) suyu gibi tuzlu su içerim. Hep-
– 220 –
si dediler ki: (Evet öyledir). Rûme, bir kuyunun adıdır. Medîne-
i Münevverenin altı mil mikdârı uzagında bir kuyudur. O
kuyu küçük vâdi’dedir. Zîrâ, Medîne-i Münevverede iki vâdi’
vardır. Büyük vâdi’de olan Azîze kuyusudur.
Sârih Gürânî “rahimehullah” Ibni Abdülberden nakl etmisdir
ki: Medîne-i Münevverede bir yehûdînin agzı örülü bir kuyusu
var idi. Suyu gâyet tatlı idi. Suyunu satardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki:
(Rûme kuyusunu kim alır, kendi kovasını müslimânların kovası
ile berâber tutarsa, Cennetdeki kovası bundan hayrlı olur.)
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” varıp, kuyuyu yehûdî
ile pazarlık etdi. Yehûdî kuyunun temâmını satmakdan imtinâ
etdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” da, yarısını aldı.
Nöbet yolu ile, bir gün Osmânın “radıyallahü anh” olacak, bir
gün yehûdînin olacakdı. Hazret-i Osmân nöbetini sebîl ve sadaka
etdi. Yehûdî ücret ile satardı. Müslimânlar da hazret-i Osmânın
nöbeti geldikde, iki günlük su alırlardı. Yehûdînin nöbetinde
aslâ ugramazlar idi. Yehûdînin pazarı kesâda ugrayınca,
diger yarısını da satmak istedi. Diger yarısını da Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri ondan satın aldı. Evvelki yarısını
yehûdîden oniki bin dirheme almısdı. Diger yarısını da sekiz
bin dirheme aldı. Temâmını sebîl etdi.
Yine hazret-i Osmân muhâsara edenlere hitâb edip, buyurdu
ki, Allahü teâlâ hazretlerine ve islâma yemîn ederim ki, siz
bilmez misiniz. Mescid dar geliyordu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Falanın yerini kim satın
alıp, Mescide katarsa, o yerden dahâ iyisine Cennetde kavusur.)
O yeri has malım ile satın aldım ve Mescide ilhâk etdim
[katdım]. Siz bu gün beni o mescidde iki rek’at nemâz kılmakdan
men’ ediyorsunuz. Dediler, evet öyledir. O yine buyurdu
ki, yemîn ederim Allahü tebâreke ve teâlâya ve islâma ki, Tebûk
gazâsında, islâm askerini kendi malımdan techîz etdigimi
bilmiyor musunuz? Dediler; evet, biliyoruz! Yine buyurdu ki,
yemîn ederim Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ve islâma
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Mekke-i Mükerremeden
Sebîr adlı daga çıkdılar. Ebû Bekr ve Ömer ve ben
de berâber çıkdım. Dag harekete geldi. Hattâ tasları döküldü.
– 221 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek ayagı ile
daga vurup, buyurdular ki, (Sâkin ol yâ Sebîr! Senin üzerinde
bir Nebî ve bir Sıddîk ve iki sehîd vardır.) Bunu bilmez misiniz.
Dediler, evet, biliyoruz! Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” dediler ki, (Allahü ekber! Kâ’benin Rabbine yemîn ederim
ki, ben sehîdim.) Allahü ekber sözünü, hayretde olan kimse
hasmını ilzâm ve ona tepki seklinde söyler. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” o vakt, hasmlarını izhâr edip, kendisinin
hak üzere olup, hasmlarının bâtıl üzerine oldugunu, onlar
kendi dilleri ile ikrâr etdiler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Sebîr dagı üzerinde iki sehîd buyurduklarının
birisi hazret-i Ömer, birisi hazret-i Osmândır “radıyallahü
teâlâ anhümâ”. Yine hasmlara hitâb edip, dedi, Kâ’benin
Rabbi hakkı için siz sâhid olunuz ki, muhakkak ben sehîdim.
Üç def’a böyle buyurdular:
(Mesâbîh-i serîf)den yine o bâbda nakl olunmusdur: Süheyl
der ki, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” dâr gününde bana
dedi ki, muhakkak Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri benden ahd aldı. Ben o ahd üzerine sabr ediciyim.
Ya’nî bana vasıyyet buyurdular ki, sabr edeyim. Mukâtele
etmiyeyim.
Yirmialtıncı Menâkıb: Adî bin Hâtem “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmisdir: Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” hazretlerinin
sehîd oldugu gün bir nidâ isitdim. (Yâ Osmân bin Affân!
Râhatlık ve se’âdet ile, Rabbini gadabsız bulman ile, gufrân
ve rıdvân ile müjdeliyorum.) Etrâfıma bakdım. Bir kimse
görmedim. (Sevâhid-ün nübüvveden) alınmısdır.
Yirmiyedinci Menâkıb: Yine adı geçen kitâbdan terceme
olundu. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sehâdet serbetini
içdi. Üç gün mubârek cenâzesi durup, defn olunmadı. Üç
günden sonra, hâtıfdan (gaybdan) bir ses geldi ki, (Osmânın cenâzesini
defn edin. Nemâzını kılınız ki, muhakkak Hak Sübhânehü
ve teâlâ ve tekaddes hazretleri ona salevât eyledi, ya’nî
rahmet eyledi,) diyordu.
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” üç günden sonra, Bakî’ tarafına defn olun-
– 222 –
maga giderken, arkalarından bir büyük bulut hâsıl oldu. Cenâze-
i serîf ile gidenlerin yüreklerine korku düsüp, az kaldı ki, cenâzeyi
bırakıp, gideceklerdi. O bulutun içinden bir ses, (korkmayınız,
meyyiti bırakıp gitmeyiniz ki, biz de bu mubârek meyyitin
nemâzını kılmaga geldik,) diyordu. Meger onlar melekler
imis. Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” nemâzını kılıp,
vücûd-ı serîflerini ziyâret etmek için gelmisler. Bu da (Sevâhidün
nübüvve)den terceme olunmusdur.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” sehîdlik rütbesine nâil oldukdan sonra, Fahr-ül kevneyn
ve Resûl-üs sekaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin Mescid-i serîflerinin üzerinde, üç gün üç gece cinnîler
gelip, aglayıp, feryâd ve figân eylediler. Cümle halk bunların
feryâd ve figânlarını isitdiler. Bu da hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” büyüklügüne isâretdir. (Sevâhid-ün nübüvve)
den terceme olundu.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” sehâdet mertebesine kavusup, âhırete sefer etdikden sonra,
Medîne-i münevverede halîfelerin oturması vâki’ olmamısdır.
Allahü teâlânın rızâ-ı serîfleri olmamısdır. Zîrâ hazret-i
imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” halîfe olunca, rey’i serîfleri
öyle oldu ki, Kûfe sehrine yerlesdiler. Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” Medîne-i münevvereden Kûfe sehrine varıp,
orada yerlesmeleri, onun, Resûlullahın huzûrunda izzeti ve
kadri olmadıgı sekliyle kıyâs etmemelidir. Hâsâ öyle degildir.
Nihâyet ezelde böyle mukadder olmus ki, hazret-i imâm-ı Alî
“kerremallahü vecheh” Hak sübhânehü ve teâlânın nusret ve
inâyeti ile, Kûfe sehrine varıp, etrâfındaki memleketleri feth
edip, oraları koruması ezelde takdîr olunmusdur.
Otuzbirinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ
anh” bir büyük kerâmeti de sudur. Hazret-i Osmânın sehâdetine
gelinceye kadar bu ümmet arasında fitne yok idi. Hazret-i
Osmân sehîd oldu. Dünyâ fitne ile doldu. Fitnenin sonu Deccâl
ile hitâm [son] bulsa gerekdir. Hazret-i Osmânın sehâdetinden
bir kimsenin gönlüne bir zerre kadar sürûr gelse, eger o kimse
Deccâla yetisirse, ona tâbi’ olup, kâfir olmasından korkulur.
Eger Deccâla yetismezse, kıyâmet günü hasr oldukda, Deccâl
– 223 –
ile hasr olmakdan korkulur. Neûzü billâhi teâlâ. Allahü teâlâ
hazretleri, müslimânları, Sahâbe-i kirâma zerre mikdârı kalblerinde
kin ve düsmanlık olmakdan ve husûsî ile hulefâ-i râsidîn
hazretleri hakkındaki düsmanlıkdan hıfz eylesin “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”!
Otuzikinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de diyor ki: Ibni
Sa’îd-ül Gaffârî derler bir kimse var idi. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” sehâdet serbetini içdikden sonra,
se’âdethânelerine girdi. Orada Sultân-ı kâinâtdan “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kalmıs bir asâ var idi. Onu alıp, dizine
dayayıp, kırmak istedi. Orada hâzır olanlar, çagırısıp, sakın
ola ki, bu mubârek asâyı kırma, zîrâ, Fahr-i âlem hazretlerinden
kalmısdır, dediler. O da asâyı kırmadı. Lâkin küstâhlık
edip, hazret-i Osmânın harem-i hâslarına [evine] girip, o mubârek
asâyı kırmak kasd etdigi için, o kimsenin ayagına bir
hastalık zuhûr edip, günden güne artdı. Senesine varmadı, öldü.
Hak Sübhânehü ve teâlâ gayûrdur [gayretlidir]. Dostlarına
ihânet edenlerin dünyâda olsun, âhıretde olsun, haklarından
gelir.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1335 Sun, 11 Oct 2020 18:06:36 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1335 Üçüncü Halîfe Osmân Zinnûreyn “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzüçüncü Menâkıb: Büyüklerden birisi rivâyet eder.
Kâ’be-i serîfi tavâf ederken bir a’mâ gördüm. Hem tavâf ediyor
ve hem de, (Yâ Rab! Bilirim ki, günâhım afv olunmaz!) diyordu.
Ben de ona, böyle bir yerde, böyle söz söylenir mi, dedim.
O da dedi ki: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sehîd
olunmazdan evvel bir arkadasım ile, hazret-i Osmân sehîd oldukdan
sonra, yüzüne bir tokat vuralım diye yemîn etdik. Sehâdet
serbetini içdi. Ben ve arkadasım hazret-i Osmânın yanına
vardık. Gördük, mubârek bası hâtununun yanında, örtülmüs
durur. Arkadasım hâtununa dedi ki, aç yüzünü, Onun yüzüne
tokat vurmaga ahd eyledik. Hâtunu dedi ki, Allahü teâlâ
hazretlerinden korkmaz mısınız. Peygamber “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin sohbetini anmaz mısınız. Hazret-
i Peygamberin iki muhterem kerîmesini aldıgını fikr etmez
misiniz. Ben hicâb edip, geri döndüm. Arkadasım orada kalıp,
vardı, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” mubârek basını
açıp, nûra gark olmus yatarken, mubârek gül yanagına, kuruyacak
bir eliyle tokat vurdu. Hazret-i Osmânın hâtunu, elle-
– 224 –
riniz kurusun ve gözleriniz kör olsun dedigi gibi, o ânda, kapıdan
dısarı çıkamadan gözlerimiz kör oldu. Ve ellerimiz kurudu.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîfine
nihâyet yokdur. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Hazret-i Zeydden rivâyet olunur ki, hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” katline kasd edenlerin temâmı az zemânda
cünûna mübtelâ olup [aklını kaçırıp], helâk oldular. Abdüllah
bin Mubârek “rahmetullahi teâlâ aleyh” bu haberi isitdigi zemân
(Delilik onlar için azdır) buyurmusdur.
Otuzdördüncü Menâkıb: Bir gün bir kervân Mekke-i Mükerremeye
ticârete giderken, Medîne-i Münevvereye ugradı.
Allahü teâlânın hikmeti, kervân halkı hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” kabrinin yanında mola verdiler. Kervân
halkı birbiri ile, bu gece hazret-i Osmânı ziyâret etmek için
müsâvere etdiler. Ertesi günü Sultân-ı kâinât “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini de ziyâret edeceklerdi. Bütün
kervân halkı, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” kabrini
ziyâret için abdest aldı. Meger içlerinde bir râfizî varmıs.
Lâkin onu bilmezlerdi. Buna da teklîf eylediler. Bin dürlü behâne
bulup, ziyârete gitmedi. Çadırlardan kervân halkı gitdikden
sonra, bir büyük arslan geldi. O râfizîyi basından kavradı.
Yir iken, kervân halkı ziyâretinden döndüler. Çadırlarına gelip,
gördüler ki, bir büyük arslan, arkadaslarının basını kemirir.
Aslan bunları görünce, râfizînin murdâr lesini çadırdan dısarı
çıkarıp, fasîh lisân ile, kervân halkına dedi ki, hazret-i Osmânı
sevmiyenin sonu budur. Murdâr lesi daga dogru sürüye
sürüye alıp gitdi.
Otuzbesinci Menâkıb: Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Hazret-i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” katl
edenler pismân olup, mescidde pismânlıklarını anlatırken, semâ
[gök] yüzünden bir sahs zuhûr etdi. Elini uzatıp, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hücre-i serîfesinden
bir mushaf çıkarıp, bu sözü söyledigini gördüm. (Muhammed
aleyhisselâm, dîninde ayrılık çıkaran ve böylece fırkalara
ayrılmaga sebeb olan kimselerden uzakdır. Böyle oldugunu
bilmiyor musunuz.)
– 225 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:15
Sehîd olduklarında sekseniki yasında idi. Bakî’de defn olunup,
rahmet-i rahmâna kavusdu “radıyallahü teâlâ anh”. Allahü
teâlâ hasra ve kıyâmete kadar ondan râzı olsun! Ma’lûm ola
ki, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” fazîletlerinden bu
zikr olunan, deryâdan katre ve günesden zerre mesâbesindedir.
Dahâ genis ma’lûmât edinmek isteyen dahâ önce zikr olunan o
iki kitâba mürâce’at etsin. “Sallallahü alâ seyyidinâ Muhammedin
ve âlihî ve sahbihî ecma’în.”
Otuzaltıncı Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
sânları ve serefleri için nâzil olan âyet-i kerîmeler:
1– Islâm dîni yayılmaga baslayınca, her tarafdan arablar Medîne-
i münevvereye gelmege basladılar. Mescid-i serîf dar oldugu
için, gelenler yer bulamadıgından sahrâda çadır kurup, oturdular.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Her kim bu bizim mescidimizi, bir zrâ’ dahî büyültürse,
Cennet onun içindir.) Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, yâ Resûlallah! Benim malım ve mülküm sana fedâdır.
Ben kemter kulun [kölen] genisleteyim, dedi. Sonra kırk
zrâ’ genisletdi. Allahü teâlâ hazretleri, meâl-i serîfi; (Allahü teâlânın
mescidlerini, ancak Allaha ve âhıret gününe inanan, nemâz
kılan, zekât veren ve yalnız Allahü teâlâdan korkan kimseler
ta’mîr eder. Bu vasfdaki kimselere Cennete götürecek amelleri
yapmak lâzım olur) olan Tevbe sûresi onsekizinci âyet-i kerîmesini
gönderdi.
2– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, müslimânlara, birbirinizle
ittifâk edip, mallarınızın bir mikdârını vâcib ve bir mikdârını
tetavvu’ olarak Allah yolunda harc edin, buyurmusdu.
Onlara, ittifâklarının netîcesinin bereketinin nasıl olacagını ve
onun sevâbının haddi [mikdârı] ne kadar olacagını beyân buyurmus,
meâl-i serîfi, (Müslimânlardan mallarını cihâd veyâ dahâ
baska hayrlı isler gibi, Allahü teâlânın gösterdigi yolda sarf
etmeleri, bir dâneyi tarlaya ekip, bundan yedi basak ve her bir
basakdan yüz dâne almaga benzer. Allahü teâlâ diledigi kimselere
bu kat kat artdırmagı veyâ dahâ fazlasını kulun malını dagıtmasındaki
ihlâsı nisbetinde, sevâbını on, yetmis, yediyüz veyâ
dahâ fazla katları kadar artdırır. Allahü teâlâ vasi’dir. Alîmdir.
Allah yolunda mal sarf edenler, sarf etdiklerinde men’ ve
– 226 –
ezâ etmiyenler, Rablarının yanında büyük sevâblara kavusurlar.
Onlar için, âhıretde korku ve dünyâ islerinde üzüntü yokdur.)
olan, Bekara sûresi 261, 262.ci âyet-i kerîmeleri ile bildirmisdir.
Minnet, ni’meti yâd etmekdir. Söylemek ve saymak yolu ile
basa kakmak, o ni’metin sevâbını kesmege sebeb olur. Bunun
azı odur ki, bir kimseye in’âm ve ihsân eder. Sonra onu o kimsenin
istemedigi yerde yâd eder. Veyâ onun akebinde bir söz
söyler ki, o kimseye hos gelmez. Veyâ nice kerre sana in’âm etdim,
hiç sükrünü etmedin diye söyler. Bir kimseye hiçbir seyi
vermemek, ona birsey verip de, sonra minnet etmekle rencîde
etmekden iyidir. Zeyd bin Islâm der ki: Babam bana dedi ki,
(bir kimseye bir sey verdigin zemân, böyle bilesin ki, ona senin
selâmından bir nesne gönlüne gelir. Selâmı ondan geri tut. Tâ
ki, o ni’met halâs kalsın.) Ebû Esâmenin yanına bir kadın geldi
ve dedi ki, hakîkat üzere gazâ eden bir mertden bana haber
ver ki, bir okum vardı, ona vereyim. Ebû Esâme dedi: Allahü
teâlâ bulundugun cem’iyyetde seni mubârek etsin ki, onları;
dahâ vermezden evvel rencîde etdin. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri, kulları üzerine, iyilik edip, basa kakmayı, verdigi
ni’meti verdigini söylemegi harâm etmisdir. Ni’meti yâd ederken
basa kakmamalı, karsısındakine magrûr olmamalıdır. Hak
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kullara ni’met verir ve onlara
minnet eder. Allahü tebâreke ve teâlânın minneti yâd etdirmek
ni’meti olur. Böylece o kimse, birsey verince magrûr olmamalıdır.
Meâl-i serîfi, (Mallarını cihâd ve hayr islerinde Allah için
harcayanlar...) olan Bekara sûresinin 262.ci âyet-i kerîmesi Osmân
bin Affân, Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerinin sân-ı serîfleri için nâzil olmusdur. Abdürrahmân
bin Avf, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-ı serîflerine, dört bin dirhem ile geldiler. Dedi ki, yâ Resûlallah!
Yanımda sekiz bin dirhem var idi. Dört bin dirhemini
ıyâlime nafaka için alıkoydum. Dört bin dirhemini getirdim.
Allahü teâlâ hazretlerine karz-ı hasen [ödünç] verdim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Allahü tebâreke
ve teâlâ verdigine ve hem de ıyâlin için alakoyduguna be-
– 227 –
reket versin. Fekat Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Tebûk gazâsında
buyurdular ki, techîzatı olmıyan herkesin techîzatını almak
benim üzerime olsun. Bin deve yükü ile gâzîlerin techîzâtına
sarf etdi. Allahü teâlâ bu âyet-i kerîmeyi onların sânları
için gönderdi. Abdürrahmân bin Sümre “radıyallahü teâlâ anh”
der ki: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” bin kırmızı altın getirdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin kucagına
dökdü. Dahâ önce de beyân olunmusdur. Hazret-i Habîb-
i ekrem mubârek eli ile o altınları döndürüp, buyurdular ki,
(Affân ogluna, bugünden sonra her ne ederse, ziyân etmez!)
Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini gördüm. Mubârek
ellerini kaldırmıs, Osmâna söyle düâ buyururdu: (Yâ Rabbî!
Ben Osmândan râzıyım. Sen de râzı ol!) Böylece, sabâh
oluncaya kadar düâ buyurdular.
3– Asagıdaki âyet-i kerîmenin inis sebebi sudur: Hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” gündüz oruc tutardı. Gece nemâz
kılardı. Her gece iki rek’at nemâz kılardı. Bir rek’atinde
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın temâmını okurdu. Bir rek’atinde bin
(Kul hüvallahü ehad) sûre-i serîfesini okurdu. Hak sübhânehü
ve teâlâ bu âyet-i kerîmeyi irsâl buyurdu. (Bütün gece secde
edip ve ayakda durup, devâmlı ibâdet ve itâ’at eden ile isyân
eden bir olur mu. O âhıret azâbından korkar. Rabbinin rahmetini
ümîd eder. Ey Resûlüm, de ki, hiç bilen ile bilmiyen bir olur
mu. Nitekim devâmlı itâ’at eden ile isyân eden de bir degildir.
Bildirdiklerimize ancak akl sâhibleri kıymet verir.) [Zümer sûresi
dokuzuncu âyet-i kerîmesi meâli.] Bu âyet-i kerîme, Ammâr
bin Yâser “radıyallahü teâlâ anh” sânı ve Huzeyfe tebni
Mugîre el Mahzûmî sânı içindir. Müfessîrlerin çogunun kavlince;
Osmân ibni Affân “radıyallahü teâlâ anh” sânı için nâzil olmusdur.
4– Bu âyet-i kerîmenin nâzil olmasına sebeb o idi ki, Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hayrât etmekde, nemâzda ve orucda ve
mal vermekde devâmlı idi. Allahü teâlâ hazretleri, onun yüksek
sânı için, meâl-i serîfi, (Sübhesiz ki, kendilerine bizden se’âdet
îcâb etmis olanlar, iste bunlar Cehennemden uzaklasdırılmıslardır.
Cehennemden uzaklasdırılan O Cennetlikler, Cehenne-
– 228 –
min hısıltısını bile duymazlar. Bunlar canlarının istedigi seyler
içinde ebedî olarak kalıcıdırlar. O en büyük korku (sûra üfürülüs
ânı) bunları mahzûn etmiyecek, kendilerini melekler söyle
karsılayacaklar: Iste bu size dünyâda va’d edilen mutlu gündür!)
olan Enbiyâ sûresi 101, 102 ve 103.cü âyet-i kerîmelerini
gönderdi. Bir rivâyetde gelmisdir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bu âyet-i kerîmeyi okudular. Sonra buyurdular ki,
ben onlardanım. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân ve Talha ve Zübeyr
ve Sa’îd ve Abdürrahmân “radıyallahü anhüm” da onlardandır.
Âlimlerin çogu, bu âyet-i kerîme, Osmân bin Affân
hakkında nâzil olmusdur, dediler.
5– Diger âyet-i kerîmede Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
buyurdu ki: (Sâlih mü’min olanlar, Allahü teâlânın harâm etmedigi
seyleri yimelerinde zarar yokdur. Ancak harâmlardan
sakınmaları, îmânlı olmaları ve amel-i sâlih islemeleri lâzımdır.
Bundan sonra, kendilerine harâm olan seylerden sakınır, harâm
olduklarına inanırlar. Ve dahâ sonra bütün günâhlardan
devâmlı sûretle sakınır, güzel amelleri arasdırıp, onları yaparlarsa,
muhsin olurlar. Allahü teâlâ, muhsinleri, ihsân edenleri
sever.) [Mâide sûresi 93.cü âyet-i kerîme meâli.] Emîr-ül
mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurur ki: Bu
âyet-i kerîme, Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hakkında gelmisdir.
Otuzyedinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh”
üstünlükleri hakkında bildirilen hadîs-i serîfler ve haberler hakkındadır:
1– Isnâd ile Ebû Karfesadan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunmusdur. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” meclis-i serîflerinde bir cemâ’at oturmuslardı. Ben de
onların içinde bir zemân oturdum. Sonra, Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” meclis-i serîflerine dâhil oldular. Bir kösede oturdular.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Yâ Osmân! Bana yakın ol.) Biraz yaklasdılar. Yine buyurdu
ki: (Bana yakın ol!). O mertebe yakın oldu ki, Osmân “radıyallahü
anh” hazretlerinin dizi, Habîbullah hazretlerinin
mubârek dizine ulasdı. Osmânın yakasının bagı açık göründü.
Mubârek eli ile yakasını bagladı. Ve yüzüne bakdı. Mubârek
– 229 –
gözleri yas ile doldu. Sonra buyurdu, (Yâ Osmân! Önünde büyük
is olacagını bil! Sen kıyâmet gününde benim havzıma erisenlerin
evveli olursun! Senin damarlarından kan revân olur.
Rengi kan rengi olur. Kokusu misk kokusu olur. Ben ki, Resûlüm!
[Sana] Sübhânallah! Sana bunu kim etdi, derim. Sen, falan
ve falan etdi, dersin. Orada bir nidâ edici, Arsdan nidâ
eder ki, biliniz ki, Osmân bin Affân, pâdisâh ve emîr, dehr
[dünyâ] sürülmüs üzerine. Sonra, senin ile Allahü teâlâ ve tekaddes
arasındaki perde kalkar. Sana Allahü teâlâ tecellî edip,
buyurur! Yâ Osmân! Seni öldürenler hakkında ne düsünürsün.
Sen dersin ki, yâ Rab! Eger Sen onları azarlar isen [cezâlandırır
isen], ben de azarlarım. Eger Sen onları afv edersen,
ben de afv ederim.)
2– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” der ki, biz muhâcirlerden
bir cemâ’at, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
ı serîflerinde oturmus idik. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân ve
Alî ve Talha ve Zübeyr ve Abdürrahmân bin Avf ve Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anhüm” onların arasında idi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Sizden
herkes, kendi dost ve yârinin yanına varsın!) Onlar da öyle yapdılar.
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Osmânın
yanına vardı ve onu kenârına aldı. Yüzünü öpdü ve buyurdu
ki: (Yâ Osmân! Sen benim dünyâda ve âhıretde dostumsun!)
3– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Osmân bin
Affâna “radıyallahü anh” buyurdular ki: (Ben Ümmü Gülsümü,
Allahü teâlâ tarafından vahy gelerek sana verdim.)
4– Ebû Imâmet-el Bahilî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: (Ricâlin [bir kisinin] sefâ’ati ile benim ümmetimden
Rebî’a ve Mudar kabîleleri mikdârı Cennete girer.) Rivâyet
ederler ki, o mert hazret-i Osmân bin Affândır “radıyallahü
teâlâ anh”.
5– Mugîre bin Sûbe’ rivâyeti ile gelmisdir. Mugîre tebni Sûbe
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Müsrikler Huneyn gazâsı
günü hezîmete ugradılar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
– 230 –
sellem” bir adama buyurdugunu isitdim: (Ey Allahın düsmanı.
Allahü tebâreke ve teâlâ sana bugz eder!) Mugîre der ki, yâ Resûlallah!
Bu o kisidir ki, Kureyse bugz eder. Buyurdu ki, (Evet,
Osmân bin Affâna bugz eder!)
6– Seddâd bin Evs “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim, buyurdu
ki: (Ben eshâbım arasında oturmusdum ki, Cebrâîl aleyhisselâm
benim önüme geldi. Beni sag kanadı üzerine aldı. Cennet-
i Adna iletdi. Cennet-i Adnda gezerken, bir elma elime
geldi. Ben o elmaya bakıp, te’accüb ederken, nâgah, o elma
sak olup, iki bölük oldu. Arasından bir hûrî dısarı geldi. Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretlerine tesbîh etdi. Öyle tesbîh etdi
ki, evvelden âhıre kimse öyle tesbîh etmemisdir. Ben dedim;
Sen kimsin. Dedi, ben hûrî’aynım. Allahü tebâreke ve teâlâ
beni arsın nûrundan halk etmisdir. Ben dedim, kimin içinsin.
Dedi, imâm-ı mazlûm Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ
anh” içinim.)
7– Zehrî rivâyeti ile, Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” bildiriyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bir gece kalkıp, gidiyordu. Hazret-i Osmân da ileride gidiyordu.
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki: Yâ Resûlallah! Bu
kimdir ki, bu sâatde senin önünden gitdi. Buyurdular ki, (Osmân
bin Affândır). Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, bu Ebû Amrdır,
ya’nî Osmândır. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”
buyurdular, (Evet yâ Cebrâîl. Siz Osmânı gökde de tanır mısınız!)
Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki: Yâ Resûlallah! O Allahü tebâreke
ve teâlâ hakkı için ki, seni halka hak Nebî gönderdi.
Günesin yer yüzünü aydınlatdıgı gibi, Osmân gökleri aydınlatır.
8– Abdürrahmân bin Ebî Leylâ rivâyet eder. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” Kanbere buyurdu ki, var mescidde yüksek
ses ile seslen. Hazret-i Osmânı seven kimse var mıdır. Kanber
varıp nidâ etdikde, bir kisi kalkıp dedi ki, ben hazret-i Osmânı
severim. Kanber dedi ki, gel, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” seni çagırır. O kisi kalkıp, emîr-ül mü’minîn
Alînin huzûruna geldi. Emîr-ül mü’minîn buyurdu ki, Osmânı
sever misin. Dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn, Allahü tebâreke ve
– 231 –
teâlâ hazretlerinin izzet ve azameti hakkı için, ben hazret-i Osmânı
kendi cânımdan dahâ çok severim. Bir vakt Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna varmısdım. Dedim
ki, yâ Resûlallah! Bana birsey ver ki, bir hanım almısım, hiçbir
nesne yokdur ki, onun mehrini vereyim. Resûlullah hazretleri,
bana bir vekiyye altın verdiler. Bir vekiyye kırk dirhem kıymetinde
altın idi. Ebû Bekr de bir vekiyye verdi. Ömer de bir vekiyye
verdi. Osman iki vekiyye verdi. Yâ Osmân, Resûlullah ve
Ebû Bekr ve Ömer bir vekiyye verdiler. Sen niçin iki vekiyye
verdin, dedim. Hazret-i Osmân dedi ki, bir vekiyye kendimden
ötürü, bir vekiyye, Alî bin Ebû Tâlibden ötürü verdim ki, o vakt
onun hâzır bir nesnesi yokdu ki, sana versin. Ondan sonra dedim
ki, yâ Resûlallah! Bu malın bereketi olması için, bana düâ
et. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Bu
malın bereketi nasıl olmaz ki, bunu sana Peygamber ve Sıddîk
ve iki sehîd verdi.) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu
isitdigi zemân çok sevindi ve buyurdu ki, (dogru söyledin) “radıyallahü
teâlâ anh”.
9– Sa’d bin Ibrâhîm rivâyet eder. Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh”, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûrlarında oturmusdu. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhümâ”
hazretleri geldiler. Server-i âlem onları gördü. Buyurdu ki:
(Yâ Alî! Bu ikisi, ya’nî Hasen ve Hüseyn, Cennet gençlerinin
büyükleridir [üstünleridir]. Onların babaları onlardan yüksekdir.
Osmân bin Affân, Ibrâhîm Halîl-ür-rahmân aleyhisselâma
benzer.)
10– Dogru haber ile gelmisdir. Muhârık bin Semâme, kız
kardesi Ümmü Gülsüme söyledi ki, mü’minlerin anası Âisenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” huzûr-ı serîflerine var. Benden selâm
söyle. Ümmü Gülsüm der ki, hazret-i Âise-i Sıddîkanın huzûruna
vardım. Dedim ki: Senin ogullarından birisi sana selâm
eder. Buyurdu ki: Allahü tebâreke ve teâlânın selâmı ve rahmeti
onun üzerine olsun. Ben dedim: Cenâbınızdan ricâ ederim
ki, hazret-i Osmân bin Affân hakkında, bir hadîs-i serîf
nakl buyurunuz ki, onu sehîd etdikleri vakt, herkes bir söz söylediler.
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdu ki: Ben sehâdet
ederim ki, bir soguk gecede, Osmân bin Affânı, bu ev içinde,
– 232 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
gördüm. Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm vahy getirdi. Vahy gelince,
Resûlullah üzerine bir agırlık inerdi. Nitekim, Hak Sübhânehü
ve teâlâ haber verir. (Biz senin üzerine vahy ederiz.
Ya’nî Kur’ân ki o, her ne kadar dil üzerinde hafîf ise de azametde
agırdır.) Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
mubârek elini Osmânın arkasına vurup, buyurdu ki, (Bu makâm
kime müyesser olur. Allahü teâlâ hazretleri bu makâmı
Peygamberlerinden baska hiç kimseye vermemisdir. Ancak, o
kimseye vermisdir ki, fazlaca ikrâm edendir. Her kim ki, Osmâna
yaramazlık söyler ise, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
la’neti onun üzerine olsun.)
11– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Hazret-i Lût aleyhisselâmdan sonra, hanımı ile, Allahü
teâlâ yolunda ilk hicret eden Osmân bin Affândır “radıyallahü
teâlâ anh”. Allahü teâlâ bilir ki, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, Mekkeden Medîneye, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna hicreti
yalnız yapmıslardır. Hazret-i Osmân, ehli ve ıyâli ile berâber
hicret etmisdir.
12– Yûsüf bin Abdüllah bin Selâm rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, (Ben; Allahü tebâreke ve
teâlâ huzûrunda, Osmânın düsmânlarının hasmıyım) buyurmusdur.
13– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir hadîs-i
serîflerinde buyurmuslardır ki, (Biz Osmân bin Affânı, Allahü
teâlâ katında halîl ve kerîm olan babamız Ibrâhîm aleyhisselâma
benzetiyoruz.)
14– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Osmân benim ümmetimin
en hayâlısı ve en çok ikrâm edenidir.)
15– Kelîb bin Velîd, Ibni Melbekeden rivâyet eder. Abdüllah
ibni Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” huzûruna bir adam
geldi ve sordu: Osmân ibni Affân “radıyallahü teâlâ anh”
– 233 –
Bedr gazâsına hâzır oldu mu? Abdüllah hazretleri buyurdu ki,
hâyır olmadı. Bî’at-ı Rıdvâna hâzır oldu mu. Buyurdu ki: Hâyır
olmadı. Iki asker birbirine mülâki oldukları günde, yüz
döndürdü mü? [Uhud günü, dagılanlar arasında degil mi idi.]
Buyurdu ki, evet! O kisi kalkdı gitdi. Dediler, bu kisi sizden
ba’zı seyler sordu. Cevâbınızdan anladı ki, siz Osmânı zem etdiniz
[kötülediniz]. Buyurdular ki, acele o adamı geri döndürün.
Çagırdılar, geri döndü. Buyurdular ki, benden süâl etdigin
sözleri anladın mı. O sahs dedi ki, evet. Senden süâl etdim.
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Bedr gazâsına hâzır oldu mu.
Sen dedin, yok. Süâl etdim ki, bî’at-ı rıdvâna hâzır oldu mu.
Sen dedin, yok. Süâl etdim ki, Uhudda dagılanlar arasında mı
idi. Sen dedin, evet. Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Bedr gazâsına hazret-i Osmân hâzır olmadı,
ammâ, Allahü teâlânın ve Resûlünün hâcetinde [isinde] idi.
Hazret-i Resûlullah Osmânın nasîbini o gazâda ayırdı. Ondan
gayri hâzır olmıyanlara nasîb vermediler [hisse ayırmadılar].
Bî’at-ı Rıdvânda da, Osmân ona hâzır olmadı. Resûlullah hazretleri
Osmânı, Mekke-i Mükerremeye elçi göndermis idi. Eshâb-
ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” bî’at etdiler.
Resûlullah hazretleri kendi mubârek elinin birisini digerine
tutup, buyurdu ki, bu Osmânın eli olsun. Resûl-i ekremin mubârek
eli, Osmânın elinden üstündür. Allahü Sübhânehü ve
teâlâ, kelâm-ı kadîminde haber vermisdir. (Uhud gazâsında
iki asker karsılasdıgı zemân, arka çevirip dönenleri seytân igfâl
etdi [yanıltdı]. Allahü teâlâ onları afv etdi. Allahü teâlâ
günâhları afv edici ve cezâyı gecikdiricidir.) [Âl-i Imrân sûresi
155.ci âyet-i kerîmesi meâli.] Abdüllah bin Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” o sahsa buyurdu ki: Sakın ola ki, Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hakkında kötü düsünmiyesin. Buna gayret
et!
16– Abdüllah bin Mubârek, Ebû Mus’abdan, o da Yezîd bin
Ebî Lehebden rivâyet etmisdir. Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” ile kavga edenlerin cümlesi dîvâne [deli] oldular.
Abdüllah bin Mubârek der ki, onların Cehennemde tadacakları
azâb yanında delilikleri azdır.
17– Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder:
– 234 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ey Allahım! Muhakkak ki Osmân, rızânı taleb eder.
Sen de fadl ve keremin ile Osmândan râzı ol!)
18– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyeti
ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular: (Ey Allahım! Osmâna, kıyâmet gününün siddetinden
râhatlık ve kurtulus ver. Çünki, o bizi nice sıkıntılı günlerimizde
râhata kavusdurdu.)
19– Emîr-ül mü’minîn Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
rivâyet olunur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Eger kırk kızım olsa idi, cümlesini birbiri
ardınca, hiçbiri kalmayıncaya kadar Osmâna verirdim.)
20– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Muhakkak istedim ki, Eshâbımdan dört kimseyi
âleme göndereyim ki, halka Kur’ân-ı azîm-üs-sânı ta’lîm etsinler.
Bizden önce de Îsâ bin Meryem aleyhimüsselâm havârîlerini
halka göndermisdi.) Osmân bin Affânı, Abdüllah bin
Mes’ûdu ve Mu’âz bin Cebeli ve Ubeyy bin Kâ’bı “radıyallahü
teâlâ anhüm” gönderdiler.
21– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
buyurdular ki: (Ümmetimden büyük günâh isleyip, Cehenneme
gitmesi îcâb eden yetmis bin kimseye Osmân sefâ’at eder.
Allahü teâlâ onları Cennete gönderir.)
Otuzsekizinci Menâkıb: Kıymetli kitâblarda haber verilmisdir.
Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki: Birgün
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kerîmeleri ve hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” zevcesi
olan Rukayyenin “radıyallahü anhâ” huzûrlarına vardım.
Elinde bir tarak tutuyordu. Buyurdu ki, kıymetli babam Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri simdi yanımdan
gitdi. Bu tarak ile mubârek saçını ve sakalını taradım.
Bana buyurdular ki, (Yâ Rukayye! Ebû Abdüllah Osmân bin
Affânı nasıl buldun!). Ben dedim ki: (Hayr ile gördüm. Iyilik
ile gördüm!) Babam buyurdu ki: (Cümle Eshâbım arasında ah-
– 235 –
lâkı bana en çok benziyen odur. Osmâna hurmetde kusûr etme!)
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Zübeyr bin Harrâs rivâyet eyler.
Hazret-i Ömer “radıyallahü anh”; kızı Hafsayı “radıyallahü anhâ”
hazret-i Osmâna “radıyallahü anh” nikâhlamak istedi. Hazret-
i Osmân özr beyân eyledi. Hazret-i Ömer üzüldü. Bu haber
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine erisdi.
Hazret-i Ömere buyurdular ki: (Yâ Ömer! Kızını Osmândan
dahâ iyisi alacak. Ve Osmân Hafsadan iyisini zevce edinecek.
Sen kızını bana nikâh et! Ben de kızımı Osmâna nikâh edeyim!)
[Hafsa “radıyallahü teâlâ anhâ” hicretin üçüncü senesinde,
genç yasında, Bedr gazâsında bulunan Huneysden dul kalmıs
idi.]
Kırkıncı Menâkıb: Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Üç nesne vardır ki, her kim onlardan kurtulursa
muhakkak kurtulur. Benim vefâtım, Deccâlın ve hak üzere
olan halîfenin katli.) Ebû Hüreyre buyurdu ki, hak üzere olan
halîfenin kim oldugunu Leyse ve Ibni Lehî’aya sordum. Bu halîfe
Osmân bin Affândır “radıyallahü teâlâ anh”, dediler.
Kırkbirinci Menâkıb: Ukbe bin Âmir el Cühenî “radıyallahü
teâlâ anh” bildiriyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri birgün buyurdular ki: (Yâ Ebâ Bekr ve
Ömer! Sizin ikiniz, dünyâda ve âhıretde kardeslersiniz. Simdi
her ikiniz, birbirinize selâm veriniz ve müsâfeha ediniz.) Hazret-
i Ebû Bekr, hazret-i Ömerin elini tutdu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” tebessüm edip, buyurdu: (Yâ Ebâ
Bekr! Sen Ömerin önünce olursun!) Ya’nî dahâ önce halîfe
olursun. Sonra buyurdular. (Yâ Zübeyr ve Talha! Siz de geliniz.
Sizin aranızda da kardeslik vereyim. Her ikiniz, dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz. Simdi birbirinize selâm verip, müsâfeha
ediniz.) Nasıl buyurdu ise öyle yapdılar. Sonra buyurdu.
Ubeyy bin Kâ’b ve Abdüllah bin Mes’ûd da öyle yapdılar.
Sonra Ebû Ubeyde bin Cerrâh ve Sâlimi, ki Sâlim Ebû Huzeyfenin
kölesi idi, onlara da buyurdu. Onlar da öyle yapdılar.
Sonra Üsâme tebni Zeyd ile Ebû Hind öyle yapdılar. Ebû
Hind Haccâm ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sel-
– 236 –
lem” hazretlerinden hacâmat çekerdi. [Kanını alırdı.] Ve mubârek
kanını içerdi. Hazret-i Resûlullaha ziyâde muhabbetden
onların yanında kardeslik etdi. Onlar da öylece yapdılar.
Sonra Abdürrahmân bin Avf yüzünü hazret-i Osmân bin Affân
tarafına döndürüp dedi ki: (Innâ lillah ve innâ ileyhi râciûn!).
Bize ne olmusdur ve ne islemisiz ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri benim ve senin tarafımıza
iltifât etmedi. Allahü teâlâ hazretlerinin hısmından ve Resûlünün
azarından; yine Allahü teâlâya sıgınırız, dedi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onlar tarafına
bakıp, buyurdular ki: (Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin
izzi ve celâli ve kudreti ve azameti hakkı için, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri sizin üzerinize hısmlı [gadablı] degildir.
Ve Resûli de sizin üzerinize azarlı [sizi azarlamıs] degildir.
Allahü teâlâ ve Resûlü ve melekleri yanında ikrâm görenlerdensiniz!
Velâkin, ben sizi yâd etmek istedigim zemân, Hak
Sübhânehü ve teâlâ bir melek göndermisdir. Beni men’ etdi ve
dedi ki, onları sonra yâd et ki, onların ikisi de ganîdir [zengindir].
Ben de ondan dolayı sizi sonra yâd etdim. Bunun gibi, kıyâmet
gününde hesâb ederler. Fakîrlerin hesâbını evvel yaparlar.
Zenginlerin hesâbını sonra yaparlar. Ve sonra siz, dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz. Siz de birbirinize selâm verip,
müsâfeha ediniz.) Onlar da öyle yapdılar. Sonra Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Râzı oldunuz mu!). Onlar dediler ki: (Evet, râzı olduk. Allahü
teâlâ hazretlerine sükr ederiz ki, bizi rüsvâ etmedi.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Sizin üzerinize dahâ ilâve edeyim mi!) Evet, dediler. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu: (Siz ikiniz dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz! Cennetde benim kardesim Ilyâs
aleyhisselâmdır. Ilyâs aleyhisselâm, Allahü teâlâ hazretlerine
bütün halkın en sevgilisi idi. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Cebrâîl aleyhisselâmı Ilyâs hazretlerine gönderdi ki, Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretleri sana kardeslik verdi; bir kulun
halâsıyle ki, onu zulm ile öldürürler. Ben ki, Resûlullah olarak
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerini sizi sâhid tutarım ki, size
dünyâda ve âhıretde kardeslik verdim. Siz bugün cümlenin iyisisiniz.)
– 237 –
Kırkikinci Menâkıb: Dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sordular.
Cennetde berk [ısık, simsek] olur mu? Buyurdular ki, evet olur.
Osmân bin Affân bir kasrdan bir kasra giderken yüzünün nûru
ısık olur. Bundan dolayıdır ki, ona zinnûreyn derler. Ülemânın
ba’zının kavliyle, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” uzun
gecelerde tâ’at yapıp ve Kur’ân-ı azîm-üs-sân tilâvet etmekden
geri kalmazdı [ya’nî tilâvet ederdi]. Mubârek pehlûsunu yere
koymazdı. Mubârek gözü aglamakdan kuru olmazdı. Ahmed
bin Attâr “rahimehullahü teâlâ” bu ma’nâda su si’ri söylemisdir:
Yumuk durmakdan gözlerim kurudu,
Sanki göz kapaklarım kısa imis gibi.
Kapakları dikenle delik-desik olmus gibi,
Gözlerimin uyuyacak hâli yok.
Gece uzadıkça uzayınca derim ki,
Ey gecem, gündüz dahâ çok uzakda!
Kırküçüncü Menâkıb: Nu’mân bin Besîrden “radıyallahü
teâlâ anh” dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Içinizde hayâ
bakımından en sâdıkınız, Osmân bin Affândır.) Bu haber
zâhir delîldir ki, hiç kimsenin hayâ ve hicâbı bu ümmetde Osmân
bin Affânın “radıyallahü teâlâ anh” hayâ ve hicâbından
dahâ çok ve üstün degildir. Hazret-i Âdem aleyhisselâmın zemânından
bu zemâna gelene kadar, güzel ahlâkdan herkesde
zuhûra gelmisdir. O güzel ahlâkdan hayâ, o ahlâkların esreflerindendir.
Bu sözün ma’nâsı odur ki, hayrdan ve serden her
nesne ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri halk etmisdir,
onu çift halk etmisdir. Kur’ân-ı kerîm onunla nâtıkdır. (Her
seyden çift yaratdık...) buyurulmakdadır. [Zâriyât sûresi 49.cu
âyet-i kerîmesi meâli.] Açlıgı yaratdı. Toklugu onun çifti kıldı.
Sıhhati yaratdı. Hastalıgı ona çift kıldı. Fakîrligi yaratdı. Zengin
olmagı ona çift kıldı. Kimseye muhtâc olmamak ile, baskalarına
yük olmagı çift kıldı. Gönlü [kalbi] yaratdı. Rûhu ona
çift kıldı. Nefesi yaratdı. Râyihâyı ona çift kıldı. Dîni yaratdı.
Kemâli ona çift kıldı. (Bugün dîninizi temâm etdim!) [Mâide
– 238 –
sûresi 3.cü âyet-i kerîme meâli]. Dünyâyı yaratdı. Zevâli [yok
olmagı] ona çift kıldı. (Dünyâ malından yanınızda olanlar fânîdir.
Allahın indinde, Cennetdeki sevâb, oradakilerle bâkîdir!)
[Nahl sûresi 96.ci âyet-i kerîme meâli.] Topragı yaratdı.
Sükûnu [ızdırâbsızlıgı] onun çifti eyledi. Atesi yaratdı. Hareketi
onun çifti eyledi. Yer altını yaratdı. Darlıgı ve karanlıgı
onun çifti eyledi. Yeri yaratdı. Açılmagı, yayılmagı onun çifti
eyledi. (Allahü teâlâ sizin için arzı dösek yapmısdır. [Yeri genis
eyledi ki, üzerinde genis yollar açasınız.]) [Nûh sûresi 19.cu
âyet-i kerîme meâli.] Gökü yaratdı. Yüksekligi [mertebeyi]
onun çifti eyledi. (Yedi kat gökleri çok kuvvetli saglam kıldık.
Zemânla bozulmaz.) [Nebe’ sûresi 12.ci âyet-i kerîme meâli.]
Cenneti yaratdı. Maddî ve ma’nevî sıkıntıları ona çift kıldı. Nitekim
Seyyid-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Cennet, istenmiyen, sıkıntı veren seyler ile
örtülüdür. Cehennem de, sehvetler, arzûlanan seyler ile örtülüdür.)
Îmânı yaratdı. Hayâyı onun çifti eyledi. Çesidli haberlerde
gelmisdir. Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur
ki: (Hayâ ve îmân bir arada bulunur.) Ya’nî hayâ
ve îmânı birbirinin çifti eyledi. Lâkin hayâyı gözde yaratdı. Ne
kadar ki, hayâ gözdedir. Îmân da gönüldedir. Allahü teâlâ korusun,
hayâ gözden zâil olunca [gidince], îmân da gönül [kalb]
de za’îf olur. Bu ikisi de kat’î delîl ile sâbitdir. Sek ve sübhe
yokdur.
Osmân Zinnûreyn hazretlerinin zemânında, yeryüzünde ondan
fazîletli ve azîz, yüksek hâlli kimse yok idi. Osmân “radıyallahü
anh” hazretlerinin yüksek hâlleri ve hayâsı ve sehâveti ve
sâir menâkıbları sayısızdır. Hayâ, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin
sıfatlarındandır. Mahlûklara da bu sıfat gelmisdir.
Halka gelen o hayâ sıfatı birkaç çesiddir.
Birinci çesidi hayâ-i hacâletdir. Ya’nî utanmak seklindeki
hayâdır. Âdem alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm hazretlerinin
hayâsı gibi. Bugday dânesi yidi. Üzerinde elbise [Cennet
elbisesi] kalmadı. Hacil oldu [utandı], yüzünü döndürdü. Allahü
teâlâ hazretleri. (Bizden kaçıyor musun!), buyurdu. Hâyır,
yâ Rabbî! Elbiselerim çıkarıldıgı için utanıyorum. O utanmadan
dolayı yüzümü döndüm.
– 239 –
Ikinci nev’i, hayâ-i azametdir. Isrâfîl aleyhisselâmın hayâsı
gibi. Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular: (Isrâfîl her gün yetmis kerre
yüzünü kendi kanadı ile örter ve der ki, yâ ilâhel âlemîn! Ne yapabilirim
ki, herkes gibi sana lâyık bir secde ve bir rükû’ etmege
kâdir degilim.)
Üçüncü nev’i, heybet hayâsıdır. Melekler ve Nebîler hayâsı
gibi ki, (Yâ Rabbî! Seni tesbîh ve tenzîh ederiz. Sana hakkı ile
ibâdet edemedik), derler.
Dördüncü nev’i hayâ, hürmet ve hizmetdir. Mûsâ bin Imrân
alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm hayâsı gibi. Mûsâ aleyhisselâm
buyurdu ki: (Yâ Rabbel âlemîn. Bana Cennet gerekdir.
Senden isterim. Senin dîdârın gerek. Onu da senden isterim.
Lâkin her vakt ki, bana tuz, ekmek ve koyun için lâzım
olan hakîr seyler gerekince, bunları ben senden nasıl isterim.)
Allahü teâlâ hazretleri, (Yâ Mûsâ! Maksad budur. Ya’nî onları
istemekdir. Kul, her vaktde bir sebeble, bir ihtiyâc ile huzûra
gelsin. Münâcât etsin. O behâne ile [o sebeble] kullugunu
yerine getirsin. Vefâsını tâze tutsun.) Bu kıssa uzundur. Bu
makâmda bundan ziyâde mümkin degildir. Ammâ o hayâ ki,
Allahü teâlâ hazretlerinin ni’met ve sıfatıdır. Günâhları örter
ve afv eder. Kullarının günâhlarını görür, örter, afv eder. Birçok
haberde gelmisdir. Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurmusdur ki: (Bir mü’min ve günâhkâr kul kabrden
kalkar, Sırat heyecânı ve Cehennem korkusu ile mahsere
gelirken, iki yol basına erisir. Korkarak ve aglıyarak, sükûnet
ve karâr ile, yolun birisine girer. Kimse ondan bir söz süâl etmez.
Dosdogru Cennet kapısına erisir. Sag ayagını kapıdan
içeri koyup, sol ayagını yerinden kaldırmazdan evvel, Allahü
teâlâ ve tekaddes, bilâ-vâsıta [vâsıtasız] o kulun sag eline bir
nâme verir. Kulum, sen al bu nâmeyi oku ve o nâme içindekileri
ögren. Ondan sonra, hükm senin hükmündür. Cennet-i
ebediyyeye gir ve ondaki senin himmetin ve murâdındır. Orada
ebedî olarak kal, buyurur. O kul da nâmeye bakar görür ki,
(ey benim kulum, her ne yapdın ise, gördüm ve bildim. Lâkin
– 240 –
yapdıgın islerini, tekrâr sana göstermege hayâ etdim,) yazılmıs,
görür.) Bu haberin benzeri Ebû Süleymân-ı Dârânî rivâyeti ile
baska bir vaktde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurmusdur ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ ve azze
ve celle buyurmusdur. Gökden indirilen kitâbların ba’zısında,
benim kulum, her ne kadar ki, sen günâhkârsın ve günâhından
korkarsın ve hayâ edicisin. Izzim ve celâlim hakkı için ayblarını
ve günâhlarını Âdemoglunun gözünden ve gönlünden gizli
ederim. Ve gözünün hâinliklerini, bedeninin gizli günâhlarını
meleklerin anlayısından saklarım. Ben yanılmalarını ve günâhlarını
levh-i mahfûzda, kirâmen kâtibinden gizli tutarım. Ve kıyâmetde
seni muhâsebe makâmına getirir ve hesâbını kolay
eylerim!)
Her kimse ki, günâhkâr olur. Günâhları sebebi ile utanır
ve korkar. Onun hesâbı çetin olmaz. Hazret-i Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” her günâhdan kaçınır, her iyiligi
yapar, hilm, vefâ ve hayâ sâhibi idi, utanır idi. Osmân bin Affân
hazretlerine hesâb olmaz. Osmânın dostlarına da hesâb az
olur. Birçok haberde gelmisdir: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Allahü teâlâ kıyâmet gününde
yüzyirmidörtbinden ziyâde nebîyi “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” ümmetleri ile muhâsebe yerinde durdurur.
Herkesi mesgûl oldugu sey mikdârı [ameline göre] çok
müddet veyâ az müddet o yerde durdurur. Osmân bin Affân
hazretlerini ve onu sevenleri hesâbsız mahserden geçirir.)
Herkesi makâmı ne olursa olsun, sıdk [dogruyu söyleyecek]
makâma getirir. Allahü teâlâ Resûllere ve Nebîlere çok fazîletler,
menâkıbler vermisdir. O haslet ve fazîlet ve fahr-i sehâdet
ki [sehîd olmak ki], Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Zekeriyyâ ve Yahyâ “alâ nebiyyinâ aleyhissalâtü vesselâm”
hazretlerine vermisdir. [Hazret-i Osmâna da vermisdir.] Ikinci
haslet, fadl-ı zühd ve fahr-i hicretdir ki, Allahü teâlâ Îsâ bin
Meryeme “ala nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” vermisdir.
Üçüncü haslet, mukâleme fazîleti ki, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri onu Mûsâ kelîme “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” vermisdir. Dördüncü haslet, hüsn-i cemâl fazîleti
ki, Rabbil âlemîn onu Yûsüfe “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” vermisdir. Besinci haslet, cömertlik [sehâ-
– 241 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:16
vet] fazîletidir. Allahü teâlâ onu Ibrâhîm halîl “alâ nebiyyinâ
ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine vermisdir. Altıncı haslet,
yaslılık, pîrlik [ihtiyârlık] üstünlügü ki, Allahü teâlâ onu
Nûh “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine
vermisdir. Yedinci haslet, hayâ ve hicâb fazîletidir ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ onu Âdem safiyyullaha ve Muhammed
Mustafâ “aleyhi efdalüssalât ve ekmelüttehıyyât” hazretlerine
vermisdir. Allahü teâlâ bu fazîletlerin temâmını ve bu menâkıbın
mahsûlünü Osmân bin Affân hazretlerine vermisdir.
Onun hayâsı fazîletlerine isâretdir.
Simdi diger hasletlerinin fedâilinden de birer harf isit. Allahü
teâlâ pîrlik [ihtiyârlık] hil’atini [elbisesini] Nûh aleyhisselâm
hazretlerine vermisdir. Nûh aleyhisselâm o sebebdendir ki,
Resûllerinin pîri olmusdur. Bunun gibi, Allahü teâlâ azze ve
celle pîrlik hil’atini [elbisesini] Osmâna verdi. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri de o sebeble kendi zemânında ümmetin
pîri oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ömr-i serîfleri altmısüç idi. Ebû Bekr-i Sıddîk ve
Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü anhümâ” da ömr-ü serîfleri altmısüç
oldu. Lâkin Osmân-ı Zinnûreyn hazretlerinin ömrü onlara
muvâfık olmadı. Sekseniki yasında vefât etdi. Onun ömrünün
uzun olmasını, ömrünün sonunda, kahr ve zulm ve cevr
görmesini Allahü teâlâ âlimdir, bilir. Yahyâ bin Zekeriyyâ “alâ
nebiyyinâ ve aleyhimessalâtü vesselâm” gibi; mubârek basını
keserler. Allahü tebâreke ve teâlâ, Osmân “radıyallahü anh”
hazretlerinin ömrünü uzun irâde etmis ki, o sebeble cân teslîm
etdigi vaktde râhat olsun. Ma’lûmdur ki, ham meyve tâze agaçdan
zor ayrılır. Bunun gibi genç olan kisinin rûhu da bedeninden
zor çıkar. Kemâl bulmus [olgunlasmıs] meyve agacından
tez [kolay] ayrılır. Pîr [yaslı] olan kimsenin de rûhu bedeninden
kolay çıkar [ayrılır].
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Fütüvvet ve sehâveti
Peygamberlerin önderi olması için, Ibrâhîm “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine verdi. Bunu Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine de verdi ki, böylece zemân-ı serîfinde
Evliyânın önderi olsun!
(Isâret): Râhib Mugîrenin Tâifde bir bagı vardı. Kâfirler,
– 242 –
her hafta basında o bagda bir meyvenin turfandası yetisir, diye
ögündüler. Mü’minler de, Medîne-i münevverede, hazret-i Osmânın
“radıyallahü teâlâ anh” serâyı var. Bir yıl ki üçyüzaltmıs
gündür. Hergün o serâyda, garîblere ve miskînlere bir yeni
da’vet ve açıkdan [âsikâre] müsâfir kabûl olunur, diye ögündüler.
Sâir onu nasıl övmüsdür. Si’r:
Bu fânî dünyâda ümîd edilen ne varsa,
Onun kapısında kavusulur!
Çünki, Allahü teâlâ böyle yaratmısdır,
Cennetde azâb bulunmadıgı gibi, onda cimriligin zerresi bile çok garîb düser.
Cihânda vefâ olarak ne varsa,
Onun adâletli kapısında temâm olur.
Onun cömertlik anberi sarka ve miski Sâma ulasdı,
Ona iftihâr elbisesi giydirilip, tekrâr selâm verildi.
Nasıl ki Ibrâhîm aleyhisselâmın putlara tapması mümkin degilse,
Onun için de cimrilik mümkin degildir.
Kırkdördüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: Cebrâîl aleyhisselâm bana
söyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ, Yûsüf-i Sıddîk aleyhisselâm
hazretlerine vermis oldugu güzelligin benzerini Osmân bin
Affâna da vermisdir. Her kim Yûsüf aleyhisselâmın cemâlini
görmek isterse, Osmânın cemâlini görsün. Fekat, her kim Yûsüf
aleyhisselâmın cemâlini gördü, fitneye düsdü. Her kim Osmânın
cemâlini gördü, hürmet eder oldular. Bir haberde de gelmisdir
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur:
Ben nice kerre istedim ki, Osmânın yüzünü kemâli
üzere göreyim, kâdir olmadım. Bir gün Cebrâîl aleyhisselâma
dedim, Yâ Cebrâîl! Ben ne kadar istedim, Osmânın cemâlini temâmen
göreyim. Cebrâîl aleyhisselâm dedi. Ben de kâdir olamadım
ki, Osmânın cemâlini göreyim. Yâ Resûlallah! O kadar
hurmet ve büyüklük ve hasmeti, biz meleklerin kalbinde zuhûra
gelmisdir ki, gözlerimiz Osmânın cemâlini müsâhede etmekden
alıkoymusdur. Yâ Resûlallah! Her gece yarısı ki, Osmân
evinden mescide gelir. Göklerin ve yedi yerin meleklerine, Osmânın
hasmet ve hayâsından hacâlet gelir [utanırlar, mahcûb
olurlar].
– 243 –
Kırkbesinci Menâkıb: Câbir ve Enes “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretleri rivâyet etmislerdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Ben mi’râc
gecesi dünyâ gökünde bir mihrâb gördüm. Dört mil uzunlugu,
bir mil eni ve mercân dânesinden idi. O mihrâbın içinde Osmânın
hüsn ve cemâlinin sûretini gördüm. Ikinci gökün üzerinde
bir mihrâb gördüm. Kırk mil uzunlugu ve on mil eni ve
bir dâne inciden idi. Onun da içinde Osmânın hüsn ve cemâlinin
sûretini gördüm. Üçüncü gökün üzerinde bir mihrâb gördüm.
Dörtyüz mil uzunlugu ve yüz mil eni ve bir firûzeden idi.
O mihrâbın içinde Osmânın güzel sûretini gördüm. Dördüncü
gök üzerinde bir mihrâb gördüm. Ikibin mil uzunlugu ve bin
mil eni ve bir yâkut dânesinden idi. O mihrâbın içinde Osmânın
güzel yüzünü gördüm. Besinci gök üzerinde bir mihrâb
gördüm. Üç bin mil uzunlugu, ikibin mil eni, bir dâne kırmızı
yâkutdan idi. O mihrâbın içinde Osmânın genç cemâlini gördüm.
Altıncı gök üzerinde bir mihrâb gördüm. Dört bin mil
uzunlugu ve bin mil eni ve bir dâne zebercedden idi. O mihrâbın
içinde Osmânın hüsn-ü sûretini gördüm. Fevc fevc, tâife
tâife, gürûh gürûh, her ân ve her sâat mukarreblerden ve rûhânîlerden
ve kerûbîlerden [melekler] gelirler ve o mihrâbın
berâberinde durup, Osmânın hüsn-i sûret ve cemâline karsı
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine senâ ederler. Ben dedim
ki, yâ Cebrâîl! Mihrâbların sadrında [içinde] olan Osmânın bu
sûret, hüsn ve cemâli ne zemândan beri zûhura gelmisdir.
Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi: O Allahü teâlâ hakkı için
ki, Âdem safîyullah “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
halk olunmazdan dörtyüz bin sene önce, Osmânın bu sûret ve
cemâli bu yedi gök üzerinde mihrâblarda zuhûr etmisdir.
Amel-i sâlihînin bereketinden ve hayrâtından zuhûra gelmisdir.)
Bu sâlih amellerin birincisi odur ki, Osmân “radıyallahü
anh” dâimâ oruc tutardı. Ikincisi, gece yatmaz. Bütün gece nemâz
kılardı. Üçüncüsü, elbisesi olmıyanlara elbise alarak giyindirir.
Dördüncüsü, açların karnını doyurur. Besincisi, Sûre-i ihlâsı
çok okur. Altıncısı, hazret-i Osmân gönlünde müslimânlara
bir zerre gıl ve gıs, kin, hased, sû-i zân tutmaz. Yedincisi, her
– 244 –
acz, her belâ, her musîbet Osmânın önüne gelir. O hâlde hısmını
yutup, sabr eder ve kimseye sikâyet etmezdi.
Kırkaltıncı Menâkıb: Ebû Osmân Hayrî “rahmetullahi
aleyh” (Letâif) kitâbında yazmısdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Mi’râc gecesi beni göke götürdüler.
Dünyâ göküne vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim,
bu mertebeye ne ile erisdin. Dedi, gece nemâzı ile. Ikinci
göke vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erisdin. Dedi, Kur’ân-ı azîm-üs-sân okumak ile. Üçüncü
göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erdin. Dedi, sûre-i Ihlâs okumak ile. Dördüncü göke vardım.
Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye ne ile
erisdin. Dedi, Âl-i Resûle [Resûlün akrabâsına] nasîhat etmekle.
Besinci göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu
mertebeye ne ile erisdin. Dedi, Mescidde i’tikâf etmekle. Altıncı
göke vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erisdin. Dedi, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
hayâ etmek ile. Yedinci göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm.
Dedim, bu mertebeye ne ile erisdin. Dedi, Musîbetler ve
mihnetler çekmekle.)
Kırkyedinci Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
Zinnûreyn denilmesinden bir mikdâr anlatılmısdı.
Lâkin, dahâ da ziyâde [çok] beyan edelim. Ma’lûmdur ki, Allahü
teâlâ hazretleri Mûsâ “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm”
hazretlerine iki nûr vermisdi. Biri Tevrât nûru. Biri Yed-i Beydâ
nûru. Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine de iki nûr
vermisdi. O sebeble Zinnûreyn derler. Bir kavl de sudur ki, iki
nûr, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
iki kerîmelerini, biri Rukayye ve biri Ümmü Gülsümdür
“radıyallahü teâlâ anhünne”; almısdır. Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin ögünmesi Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin bir kerîmesiyle idi. Osmân
“radıyallahü anh” hazretlerinin ögünmesi ondan ziyâde
olur. O iki nûr iki hicretdir ki, Osmân bin Affâna nasîb olmusdur.
Bir kavl de odur ki, o iki nûr iki gazâdır. Biri Bedr gazâsı,
biri Hudeybiye gazâsıdır. Ammâ Bedr gazâsında Resûlullah
– 245 –
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Osmân bin Affân
hazretlerine buyurdular ki, (Yâ Osmân! Ben sendenim, sen
bendensin!) Hem kendi nûrunu tutasın ve hem benim nûrumu
tutasın. Hudeybiye gazâsında Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, iste bu iki elimin biri
benim elimdir. Ve biri Osmânın elidir. Dogru Bî’at-ı Rıdvân
etdim. O vaktde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin iki mubârek eli birbirine ulasdı. Bir elinden günes
gibi bir nûr ve bir elinden ay gibi bir nûr parladı. Buyurdular
ki, (Bu iki nûr Osmânın nûrudur. Osmân benim ile ebedî
olarak Cennetde refîkdir.) Bir kavl de odur ki, iki nûrun biri,
gündüz oruclu olmanın, biri gece nemâz kılmanın nûrudur. Bir
kavlde odur ki, o iki nûrun biri îmân nûru ve biri Kur’ân nûrudur.
Bir kavl de odur ki, iki nûrun biri zâhirinin nûru ve biri
bâtınının nûrudur. Herkesin ittifâkıyla Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hem seyh-i ehl-i îmân idi ve hem seyh-i Kur’ân idi.
Su sebebden Seyh-i ehl-i îmân idi ki, yetîmler babası idi. Dertliler
yardımcısı idi. Ihtiyâr kadınların yardımcısı idi. A’mâlara
yardım ederdi. Medîne-i münevvere beldesinde bir aç veyâ bir
çıplak var ise, o aç kimseyi doyurmayınca kendi yimez, o çıplak
kimseyi giyindirmeyince, kendi giyinmezdi. Seyh-i Kur’ân
idi. Ya’nî Kur’ân-ı azîmüssânı kendi haddı ile dört mushaf-ı serîf
yazdı. Âlemin dört tarafına gönderdi. Yirmi küsür sene aksam
nemâzını kıldıkdan sonra, dört rek’at nemâz kıldı. Her
rek’atde sûre-i Fâtihâdan sonra kırk kerre Kulhüvallahü ehad
sûresini okurdu. Ondan sonra ihlâs ile dörtbin tesbîh, tehlîl ve
düâ okurdu. Bunları yerine getirdikden sonra, bütün Kur’ân-ı
azîmi ki, yüzondört sûre, altıbinaltıyüzaltmısaltı âyetdir, bir
kavle göre; tertîb ve tertil ile her gece vitr nemâzında okurdu.
Bu mertebelerden sonra, bir de sehâdet mertebesine kavusdu.
Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu ki, (Ben mi’râc gecesi dedim ki, yâ
Rabbî! Osmân bin Affân senin hesâbın için hayâ eder. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu: Yâ Muhammed! Ben
cümle mahlûku hesâba çeksem de Osmâna hesâb etmem, ben
Osmândan hesâbı ref’ etmisim [kaldırdım].)
Isâret: Her kim bes nesneyi yapar; ondan bes nesneyi men’
– 246 –
etmezler. Her kim hayâ eder. Ondan hayâ ederler. Her kim
rahm eder [rahmet eder], ona rahmet ederler. Her kim malını
Cennete bedel verir. Cenneti ona bedel verirler. Her kim afv
eder. Onu afv ederler. Her kim Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerini
tanıdı. Ya’nî bilip korkdu. Isleri temâm olur. Allahü teâlâ
hazretlerini bulup, vâsıl olur. Bu bes nesneyi Osmân bin Affân
“radıyallahü anh” yapardı.
Nükte: Büyüklük dünyâda dört sey ile olur. Âhıretde de
dört sey ile olur. Dünyâda hüsn ve cemâl ile olur. Sehâvet ve
mal ile olur. Asîret ve Âl [yakınlar] ile olur. Âhıretde iyi sünnet
ve iyi ibâdet ile, iyi huy ile ve iyi sîret ile olur. Emîr-ül mü’minîn
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinde, bu
sekizi de mevcûd idi. Mal ve cemâl sâhibi idi. Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yakın akrabâsından idi. Emîr-ül
mü’minîn idi. Sünneti iyi bilirdi ki, Kur’ân-ı azîm-üs-sânı toplayıp,
dört tarafa gönderdi. Kıyâmete kadar tilâvet edenlerin sevâbına
ortak oldu. Ahlâkının güzel olmasından dolayı, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” muhterem kerîmeleri
Ümmü Gülsümü “radıyallahü teâlâ anhâ”, hazret-i Osmâna
“radıyallahü teâlâ anh” tezvîc buyurduklarında söyledikleri dahâ
önce beyân olunmusdur. Ibâdeti ve iyiligi de dahâ önce bildirildi.
Sîreti, iyiligi odur ki, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ
anh” kalkdı, Osmân bin Affân hazretlerinin huzûruna gitmek
için çıkdı. Giderken yolda bir kadın gördü. Tekrâr ona bakdı.
Sonra huzûrlarına vardı. Osmân “radıyallahü anh” buyurdular
ki, (Yâ Ebâ Hüreyre! Gözlerinizde zinâ eseri görürüm!) Ebû
Hüreyre dedi, yâ Emîr-el mü’minîn! Resûlullahdan “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” sonra vahy inmis midir? Buyurdular,
vahy inmedi. Velâkin, mü’minin firâseti dogrudur. Nitekim,
Seyyid-il âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Mü’minin firâsetinden kaçınınız. Çünki, mü’min,
Allahü teâlânın nûru ile bakar.)
(Isâret): Islâmın bekâsı dört nesne iledir. Kırâet ile, tahâret
ile ve ibâdet ile ve mücâhede ile. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
bu dördünü de hazret-i Osmâna “radıyallahü teâlâ anh”
müyesser eyledi. Bu dört dâimâ onun için olur: Kur’ân-ı azîmi
kırâ’et için cem’ etdi. Rûme kuyusunu, mü’minlerin su içmesi
– 247 –
için satın aldı. Mescid-i serîfi ibâdet için genisletdi. Tebûk gazâsında
askeri mücâhede için techîz etdi.
Kırksekizinci Menâkıb: Haberde gelmisdir. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” bir gün, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin, kendi evlerine hiç yiyecek
[ta’âm] göndermedigini isitmisdi. Evdekilerin rengi açlıkdan
degismisdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
mescid-i serîfe tesrîf buyurmus ve nemâz kılıyorlar idi.
Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” bu hâli haber aldı. Hazret-i
Selmâna ıtab eyledi ki, niçin acele haber vermedin. O sâat bir
semîz koyun, bir mikdâr bal ve bir dank un getirdip, Âise-i Sıddîka
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin hücre-i serîfine
[evine] gönderdi. Yâ Âise, yâ ümmül mü’minîn! Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin bunu, hanımları
[evleri] arasında taksim edecegini biliyorum! Sen söyle ki
taksim etmesin. Ben her eve bu kadar gönderdim. Âise-i Sıddîka
“radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki, ben emr etdim. Koyunu
bogazladılar. Ekmegi pisirdim. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, devletle ve se’âdetle mescid-i serîfden
geldiler. Bu unu, ekmegi ve balı gördüler. Bunlar nereden
geldi diye sordular. Hâdiseyi söyledim. Istedi ki, diger evlere
[hânelerine] de taksim etsin. Hazret-i Osmânın söyledigini
haber verdim. Mubârek ellerini kaldırıp, buyurdu ki: (Yâ Rabbî!
Osmânın gelmis ve gelecek gizli ve âsikâr günâhlarını afv
et!)
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden süâl etdiler. Yâ Emîr-el mü’minîn! Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri hakkı için söyle ki, bu makâma ne ile
ulasdın. Cevâb verdi ki, Kitâbullahı sag tarafıma koydum. Sünnet-
i Resûlullahı sol tarafıma koydum. Bilirdim ki, Allahü teâlâ
hazretleri benim sırlarımı bilir.
Haberde gelmisdir. Hazret-i Alî kerremallahü vecheh ve radıyallahü
anh”, Fâtimâ-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” üzerine
bir baska hanım dahâ almak istedi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine kerîh gelip, hazret-i Alîye
üzüldüler. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at etdi.
Afv etmedi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at
– 248 –
etdi. Afv etmedi. Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at
etdi. Afv buyurdular. Sonra sordular ki, yâ Fahr-i âlem ve
yâ seyyid-i veledi benî âdem! Neden Ebû Bekr ve Ömerin sefâ’atini
kabûl etmediniz de Osmânın sefâ’atini kabûl edip, afv
etdiniz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki, (Bir kimsenin sefâ’atini kabûl etdim ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerine hitâb edip dese ki, yâ Rab! Bu
yer ile gökü yer degisdir, yer degisdirir. Veyâ dese ki, yâ Rab!
Ümmet-i Muhammedin cümle âsîlerine rahmet eyle! Allahü
teâlâ ve tekaddes hazretleri sefâ’atini kabûl edip, cümlesini afv
eder.)
Ellinci Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Âise-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhâ”
hücresinde [evinde] otururdu. Hazret-i Osmân “radıyallahü
anh” dört deve yükü bugdayı Fahr-i kâinâta hediyye etdiler.
Hizmetcileri geri gelip dediler ki, yâ efendi, bugdayı Habîb-i
Rabbil âlemîn, muhâcirîne verdiler. Hazret-i Osmân dört deve
yükü dahâ bugdayı gönderdi. Onu da Resûl-i ekrem hazretleri
Ensâra dagıtdılar. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
dört deve yükü bugdayı dahâ gönderdi. Fahr-i kâinât onu da
ıyâli arasında taksîm edip, evlerine gönderdiler. Getiren hizmetcilere
sordular ki, seyyidinize kaç deve yükü bugday getirmislerdi.
Hizmetciler dediler, oniki yük. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular. (Temâmını bize gönderdi.
Kendi için bir mikdâr alıkoymadı.) Mubârek ellerini kaldırıp,
buyurdu: (Yâ Rab! Ben Osmânın ihsânından âciz oldum. Her
kim bana ihsân etdi, Ben ona mükâfatını verdim. Ammâ Osmânın
mükâfâtından âcizim yâ Rab. Sen Osmâna karsılıgını
ver.) Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Buyurdu, (Yâ Muhammed!
Cebbâr-i âlem sana selâm eder. Buyurdu ki, Osmâna
benden selâm söyle. Söyle ki, biz ondan râzı olduk. Onu
Cennetde Muhammede refîk etdik. Arasat hesâbını ondan ref’
etdik. Eger sen ona mükâfatdan âciz isen, biz ona mükâfatdan
âciz degiliz.)
Ellibirinci Menâkıb: Bir gün hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” yedi tabagı altın ile doldurup, yedi hizmetcinin eline
verdi. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 249 –
hazretlerine hediyye gönderdi. Hizmetciler, tabakları huzûruna
koydular. Hazret-i Resûl-i ekrem buyurdular ki, geri gidin,
efendinize selâm götürün. Hizmetciler [köleler] dediler ki: Yâ
Resûlallah, efendimiz bizi de tabaklar ile size hibe etmisdir. Resûlullah
hazretleri buyurdular ki, (Yâ Rabbî! Osmânı sana havâle
etdim.) Hemen Cebrâîl aleyhisselâm geldi ki, (Allahü teâlâ
sana selâm eder ve buyurur ki, Osmâna benden selâm erisdir
ve de ki, Huld ve Na’îm Cennetini bu hediyyesine karsılık olarak
ona bagısladım.)
Elliikinci Menâkıb: Aliyyül-Mürtedâ “radıyallahü teâlâ
anh” Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerine
dügün yapmak istedi. Dünyâlıkdan hiçbir nesnesi yok idi ki,
harc etsin. Kendi zırhını pazara gönderdi. Satıp, dügününe harc
edecekdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” pazarda gezerken,
hazret-i Alînin zırhını tanıdı. Dellâlı çagırıp dedi ki, bu
zırha, sâhibi ne behâ [fiyât] ister. Dellâl dedi, dörtyüz dirhem ister.
Osmân “radıyallahü anh” buyurdu ki, gel akçasını al.
Se’âdethânesine vardı. Zırhı dellâldan alıp, behâsını verdi. Bir
dörtyüz dirhem de sayıp, zırhı da üzerine koyup, hazret-i Alîye
gönderdi. Buyurdu ki, bu zırh senden gayriye lâyık degildir. Bu
akçayı da dügüne harc et. Bizim özrümüzü de kabûl et.
Elliüçüncü Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ
anh” Sâmdan yüz deve yükü bugday getiren kervânı geldi. Medîne-
i münevverede kaht [kıtlık] var idi. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” isitdiler ki, hazret-i Osmânın
kervânı gelmis, satlık bugdayı varmıs. Varıp müsterî oldular.
Bir menn’ine yedi dirhem verdiler. Hazret-i Osmân satmam,
dedi. Niçin dediler. Sizden dahâ fazla fiyât ile alıcı var. Her kim
dahâ fazla verirse ona veririm, dedi. Sahâbe-i kirâm magmûm
[gamlı] ve mahzûn dönüp, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin huzûruna varıp, söylediler. Dediler, yâ
Sıddîk, yâ halîfe-i resûl-i muhtâr; bilmezsin ki, Osmân bu gün
bize neyledi. Biz bugdayını almaga vardık. Her menn’ine yedi
dirhem verdik. Vermedi. Bize, sizden dahâ fazla fiyât ile müsterî
var. Ona verecegim diye de cevâb verdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin eshâbına böyle cevâb
vermesi lâyık mıdır. Eshâbdan ve Muhâcir ve Ensârdan olarak
– 250 –
kim vardır ki, böyle ihtiyâc mahallinde malını satmayıp, ziyâde
[çok] para ister. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular, sizin Osmân ile münâkasanız olmamısdır.
Onun hakkında kötü düsünmeyiniz ki, o Cennet-i Me’vâda Resûlullahın
refîkidir. Resûlullahın dâmâdıdır. Siz Osmânın sözünü
düsünmemissinizdir. Sonra Sahâbe-i güzîne buyurdular ki,
benim ile geliniz. Se’âdet ile kalkıp, hazret-i Osmânın yanına
geldiler. Hazret-i Osmâna buyurdular ki: Yâ Osmân! Eshâb sizden
sikâyet edip, sizin bir sözünüze üzülmüsler. Hazret-i Osmân
dedi ki; yâ halîfe-i Resûlillah, söylediklerim hakkında ne
söylerler. Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki: Sen demissin ki,
sizden dahâ fazla fiyât ile almak istiyen var. Hazret-i Osmân dedi
ki: Evet yâ halîfe-i Resûlillah! O fazlaya alan, onun birini yediyüze
alır. Bunlar biri yediye alır. Biz bu bugdayı ona verdik
ki, biri yediyüze alır. O yüz deve yükü bugdayı Medîne fukarâsına
tasadduk edip ve develeri de kurban etdi. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bunu görüp, sâd oldu. Kalkıp, Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin alnından öpdü. Buyurdu
ki: Ben bilmisdim ki, Eshâb senin sözünü anlamamıslardır
ve murâdının ne oldugunu bilmemislerdir. O gece emîr-ül
mü’minîn Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda gördü. Hulleler
giymis, mubârek basına sarıgını sarmıs; mubârek elinde bir
demet menekse ile, nâzik civânlar gibi gülerek bagdan geliyordu.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki,
(Yâ Resûlallah! Nereden tesrîf edersiniz.) Buyurdular: (Osmân
bin Affânın ziyâfetinden geliyorum. Iyi sadaka verdi. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri dörtyüz yük misk ve anber hazret-i
Osmâna verdi.)
Ellidördüncü Menâkıb: Haberde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Osmân
bin Affânın sehîd oldugu vaktde, kıyâmet gününe kadar her
kim müslimânların erkeginden ve kadınından, Osmânın sehâdetini
okuyunca; yâhud dinleyince, yâhud fikr edince [düsününce],
onun sebebi ile mahzûn ve magmûm [gamlı] olup, gözünden
yas gelirse, o kimsenin kulagı, ölüm zemânında Lâ büsrâ
[müjde yok] nidâsını isitmez. Onun gözü kabrde ve kıyâmetde
karanlık ve körlük görmez. Onun gönlü dünyâda ve âhıretde
– 251 –
ayrılık derdi ile dertlenmez.) [Ya’nî müjde var nidâsını isitir.
Kabr ve karanlıkda görür. Gönlü açık olur.]
Ellibesinci Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sordu: (Yâ Resûlallah! Kıyâmet günü evvelâ kimin
hesâbını görürler.) Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki, (Evvelâ hesâbı görülen benim.
Sonra Ebû Bekr, sonra Ömer, sonra sen yâ Alî!). Hazret-i Alî
dedi ki, (Osmânın hesâbı nasıl olur?) Buyurdular ki, (Benim bir
vakt Osmâna bir hâcetim düsdü [ihtiyâcım oldu]. O hâceti Osmândan
gizli taleb etdim [Gizlice yapmasını istedim]. Osmân o
hâcetimi [istegimi] gizlice yerine getirdi. Ben Hak sübhânehü
ve teâlâdan ricâ etdim [istedim], Osmânın hesâbı gizli olsun.)
(Düâ): Emîr-ül mü’minîn Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
dâimâ bu düâyı okurdu: (Allahım! Dînimi, islâmımı, emânetimi
ve îmânımı, fercimi [hayâmı] muhâfaza eyle!)
Osmân; üçüncü meh-i hilâfet,
mazlûm-ü sehîd-ü zü se’âdet.
Dâmâd-ı Nebî, kemâl pîse,
ferhunde likâ, seh-i firâset.
Ol himmet edip, becân ol dem,
techîz olundu, ceys-i usret.
Bu dîn-i mübîne, her cihetle,
hizmetle buldu, fevz-u rif’at.
Eylerdi hayâ, Melâik, ondan,
tashîh olundu, bu rivâyet.
Nûreyni sahâbet etdi; oldu,
mahsûs ona, bu büyük devlet.
Sevmek gerek, ol bihin kadrî,
Islâma budur, büyük alâmet.
Ayrılma! O sem’i râh-ı dinden,
lâzımsa sana eger hidâyet.
Etsin o sehin Hudây-ı mennân,
rûhuna hezâr ravh-u ihsân.
]]> Üçüncü Halîfe Osmân Zinnûreyn “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzüçüncü Menâkıb: Büyüklerden birisi rivâyet eder.
Kâ’be-i serîfi tavâf ederken bir a’mâ gördüm. Hem tavâf ediyor
ve hem de, (Yâ Rab! Bilirim ki, günâhım afv olunmaz!) diyordu.
Ben de ona, böyle bir yerde, böyle söz söylenir mi, dedim.
O da dedi ki: Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sehîd
olunmazdan evvel bir arkadasım ile, hazret-i Osmân sehîd oldukdan
sonra, yüzüne bir tokat vuralım diye yemîn etdik. Sehâdet
serbetini içdi. Ben ve arkadasım hazret-i Osmânın yanına
vardık. Gördük, mubârek bası hâtununun yanında, örtülmüs
durur. Arkadasım hâtununa dedi ki, aç yüzünü, Onun yüzüne
tokat vurmaga ahd eyledik. Hâtunu dedi ki, Allahü teâlâ
hazretlerinden korkmaz mısınız. Peygamber “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin sohbetini anmaz mısınız. Hazret-
i Peygamberin iki muhterem kerîmesini aldıgını fikr etmez
misiniz. Ben hicâb edip, geri döndüm. Arkadasım orada kalıp,
vardı, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” mubârek basını
açıp, nûra gark olmus yatarken, mubârek gül yanagına, kuruyacak
bir eliyle tokat vurdu. Hazret-i Osmânın hâtunu, elle-
– 224 –
riniz kurusun ve gözleriniz kör olsun dedigi gibi, o ânda, kapıdan
dısarı çıkamadan gözlerimiz kör oldu. Ve ellerimiz kurudu.
Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîfine
nihâyet yokdur. (Sevâhid-ün nübüvve)den terceme olunmusdur.
Hazret-i Zeydden rivâyet olunur ki, hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” katline kasd edenlerin temâmı az zemânda
cünûna mübtelâ olup [aklını kaçırıp], helâk oldular. Abdüllah
bin Mubârek “rahmetullahi teâlâ aleyh” bu haberi isitdigi zemân
(Delilik onlar için azdır) buyurmusdur.
Otuzdördüncü Menâkıb: Bir gün bir kervân Mekke-i Mükerremeye
ticârete giderken, Medîne-i Münevvereye ugradı.
Allahü teâlânın hikmeti, kervân halkı hazret-i Osmânın “radıyallahü
teâlâ anh” kabrinin yanında mola verdiler. Kervân
halkı birbiri ile, bu gece hazret-i Osmânı ziyâret etmek için
müsâvere etdiler. Ertesi günü Sultân-ı kâinât “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini de ziyâret edeceklerdi. Bütün
kervân halkı, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” kabrini
ziyâret için abdest aldı. Meger içlerinde bir râfizî varmıs.
Lâkin onu bilmezlerdi. Buna da teklîf eylediler. Bin dürlü behâne
bulup, ziyârete gitmedi. Çadırlardan kervân halkı gitdikden
sonra, bir büyük arslan geldi. O râfizîyi basından kavradı.
Yir iken, kervân halkı ziyâretinden döndüler. Çadırlarına gelip,
gördüler ki, bir büyük arslan, arkadaslarının basını kemirir.
Aslan bunları görünce, râfizînin murdâr lesini çadırdan dısarı
çıkarıp, fasîh lisân ile, kervân halkına dedi ki, hazret-i Osmânı
sevmiyenin sonu budur. Murdâr lesi daga dogru sürüye
sürüye alıp gitdi.
Otuzbesinci Menâkıb: Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Hazret-i Osmânı “radıyallahü teâlâ anh” katl
edenler pismân olup, mescidde pismânlıklarını anlatırken, semâ
[gök] yüzünden bir sahs zuhûr etdi. Elini uzatıp, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hücre-i serîfesinden
bir mushaf çıkarıp, bu sözü söyledigini gördüm. (Muhammed
aleyhisselâm, dîninde ayrılık çıkaran ve böylece fırkalara
ayrılmaga sebeb olan kimselerden uzakdır. Böyle oldugunu
bilmiyor musunuz.)
– 225 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:15
Sehîd olduklarında sekseniki yasında idi. Bakî’de defn olunup,
rahmet-i rahmâna kavusdu “radıyallahü teâlâ anh”. Allahü
teâlâ hasra ve kıyâmete kadar ondan râzı olsun! Ma’lûm ola
ki, hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” fazîletlerinden bu
zikr olunan, deryâdan katre ve günesden zerre mesâbesindedir.
Dahâ genis ma’lûmât edinmek isteyen dahâ önce zikr olunan o
iki kitâba mürâce’at etsin. “Sallallahü alâ seyyidinâ Muhammedin
ve âlihî ve sahbihî ecma’în.”
Otuzaltıncı Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
sânları ve serefleri için nâzil olan âyet-i kerîmeler:
1– Islâm dîni yayılmaga baslayınca, her tarafdan arablar Medîne-
i münevvereye gelmege basladılar. Mescid-i serîf dar oldugu
için, gelenler yer bulamadıgından sahrâda çadır kurup, oturdular.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Her kim bu bizim mescidimizi, bir zrâ’ dahî büyültürse,
Cennet onun içindir.) Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, yâ Resûlallah! Benim malım ve mülküm sana fedâdır.
Ben kemter kulun [kölen] genisleteyim, dedi. Sonra kırk
zrâ’ genisletdi. Allahü teâlâ hazretleri, meâl-i serîfi; (Allahü teâlânın
mescidlerini, ancak Allaha ve âhıret gününe inanan, nemâz
kılan, zekât veren ve yalnız Allahü teâlâdan korkan kimseler
ta’mîr eder. Bu vasfdaki kimselere Cennete götürecek amelleri
yapmak lâzım olur) olan Tevbe sûresi onsekizinci âyet-i kerîmesini
gönderdi.
2– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, müslimânlara, birbirinizle
ittifâk edip, mallarınızın bir mikdârını vâcib ve bir mikdârını
tetavvu’ olarak Allah yolunda harc edin, buyurmusdu.
Onlara, ittifâklarının netîcesinin bereketinin nasıl olacagını ve
onun sevâbının haddi [mikdârı] ne kadar olacagını beyân buyurmus,
meâl-i serîfi, (Müslimânlardan mallarını cihâd veyâ dahâ
baska hayrlı isler gibi, Allahü teâlânın gösterdigi yolda sarf
etmeleri, bir dâneyi tarlaya ekip, bundan yedi basak ve her bir
basakdan yüz dâne almaga benzer. Allahü teâlâ diledigi kimselere
bu kat kat artdırmagı veyâ dahâ fazlasını kulun malını dagıtmasındaki
ihlâsı nisbetinde, sevâbını on, yetmis, yediyüz veyâ
dahâ fazla katları kadar artdırır. Allahü teâlâ vasi’dir. Alîmdir.
Allah yolunda mal sarf edenler, sarf etdiklerinde men’ ve
– 226 –
ezâ etmiyenler, Rablarının yanında büyük sevâblara kavusurlar.
Onlar için, âhıretde korku ve dünyâ islerinde üzüntü yokdur.)
olan, Bekara sûresi 261, 262.ci âyet-i kerîmeleri ile bildirmisdir.
Minnet, ni’meti yâd etmekdir. Söylemek ve saymak yolu ile
basa kakmak, o ni’metin sevâbını kesmege sebeb olur. Bunun
azı odur ki, bir kimseye in’âm ve ihsân eder. Sonra onu o kimsenin
istemedigi yerde yâd eder. Veyâ onun akebinde bir söz
söyler ki, o kimseye hos gelmez. Veyâ nice kerre sana in’âm etdim,
hiç sükrünü etmedin diye söyler. Bir kimseye hiçbir seyi
vermemek, ona birsey verip de, sonra minnet etmekle rencîde
etmekden iyidir. Zeyd bin Islâm der ki: Babam bana dedi ki,
(bir kimseye bir sey verdigin zemân, böyle bilesin ki, ona senin
selâmından bir nesne gönlüne gelir. Selâmı ondan geri tut. Tâ
ki, o ni’met halâs kalsın.) Ebû Esâmenin yanına bir kadın geldi
ve dedi ki, hakîkat üzere gazâ eden bir mertden bana haber
ver ki, bir okum vardı, ona vereyim. Ebû Esâme dedi: Allahü
teâlâ bulundugun cem’iyyetde seni mubârek etsin ki, onları;
dahâ vermezden evvel rencîde etdin. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri, kulları üzerine, iyilik edip, basa kakmayı, verdigi
ni’meti verdigini söylemegi harâm etmisdir. Ni’meti yâd ederken
basa kakmamalı, karsısındakine magrûr olmamalıdır. Hak
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri kullara ni’met verir ve onlara
minnet eder. Allahü tebâreke ve teâlânın minneti yâd etdirmek
ni’meti olur. Böylece o kimse, birsey verince magrûr olmamalıdır.
Meâl-i serîfi, (Mallarını cihâd ve hayr islerinde Allah için
harcayanlar...) olan Bekara sûresinin 262.ci âyet-i kerîmesi Osmân
bin Affân, Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerinin sân-ı serîfleri için nâzil olmusdur. Abdürrahmân
bin Avf, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-ı serîflerine, dört bin dirhem ile geldiler. Dedi ki, yâ Resûlallah!
Yanımda sekiz bin dirhem var idi. Dört bin dirhemini
ıyâlime nafaka için alıkoydum. Dört bin dirhemini getirdim.
Allahü teâlâ hazretlerine karz-ı hasen [ödünç] verdim. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Allahü tebâreke
ve teâlâ verdigine ve hem de ıyâlin için alakoyduguna be-
– 227 –
reket versin. Fekat Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Tebûk gazâsında
buyurdular ki, techîzatı olmıyan herkesin techîzatını almak
benim üzerime olsun. Bin deve yükü ile gâzîlerin techîzâtına
sarf etdi. Allahü teâlâ bu âyet-i kerîmeyi onların sânları
için gönderdi. Abdürrahmân bin Sümre “radıyallahü teâlâ anh”
der ki: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” bin kırmızı altın getirdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin kucagına
dökdü. Dahâ önce de beyân olunmusdur. Hazret-i Habîb-
i ekrem mubârek eli ile o altınları döndürüp, buyurdular ki,
(Affân ogluna, bugünden sonra her ne ederse, ziyân etmez!)
Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” der ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini gördüm. Mubârek
ellerini kaldırmıs, Osmâna söyle düâ buyururdu: (Yâ Rabbî!
Ben Osmândan râzıyım. Sen de râzı ol!) Böylece, sabâh
oluncaya kadar düâ buyurdular.
3– Asagıdaki âyet-i kerîmenin inis sebebi sudur: Hazret-i
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” gündüz oruc tutardı. Gece nemâz
kılardı. Her gece iki rek’at nemâz kılardı. Bir rek’atinde
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın temâmını okurdu. Bir rek’atinde bin
(Kul hüvallahü ehad) sûre-i serîfesini okurdu. Hak sübhânehü
ve teâlâ bu âyet-i kerîmeyi irsâl buyurdu. (Bütün gece secde
edip ve ayakda durup, devâmlı ibâdet ve itâ’at eden ile isyân
eden bir olur mu. O âhıret azâbından korkar. Rabbinin rahmetini
ümîd eder. Ey Resûlüm, de ki, hiç bilen ile bilmiyen bir olur
mu. Nitekim devâmlı itâ’at eden ile isyân eden de bir degildir.
Bildirdiklerimize ancak akl sâhibleri kıymet verir.) [Zümer sûresi
dokuzuncu âyet-i kerîmesi meâli.] Bu âyet-i kerîme, Ammâr
bin Yâser “radıyallahü teâlâ anh” sânı ve Huzeyfe tebni
Mugîre el Mahzûmî sânı içindir. Müfessîrlerin çogunun kavlince;
Osmân ibni Affân “radıyallahü teâlâ anh” sânı için nâzil olmusdur.
4– Bu âyet-i kerîmenin nâzil olmasına sebeb o idi ki, Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hayrât etmekde, nemâzda ve orucda ve
mal vermekde devâmlı idi. Allahü teâlâ hazretleri, onun yüksek
sânı için, meâl-i serîfi, (Sübhesiz ki, kendilerine bizden se’âdet
îcâb etmis olanlar, iste bunlar Cehennemden uzaklasdırılmıslardır.
Cehennemden uzaklasdırılan O Cennetlikler, Cehenne-
– 228 –
min hısıltısını bile duymazlar. Bunlar canlarının istedigi seyler
içinde ebedî olarak kalıcıdırlar. O en büyük korku (sûra üfürülüs
ânı) bunları mahzûn etmiyecek, kendilerini melekler söyle
karsılayacaklar: Iste bu size dünyâda va’d edilen mutlu gündür!)
olan Enbiyâ sûresi 101, 102 ve 103.cü âyet-i kerîmelerini
gönderdi. Bir rivâyetde gelmisdir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bu âyet-i kerîmeyi okudular. Sonra buyurdular ki,
ben onlardanım. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân ve Talha ve Zübeyr
ve Sa’îd ve Abdürrahmân “radıyallahü anhüm” da onlardandır.
Âlimlerin çogu, bu âyet-i kerîme, Osmân bin Affân
hakkında nâzil olmusdur, dediler.
5– Diger âyet-i kerîmede Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
buyurdu ki: (Sâlih mü’min olanlar, Allahü teâlânın harâm etmedigi
seyleri yimelerinde zarar yokdur. Ancak harâmlardan
sakınmaları, îmânlı olmaları ve amel-i sâlih islemeleri lâzımdır.
Bundan sonra, kendilerine harâm olan seylerden sakınır, harâm
olduklarına inanırlar. Ve dahâ sonra bütün günâhlardan
devâmlı sûretle sakınır, güzel amelleri arasdırıp, onları yaparlarsa,
muhsin olurlar. Allahü teâlâ, muhsinleri, ihsân edenleri
sever.) [Mâide sûresi 93.cü âyet-i kerîme meâli.] Emîr-ül
mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurur ki: Bu
âyet-i kerîme, Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hakkında gelmisdir.
Otuzyedinci Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü anh”
üstünlükleri hakkında bildirilen hadîs-i serîfler ve haberler hakkındadır:
1– Isnâd ile Ebû Karfesadan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunmusdur. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” meclis-i serîflerinde bir cemâ’at oturmuslardı. Ben de
onların içinde bir zemân oturdum. Sonra, Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” meclis-i serîflerine dâhil oldular. Bir kösede oturdular.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Yâ Osmân! Bana yakın ol.) Biraz yaklasdılar. Yine buyurdu
ki: (Bana yakın ol!). O mertebe yakın oldu ki, Osmân “radıyallahü
anh” hazretlerinin dizi, Habîbullah hazretlerinin
mubârek dizine ulasdı. Osmânın yakasının bagı açık göründü.
Mubârek eli ile yakasını bagladı. Ve yüzüne bakdı. Mubârek
– 229 –
gözleri yas ile doldu. Sonra buyurdu, (Yâ Osmân! Önünde büyük
is olacagını bil! Sen kıyâmet gününde benim havzıma erisenlerin
evveli olursun! Senin damarlarından kan revân olur.
Rengi kan rengi olur. Kokusu misk kokusu olur. Ben ki, Resûlüm!
[Sana] Sübhânallah! Sana bunu kim etdi, derim. Sen, falan
ve falan etdi, dersin. Orada bir nidâ edici, Arsdan nidâ
eder ki, biliniz ki, Osmân bin Affân, pâdisâh ve emîr, dehr
[dünyâ] sürülmüs üzerine. Sonra, senin ile Allahü teâlâ ve tekaddes
arasındaki perde kalkar. Sana Allahü teâlâ tecellî edip,
buyurur! Yâ Osmân! Seni öldürenler hakkında ne düsünürsün.
Sen dersin ki, yâ Rab! Eger Sen onları azarlar isen [cezâlandırır
isen], ben de azarlarım. Eger Sen onları afv edersen,
ben de afv ederim.)
2– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” der ki, biz muhâcirlerden
bir cemâ’at, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-
ı serîflerinde oturmus idik. Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân ve
Alî ve Talha ve Zübeyr ve Abdürrahmân bin Avf ve Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anhüm” onların arasında idi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Sizden
herkes, kendi dost ve yârinin yanına varsın!) Onlar da öyle yapdılar.
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Osmânın
yanına vardı ve onu kenârına aldı. Yüzünü öpdü ve buyurdu
ki: (Yâ Osmân! Sen benim dünyâda ve âhıretde dostumsun!)
3– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Osmân bin
Affâna “radıyallahü anh” buyurdular ki: (Ben Ümmü Gülsümü,
Allahü teâlâ tarafından vahy gelerek sana verdim.)
4– Ebû Imâmet-el Bahilî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: (Ricâlin [bir kisinin] sefâ’ati ile benim ümmetimden
Rebî’a ve Mudar kabîleleri mikdârı Cennete girer.) Rivâyet
ederler ki, o mert hazret-i Osmân bin Affândır “radıyallahü
teâlâ anh”.
5– Mugîre bin Sûbe’ rivâyeti ile gelmisdir. Mugîre tebni Sûbe
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Müsrikler Huneyn gazâsı
günü hezîmete ugradılar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
– 230 –
sellem” bir adama buyurdugunu isitdim: (Ey Allahın düsmanı.
Allahü tebâreke ve teâlâ sana bugz eder!) Mugîre der ki, yâ Resûlallah!
Bu o kisidir ki, Kureyse bugz eder. Buyurdu ki, (Evet,
Osmân bin Affâna bugz eder!)
6– Seddâd bin Evs “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” isitdim, buyurdu
ki: (Ben eshâbım arasında oturmusdum ki, Cebrâîl aleyhisselâm
benim önüme geldi. Beni sag kanadı üzerine aldı. Cennet-
i Adna iletdi. Cennet-i Adnda gezerken, bir elma elime
geldi. Ben o elmaya bakıp, te’accüb ederken, nâgah, o elma
sak olup, iki bölük oldu. Arasından bir hûrî dısarı geldi. Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretlerine tesbîh etdi. Öyle tesbîh etdi
ki, evvelden âhıre kimse öyle tesbîh etmemisdir. Ben dedim;
Sen kimsin. Dedi, ben hûrî’aynım. Allahü tebâreke ve teâlâ
beni arsın nûrundan halk etmisdir. Ben dedim, kimin içinsin.
Dedi, imâm-ı mazlûm Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ
anh” içinim.)
7– Zehrî rivâyeti ile, Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” bildiriyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bir gece kalkıp, gidiyordu. Hazret-i Osmân da ileride gidiyordu.
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki: Yâ Resûlallah! Bu
kimdir ki, bu sâatde senin önünden gitdi. Buyurdular ki, (Osmân
bin Affândır). Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, bu Ebû Amrdır,
ya’nî Osmândır. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”
buyurdular, (Evet yâ Cebrâîl. Siz Osmânı gökde de tanır mısınız!)
Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki: Yâ Resûlallah! O Allahü tebâreke
ve teâlâ hakkı için ki, seni halka hak Nebî gönderdi.
Günesin yer yüzünü aydınlatdıgı gibi, Osmân gökleri aydınlatır.
8– Abdürrahmân bin Ebî Leylâ rivâyet eder. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” Kanbere buyurdu ki, var mescidde yüksek
ses ile seslen. Hazret-i Osmânı seven kimse var mıdır. Kanber
varıp nidâ etdikde, bir kisi kalkıp dedi ki, ben hazret-i Osmânı
severim. Kanber dedi ki, gel, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” seni çagırır. O kisi kalkıp, emîr-ül mü’minîn
Alînin huzûruna geldi. Emîr-ül mü’minîn buyurdu ki, Osmânı
sever misin. Dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn, Allahü tebâreke ve
– 231 –
teâlâ hazretlerinin izzet ve azameti hakkı için, ben hazret-i Osmânı
kendi cânımdan dahâ çok severim. Bir vakt Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna varmısdım. Dedim
ki, yâ Resûlallah! Bana birsey ver ki, bir hanım almısım, hiçbir
nesne yokdur ki, onun mehrini vereyim. Resûlullah hazretleri,
bana bir vekiyye altın verdiler. Bir vekiyye kırk dirhem kıymetinde
altın idi. Ebû Bekr de bir vekiyye verdi. Ömer de bir vekiyye
verdi. Osman iki vekiyye verdi. Yâ Osmân, Resûlullah ve
Ebû Bekr ve Ömer bir vekiyye verdiler. Sen niçin iki vekiyye
verdin, dedim. Hazret-i Osmân dedi ki, bir vekiyye kendimden
ötürü, bir vekiyye, Alî bin Ebû Tâlibden ötürü verdim ki, o vakt
onun hâzır bir nesnesi yokdu ki, sana versin. Ondan sonra dedim
ki, yâ Resûlallah! Bu malın bereketi olması için, bana düâ
et. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Bu
malın bereketi nasıl olmaz ki, bunu sana Peygamber ve Sıddîk
ve iki sehîd verdi.) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu
isitdigi zemân çok sevindi ve buyurdu ki, (dogru söyledin) “radıyallahü
teâlâ anh”.
9– Sa’d bin Ibrâhîm rivâyet eder. Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh”, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûrlarında oturmusdu. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhümâ”
hazretleri geldiler. Server-i âlem onları gördü. Buyurdu ki:
(Yâ Alî! Bu ikisi, ya’nî Hasen ve Hüseyn, Cennet gençlerinin
büyükleridir [üstünleridir]. Onların babaları onlardan yüksekdir.
Osmân bin Affân, Ibrâhîm Halîl-ür-rahmân aleyhisselâma
benzer.)
10– Dogru haber ile gelmisdir. Muhârık bin Semâme, kız
kardesi Ümmü Gülsüme söyledi ki, mü’minlerin anası Âisenin
“radıyallahü teâlâ anhâ” huzûr-ı serîflerine var. Benden selâm
söyle. Ümmü Gülsüm der ki, hazret-i Âise-i Sıddîkanın huzûruna
vardım. Dedim ki: Senin ogullarından birisi sana selâm
eder. Buyurdu ki: Allahü tebâreke ve teâlânın selâmı ve rahmeti
onun üzerine olsun. Ben dedim: Cenâbınızdan ricâ ederim
ki, hazret-i Osmân bin Affân hakkında, bir hadîs-i serîf
nakl buyurunuz ki, onu sehîd etdikleri vakt, herkes bir söz söylediler.
Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdu ki: Ben sehâdet
ederim ki, bir soguk gecede, Osmân bin Affânı, bu ev içinde,
– 232 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
gördüm. Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm vahy getirdi. Vahy gelince,
Resûlullah üzerine bir agırlık inerdi. Nitekim, Hak Sübhânehü
ve teâlâ haber verir. (Biz senin üzerine vahy ederiz.
Ya’nî Kur’ân ki o, her ne kadar dil üzerinde hafîf ise de azametde
agırdır.) Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
mubârek elini Osmânın arkasına vurup, buyurdu ki, (Bu makâm
kime müyesser olur. Allahü teâlâ hazretleri bu makâmı
Peygamberlerinden baska hiç kimseye vermemisdir. Ancak, o
kimseye vermisdir ki, fazlaca ikrâm edendir. Her kim ki, Osmâna
yaramazlık söyler ise, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
la’neti onun üzerine olsun.)
11– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Hazret-i Lût aleyhisselâmdan sonra, hanımı ile, Allahü
teâlâ yolunda ilk hicret eden Osmân bin Affândır “radıyallahü
teâlâ anh”. Allahü teâlâ bilir ki, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, Mekkeden Medîneye, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna hicreti
yalnız yapmıslardır. Hazret-i Osmân, ehli ve ıyâli ile berâber
hicret etmisdir.
12– Yûsüf bin Abdüllah bin Selâm rivâyet eder: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, (Ben; Allahü tebâreke ve
teâlâ huzûrunda, Osmânın düsmânlarının hasmıyım) buyurmusdur.
13– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir hadîs-i
serîflerinde buyurmuslardır ki, (Biz Osmân bin Affânı, Allahü
teâlâ katında halîl ve kerîm olan babamız Ibrâhîm aleyhisselâma
benzetiyoruz.)
14– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Osmân benim ümmetimin
en hayâlısı ve en çok ikrâm edenidir.)
15– Kelîb bin Velîd, Ibni Melbekeden rivâyet eder. Abdüllah
ibni Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” huzûruna bir adam
geldi ve sordu: Osmân ibni Affân “radıyallahü teâlâ anh”
– 233 –
Bedr gazâsına hâzır oldu mu? Abdüllah hazretleri buyurdu ki,
hâyır olmadı. Bî’at-ı Rıdvâna hâzır oldu mu. Buyurdu ki: Hâyır
olmadı. Iki asker birbirine mülâki oldukları günde, yüz
döndürdü mü? [Uhud günü, dagılanlar arasında degil mi idi.]
Buyurdu ki, evet! O kisi kalkdı gitdi. Dediler, bu kisi sizden
ba’zı seyler sordu. Cevâbınızdan anladı ki, siz Osmânı zem etdiniz
[kötülediniz]. Buyurdular ki, acele o adamı geri döndürün.
Çagırdılar, geri döndü. Buyurdular ki, benden süâl etdigin
sözleri anladın mı. O sahs dedi ki, evet. Senden süâl etdim.
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Bedr gazâsına hâzır oldu mu.
Sen dedin, yok. Süâl etdim ki, bî’at-ı rıdvâna hâzır oldu mu.
Sen dedin, yok. Süâl etdim ki, Uhudda dagılanlar arasında mı
idi. Sen dedin, evet. Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Bedr gazâsına hazret-i Osmân hâzır olmadı,
ammâ, Allahü teâlânın ve Resûlünün hâcetinde [isinde] idi.
Hazret-i Resûlullah Osmânın nasîbini o gazâda ayırdı. Ondan
gayri hâzır olmıyanlara nasîb vermediler [hisse ayırmadılar].
Bî’at-ı Rıdvânda da, Osmân ona hâzır olmadı. Resûlullah hazretleri
Osmânı, Mekke-i Mükerremeye elçi göndermis idi. Eshâb-
ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” bî’at etdiler.
Resûlullah hazretleri kendi mubârek elinin birisini digerine
tutup, buyurdu ki, bu Osmânın eli olsun. Resûl-i ekremin mubârek
eli, Osmânın elinden üstündür. Allahü Sübhânehü ve
teâlâ, kelâm-ı kadîminde haber vermisdir. (Uhud gazâsında
iki asker karsılasdıgı zemân, arka çevirip dönenleri seytân igfâl
etdi [yanıltdı]. Allahü teâlâ onları afv etdi. Allahü teâlâ
günâhları afv edici ve cezâyı gecikdiricidir.) [Âl-i Imrân sûresi
155.ci âyet-i kerîmesi meâli.] Abdüllah bin Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” o sahsa buyurdu ki: Sakın ola ki, Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hakkında kötü düsünmiyesin. Buna gayret
et!
16– Abdüllah bin Mubârek, Ebû Mus’abdan, o da Yezîd bin
Ebî Lehebden rivâyet etmisdir. Osmân bin Affân “radıyallahü
teâlâ anh” ile kavga edenlerin cümlesi dîvâne [deli] oldular.
Abdüllah bin Mubârek der ki, onların Cehennemde tadacakları
azâb yanında delilikleri azdır.
17– Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder:
– 234 –
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ey Allahım! Muhakkak ki Osmân, rızânı taleb eder.
Sen de fadl ve keremin ile Osmândan râzı ol!)
18– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyeti
ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular: (Ey Allahım! Osmâna, kıyâmet gününün siddetinden
râhatlık ve kurtulus ver. Çünki, o bizi nice sıkıntılı günlerimizde
râhata kavusdurdu.)
19– Emîr-ül mü’minîn Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
rivâyet olunur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Eger kırk kızım olsa idi, cümlesini birbiri
ardınca, hiçbiri kalmayıncaya kadar Osmâna verirdim.)
20– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Muhakkak istedim ki, Eshâbımdan dört kimseyi
âleme göndereyim ki, halka Kur’ân-ı azîm-üs-sânı ta’lîm etsinler.
Bizden önce de Îsâ bin Meryem aleyhimüsselâm havârîlerini
halka göndermisdi.) Osmân bin Affânı, Abdüllah bin
Mes’ûdu ve Mu’âz bin Cebeli ve Ubeyy bin Kâ’bı “radıyallahü
teâlâ anhüm” gönderdiler.
21– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
buyurdular ki: (Ümmetimden büyük günâh isleyip, Cehenneme
gitmesi îcâb eden yetmis bin kimseye Osmân sefâ’at eder.
Allahü teâlâ onları Cennete gönderir.)
Otuzsekizinci Menâkıb: Kıymetli kitâblarda haber verilmisdir.
Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki: Birgün
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kerîmeleri ve hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” zevcesi
olan Rukayyenin “radıyallahü anhâ” huzûrlarına vardım.
Elinde bir tarak tutuyordu. Buyurdu ki, kıymetli babam Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri simdi yanımdan
gitdi. Bu tarak ile mubârek saçını ve sakalını taradım.
Bana buyurdular ki, (Yâ Rukayye! Ebû Abdüllah Osmân bin
Affânı nasıl buldun!). Ben dedim ki: (Hayr ile gördüm. Iyilik
ile gördüm!) Babam buyurdu ki: (Cümle Eshâbım arasında ah-
– 235 –
lâkı bana en çok benziyen odur. Osmâna hurmetde kusûr etme!)
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Zübeyr bin Harrâs rivâyet eyler.
Hazret-i Ömer “radıyallahü anh”; kızı Hafsayı “radıyallahü anhâ”
hazret-i Osmâna “radıyallahü anh” nikâhlamak istedi. Hazret-
i Osmân özr beyân eyledi. Hazret-i Ömer üzüldü. Bu haber
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine erisdi.
Hazret-i Ömere buyurdular ki: (Yâ Ömer! Kızını Osmândan
dahâ iyisi alacak. Ve Osmân Hafsadan iyisini zevce edinecek.
Sen kızını bana nikâh et! Ben de kızımı Osmâna nikâh edeyim!)
[Hafsa “radıyallahü teâlâ anhâ” hicretin üçüncü senesinde,
genç yasında, Bedr gazâsında bulunan Huneysden dul kalmıs
idi.]
Kırkıncı Menâkıb: Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Üç nesne vardır ki, her kim onlardan kurtulursa
muhakkak kurtulur. Benim vefâtım, Deccâlın ve hak üzere
olan halîfenin katli.) Ebû Hüreyre buyurdu ki, hak üzere olan
halîfenin kim oldugunu Leyse ve Ibni Lehî’aya sordum. Bu halîfe
Osmân bin Affândır “radıyallahü teâlâ anh”, dediler.
Kırkbirinci Menâkıb: Ukbe bin Âmir el Cühenî “radıyallahü
teâlâ anh” bildiriyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri birgün buyurdular ki: (Yâ Ebâ Bekr ve
Ömer! Sizin ikiniz, dünyâda ve âhıretde kardeslersiniz. Simdi
her ikiniz, birbirinize selâm veriniz ve müsâfeha ediniz.) Hazret-
i Ebû Bekr, hazret-i Ömerin elini tutdu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” tebessüm edip, buyurdu: (Yâ Ebâ
Bekr! Sen Ömerin önünce olursun!) Ya’nî dahâ önce halîfe
olursun. Sonra buyurdular. (Yâ Zübeyr ve Talha! Siz de geliniz.
Sizin aranızda da kardeslik vereyim. Her ikiniz, dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz. Simdi birbirinize selâm verip, müsâfeha
ediniz.) Nasıl buyurdu ise öyle yapdılar. Sonra buyurdu.
Ubeyy bin Kâ’b ve Abdüllah bin Mes’ûd da öyle yapdılar.
Sonra Ebû Ubeyde bin Cerrâh ve Sâlimi, ki Sâlim Ebû Huzeyfenin
kölesi idi, onlara da buyurdu. Onlar da öyle yapdılar.
Sonra Üsâme tebni Zeyd ile Ebû Hind öyle yapdılar. Ebû
Hind Haccâm ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sel-
– 236 –
lem” hazretlerinden hacâmat çekerdi. [Kanını alırdı.] Ve mubârek
kanını içerdi. Hazret-i Resûlullaha ziyâde muhabbetden
onların yanında kardeslik etdi. Onlar da öylece yapdılar.
Sonra Abdürrahmân bin Avf yüzünü hazret-i Osmân bin Affân
tarafına döndürüp dedi ki: (Innâ lillah ve innâ ileyhi râciûn!).
Bize ne olmusdur ve ne islemisiz ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri benim ve senin tarafımıza
iltifât etmedi. Allahü teâlâ hazretlerinin hısmından ve Resûlünün
azarından; yine Allahü teâlâya sıgınırız, dedi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onlar tarafına
bakıp, buyurdular ki: (Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin
izzi ve celâli ve kudreti ve azameti hakkı için, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri sizin üzerinize hısmlı [gadablı] degildir.
Ve Resûli de sizin üzerinize azarlı [sizi azarlamıs] degildir.
Allahü teâlâ ve Resûlü ve melekleri yanında ikrâm görenlerdensiniz!
Velâkin, ben sizi yâd etmek istedigim zemân, Hak
Sübhânehü ve teâlâ bir melek göndermisdir. Beni men’ etdi ve
dedi ki, onları sonra yâd et ki, onların ikisi de ganîdir [zengindir].
Ben de ondan dolayı sizi sonra yâd etdim. Bunun gibi, kıyâmet
gününde hesâb ederler. Fakîrlerin hesâbını evvel yaparlar.
Zenginlerin hesâbını sonra yaparlar. Ve sonra siz, dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz. Siz de birbirinize selâm verip,
müsâfeha ediniz.) Onlar da öyle yapdılar. Sonra Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
(Râzı oldunuz mu!). Onlar dediler ki: (Evet, râzı olduk. Allahü
teâlâ hazretlerine sükr ederiz ki, bizi rüsvâ etmedi.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Sizin üzerinize dahâ ilâve edeyim mi!) Evet, dediler. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu: (Siz ikiniz dünyâda
ve âhıretde kardeslersiniz! Cennetde benim kardesim Ilyâs
aleyhisselâmdır. Ilyâs aleyhisselâm, Allahü teâlâ hazretlerine
bütün halkın en sevgilisi idi. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Cebrâîl aleyhisselâmı Ilyâs hazretlerine gönderdi ki, Hak
sübhânehü ve teâlâ hazretleri sana kardeslik verdi; bir kulun
halâsıyle ki, onu zulm ile öldürürler. Ben ki, Resûlullah olarak
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerini sizi sâhid tutarım ki, size
dünyâda ve âhıretde kardeslik verdim. Siz bugün cümlenin iyisisiniz.)
– 237 –
Kırkikinci Menâkıb: Dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sordular.
Cennetde berk [ısık, simsek] olur mu? Buyurdular ki, evet olur.
Osmân bin Affân bir kasrdan bir kasra giderken yüzünün nûru
ısık olur. Bundan dolayıdır ki, ona zinnûreyn derler. Ülemânın
ba’zının kavliyle, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” uzun
gecelerde tâ’at yapıp ve Kur’ân-ı azîm-üs-sân tilâvet etmekden
geri kalmazdı [ya’nî tilâvet ederdi]. Mubârek pehlûsunu yere
koymazdı. Mubârek gözü aglamakdan kuru olmazdı. Ahmed
bin Attâr “rahimehullahü teâlâ” bu ma’nâda su si’ri söylemisdir:
Yumuk durmakdan gözlerim kurudu,
Sanki göz kapaklarım kısa imis gibi.
Kapakları dikenle delik-desik olmus gibi,
Gözlerimin uyuyacak hâli yok.
Gece uzadıkça uzayınca derim ki,
Ey gecem, gündüz dahâ çok uzakda!
Kırküçüncü Menâkıb: Nu’mân bin Besîrden “radıyallahü
teâlâ anh” dogru rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Içinizde hayâ
bakımından en sâdıkınız, Osmân bin Affândır.) Bu haber
zâhir delîldir ki, hiç kimsenin hayâ ve hicâbı bu ümmetde Osmân
bin Affânın “radıyallahü teâlâ anh” hayâ ve hicâbından
dahâ çok ve üstün degildir. Hazret-i Âdem aleyhisselâmın zemânından
bu zemâna gelene kadar, güzel ahlâkdan herkesde
zuhûra gelmisdir. O güzel ahlâkdan hayâ, o ahlâkların esreflerindendir.
Bu sözün ma’nâsı odur ki, hayrdan ve serden her
nesne ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri halk etmisdir,
onu çift halk etmisdir. Kur’ân-ı kerîm onunla nâtıkdır. (Her
seyden çift yaratdık...) buyurulmakdadır. [Zâriyât sûresi 49.cu
âyet-i kerîmesi meâli.] Açlıgı yaratdı. Toklugu onun çifti kıldı.
Sıhhati yaratdı. Hastalıgı ona çift kıldı. Fakîrligi yaratdı. Zengin
olmagı ona çift kıldı. Kimseye muhtâc olmamak ile, baskalarına
yük olmagı çift kıldı. Gönlü [kalbi] yaratdı. Rûhu ona
çift kıldı. Nefesi yaratdı. Râyihâyı ona çift kıldı. Dîni yaratdı.
Kemâli ona çift kıldı. (Bugün dîninizi temâm etdim!) [Mâide
– 238 –
sûresi 3.cü âyet-i kerîme meâli]. Dünyâyı yaratdı. Zevâli [yok
olmagı] ona çift kıldı. (Dünyâ malından yanınızda olanlar fânîdir.
Allahın indinde, Cennetdeki sevâb, oradakilerle bâkîdir!)
[Nahl sûresi 96.ci âyet-i kerîme meâli.] Topragı yaratdı.
Sükûnu [ızdırâbsızlıgı] onun çifti eyledi. Atesi yaratdı. Hareketi
onun çifti eyledi. Yer altını yaratdı. Darlıgı ve karanlıgı
onun çifti eyledi. Yeri yaratdı. Açılmagı, yayılmagı onun çifti
eyledi. (Allahü teâlâ sizin için arzı dösek yapmısdır. [Yeri genis
eyledi ki, üzerinde genis yollar açasınız.]) [Nûh sûresi 19.cu
âyet-i kerîme meâli.] Gökü yaratdı. Yüksekligi [mertebeyi]
onun çifti eyledi. (Yedi kat gökleri çok kuvvetli saglam kıldık.
Zemânla bozulmaz.) [Nebe’ sûresi 12.ci âyet-i kerîme meâli.]
Cenneti yaratdı. Maddî ve ma’nevî sıkıntıları ona çift kıldı. Nitekim
Seyyid-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Cennet, istenmiyen, sıkıntı veren seyler ile
örtülüdür. Cehennem de, sehvetler, arzûlanan seyler ile örtülüdür.)
Îmânı yaratdı. Hayâyı onun çifti eyledi. Çesidli haberlerde
gelmisdir. Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur
ki: (Hayâ ve îmân bir arada bulunur.) Ya’nî hayâ
ve îmânı birbirinin çifti eyledi. Lâkin hayâyı gözde yaratdı. Ne
kadar ki, hayâ gözdedir. Îmân da gönüldedir. Allahü teâlâ korusun,
hayâ gözden zâil olunca [gidince], îmân da gönül [kalb]
de za’îf olur. Bu ikisi de kat’î delîl ile sâbitdir. Sek ve sübhe
yokdur.
Osmân Zinnûreyn hazretlerinin zemânında, yeryüzünde ondan
fazîletli ve azîz, yüksek hâlli kimse yok idi. Osmân “radıyallahü
anh” hazretlerinin yüksek hâlleri ve hayâsı ve sehâveti ve
sâir menâkıbları sayısızdır. Hayâ, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin
sıfatlarındandır. Mahlûklara da bu sıfat gelmisdir.
Halka gelen o hayâ sıfatı birkaç çesiddir.
Birinci çesidi hayâ-i hacâletdir. Ya’nî utanmak seklindeki
hayâdır. Âdem alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm hazretlerinin
hayâsı gibi. Bugday dânesi yidi. Üzerinde elbise [Cennet
elbisesi] kalmadı. Hacil oldu [utandı], yüzünü döndürdü. Allahü
teâlâ hazretleri. (Bizden kaçıyor musun!), buyurdu. Hâyır,
yâ Rabbî! Elbiselerim çıkarıldıgı için utanıyorum. O utanmadan
dolayı yüzümü döndüm.
– 239 –
Ikinci nev’i, hayâ-i azametdir. Isrâfîl aleyhisselâmın hayâsı
gibi. Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular: (Isrâfîl her gün yetmis kerre
yüzünü kendi kanadı ile örter ve der ki, yâ ilâhel âlemîn! Ne yapabilirim
ki, herkes gibi sana lâyık bir secde ve bir rükû’ etmege
kâdir degilim.)
Üçüncü nev’i, heybet hayâsıdır. Melekler ve Nebîler hayâsı
gibi ki, (Yâ Rabbî! Seni tesbîh ve tenzîh ederiz. Sana hakkı ile
ibâdet edemedik), derler.
Dördüncü nev’i hayâ, hürmet ve hizmetdir. Mûsâ bin Imrân
alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm hayâsı gibi. Mûsâ aleyhisselâm
buyurdu ki: (Yâ Rabbel âlemîn. Bana Cennet gerekdir.
Senden isterim. Senin dîdârın gerek. Onu da senden isterim.
Lâkin her vakt ki, bana tuz, ekmek ve koyun için lâzım
olan hakîr seyler gerekince, bunları ben senden nasıl isterim.)
Allahü teâlâ hazretleri, (Yâ Mûsâ! Maksad budur. Ya’nî onları
istemekdir. Kul, her vaktde bir sebeble, bir ihtiyâc ile huzûra
gelsin. Münâcât etsin. O behâne ile [o sebeble] kullugunu
yerine getirsin. Vefâsını tâze tutsun.) Bu kıssa uzundur. Bu
makâmda bundan ziyâde mümkin degildir. Ammâ o hayâ ki,
Allahü teâlâ hazretlerinin ni’met ve sıfatıdır. Günâhları örter
ve afv eder. Kullarının günâhlarını görür, örter, afv eder. Birçok
haberde gelmisdir. Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurmusdur ki: (Bir mü’min ve günâhkâr kul kabrden
kalkar, Sırat heyecânı ve Cehennem korkusu ile mahsere
gelirken, iki yol basına erisir. Korkarak ve aglıyarak, sükûnet
ve karâr ile, yolun birisine girer. Kimse ondan bir söz süâl etmez.
Dosdogru Cennet kapısına erisir. Sag ayagını kapıdan
içeri koyup, sol ayagını yerinden kaldırmazdan evvel, Allahü
teâlâ ve tekaddes, bilâ-vâsıta [vâsıtasız] o kulun sag eline bir
nâme verir. Kulum, sen al bu nâmeyi oku ve o nâme içindekileri
ögren. Ondan sonra, hükm senin hükmündür. Cennet-i
ebediyyeye gir ve ondaki senin himmetin ve murâdındır. Orada
ebedî olarak kal, buyurur. O kul da nâmeye bakar görür ki,
(ey benim kulum, her ne yapdın ise, gördüm ve bildim. Lâkin
– 240 –
yapdıgın islerini, tekrâr sana göstermege hayâ etdim,) yazılmıs,
görür.) Bu haberin benzeri Ebû Süleymân-ı Dârânî rivâyeti ile
baska bir vaktde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurmusdur ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ ve azze
ve celle buyurmusdur. Gökden indirilen kitâbların ba’zısında,
benim kulum, her ne kadar ki, sen günâhkârsın ve günâhından
korkarsın ve hayâ edicisin. Izzim ve celâlim hakkı için ayblarını
ve günâhlarını Âdemoglunun gözünden ve gönlünden gizli
ederim. Ve gözünün hâinliklerini, bedeninin gizli günâhlarını
meleklerin anlayısından saklarım. Ben yanılmalarını ve günâhlarını
levh-i mahfûzda, kirâmen kâtibinden gizli tutarım. Ve kıyâmetde
seni muhâsebe makâmına getirir ve hesâbını kolay
eylerim!)
Her kimse ki, günâhkâr olur. Günâhları sebebi ile utanır
ve korkar. Onun hesâbı çetin olmaz. Hazret-i Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” her günâhdan kaçınır, her iyiligi
yapar, hilm, vefâ ve hayâ sâhibi idi, utanır idi. Osmân bin Affân
hazretlerine hesâb olmaz. Osmânın dostlarına da hesâb az
olur. Birçok haberde gelmisdir: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Allahü teâlâ kıyâmet gününde
yüzyirmidörtbinden ziyâde nebîyi “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” ümmetleri ile muhâsebe yerinde durdurur.
Herkesi mesgûl oldugu sey mikdârı [ameline göre] çok
müddet veyâ az müddet o yerde durdurur. Osmân bin Affân
hazretlerini ve onu sevenleri hesâbsız mahserden geçirir.)
Herkesi makâmı ne olursa olsun, sıdk [dogruyu söyleyecek]
makâma getirir. Allahü teâlâ Resûllere ve Nebîlere çok fazîletler,
menâkıbler vermisdir. O haslet ve fazîlet ve fahr-i sehâdet
ki [sehîd olmak ki], Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Zekeriyyâ ve Yahyâ “alâ nebiyyinâ aleyhissalâtü vesselâm”
hazretlerine vermisdir. [Hazret-i Osmâna da vermisdir.] Ikinci
haslet, fadl-ı zühd ve fahr-i hicretdir ki, Allahü teâlâ Îsâ bin
Meryeme “ala nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” vermisdir.
Üçüncü haslet, mukâleme fazîleti ki, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri onu Mûsâ kelîme “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” vermisdir. Dördüncü haslet, hüsn-i cemâl fazîleti
ki, Rabbil âlemîn onu Yûsüfe “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” vermisdir. Besinci haslet, cömertlik [sehâ-
– 241 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:16
vet] fazîletidir. Allahü teâlâ onu Ibrâhîm halîl “alâ nebiyyinâ
ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine vermisdir. Altıncı haslet,
yaslılık, pîrlik [ihtiyârlık] üstünlügü ki, Allahü teâlâ onu
Nûh “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine
vermisdir. Yedinci haslet, hayâ ve hicâb fazîletidir ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ onu Âdem safiyyullaha ve Muhammed
Mustafâ “aleyhi efdalüssalât ve ekmelüttehıyyât” hazretlerine
vermisdir. Allahü teâlâ bu fazîletlerin temâmını ve bu menâkıbın
mahsûlünü Osmân bin Affân hazretlerine vermisdir.
Onun hayâsı fazîletlerine isâretdir.
Simdi diger hasletlerinin fedâilinden de birer harf isit. Allahü
teâlâ pîrlik [ihtiyârlık] hil’atini [elbisesini] Nûh aleyhisselâm
hazretlerine vermisdir. Nûh aleyhisselâm o sebebdendir ki,
Resûllerinin pîri olmusdur. Bunun gibi, Allahü teâlâ azze ve
celle pîrlik hil’atini [elbisesini] Osmâna verdi. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri de o sebeble kendi zemânında ümmetin
pîri oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ömr-i serîfleri altmısüç idi. Ebû Bekr-i Sıddîk ve
Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü anhümâ” da ömr-ü serîfleri altmısüç
oldu. Lâkin Osmân-ı Zinnûreyn hazretlerinin ömrü onlara
muvâfık olmadı. Sekseniki yasında vefât etdi. Onun ömrünün
uzun olmasını, ömrünün sonunda, kahr ve zulm ve cevr
görmesini Allahü teâlâ âlimdir, bilir. Yahyâ bin Zekeriyyâ “alâ
nebiyyinâ ve aleyhimessalâtü vesselâm” gibi; mubârek basını
keserler. Allahü tebâreke ve teâlâ, Osmân “radıyallahü anh”
hazretlerinin ömrünü uzun irâde etmis ki, o sebeble cân teslîm
etdigi vaktde râhat olsun. Ma’lûmdur ki, ham meyve tâze agaçdan
zor ayrılır. Bunun gibi genç olan kisinin rûhu da bedeninden
zor çıkar. Kemâl bulmus [olgunlasmıs] meyve agacından
tez [kolay] ayrılır. Pîr [yaslı] olan kimsenin de rûhu bedeninden
kolay çıkar [ayrılır].
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Fütüvvet ve sehâveti
Peygamberlerin önderi olması için, Ibrâhîm “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine verdi. Bunu Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine de verdi ki, böylece zemân-ı serîfinde
Evliyânın önderi olsun!
(Isâret): Râhib Mugîrenin Tâifde bir bagı vardı. Kâfirler,
– 242 –
her hafta basında o bagda bir meyvenin turfandası yetisir, diye
ögündüler. Mü’minler de, Medîne-i münevverede, hazret-i Osmânın
“radıyallahü teâlâ anh” serâyı var. Bir yıl ki üçyüzaltmıs
gündür. Hergün o serâyda, garîblere ve miskînlere bir yeni
da’vet ve açıkdan [âsikâre] müsâfir kabûl olunur, diye ögündüler.
Sâir onu nasıl övmüsdür. Si’r:
Bu fânî dünyâda ümîd edilen ne varsa,
Onun kapısında kavusulur!
Çünki, Allahü teâlâ böyle yaratmısdır,
Cennetde azâb bulunmadıgı gibi, onda cimriligin zerresi bile çok garîb düser.
Cihânda vefâ olarak ne varsa,
Onun adâletli kapısında temâm olur.
Onun cömertlik anberi sarka ve miski Sâma ulasdı,
Ona iftihâr elbisesi giydirilip, tekrâr selâm verildi.
Nasıl ki Ibrâhîm aleyhisselâmın putlara tapması mümkin degilse,
Onun için de cimrilik mümkin degildir.
Kırkdördüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: Cebrâîl aleyhisselâm bana
söyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ, Yûsüf-i Sıddîk aleyhisselâm
hazretlerine vermis oldugu güzelligin benzerini Osmân bin
Affâna da vermisdir. Her kim Yûsüf aleyhisselâmın cemâlini
görmek isterse, Osmânın cemâlini görsün. Fekat, her kim Yûsüf
aleyhisselâmın cemâlini gördü, fitneye düsdü. Her kim Osmânın
cemâlini gördü, hürmet eder oldular. Bir haberde de gelmisdir
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur:
Ben nice kerre istedim ki, Osmânın yüzünü kemâli
üzere göreyim, kâdir olmadım. Bir gün Cebrâîl aleyhisselâma
dedim, Yâ Cebrâîl! Ben ne kadar istedim, Osmânın cemâlini temâmen
göreyim. Cebrâîl aleyhisselâm dedi. Ben de kâdir olamadım
ki, Osmânın cemâlini göreyim. Yâ Resûlallah! O kadar
hurmet ve büyüklük ve hasmeti, biz meleklerin kalbinde zuhûra
gelmisdir ki, gözlerimiz Osmânın cemâlini müsâhede etmekden
alıkoymusdur. Yâ Resûlallah! Her gece yarısı ki, Osmân
evinden mescide gelir. Göklerin ve yedi yerin meleklerine, Osmânın
hasmet ve hayâsından hacâlet gelir [utanırlar, mahcûb
olurlar].
– 243 –
Kırkbesinci Menâkıb: Câbir ve Enes “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretleri rivâyet etmislerdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Ben mi’râc
gecesi dünyâ gökünde bir mihrâb gördüm. Dört mil uzunlugu,
bir mil eni ve mercân dânesinden idi. O mihrâbın içinde Osmânın
hüsn ve cemâlinin sûretini gördüm. Ikinci gökün üzerinde
bir mihrâb gördüm. Kırk mil uzunlugu ve on mil eni ve
bir dâne inciden idi. Onun da içinde Osmânın hüsn ve cemâlinin
sûretini gördüm. Üçüncü gökün üzerinde bir mihrâb gördüm.
Dörtyüz mil uzunlugu ve yüz mil eni ve bir firûzeden idi.
O mihrâbın içinde Osmânın güzel sûretini gördüm. Dördüncü
gök üzerinde bir mihrâb gördüm. Ikibin mil uzunlugu ve bin
mil eni ve bir yâkut dânesinden idi. O mihrâbın içinde Osmânın
güzel yüzünü gördüm. Besinci gök üzerinde bir mihrâb
gördüm. Üç bin mil uzunlugu, ikibin mil eni, bir dâne kırmızı
yâkutdan idi. O mihrâbın içinde Osmânın genç cemâlini gördüm.
Altıncı gök üzerinde bir mihrâb gördüm. Dört bin mil
uzunlugu ve bin mil eni ve bir dâne zebercedden idi. O mihrâbın
içinde Osmânın hüsn-ü sûretini gördüm. Fevc fevc, tâife
tâife, gürûh gürûh, her ân ve her sâat mukarreblerden ve rûhânîlerden
ve kerûbîlerden [melekler] gelirler ve o mihrâbın
berâberinde durup, Osmânın hüsn-i sûret ve cemâline karsı
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine senâ ederler. Ben dedim
ki, yâ Cebrâîl! Mihrâbların sadrında [içinde] olan Osmânın bu
sûret, hüsn ve cemâli ne zemândan beri zûhura gelmisdir.
Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi: O Allahü teâlâ hakkı için
ki, Âdem safîyullah “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
halk olunmazdan dörtyüz bin sene önce, Osmânın bu sûret ve
cemâli bu yedi gök üzerinde mihrâblarda zuhûr etmisdir.
Amel-i sâlihînin bereketinden ve hayrâtından zuhûra gelmisdir.)
Bu sâlih amellerin birincisi odur ki, Osmân “radıyallahü
anh” dâimâ oruc tutardı. Ikincisi, gece yatmaz. Bütün gece nemâz
kılardı. Üçüncüsü, elbisesi olmıyanlara elbise alarak giyindirir.
Dördüncüsü, açların karnını doyurur. Besincisi, Sûre-i ihlâsı
çok okur. Altıncısı, hazret-i Osmân gönlünde müslimânlara
bir zerre gıl ve gıs, kin, hased, sû-i zân tutmaz. Yedincisi, her
– 244 –
acz, her belâ, her musîbet Osmânın önüne gelir. O hâlde hısmını
yutup, sabr eder ve kimseye sikâyet etmezdi.
Kırkaltıncı Menâkıb: Ebû Osmân Hayrî “rahmetullahi
aleyh” (Letâif) kitâbında yazmısdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Mi’râc gecesi beni göke götürdüler.
Dünyâ göküne vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim,
bu mertebeye ne ile erisdin. Dedi, gece nemâzı ile. Ikinci
göke vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erisdin. Dedi, Kur’ân-ı azîm-üs-sân okumak ile. Üçüncü
göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erdin. Dedi, sûre-i Ihlâs okumak ile. Dördüncü göke vardım.
Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye ne ile
erisdin. Dedi, Âl-i Resûle [Resûlün akrabâsına] nasîhat etmekle.
Besinci göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu
mertebeye ne ile erisdin. Dedi, Mescidde i’tikâf etmekle. Altıncı
göke vardım. Osmânın sûretini gördüm. Dedim, bu mertebeye
ne ile erisdin. Dedi, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
hayâ etmek ile. Yedinci göke erisdim. Osmânın sûretini gördüm.
Dedim, bu mertebeye ne ile erisdin. Dedi, Musîbetler ve
mihnetler çekmekle.)
Kırkyedinci Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
Zinnûreyn denilmesinden bir mikdâr anlatılmısdı.
Lâkin, dahâ da ziyâde [çok] beyan edelim. Ma’lûmdur ki, Allahü
teâlâ hazretleri Mûsâ “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm”
hazretlerine iki nûr vermisdi. Biri Tevrât nûru. Biri Yed-i Beydâ
nûru. Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine de iki nûr
vermisdi. O sebeble Zinnûreyn derler. Bir kavl de sudur ki, iki
nûr, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
iki kerîmelerini, biri Rukayye ve biri Ümmü Gülsümdür
“radıyallahü teâlâ anhünne”; almısdır. Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin ögünmesi Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin bir kerîmesiyle idi. Osmân
“radıyallahü anh” hazretlerinin ögünmesi ondan ziyâde
olur. O iki nûr iki hicretdir ki, Osmân bin Affâna nasîb olmusdur.
Bir kavl de odur ki, o iki nûr iki gazâdır. Biri Bedr gazâsı,
biri Hudeybiye gazâsıdır. Ammâ Bedr gazâsında Resûlullah
– 245 –
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Osmân bin Affân
hazretlerine buyurdular ki, (Yâ Osmân! Ben sendenim, sen
bendensin!) Hem kendi nûrunu tutasın ve hem benim nûrumu
tutasın. Hudeybiye gazâsında Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, iste bu iki elimin biri
benim elimdir. Ve biri Osmânın elidir. Dogru Bî’at-ı Rıdvân
etdim. O vaktde Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin iki mubârek eli birbirine ulasdı. Bir elinden günes
gibi bir nûr ve bir elinden ay gibi bir nûr parladı. Buyurdular
ki, (Bu iki nûr Osmânın nûrudur. Osmân benim ile ebedî
olarak Cennetde refîkdir.) Bir kavl de odur ki, iki nûrun biri,
gündüz oruclu olmanın, biri gece nemâz kılmanın nûrudur. Bir
kavlde odur ki, o iki nûrun biri îmân nûru ve biri Kur’ân nûrudur.
Bir kavl de odur ki, iki nûrun biri zâhirinin nûru ve biri
bâtınının nûrudur. Herkesin ittifâkıyla Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hem seyh-i ehl-i îmân idi ve hem seyh-i Kur’ân idi.
Su sebebden Seyh-i ehl-i îmân idi ki, yetîmler babası idi. Dertliler
yardımcısı idi. Ihtiyâr kadınların yardımcısı idi. A’mâlara
yardım ederdi. Medîne-i münevvere beldesinde bir aç veyâ bir
çıplak var ise, o aç kimseyi doyurmayınca kendi yimez, o çıplak
kimseyi giyindirmeyince, kendi giyinmezdi. Seyh-i Kur’ân
idi. Ya’nî Kur’ân-ı azîmüssânı kendi haddı ile dört mushaf-ı serîf
yazdı. Âlemin dört tarafına gönderdi. Yirmi küsür sene aksam
nemâzını kıldıkdan sonra, dört rek’at nemâz kıldı. Her
rek’atde sûre-i Fâtihâdan sonra kırk kerre Kulhüvallahü ehad
sûresini okurdu. Ondan sonra ihlâs ile dörtbin tesbîh, tehlîl ve
düâ okurdu. Bunları yerine getirdikden sonra, bütün Kur’ân-ı
azîmi ki, yüzondört sûre, altıbinaltıyüzaltmısaltı âyetdir, bir
kavle göre; tertîb ve tertil ile her gece vitr nemâzında okurdu.
Bu mertebelerden sonra, bir de sehâdet mertebesine kavusdu.
Haberde gelmisdir ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu ki, (Ben mi’râc gecesi dedim ki, yâ
Rabbî! Osmân bin Affân senin hesâbın için hayâ eder. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu: Yâ Muhammed! Ben
cümle mahlûku hesâba çeksem de Osmâna hesâb etmem, ben
Osmândan hesâbı ref’ etmisim [kaldırdım].)
Isâret: Her kim bes nesneyi yapar; ondan bes nesneyi men’
– 246 –
etmezler. Her kim hayâ eder. Ondan hayâ ederler. Her kim
rahm eder [rahmet eder], ona rahmet ederler. Her kim malını
Cennete bedel verir. Cenneti ona bedel verirler. Her kim afv
eder. Onu afv ederler. Her kim Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerini
tanıdı. Ya’nî bilip korkdu. Isleri temâm olur. Allahü teâlâ
hazretlerini bulup, vâsıl olur. Bu bes nesneyi Osmân bin Affân
“radıyallahü anh” yapardı.
Nükte: Büyüklük dünyâda dört sey ile olur. Âhıretde de
dört sey ile olur. Dünyâda hüsn ve cemâl ile olur. Sehâvet ve
mal ile olur. Asîret ve Âl [yakınlar] ile olur. Âhıretde iyi sünnet
ve iyi ibâdet ile, iyi huy ile ve iyi sîret ile olur. Emîr-ül mü’minîn
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinde, bu
sekizi de mevcûd idi. Mal ve cemâl sâhibi idi. Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yakın akrabâsından idi. Emîr-ül
mü’minîn idi. Sünneti iyi bilirdi ki, Kur’ân-ı azîm-üs-sânı toplayıp,
dört tarafa gönderdi. Kıyâmete kadar tilâvet edenlerin sevâbına
ortak oldu. Ahlâkının güzel olmasından dolayı, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” muhterem kerîmeleri
Ümmü Gülsümü “radıyallahü teâlâ anhâ”, hazret-i Osmâna
“radıyallahü teâlâ anh” tezvîc buyurduklarında söyledikleri dahâ
önce beyân olunmusdur. Ibâdeti ve iyiligi de dahâ önce bildirildi.
Sîreti, iyiligi odur ki, Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ
anh” kalkdı, Osmân bin Affân hazretlerinin huzûruna gitmek
için çıkdı. Giderken yolda bir kadın gördü. Tekrâr ona bakdı.
Sonra huzûrlarına vardı. Osmân “radıyallahü anh” buyurdular
ki, (Yâ Ebâ Hüreyre! Gözlerinizde zinâ eseri görürüm!) Ebû
Hüreyre dedi, yâ Emîr-el mü’minîn! Resûlullahdan “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” sonra vahy inmis midir? Buyurdular,
vahy inmedi. Velâkin, mü’minin firâseti dogrudur. Nitekim,
Seyyid-il âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Mü’minin firâsetinden kaçınınız. Çünki, mü’min,
Allahü teâlânın nûru ile bakar.)
(Isâret): Islâmın bekâsı dört nesne iledir. Kırâet ile, tahâret
ile ve ibâdet ile ve mücâhede ile. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
bu dördünü de hazret-i Osmâna “radıyallahü teâlâ anh”
müyesser eyledi. Bu dört dâimâ onun için olur: Kur’ân-ı azîmi
kırâ’et için cem’ etdi. Rûme kuyusunu, mü’minlerin su içmesi
– 247 –
için satın aldı. Mescid-i serîfi ibâdet için genisletdi. Tebûk gazâsında
askeri mücâhede için techîz etdi.
Kırksekizinci Menâkıb: Haberde gelmisdir. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” bir gün, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin, kendi evlerine hiç yiyecek
[ta’âm] göndermedigini isitmisdi. Evdekilerin rengi açlıkdan
degismisdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
mescid-i serîfe tesrîf buyurmus ve nemâz kılıyorlar idi.
Hazret-i Osmân “radıyallahü anh” bu hâli haber aldı. Hazret-i
Selmâna ıtab eyledi ki, niçin acele haber vermedin. O sâat bir
semîz koyun, bir mikdâr bal ve bir dank un getirdip, Âise-i Sıddîka
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin hücre-i serîfine
[evine] gönderdi. Yâ Âise, yâ ümmül mü’minîn! Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin bunu, hanımları
[evleri] arasında taksim edecegini biliyorum! Sen söyle ki
taksim etmesin. Ben her eve bu kadar gönderdim. Âise-i Sıddîka
“radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki, ben emr etdim. Koyunu
bogazladılar. Ekmegi pisirdim. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, devletle ve se’âdetle mescid-i serîfden
geldiler. Bu unu, ekmegi ve balı gördüler. Bunlar nereden
geldi diye sordular. Hâdiseyi söyledim. Istedi ki, diger evlere
[hânelerine] de taksim etsin. Hazret-i Osmânın söyledigini
haber verdim. Mubârek ellerini kaldırıp, buyurdu ki: (Yâ Rabbî!
Osmânın gelmis ve gelecek gizli ve âsikâr günâhlarını afv
et!)
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinden süâl etdiler. Yâ Emîr-el mü’minîn! Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri hakkı için söyle ki, bu makâma ne ile
ulasdın. Cevâb verdi ki, Kitâbullahı sag tarafıma koydum. Sünnet-
i Resûlullahı sol tarafıma koydum. Bilirdim ki, Allahü teâlâ
hazretleri benim sırlarımı bilir.
Haberde gelmisdir. Hazret-i Alî kerremallahü vecheh ve radıyallahü
anh”, Fâtimâ-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” üzerine
bir baska hanım dahâ almak istedi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine kerîh gelip, hazret-i Alîye
üzüldüler. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at etdi.
Afv etmedi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at
– 248 –
etdi. Afv etmedi. Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” sefâ’at
etdi. Afv buyurdular. Sonra sordular ki, yâ Fahr-i âlem ve
yâ seyyid-i veledi benî âdem! Neden Ebû Bekr ve Ömerin sefâ’atini
kabûl etmediniz de Osmânın sefâ’atini kabûl edip, afv
etdiniz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki, (Bir kimsenin sefâ’atini kabûl etdim ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerine hitâb edip dese ki, yâ Rab! Bu
yer ile gökü yer degisdir, yer degisdirir. Veyâ dese ki, yâ Rab!
Ümmet-i Muhammedin cümle âsîlerine rahmet eyle! Allahü
teâlâ ve tekaddes hazretleri sefâ’atini kabûl edip, cümlesini afv
eder.)
Ellinci Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Âise-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhâ”
hücresinde [evinde] otururdu. Hazret-i Osmân “radıyallahü
anh” dört deve yükü bugdayı Fahr-i kâinâta hediyye etdiler.
Hizmetcileri geri gelip dediler ki, yâ efendi, bugdayı Habîb-i
Rabbil âlemîn, muhâcirîne verdiler. Hazret-i Osmân dört deve
yükü dahâ bugdayı gönderdi. Onu da Resûl-i ekrem hazretleri
Ensâra dagıtdılar. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
dört deve yükü bugdayı dahâ gönderdi. Fahr-i kâinât onu da
ıyâli arasında taksîm edip, evlerine gönderdiler. Getiren hizmetcilere
sordular ki, seyyidinize kaç deve yükü bugday getirmislerdi.
Hizmetciler dediler, oniki yük. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular. (Temâmını bize gönderdi.
Kendi için bir mikdâr alıkoymadı.) Mubârek ellerini kaldırıp,
buyurdu: (Yâ Rab! Ben Osmânın ihsânından âciz oldum. Her
kim bana ihsân etdi, Ben ona mükâfatını verdim. Ammâ Osmânın
mükâfâtından âcizim yâ Rab. Sen Osmâna karsılıgını
ver.) Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Buyurdu, (Yâ Muhammed!
Cebbâr-i âlem sana selâm eder. Buyurdu ki, Osmâna
benden selâm söyle. Söyle ki, biz ondan râzı olduk. Onu
Cennetde Muhammede refîk etdik. Arasat hesâbını ondan ref’
etdik. Eger sen ona mükâfatdan âciz isen, biz ona mükâfatdan
âciz degiliz.)
Ellibirinci Menâkıb: Bir gün hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” yedi tabagı altın ile doldurup, yedi hizmetcinin eline
verdi. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 249 –
hazretlerine hediyye gönderdi. Hizmetciler, tabakları huzûruna
koydular. Hazret-i Resûl-i ekrem buyurdular ki, geri gidin,
efendinize selâm götürün. Hizmetciler [köleler] dediler ki: Yâ
Resûlallah, efendimiz bizi de tabaklar ile size hibe etmisdir. Resûlullah
hazretleri buyurdular ki, (Yâ Rabbî! Osmânı sana havâle
etdim.) Hemen Cebrâîl aleyhisselâm geldi ki, (Allahü teâlâ
sana selâm eder ve buyurur ki, Osmâna benden selâm erisdir
ve de ki, Huld ve Na’îm Cennetini bu hediyyesine karsılık olarak
ona bagısladım.)
Elliikinci Menâkıb: Aliyyül-Mürtedâ “radıyallahü teâlâ
anh” Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerine
dügün yapmak istedi. Dünyâlıkdan hiçbir nesnesi yok idi ki,
harc etsin. Kendi zırhını pazara gönderdi. Satıp, dügününe harc
edecekdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” pazarda gezerken,
hazret-i Alînin zırhını tanıdı. Dellâlı çagırıp dedi ki, bu
zırha, sâhibi ne behâ [fiyât] ister. Dellâl dedi, dörtyüz dirhem ister.
Osmân “radıyallahü anh” buyurdu ki, gel akçasını al.
Se’âdethânesine vardı. Zırhı dellâldan alıp, behâsını verdi. Bir
dörtyüz dirhem de sayıp, zırhı da üzerine koyup, hazret-i Alîye
gönderdi. Buyurdu ki, bu zırh senden gayriye lâyık degildir. Bu
akçayı da dügüne harc et. Bizim özrümüzü de kabûl et.
Elliüçüncü Menâkıb: Hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ
anh” Sâmdan yüz deve yükü bugday getiren kervânı geldi. Medîne-
i münevverede kaht [kıtlık] var idi. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” isitdiler ki, hazret-i Osmânın
kervânı gelmis, satlık bugdayı varmıs. Varıp müsterî oldular.
Bir menn’ine yedi dirhem verdiler. Hazret-i Osmân satmam,
dedi. Niçin dediler. Sizden dahâ fazla fiyât ile alıcı var. Her kim
dahâ fazla verirse ona veririm, dedi. Sahâbe-i kirâm magmûm
[gamlı] ve mahzûn dönüp, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin huzûruna varıp, söylediler. Dediler, yâ
Sıddîk, yâ halîfe-i resûl-i muhtâr; bilmezsin ki, Osmân bu gün
bize neyledi. Biz bugdayını almaga vardık. Her menn’ine yedi
dirhem verdik. Vermedi. Bize, sizden dahâ fazla fiyât ile müsterî
var. Ona verecegim diye de cevâb verdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin eshâbına böyle cevâb
vermesi lâyık mıdır. Eshâbdan ve Muhâcir ve Ensârdan olarak
– 250 –
kim vardır ki, böyle ihtiyâc mahallinde malını satmayıp, ziyâde
[çok] para ister. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular, sizin Osmân ile münâkasanız olmamısdır.
Onun hakkında kötü düsünmeyiniz ki, o Cennet-i Me’vâda Resûlullahın
refîkidir. Resûlullahın dâmâdıdır. Siz Osmânın sözünü
düsünmemissinizdir. Sonra Sahâbe-i güzîne buyurdular ki,
benim ile geliniz. Se’âdet ile kalkıp, hazret-i Osmânın yanına
geldiler. Hazret-i Osmâna buyurdular ki: Yâ Osmân! Eshâb sizden
sikâyet edip, sizin bir sözünüze üzülmüsler. Hazret-i Osmân
dedi ki; yâ halîfe-i Resûlillah, söylediklerim hakkında ne
söylerler. Ebû Bekr “radıyallahü anh” dedi ki: Sen demissin ki,
sizden dahâ fazla fiyât ile almak istiyen var. Hazret-i Osmân dedi
ki: Evet yâ halîfe-i Resûlillah! O fazlaya alan, onun birini yediyüze
alır. Bunlar biri yediye alır. Biz bu bugdayı ona verdik
ki, biri yediyüze alır. O yüz deve yükü bugdayı Medîne fukarâsına
tasadduk edip ve develeri de kurban etdi. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bunu görüp, sâd oldu. Kalkıp, Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin alnından öpdü. Buyurdu
ki: Ben bilmisdim ki, Eshâb senin sözünü anlamamıslardır
ve murâdının ne oldugunu bilmemislerdir. O gece emîr-ül
mü’minîn Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda gördü. Hulleler
giymis, mubârek basına sarıgını sarmıs; mubârek elinde bir
demet menekse ile, nâzik civânlar gibi gülerek bagdan geliyordu.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki,
(Yâ Resûlallah! Nereden tesrîf edersiniz.) Buyurdular: (Osmân
bin Affânın ziyâfetinden geliyorum. Iyi sadaka verdi. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri dörtyüz yük misk ve anber hazret-i
Osmâna verdi.)
Ellidördüncü Menâkıb: Haberde gelmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Osmân
bin Affânın sehîd oldugu vaktde, kıyâmet gününe kadar her
kim müslimânların erkeginden ve kadınından, Osmânın sehâdetini
okuyunca; yâhud dinleyince, yâhud fikr edince [düsününce],
onun sebebi ile mahzûn ve magmûm [gamlı] olup, gözünden
yas gelirse, o kimsenin kulagı, ölüm zemânında Lâ büsrâ
[müjde yok] nidâsını isitmez. Onun gözü kabrde ve kıyâmetde
karanlık ve körlük görmez. Onun gönlü dünyâda ve âhıretde
– 251 –
ayrılık derdi ile dertlenmez.) [Ya’nî müjde var nidâsını isitir.
Kabr ve karanlıkda görür. Gönlü açık olur.]
Ellibesinci Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sordu: (Yâ Resûlallah! Kıyâmet günü evvelâ kimin
hesâbını görürler.) Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki, (Evvelâ hesâbı görülen benim.
Sonra Ebû Bekr, sonra Ömer, sonra sen yâ Alî!). Hazret-i Alî
dedi ki, (Osmânın hesâbı nasıl olur?) Buyurdular ki, (Benim bir
vakt Osmâna bir hâcetim düsdü [ihtiyâcım oldu]. O hâceti Osmândan
gizli taleb etdim [Gizlice yapmasını istedim]. Osmân o
hâcetimi [istegimi] gizlice yerine getirdi. Ben Hak sübhânehü
ve teâlâdan ricâ etdim [istedim], Osmânın hesâbı gizli olsun.)
(Düâ): Emîr-ül mü’minîn Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
dâimâ bu düâyı okurdu: (Allahım! Dînimi, islâmımı, emânetimi
ve îmânımı, fercimi [hayâmı] muhâfaza eyle!)
Osmân; üçüncü meh-i hilâfet,
mazlûm-ü sehîd-ü zü se’âdet.
Dâmâd-ı Nebî, kemâl pîse,
ferhunde likâ, seh-i firâset.
Ol himmet edip, becân ol dem,
techîz olundu, ceys-i usret.
Bu dîn-i mübîne, her cihetle,
hizmetle buldu, fevz-u rif’at.
Eylerdi hayâ, Melâik, ondan,
tashîh olundu, bu rivâyet.
Nûreyni sahâbet etdi; oldu,
mahsûs ona, bu büyük devlet.
Sevmek gerek, ol bihin kadrî,
Islâma budur, büyük alâmet.
Ayrılma! O sem’i râh-ı dinden,
lâzımsa sana eger hidâyet.
Etsin o sehin Hudây-ı mennân,
rûhuna hezâr ravh-u ihsân.
]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1334 Sun, 11 Oct 2020 18:02:44 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1334 ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

ikinci Halîfe Emîr-ül mü’minîn Ömer-ül-Fârûkun “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır.
Künyesi Ebül Hafs, neseb-i serîfleri Ömer bin Hattâb bin
Nüfeyl bin Abdül’uzza bin Rabah bin Abdüllah bin Revâh bin
Adî bin Ka’bdır. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine dokuzuncu dedesinde birlesir ki, o da
Ka’bdır. Hazret-i Ömer, hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü anhümâ”
Resûlullaha “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir derece
yakındır. Zîrâ hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk Mürrede birlesir.
Mürre Ka’bın ogludur. Hazret-i Resûl-i ekrem hazret-i Ömerden
onüç yas büyükdür. Vâlideleri Halîmedir. Ebû Cehlin kız
kardesidir ve Hîsamın kızıdır. Otuziki yasında islâma geldi.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” îmâna geldiginde, meshûr
rivâyet üzere mü’minler, ricâlden [erkeklerden] otuzdokuz
idi. Bunun ile kırk temâm oldu. O gün bu âyet-i kerîme nâzil oldu:
(Ey Peygamberim “aleyhisselâm”! Sana yardımcı olarak
Allahü teâlâ ve mü’minlerden sana tâbi’ olanlar yetisir.) [Enfâl
sûresi altmısdördüncü âyet-i kerîme meâli.]
Birinci Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem
“sallallahü aleyhi ve sellem” hazret-i Ömere, Fârûk lakabını
takmıslar idi. Sebebi o idi ki, hakkı bâtıldan fark etdi [ayırdı].
Dîn-i islâmı kabûl etdi. Din onlar ile kuvvet buldu. Fârûk lakabı
almasına bir baska sebeb de budur: Bir münâfık ile bir yehûdî,
bir husûsda anlasamadı. Yehûdî da’vâyı hâlletmek için, Sultân-ı
Enbiyâ hazretlerinin meclis-i serîflerine gelmek istedi. Münâfık
da yehûdîlerin re’îsi Ka’b bin Esrefe gitmek istedi. Sonunda, Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” katına geldiler.
Da’vâyı yehûdîye hükm buyurdular. Münâfık o hükme râzı olmayıp,
hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûruna da’vâyı
halletmesi için geldiler. Yehûdî, mâcerâ ve da’vâyı hazret-i
Resûlullahın huzûruna varıp, Resûlullah hazretlerinin kendisine
hükm eyledigini, münâfıkın ise buna râzı olmadıgını anlatdı.
– 99 –
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o münâfıkdan, anlasmazlıgı
süâl buyurdular ki, bu yehûdînin anlatdıgı gibi midir. Münâfık,
evet, öyledir. Ammâ ben Peygamberin hükmüne râzı olmayıp,
geldim ki, sen hükm edesin, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu: Siz yerinizde durunuz. Gelip, sizin için
hükm edecegim. Varıp, evlerinden kılıncını aldı. Geldi ve münâfıkın
boynunu vurdu. Buyurdu ki: Allahü teâlânın ve Resûlünün
hükmüne râzı olmıyan kimseye ben böyle hükm eylerim. O
vakt, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm âyet ile gelip, hazret-i Ömere
“radıyallahü teâlâ anh” hak ile bâtıl arasını ayırt etdi demek
olan Fârûk tesmiye olundu. [Bu lakab verildi.] Âyet-i kerîme
budur: (Su kimseleri görmezmisin, sana ve senden öncekilere
indirilen kitâblara inandıklarını zan ederler. Muhâkeme olunmak
için tâgûta [Ka’b bin Esrefe] gitmek isterler..) [Nisâ sûresi
59.cu âyet-i kerîme meâli.] Tâgûtdan murâd Ka’b bin Esrefdir.
Kezâ, Tefsîr-i Kâdî Beydâvîde su si’r yazılıdır.
Ikinci sevgili Ömer-i âdil,
Bâtılı mahv edici, dogrunun koruyucusu.
Hakkı bâtıldan ayırmıs idi Fârûk,
Sancagının ucu ermisdi ayyûka.
Ikinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin islâma gelis sebebini anlatır:
Rivâyet edilir ki, bir persembe gecesi, Habîb-i ekrem “sallallahü
aleyhi ve sellem”, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
düâ etdi. Düâsı kabûl oldu. Buyurdular ki, (Yâ Rabbî!
Su iki kisiden hangisi sana sevgili ise dîn-i islâmı onun ile azîz
eyle. Ömer bin Hattâb veyâ Amr bin Hisâm.) Ertesi gün, Kureysin
büyükleri Haremde toplandılar. Isbu Ebû Tâlibin yetîmi
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zuhûr
edip, âbâ ve ecdâdımızın dînini ibtâl etdi. Putlarımız için, fâide
ve zarar vermez diye kötüledi. Gayretine dokunmuyor mu ki,
yâ Ömer, bu denli kudret ve heybetin, izzet ve satvetin var
iken, putlara yardım etmeyi, onu öldürmegi düsünmüyor musun,
diye tahrîk etdiler. Hazret-i Ömerin câhiliyye damarı
kalkdı. Sonu kötü olan bir gayretle, kılıncını takındı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini öldürmege
giderken, Benî Zühreden Nu’aym “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
rastladı. Yâ Ömer, nereye gidersin dedikde, cevâb ve-
– 100 –
rip, su Kureysin büyüklerine ahmak diyen ve putlarımıza bâtıl
diyen, Muhammedi katl etmege gidiyorum, dedi. Nu’aym “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Ömer! Hayret edilecek bir ise
yeltenirsin. Basa çıkamıyacagın sevdâya düsmüssün. Eger bu isi
basarırsan, Benî Hâsim ve Benî Zühre seni sag koyacaklarını
mı sanıyorsun. Yürü var, isine git, deyince, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Nu’aym! Yoksa sende mi, Muhammedin
dînine girdin. Eger öyle ise, evvelâ seni katl edeyim. Nu’aym
hazretleri dedi: Muhammedin dînine sâdece ben mi girdim, sanırsın.
Kız kardesin ve enisten de girmislerdir. Ömer, bu haberi
isitince, gadabı dahâ fazla olup, nereden ma’lûm onların müslimân
oldukları, dedi. Nu’aym dedi: Eger inanmaz isen, kız kardesinin
evine var. Bir koyunu kendi elin ile bogazla, pisirsinler.
Onlar senin bogazladıgın koyunu yimezler ise, o zemân bilmis
olasın ki, onlar islâm dînine girmislerdir.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o tehevvür ile gidip,
kapılarına vardı. Içeriden kulagına bir ses geldi. Dikkat ile dinledi.
Anladı ki, okudukları kelâm, hiç insan sözüne benzemez.
Meger o vakt Tâhâ sûresi nâzil olup; hazret-i Fahr-i kâinât aleyhi
efdalüttehıyyât, muhâcirînden Habbâbı “radıyallahü anh”
onlara göndermisdi. Onlara, o sûrenin âyetlerini ta’lîm ediyordu.
O vakt, bunlar hazret-i Ömerin korkusundan, kapıyı baglamıslardı.
Ta’lîm ile mesgûl iken, hazret-i Ömer kapı ardından
dinledi. Dinledikçe, istidâdlı kalblerine, ezelî olan kelâmın rahmânî
nûrları gelmege baslayıp, seytânî küfr zulmeti mahv olmaga
basladı. Sabr etmege mecâli kalmayıp, kapıya eli ile vurdu.
Kapı baglanmıs idi. Dikkat kesildikleri gibi, içeride olanlar,
korkularından susdular. Habbâbı “radıyallahü anh” gizlediler.
Sûre-i kerîmeyi saklayıp, kapıya bakdılar ki, gelen hazret-i
Ömerdir “radıyallahü teâlâ anh”. Kılıncı yanında, heybetle ve
satvetle gelmis ki, yüzlerine bakmaz. Kız kardesi, hos geldiniz
deyip, içeri alıp, oturdular. Gelmelerinden dolayı, yiyecek tedârik
edip, koyun getirdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” kalkıp, kendi bogazladı. Pisirdiler. Hazret-i Ömer, ezelî
kelâmın te’sîrinden mest olmus, ne konusmaga mecâli ve ne
oturmaga sabrı ve karârı var idi. Ne hâl ise, taâmı pisirip, ortaya
getirdiler. Hazret-i Ömer dedi, gelin berâber yiyelim. Her bi-
– 101 –
ri bir özr behâne edip, yimediler. Kendileri de birkaç lokma aldılar.
Dîn-i islâma girdiklerini tahkîk edip, hayreti de çogaldı.
Taâmı [yiyecegi] kaldırdıkdan sonra, süâl buyurdular ki; okudugunuz
ne idi. Onlar okuduklarını inkâr eylediler. Korkularından
konusmaga basladılar. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, bilmis olunuz ki, ben Kureys arasında kılınç
baglayıp, o da’vâ ile geldim ki, varıp, Muhammedi katl edeyim.
Yolda gelirken, sizin de Muhammedül-emînin dînine girdiginizi
isitdim. Geldim ki, evvelâ sizi katl edeyim. Sonra Muhammedi
katl edeyim. Lâkin, kapıya geldim. Kulagıma bir ses
geldi. Dinledikce o kelâmın lezzeti bir hâl verdi ki, o kötü fikr
benden gidip, kalbime sevk ve muhabbet dolup, beni tedirgin
eyledi. Elbette inkâra mecâl vermeyip, getirin okudugunuzu,
dinleyelim, dedi. Kız kardesi ve enistesi, bu sözü isitdiklerinde,
sevindiler. Kalbi islâm tarafına meyl etmisdir diyerek, dediler
ki, okudugumuz, Allahü teâlânın ezelî olan kelâmıdır. Hak
Sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm vâsıtası ile,
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
inzâl eylemisdir [indirmisdir]. Isitmek murâdın ise [dinlemek istersen],
evvelâ gusl eyle. Ondan sonra okuyalım, göresin. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, huzûr-ı kalb ile, gusl
edip, gelip, kıbleye dönüp oturdu. Kız kardesi kalkıp, ta’zîm ve
tekrîm ile, sûre-i serîfi eline alıp, (Bismillahirrahmânirrahîm).
(Tâhâ ...) diye okumaga basladı. Nazm-ı serîfin fesâhat ve belâgatinden,
kalbi çok yumusadı. (Ben o Allahım ki, benden baska
ibâdete müstehak ilâh yokdur. O hâlde yalnız bana ibâdet et
ve beni hâtırlaman için nemâz kıl) meâlindeki Tâhâ sûresinin
14.cü âyetine gelince, Kur’ân-ı kerîmin nûru kalbine nûrâniyyet
verip, Kur’ânın eseri açıga çıkıp, küfr ve sekâvet zulmeti gitmege
basladı. Dedi ki, beni, iki cihânın fahri, Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna
ulasdırın. O sırada Habbâb bin Erat, perde arasından dısarı çıkıp,
dedi ki, yâ Ömer, müjdeler olsun sana ki, Allahü teâlâya,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin etdigi
düâsı, senin hakkında, kabûl oldu. Allahü teâlâya hamd olsun.
Sevinerek, önüne düsüp, hazret-i Sultân-ı Enbiyânın oldugu
eve götürdü. Bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în”, hazret-i Ömerin geldigini görünce, hazret-i
– 102 –
Fahr-i kâinâta haber verdiler. Bırakın gelsin. Basında devlet
var ise îmâna gelir, buyurdu. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazret-i Peygamberin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
mubârek nûr cemâlini müsâhede ile müserref oldu.
Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular ki, yâ Ömer, dahâ küfr
ve sekâvetden vazgeçmek yok mu? Hazret-i Ömer, Peygamberin
mubârek cemâline nazar edip, kelâmını duyup, nazarlarına
kavusunca, hemen karârsız kalmayıp, yüksek dergâhlarına yüz
sürüp, sonra, yâ Resûlallah, hiç sek ve sübhe kalmadı. Hak Peygambersin.
Bana îmânı arz eyle, dedi. (Eshedü en lâ ilâhe illallah.
Ve eshedü enne Muhammeden abdühü ve Resûlüh) deyip,
secere-i îmânı [îmân agacını] temîz kalbine dikdi. Cümle Eshâb-
ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” tekbîr getirip,
sürûr-ı kalb ile, hazret-i Ömer ile müsâfeha ve muânaka [birbiri
ile kucaklasma, boynuna sarılma] eylediler. Allahü teâlâ hazretlerine
hamd ve senâ eylediler. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu; su getirdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” temizlenip, gusl eyledi. Ona Kur’ân ta’lîm
buyurdular. Kalbini îmân nûru ile doldurdular. Nemâzı ve diger
dîni erkânı ta’lîm eyledi. Hazret-i Ömer onları gördü ki, magara
gibi gizli bir yerde dururlar. Dedi ki, yâ Resûlallah! Bu ne
keyfiyetdir ki, bu magarada ihtifâ buyurdunuz. Se’âdet ile buyurdular
ki, müsriklerin mü’minlere ezâ ve cefâsından dolayı
burada dururuz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki,
onlar puta gündüz taparlar. Önünde âsikâre yer öperler. Niçin
biz, Hâlıka gizli taparız, yâ Resûlallah. Buyurun billahi varalım,
biz de Harem-i beyt-i serîfde nemâzı âsikâre kılalım. Görelim,
bize kim mâni’ olur. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
kalkıp, Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
ile berâber, hazret-i Ömer önlerinde, elinde yalın kılınç,
Beyt-i serîfe dogru yürümege basladılar. Kureys müsrikleri önlerinde,
hazret-i Ömeri böyle gördüklerinde, sevinip, dediler ki,
meger Ömer bunların hepsini esîr etmisdir, ki getirip karsımızda
kırmak ister. Yanlarına geldiklerinde, gördüler ki, hazret-i
Ömer bunların herbirine güzel muâmele edip, bunlar ile karısmıs
güle-güle söylesip gelirler. Ebû Cehl la’în bu hâli gördü.
Müslimân oldugunu anladı. Âh! Gördünüz mü? Muhammed
Ömeri de, kendi dînine döndürmüs. Ben size demedim mi ki,
– 103 –
sihrle Muhammed onu aldatır, kendine uydurur. Siz dediniz ki,
böyle olmaz. Eyvâh, gelin görelim, simdi ne yapalım. Ve ona ne
söyliyelim. Yakınına geldiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” kılıncı kaldırıp dedi; (Nazm)
Durun ben geliyorum, bize kıyâma durun,
Genç, ihtiyâr, yaslı hepsi, efendi köle olsun.
Dîn-i islâmı teblîg için, Allah gönderdi,
Bize Peygamber olan Muhammedi “aleyhisselâm”.
Açıga çıkardı, güzel islâm dînini,
Putlar yıkıldı, kalmadı hükmleri.
Döndüm Hakka, bunun dînine girdim,
Ey Kureys! Hepiniz avam ve has böyle bilin!
Kâfirler, bu hâli görüp, içlerinde telâslanıp, it gibi çagrısdılar.
Ebû Cehl la’în, yüksek sesle dedi ki, görün Muhammedi ki,
basladı ululardan azdırmaga. [Kureysin büyüklerini müslimân
yapmaga basladı.] Bu isler bize azdır. Dedim, gelin onlar çogalmadan,
öldürelim, aldırmadınız. Simdi ejderhâ oldu. Kâfirler,
hazret-i Ömerden korkup, hiçbir mü’mine el uzatmaga kâdir
olmadılar. Her birinin dudagı kuruyup, kaldı. Server-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ileri yürüyüp, Hacer-ül esved
ile bâb-ı Kâ’be-i serîf arasında durup, nemâzı o gün âsikâre kıldılar.
Gerçi kâfirler çok idi. Mü’minler az idi. Nemâz bitdikden
sonra kalkıp, Kâ’beyi ta’vâf etdiler. Ibni Mes’ûd “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” müslimân olması, mü’minlere feth ve nusret ve rahmet oldu.
O müslimân oluncaya kadar dîn-i islâm âsikâre olmadı.
Kâ’be-i mu’azzamada, müslimânlardan hiç kimse nemâz kılmamıs
idi. Nakl edilmisdir ki, hazret-i Ömer “radıyallahü anh”
îmâna geldikde, Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”
hazretleri, mubârek elini Ömerin “radıyallahü anh” gögsüne
koyup, üç kerre buyurdular ki, (Yâ Rab! Bunun sadrında olan
gereksiz sıfatı [gögsünde bulunan kötü sıfatı] ve illeti [hastalıgı]
çıkarıp, onun yerine îmân ve hikmeti ver.)
Üçüncü Menâkıb: Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet olundu. Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 104 –
buyurdular ki: Sizden evvel olan ümmetler içinde muhaddisler
vardı. Eger içinizde de var ise, muhakkak o Ömerdir. Sârihlerden
[hadîs-i serîfi serh edenlerden] Tayyibî “rahimehullah” serh
etmisdir ki, muhaddisden murâd mübâlaga ile kalbine ilhâm
olunan kimsedir ki, Hak sübhânehü ve teâlâ tarafından ilhâm
olunursa, Enbiyâ derecesinde olur. Ya’nî sizden evvel olan ümmetler
içinde Enbiyâ var idi. Mele-i âlâ tarafından ilhâm olunurlar
idi. Benim ümmetimde eger böyle kimse olur ise, ki vardır,
bu mertebe sâhibinin evveli Ömerdir. Ümmet-i Muhammed sâir
ümmetlerden efdal oldugu sâbitdir. Diger ümmetlerde bu sıfat
ile muttasıf olan kimseler olduguna göre, bu ümmetde bulunması
muhakkakdır. Benim ümmetimde var ise buyurdukları
terdîd için olmaz [sözü geri çevirmek için olmaz], belki te’kid
için ve kat’î olarak bildirmek içindir. Meselâ, bir kimse, çok sevdigi
dostu için der ki, eger benim, bir dostum var ise o da falan
kimsedir. Murâdı o kimsenin ziyâde sadâkatini beyândır [açıklamakdır].
Murâdı sadâkatı yok etmek degildir. Bu hadîs-i serîf
(Mesâbîh-i serîf)in sahîhinden rivâyet edilmisdir.
Dördüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de o hadîs-i serîfin akabinde
anlatılmısdır. Sa’d bin Ebû Vakkas “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki: Hazret-i Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûr-ı serîflerinde oturan, Kureys hâtunlarından
birisi, yüksek ses ile konusurken, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” gelip, içeri girmege izin taleb etdi. Hâtunlar kalkıp,
sür’atle perde arkasına çekildiler. Hazret-i Ömere “radıyallahü
teâlâ anh” izin verilip, içeri girdi. Bakdı ki, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gülüyordu. Ömer “radıyallahü
anh” dedi ki, Allahü teâlâ hazretleri mubârek dislerini
güldürsün, yâ Resûlallah! Neden dolayı gülersiniz. Server-i kâinât
hazretleri buyurdular ki, bu hâtunlara hayret etdim ki, benim
yanımda idiler. Ne vakt ki senin sesini isitdiler, kaçıp, perde
arkasına girdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki: Yâ kadınlar! Beni görünce, Resûlullahın huzûrunda oldugunuz
hâlde, niçin korkup, kaçdınız. Onun huzûrunda râhat
oturup, korkmuyorsunuz! Hâtunlar, perde arkasından dediler
ki, yâ Ömer! Sen yaratılısda siddetli ve gadablısın. Server-i kâinât
buyurdular ki; (Ey Hattâb oglu! Sen sözünden ferâgat et!
Varlıgım yed-i kudretinde olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
– 105 –
seytân yolda sana rastlasa, o yolu bırakıp, baska yola sapar, yolunu
degisdirir.) [Peygamberimizin “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” kadınlar ile oturması hicâb âyeti gelmeden evvel idi.
Hicâb âyeti gelince, kadınlar ile bir arada oturmadı.]
Besinci Menâkıb: Hazret-i Fahrül kevneyn [iki cihânın efendisi]
ve Resûlüssekaleyn [insanların ve cinnin Peygamberi] Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün, sabâh
nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek arkasını mihrâba verip,
Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine
teveccüh edip, buyurdular ki: (Hiç sizden bir kimse rü’yâ
gördü mü.) Eshâbın cümlesi baslarını asagı salıp, cevâb vermediler.
Sonra kendileri buyurdular ki, (bu gece bir garîb rü’yâ
gördüm.) Eshâb-ı güzîn, rü’yâyı anlatın, dinleyelim diye ricâ etdiler.
Buyurdular ki, kendimi Cennetde gördüm. Cennetin etrâfını
seyr ederken, bir büyük kasr gördüm. Yüksekligi yüz fersâh
yol idi. [Bir fersâh 5760 metredir.] Buna göre her tarafı büyük
idi. Hâtırıma bu düsünce geldi ki, bu âlî [yüksek] makâm, hangi
Peygamberindir veyâ hangi Velînindir. Böyle düsünürken,
bir kaç kimse gördüm. Yanlarına vardım, süâl eyledim ki, bu
âlî [yüksek] makâm, acabâ Enbiyâdan, hangi Nebînindir. Onlar,
dediler ki, hiçbir Peygamberin degildir. Belki arab evlâdından
bir kimsenindir. Dedim, ben, arab evlâdındanım, benim
olmasın. Dediler, Kureysdendir. Ben de Kureysdenim, dedim.
Dediler, ümmet-i Muhammeddendir. Dedim, ben Muhammedim.
Bana söyleyin ki, ümmetimin hangisinindir. Dediler, Çihâr
yâr-i güzînden Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinindir. O kasrda olan hûrî ve gılmânın nihâyeti yokdu.
Husûsî olarak içlerinde, yâ Ömer, sana mahsûs bir hûrî var
idi, diller serh edemez ve vasf da edemez. Lâkin senin gayretinden,
asla yüzüne bakmadım, deyince, hazret-i Ömerin gözünden
yaslar akıp, yâ Resûlallah! Baksaydınız ve bana da vasflarını
söyleseydiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”; dergâh-
ı izzetde ve Resûlullahın huzûrunda ne büyük sultândır.
Mertebesi ne yüksekdir.
Altıncı Menâkıb: Birgün Server-i kâinât ve mefhar-i mevcûdât
[mevcûdâtın övündügü] “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, rü’yâmda ümmetim bana arz olundu. Cümlesi
– 106 –
önümden geçip, birbir seyr eyledim. Kiminin gömlegi dizinde
idi. Kiminin dizinden asagı idi. Kiminin dizinden yukarı idi. Lâkin
Ömeri bir gömlek ile gördüm ki, yerde sürünürdü. Sahâbe-i
güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” dediler ki, yâ Resûlallah!
Nasıl ta’bîr buyurdunuz. Buyurdular: Dîn-i mübîn ile
ta’bîr etdim. Zîrâ hilâfetleri zemânı uzundur. Dîn-i islâm dünyâya
yayılır.
Yedinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de sahîh olarak, Abdüllah
ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet
ile söyle yazılıdır. Abdüllah ibni Ömer der ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Buyurdular
ki, uyudugum hâlde, bir kadeh süt ile bana geldiler. Içdim.
O kadar kandım ki, tokluk alâmeti tırnaklarımda görüldü.
Sonra artıgımı Ömer bin Hattâba “radıyallahü teâlâ anh” verdim.
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” dediler
ki, yâ Resûlallah! Ne ile ta’bîr etdiniz. Buyurdular ki, ilm ile
ta’bîr etdim.
Sekizinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)in sahîh hadîslerinde,
Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilir. Dedi ki, Resûlullahdan isitdim: Hazret-i Peygamber “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular. Rü’yâda, kendimi,
etrâfı örülü kuyu yanında gördüm. Bir küçük kova var idi. O kuyudan
o kova ile Allahü teâlânın diledigi kadar su çekdim. Sonra
Ibni Kuhâfe [Ebû Bekr] aldı. O da o kova ile kuyudan su çekdi.
Bir kova, ya iki kova çekmekde za’îflik var idi. Allahü teâlâ
za’îfligini afv eder. Sonra o küçük kova, büyük kova oldu. Ona
gırba derler. Sonra o kovayı bir kimse aldı. Gördüm ki, bu kuvvetli
ve kudretli kimse, o kova ile su çekiyor. Bu su çeken Ömer
“radıyallahü anh” idi. Ömer “radıyallahü anh” o kadar su çekdi
ki, kimse o kadar su çekmedi. Insanlar o kuyu yanında bir yer
yapdılar. Develer su içdikden sonra, orada çöküp, istirahât eder,
sonra bir kerre dahâ su içerler idi. (Mesâbîh)i serh eden “rahimehullahü
teâlâ” beyân etmisdir ki, hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine za’îf nisbet etmekden, hilâfetlerinde bir naks ve
taksîr oldugundan dolayı degil idi. Zîrâ hilâfetlerinde o kadar
cehd ve tehammül etdiler ki, diger ümmet onun tehammülün-
– 107 –
den âcizdirler. O sebebden ki, hazret-i Âise “radıyallahü anhâ”
buyurdular ki; Resûlullah hazretleri, öbür âleme göç etdikden
sonra, arablar mürted olup, nifâkı izhâr etdiler [fitne çıkardılar].
Babam üzerine mesakkatden ve musîbetden öyle seyler indi
ki, eger büyük daglar üzerine inse idi, dagı küçültüp, dagıtırdı.
Belki, za’îf nisbet etmeleri, buna isâretdir ki, hazret-i Ömer
zemân-ı serîfinde, memleket fethi fazla oldu. Islâm askeri kuvvetlendi.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”
zemân-ı serîfinde olan fethden fazla idi. Çünki, Sıddîkın hilâfetleri
zemânı az idi. Zîrâ iki seneden ziyâde halîfelik yapmısdır.
Hazret-i Ömerin hilâfeti on sene oldu. Ba’zı sârihler [serh
edenler] dediler ki, hazret-i Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” (iki büyük kova) buyurdukları iki sene ve birkaç gün
hilâfet müddetine isâretdir. (Allahü teâlâ za’îfligini afv etsin)
zâhiren isâretdir. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” tarafından
kusûr meydâna gelmesin. Ammâ Elhamdülillah; vilâyetlerinde
kusûr etmediler. Allahü teâlâ za’îfi afv eder; buyurduklarının
vechî bu ola ki, kuyudan su çekmelerinde olan za’îflik,
zemânı serîflerinde olan irtidâda (arabların mürted olmasına)
ve münâfıkların çokluguna ve zekât inkâr edenlerin olmasından
dolayıdır. Magfiret ile düâ eylediler, tâ isitenler yanında
muhakkak ola ki, za’îflik, kendi kusûru ile olmayıp, zemânın
degisikligi dolayısiyledir.
Dokuzuncu Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîslerinde
Ibni Ömer “radıyallahü anhümâ” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Dediler ki, hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdular ki, (Hak teâlâ, dogruyu, Ömerin dili ve
kalbi üzerine koymusdur). Ya’nî hakkın açıga çıkması ve yayılması,
onun mubârek lisânları ve kalbleri üzerinde sâbit ve orada
yerlesmis ve ondan zuhûr eder. Yine o hadîs-i serîfin akabinde
vârid olmus ki, hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular
ki, Biz Ömerin söylediginin hak oldugunu, kalblerin onun sözü
ile sükûn buldugunu uzak görmezdik. Ya’nî biz uzak sanmazdık
ki, hazret-i Ömer konusur, o seyle ki, müstehakdır. Nefsler onun
üzerine sükûn eder. Kalbler onun üzerine mutmain olur. Hak
olan, dogru olan söz, onun lisânı üzerine yerlesdirilmisdir.
Onuncu Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîs-i se-
– 108 –
rîflerinde, Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Câbir “radıyallahü anh” dedi ki, hazret-i Ömer Ebû
Bekr hazretlerine “radıyallahü teâlâ anhümâ” dedi ki, (Ey, Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sonra, insanların
en hayrlısı.) Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, âgâh ol yâ Ömer. Sen bana böyle söyledin ise, vallâhi
gerçekdir ki, Resûlullahdan “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
isitdim. Buyurdular ki, (Ömerden hayrlı bir kimse üzerine gün
dogmamısdır.) Yine onun devâmında Ukbe bin Âmirden nakl
edilir ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular; (Eger benden sonra Peygamber gelmek ihtimâli
olsa idi, Ömer bin Hattâb Peygamber olurdu.)
Onbirinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)in hasen hadîslerinde,
Büreydeden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilmisdir: Büreyde
“radıyallahü teâlâ anh” haber verdi ki, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gazâya çıkdılar. Gazâdan
sâlim ve ganîmetler ile döndükleri vaktde, siyâh renkli bir
câriye gelip dedi ki, yâ Resûlallah! Ben nezr etmisdim ki, Allahü
teâlâ hazretleri, eger seni sâlim ve ganîmetler ile geri döndürürse,
senin huzûrunda def’ çalayım ve tegannî edeyim. Habîbullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, eger
nezr etmis isen def’ çal, eger nezr etmemis isen çalma. O câriye
basladı def’ çalmaga. O sırada Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri geldiler. O câriye def’ çalmayı kesmedi. Sonra
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Yine câriye susmadı.
Sonra Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geldiler. Câriye yine def’i
kesmedi. Ondan sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
geldiler. Hemen câriye sükût edip, def’i yere koyup, üzerine
oturdu. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Muhakkak seytân senden korkar, yâ Ömer. Ben otururken bu
câriye def’ çaldı. Ebû Bekr geldi. Yine çaldı. O vakt ki sen geldin,
def’i yere atıp, üzerine oturdu.)
Onikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîslerinde,
Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri oturmusdu. Bir gürültü ve çocukların
seslerini isitdik. Hazret-i Resûl-i ekrem kalkdı. Bakdı ki, ha-
– 109 –
besîler raks ederler. Usaklar etrâfında seyr ederler. Bana dedi
ki, yâ Âise! Gel seyr eyle. Ben de vardım. Çenemi hazret-i Peygamberin
omuzu üzerine koyup, mubârek omuzu ile, mubârek
basının arasından seyr etmege basladım. Bir müddet sonra, bana
buyurdular ki, doymadın mı. Hâyır, doymadım, dedim. Murâdım
bu idi ki, dahâ göreyim. Resûlün yanında ne mikdâr kıymetim
vardır, bileyim. O sırada hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” çıka geldi. Hemen halk habesîlerin etrâfından dagıldılar.
Hazret-i Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (Muhakkak görürüm ki, cinnin ve insanın seytânları
Ömerden kaçarlar.) Âise-i Sıddîka buyurdular ki, ben de geri
döndüm.
Onüçüncü Menâkıb: (Me’âlimüttenzîl) kitâbının sâhibi,
imâm-ı Begavî “rahmetullahi teâlâ aleyh” sûre-i Enfâlde, meâl-
i serîfi (Hiçbir Peygamberini yer yüzünde .....) olan altmısyedinci
âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, A’mesden, o da Amr bin
Mürreden, o Ebû Ubeydeden, o Abdüllah bin Mes’ûddan bildirmislerdir.
Abdüllah ibni Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, o vakt ki, Bedr günü oldu. Esîrler de berâberlerinde
olarak geri dönüldü. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Bu esîrler hakkında ne dersiniz!).
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ
Resûlallah, bunlar kavmindir ve ehlindir. Bunları koruma altına
alıp, temkinli davranalım. Ümîd ederim ki, Allahü teâlâ hazretleri,
onlara tevbe nasîb eyler. Onlardan fidye al. Bize de,
küffâr üzerine kuvvet olur. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, yâ Resûlallah! Bunlar seni tekzîb etdiler, yalanladılar.
Seni ihrâc etdiler. Getir, bunların boyunlarını vuralım.
Alîye buyur, kardesi Ukaylın boynunu vursun. Hazret-i
Hamzaya buyur, kardesi Abbâsın boynunu vursun. Bana buyur,
falan kimsenin boynunu vurayım, diye kendi soyundan bir
kimseyi söyledi. Çünki, bunlar kâfirlerin reîsleridir, dedi. Abdüllah
bin Ebî Revâha “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Odunu çok bir dere bulalım. Bunların temâmını o dereye
koyup, sonra bir ates yakalım. Atesde yansınlar. Abbâs
ona dedi ki, rahmetini iyice kesdin. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri sükût etdi. Onlara cevâb vermeyip,
Hâne-i serîfe gitdiler. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
– 110 –
aleyhim ecma’în” ayrı ayrı olup, bir fırka dediler ki, Ebû Bekr
kavline uyarız. Sonra Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Beyt-i serîfinden çıkıp, buyurdu ki, Hak Sübhânehü ve
teâlâ ba’zı kisilerin kalbini yumusak kılar. Hattâ yagdan dahî
yumusak olur. Ba’zı kisilerin kalbini katı eyler. Hattâ tasdan da
katı olur. Muhakkak yâ Ebâ Bekr, senin mislin Ibrâhîm aleyhisselâm
mislidir ki [benzeridir ki], onun hakkında Allahü teâlâ,
Ibrâhîm sûresi 36.cı âyet-i kerîmesinde meâlen, (Bana tâbi’
olan, benim dînimdendir, karsı gelen için, yâ Rabbî sen gafûrürrahîmsin!)
buyurdu. Ve yâ Ebâ Bekr! Senin mislin hazret-i Îsâ
aleyhisselâma benzer ki, [ya’nî sen ona benzersin ki], Allahü
teâlâ, Mâide sûresi 120.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Onlara
azâb edersen, senin kullarındır. Eger afv edersen, azîz ve hakîm
olan sensin) buyurdu. Ömere “radıyallahü anh” buyurdu, yâ
Ömer! Senin benzerin Mûsâ aleyhisselâmdır. [Ya’nî Ona benzersin].
(Yâ Rabbî! Kâfirlerin mallarının seklini degisdir. Siddetli
azâbı göremeden, îmâna gelmiyecek seklde, kalblerini
bagla, katı et!) [Yünûs sûresi 88.ci âyet-i kerîme meâli.] ve hazret-
i Nûh aleyhisselâma benzersin ki; (Yâ Rabbî! Yeryüzünde,
kâfirlerden dolasan hiç kimseyi bırakma.) [Nûh sûresi yirmialtıncı
âyet-i kerîme meâli.] buyuruldu. Sonra, hazret-i Fahr-i
âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Bugün
bu esîrlerden yâ fidye alınacak, yâ öldürülecekler).
Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Süheyl bin Beydâ’ hâriç olsun. Zîrâ ben onu isitdim ki, islâmı
zikr ederdi. Hazret-i Resûl-i ekrem susdular. Ben öyle korkdum
ki, öyle hiç korkdugumu hâtırlamıyorum. Gökden basıma tas
düsdü zan etdim. O gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Süheyl bin Beydâ’ hâriç buyurdular, ferâhladım. Ibni
Mes’ûd, Ibni Abbâsdan rivâyet eder. Ömer bin Hattâb dedi ki,
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Ebû
Bekrin söyledigine meyl etdi, benim söyledigime meyl etmedi.
O gün geçdi. Ertesi gün oldu. Geldim, gördüm ki, Resûlullah ve
Ebû Bekr, oturmuslar, aglasırlar. Dedim yâ Resûlallah, bana
haber verin, Ebû Bekr ile berâber, niçin aglarsınız. Aglamak
îcâb eden bir hâl var ise, ben de aglıyayım. Eger aglanacak bir
durum yok ise, sizin aglamanız için aglıyayım. Resûlullah hazretleri
buyurdular ki, (Eshâbım için aglıyorum. Mal karsılıgında
– 111 –
esîrleri bırakdıkları için, onlara gelen azâb bana gösterildi. Su
agaçdan dahâ yakın oldu) buyurarak, kendilerine yakın bir agaca
isâret etdiler. Allahü teâlâ hazretleri; meâl-i serîfi (Esîrleri
öldürmekde acele etmek lâzım iken, siz dünyâ malı için fidye almagı
tercîh etdiniz. Hâlbuki, Allahü teâlâ sizin, kâfirleri kahr
etmenizi, islâm dînine yardım etmenizi istemekdedir. Allahü
teâlâ azîz ve hakîmdir.) olan Enfâl sûresi 67. âyet-i kerîmesini
gönderdi. Her bir esîre fidye olarak kırk vekiyye aldılar. Her bir
vekiyye kırk dirhemdir. Ibni Abbâs “radıyallahü anh” buyurdu:
Müsrikleri katl etmekle ilgili emr Bedr gününde oldu. Müslimânlar
o günde az idi. Vaktâ ki, müslimânlar çok oldu ve saltanatları
siddetlendi [güçlendi]. Hak teâlâ meâl-i serîfi (.... muhârebe
sona erince, yâ karsılıksız veyâ fidye ile salıverin....) olan,
Muhammed sûresi 4.cü âyet-i kerîmesini inzâl buyurup, Allahü
teâlâ Peygamberini ve mü’minleri esîr emrinde muhayyer bırakdı.
Isterlerse katl ederler, isterlerse köle ve câriye ederler. Isterler
ise azâd ederler. Isterler ise fidye alırlar.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdular
ki, önceki Peygamberlere ve ümmetleri üzerine ganîmet harâm
idi. Ne zemân ki, ganîmetden birsey ellerine geçerse, kurban
için toplarlardı. Semâdan bir ates inip, onu yutardı. Bedr
günü oldukda, mü’minler, ganîmeti hemen aldıkları gibi fidyeyi
de aldılar. Hak sübhânehü ve teâlâ bu âyeti kerîmeyi inzâl
buyurdu. (Ya’nî eger Allahü teâlâ hazretlerinden ganîmet mâlının
halâl olacagı levh-i mahfûzda yazılmasa idi, emr olunmadan
aldıgınız fidyeler için elbette büyük azâb size erisirdi.) [Enfâl
sûresi 68.ci âyet-i kerîmesi meâli.]
Hasen ve Mücâhid ve Sa’d bin Câbir demislerdir ki, Allahü
tebâreke ve teâlâdan hükm gelmeden kimseye azâb olmaz.
Bedr muhârebesinde hâzır olanlar ve Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” onlardandır. Hüdâdan emr olunmazdan
evvel, fidye aldıgınız için, size büyük azâb erisirdi, denilmisdir.
Ibni Ishâk dedi ki, Bedr gazâsına hâzır olan mü’minlerin hepsi
esîrlerden fidye almagı hos gördü. Sâdece Ömer bin Hattâb
“radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine esîrleri katl etmegi teklîf etdiler. Sa’d bin
Mu’âz “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah, esîrleri
– 112 –
katl etmek bana katl etmemekden dahâ iyi geliyor. Onun için,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki, (Eger semâdan azâb nâzil olsaydı, Ömer bin Hattâb ve
Sa’d bin Mu’âzdan baska kimse o belâdan necât bulmazdı “radıyallahü
teâlâ anhümâ”).
Ondördüncü Menâkıb: Yine (Me’âlimüttenzîl)de sûre-i Bekarada;
meâl-i serîfi (Oruc gecesi, hanımlarınıza yaklasmanız size
halâl kılındı) olan 185.ci âyet-i kerîmenin tefsîrinde nakl edilmisdir.
Tefsîr âlimleri dediler ki, islâmın ilk devrinde, iftâr etdikden
sonra, yimek ve içmek aksam ile yatsı arası veyâ uyuyana
kadar halâl olurdu. Yatsı nemâzını kıldıkdan veyâ uyudukdan
sonra yimek, içmek ve cimâ’, ertesi günü aksama kadar harâm
olurdu. Bir gece hazret-i Ömer, yatsıyı kıldıkdan sonra, tahammül
edemeyip, ehline muvakaa etdi [onun ile cimâ’ yapdı]. Gusl
etdikden sonra, pismân olup agladı. Nefsini levm eyledi [payladı].
Ertesi sabâh, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûruna gelip, dedi ki; Yâ Resûlallah! Ben
bir hatâ için, nefsimden Hak Sübhânehü ve teâlâya i’tirâz etdim.
Ben bu gece yatsıyı kıldıkdan sonra, hanımımın yanına geldigimde
bir güzel koku hissetdim. Nefsim bunu güzel ve sevimli
gösterdi. Ehlimle yakın oldum. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Ömer! Sen bu sekl
amele lâyık degil idin.) Hemen sahâbe-i güzîn içinden birkaç kisi
de kalkıp, Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” i’tirâf etdigi gibi
i’tirâf etdiler. Sonra, hazret-i Ömerin ve Sahâbe-i güzînin hakkında
yukarıda zikr olunan âyet-i kerîme nâzil oldu.
Onbesinci Menâkıb: Yine (Me’âlimüttenzîl)de, Tahrîm sûresinde,
meâl-i serîfleri (Eger ikiniz de Allaha tevbe ederseniz
[Âise ve Hafsa], ne güzel...). (Olur ki, onun Rabbi, yerinize sizden
dahâ hayrlı zevceler verir....) olan 4 ve 5.ci âyet-i kerîmelerinin
inme sebebi beyânında haber verilmisdir. Ismâ’îl bin Abdülkâhir
râvîler vâsıtası ile Abdüllah bin Abbâsdan “radıyallahü
teâlâ anh”, o da Ömer bin Hattâb hazretlerinden rivâyet etdiler.
Bir vakt, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, ezvâc-ı tâhirâtdan ayrılmak istediler. Bu hadîs-i serîf
te’vîlli zikr olundu. Sonunda hazret-i Ömer buyurdu ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı
– 113 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:8
serîflerine vardım. Dedim, yâ Resûlallah! Eger hanımlarınızı
bosar iseniz, sizin için sıkıntı olmaz. Eger sen onlara talâk vermis
isen, muhakkak Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri seninledir.
Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerine hamd ederim ki, onlarla
öyle bir kelâm ile konusurum ki, Allahü teâlâ benim söyledigim
kavli tasdîk eder. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. [Tahrîm
sûresi 4 ve 5. âyet-i kerîmeler.]
Onaltıncı Menâkıb: Birgün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” biryerde oturup, mubârek hırka-i serîfini yamarken, arkası
açık kaldı. Arkasına, Allahü teâlânın emri ile bir mikdâr
günes te’sîr etdi. Bir mikdâr kalb-i serîfleri incindi. Günese dikkat
ile bakdı. Allahü teâlânın emri ile günes kapkara oldu.
Âlem karanlık oldu. Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine gelip, dedi ki:
Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve
buyurur ki, Ömere emr edesin ki, günese sefkat nazarı ile baksın.
Yoksa günes, kıyâmete dek, bu hâl üzere kalır, dedi. Hazret-
i Muhammed-il Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”,
hazret-i Ömeri huzûr-ı serîflerine çagırdı. Buyurdu ki, yâ
Ömer! Allahü teâlâ emr buyurdu ki, Ömer, günese sefkat nazarı
ile nazar etsin. Yoksa, kıyâmete kadar günes böyle kalır.
Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” serefli emrlerine uyarak, günese
sefkat nazarı ile bakdı. Allahü teâlânın izni ile günes evvelki
gibi münevver oldu. Var bundan kıyâs et ki, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” ne büyük sultân imis.
Onyedinci Menâkıb: Ebûl Mu’în Nesefî “rahmetullahi
aleyh” (Temhîd) adındaki risâlesinde beyân etmisdir. Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin vefâtı yaklasdı.
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki; Söylediklerimi yaz. Osmân “radıyallahü anh” ne yazayım,
dedi. Buyurdular ki; (Yazın, Bismillâhirrahmânirrahîm.
Bu Allahü teâlânın Resûlünün halîfesi Ebû Bekrin, dünyâdaki
son günü, âhıretdeki ilk gününün vasıyyetidir. Ben Ömer bin
Hattâbı halîfe seçdim. Ona itâ’at edin. Öyle zan ediyorum ki,
adâlet eder. Yanılmıssam gaybı ancak Allahü teâlâ bilir.) Sahâbe-
i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin
hepsi hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” hilâfetine râzı ol-
– 114 –
dular. Husûsî olarak hazret-i Alî “radıyallahü anh” râzı oldu.
Seve seve önce bi’ât etdi. Zîrâ Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitmis idi. Buyurdular ki:
(Benden sonra iktida’ edin [tâbi’ olun] o kimselere ki, onlar
Ebû Bekr ile Ömerdir “radıyallahü anhüm”).
Onsekizinci Menâkıb: Âlimler ittifâk etmislerdir. Hazret-i
Ömerden “radıyallahü anh” evvel ve sonra, dünyâda kimseye
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dirligi gibi [idâresi gibi]
dirlik verilmedi. Kimse onun yoluna varamadı. Hilâfetde hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” söyle idi. Dicle nehri kenârında
koyun güden çobanın, bir koyunu zâyi’ olsa, korkarım ki,
onu Allahü teâlâ hazretleri niçin çobanın koyunlarını gözetmedin
diye benden sorar, der idi. Rivâyet olunur ki, bir gün hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ögle sıcagında kendi soyunup,
sadaka develerini baglıyordu. Dediler, yâ Emîr-el-mü’minîn!
Niçin sen kendin zahmet çekersin. Bir kisiye buyurun, o
baglasa, olmaz mı. Buyurdu ki, bunlar fakîrlerin hakkıdır. Çünki,
Allahü teâlâ beni bunlara çoban etdi. Fakîrlerin islerini kendim
görmem lâzımdır. Zîrâ âhıretde benden sorarlar. Bir kisi
dedi, yâ Emîr-el-mü’minîn! Sana yakın olanların islerini sen
kendin görürsün. Uzak olanların isini nasıl görürsün. Buyurdu
ki, insâallahü teâlâ bir sene gezecegim. Nice gücü yetmez, fakîr
ve hastalar vardır. Kendim onların kapılarına varıp, ihtiyâclarını
görecegim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” her yere
bir emîr veyâ âmir gönderirdi. Ona bir vasiyyetnâme verirdi.
Ne yapmaları îcâb etdigini bildirirdi. Der idi ki, eger dedigimden
dısarı çıkarsanız, ben senden bîzârım. Bir kâgıd da o tarafın
reâyâsına [ehâlisine] gönderirdi. Eger bu kisi benim dedigim
yerde emrlerime uyar ise, emrine mutî’ olunuz. Eger uymaz ise
mutî’ olmayınız.
Abdürrahmân bin Avf der ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” geceleri sehri gezer, kontrol ederdi. Bir gece benim
evime geldi. Yâ Abdürrahmân, bu gece sehrin kenârına bir kervân
geldi. Korkarım ki, esyâları kaybolur. Gel, gidip, bu gece
onları bekleyelim, dedi. Vardık, sabâh oluncaya kadar onları
bekledik. Ramezân-ı serîfde terâvîh nemâzını cemâ’at ile kılmak,
hazret-i Ömerden kaldı. Eslemîyi beytül-mâla emîn ta’yîn
etmisdi. Birgün Eslemîden sordular ki, hiç hazret-i Ömerin bey-
– 115 –
tül-mâldan herhangi birsey aldıgı oldu mu. Dedi ki, eger, ehl ve
ıyâlinin nafakaya ihtiyâcı olursa, beytül-mâldan ödünc alırdı.
Eline mal geçince, yine yerine koyardı. Hazret-i Ömerin “radıyallahü
anh”, kuru arpa ekmegi yimek âdeti idi. Kalın kumasdan
gömlek giyerdi. Birçok gazâlar yapdı. O kadar vilâyetler
feth eyledi ki, o kadar mâl ve menâl onun katına geldi ki, kimseye
o kadar gelmedi. Arab ve acem ve rûm begleri ikrâmlar
edip, hükmüne bas egdiler. O kadar sehr imâret eyledi ki, had
ve hesâbı yokdu. Mesrık ve magrib arası, tâ Ceyhûna ve Âzerbaycân,
Horasan derbendine ve Umman, Kirmân, Mısr, Sâm ve
Rûma varıncaya kadar; bütün beldeler onun hükmüne bas egdi.
Hattâ, rivâyet olundu ki, hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” zemân-
ı serîflerinde, sekizbin câmi’i serîfde cum’a kılmak müyesser
olmusdur. Büyük gazâlar yapmısdır. Bu kadar memleketleri
feth eylemek, ezelde ona takdîr olmusdur. Her nereye asker
gönderse, mensûr ve muzaffer olup, sâlimen, ganîmetler ile geriye
dönmüslerdir. Ordusu hiç maglûb olmamısdır. Tedbîrli ve
tedârikli ve adâletli idi. Hilâfeti zemânında yimesi ve içmesi hiç
degismedi, fazlalasmadı. Hiçbir zemân hâtırlarına kibr gelmedi,
büyüklenmedi. Sonu pismânlık, üzüntü olacak is yapmadı. Bunlar
(Taberî târîhi)nden alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü anh”
hilâfet makâmına geçdikden sonra, kızı hazret-i Hafsa “radıyallahü
anhâ” ki Resûlullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” ezvâc-
ı mutahheralarındandır, muhterem babalarını görmege
vardılar. Mubârek yüzlerini gördükde, üzerinde olan hırkanın
oniki yerde yaması var. Hattâ yamanın ikisi deriden idi. Hafsa,
babasını bu hırka ile görüp, hâtır-ı serîfleri mahzûn olup, dedi
ki, ey devletlim ve gözüm nûru babam. Bu hırkayı bir fakîre
verseniz. Kendi arkanıza bir yeni hırka yapsanız, câiz olmaz
mı? Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, kızım,
sen Fahr-i âlem hazretlerinin halâli idin. Sen ona bizden
yakın idin. Bilmez misin ki, Server-i âlem bu dünyâyı denîden
[alçak dünyâdan] neler çekmisdir. Ne mertebe sakınmısdır.
Dünyâyı hor ve zelîl edip, emri altına almısdır. Âhırete tesrîf
etdikde, bana vasıyyet edip, (Yâ Ömer, kıyâmet gününde, benim
ile ve Ebû Bekr ile bulusmak istersen, yolumuzdan ayrılma)
diye buyurmadı mı?
– 116 –
Yirminci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfe iken, hazret-i Nu’mânı “radıyallahü teâlâ anh” serdâr yapıp,
acem diyârına gönderdi. Nihâvend ile Hemedânı feth etdiler.
Bir mecûsî acem, Mugîrenin elinde esîr iken, koynundan bir
kutu çıkarıp, dedi ki, babam bana bu kutuyu verdigi zemânda,
vasıyyet etmisdir ki, pâdisâh oldugun vakt bunu açasın. Ben
simdiden sonra pâdisâh olacak degilim, deyip, kutuyu Mugîre
hazretlerine teslîm eyledi. Mugîre “radıyallahü teâlâ anh”da,
kutuyu eline alıp, bütün islâm askeri içinde açıp, gördüler ki, içi
çok kıymetli mücevher ile doludur. Hepsi dediler ki, bu kutu
ceng ile alınmamısdır. Yine bunu aynı seklde, Emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderelim. O
kutuyu bir kutu içine koyup ve mühürleyip, hazret-i Ömere
gönderdiler. Hazret-i Ömer de kutuyu Eshâb-ı güzîn arasında
açıp, gördükden sonra, götüren kimseye, bu da gâzîlerin hakkıdır.
Satsınlar, akçesini, gâzîlere taksîm etsinler diye emr etdi.
Sonra o kutuyu yine islâm askeri içine gönderip, etrâfdan gelen
zenginler toplanıp, satın aldılar. Otuzbin kisinin her birine
onarbin akçe düsdü. Husûsan, önce maglûb etdikleri askerin
malından beytülmâl için besde bir ayrıldıkdan sonra, adam basına
altmıs bin akçe hisse düsmüs idi. Altından ve gümüsden
gayri çok mal ve ganîmet elegeçmis idi. Bu gazâlarda tahsîl olunan
mal ve ganîmetlerden, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir habbesini kabûl etmezdi. Cümlesini fakîrlere ve gâzîlere
sarf ederdi. (Taberî târîhi)nden alınmısdır.
Yirmibirinci Menâkıb: Yine Taberî târihînden alınmısdır.
Hicretin yirmiüçüncü senesi idi. Birgün Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine bir asîretin zulmünden sikâyet
etdiler. Îrân tarafında bir asîret vardır. San’atları harâmîlikdir.
Müslimânların yollarını basarlar. Mallarını alırlar. Îmâna
gelmezler. Müslimânlara karısmazlar. Hazret-i Ömer “radıyallahü
anh” Mesleme bin Kaysı onların üzerine gönderdi. Mesleme
asker ile varıp, onları dîne da’vet etdi. Kabûl etmediler.
Cizye verin dedi, kabûl etmediler. Ceng eylediler. Mesleme onların
erkeklerini kırdı. Kadınlarını esîr aldı. Mesleme ganîmet
malının besde birini beyt-ül-mâl için ayırdı. Bir kutu ile kıymetli
taslar eline geçmisdi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine,
besde bir mal ile o kutuyu, müslimânların rızâsı ile arma-
– 117 –
gan gönderdi. O gönderdigi kisi rivâyet eder ki, Medîne-i münevvereye
geldim. Gördüm, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” yemekler pisirip, mescidde fukarâya yidirirdi. Zîrâ âdet-i
serîfesi bu idi ki, beyt-ül-mâldan fakîrler için günde bir deve
kesip, pisirip, yidirirdi. Yemek yinirken, kendisi mubârek eline
bir asâ alıp, ayagı üzerine durup, yiyenleri gözetirdi. Ekmek ve
as lâzım oldukça, götürüp verirdi. O kisi der ki, hazret-i Ömeri
bu hizmeti yaparken gördüm. Sabr edip, bekledim. Hazret-i
Ömer isini bitirip, evlerine geldiler. Ben de arkasından vardım.
Bana, içeri girin dedi. Içeri girdim. Hazret-i Ömerin hâtunu ki,
Ümmü Gülsümdür. Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” kızıdır.
Hazret-i Fâtımadan olmusdur. Gördüm ki, üzerinde bir
eskimis fistan giymis, oturur. Evinin içinde, bakdım, bir eskimis
kilim, iki yasdıkdan gayri nesne görmedim. O yasdıklar da hurma
lifinden idi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kilim
üzerine oturup, yasdıgı benim altıma verdi. Oturdum. Sonra,
Ümmü Gülsüme, hiç bizim için yemek pisirdin mi, dedi. Dedi
ki, yâ Emîr-el mü’minîn, yalnızlık sebebi ile bugün yemek pisiremedim.
Kalkıp, bir çanaga bir mikdâr zeytinyagı koyup, içine
biraz tuz koydu. Bir parça arpa ekmegini hazret-i Ömerin önüne
getirdi. Ben de hazret-i Ömerin hâtırı için berâber yidim.
Ondan sonra, o hediyye kutusunu çıkarıp, hazret-i Ömerin
önüne koydum. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu nedir,
dedi. Mesleme bin Kays bunu size gönderdi. Müslimânlar
da hisselerinden geçdiler. Hepsinin rızâsı ile bunu sana armagan
gönderdiler, dedim.. Hazret-i Ömer onu gördükde, mubârek
iki ellerini dizi üzerine koyup, agladı ve dedi ki: Hak Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri Ömere bu kadar nesneler verdi.
Ömerin gözü ve karnı doymadı. Bununla doyar mı, dersin. Yürü
bu kutuyu Meslemeye götür ve de ki, bir dahâ bunun gibi is
yapmasın. Müslimânların nasîbini kimseye göndermesin. Bu
cevâhirleri satsın, müslimânlara dagıtsın. Çabuk git. Eger dagılmıs
iseler, Meslemeye bir is ederim ki, müslimânlara ibret olur.
O kimse dedi, yâ Ömer te’cîl eyle. Emîr buyurursan, benim binecegim
yok. Ben gidinceye kadar geç olur. Buyurdu, sadaka
develerden iki deve getirdiler. Bana verdi. Buyurdu, bu develere
nöbetle binip, oraya varınca, senden dahâ müstehak ve da-
– 118 –
hâ fakîr bir kisi bulup, bu develeri ona ver. O kisi dedi: Gecikmis
olarak Medîneden çıkıp, o makâma erisdim. Kutuyu Meslemeye
verdim. Durumu söyledim. Mesleme de o cevherleri
otuz bin altına satıp, orada bulunan gâzîlere bölüsdürdü.
Yirmiikinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” zemân-
ı serîflerinde, Sâm sehri civârında, bir kal’ayı muhâsara etdiler.
Allahü teâlânın hikmeti ögle vakti yaklasdı. Feth müyesser
olmadı. Hazret-i Ömer gadaba gelip, islâm askerinin hepsini huzûruna
çagırıp, bu âna kadar kal’anın feth olunamamasının sebebi
nedir. Kâfirler kimlerdir ki, islâm askerine karsı koyarlar.
Aranızda zâhiren bir hatâ sâdır olmus kimse olmasa, bu kadar
dayanamazdı, diye siddetli azarladı. Eshâb-ı tâhire varıp, herbirisi
tevbe ve istigfâr ile mesgûl oldular. O esnâda Eshâb-ı güzînden
birisi aglıyarak, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûrlarına
gelip, dedi ki, yâ Emîr-el-mü’minîn, bu gece teheccüde
kalkdıgım vakt, karanlık oldugundan, misvâkımı arayıp, bulamadım.
Misvâksız nemâz kıldım. Var ise benim hatâmdandır. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, tevbe ve istigfâra
devâm eyle. Bir sâat geçmeden kal’a feth oldu.
Simdi, ey mü’min kardeslerim. Islâm askerine lâzım olan budur
ki, dogru yoldan dısarı bir adım atmazlar. Böylece, vardıkları
yerlerde yüz aklıklar edip, fethler müyesser olur. Yoksa
cevr ve zulm ne dünyâya ve ne âhırete yarar. Zâlimler dünyâda
ve âhıretde perîsânlıkdan kurtulamazlar. Hattâ nice mu’teber
kitâblarda mesâyıh-ı ızâm rivâyet buyurmuslardır: Bir asker
zulm üzerine olsa, Allahü tebâreke ve teâlâ, muhârebe safında,
düsmanla karsılasınca, o zâlim askerin kalbine vehm ve korku
verip, düsmân üzerine galebe etmeden firâr eder. Ceng etmege
aslâ iktidârı olmaz. Ba’zı mesâyıh rivâyet etmisdir ki, zulm muhârebe
mahallinde, bir kerîh sekle girip, hemen muhârebeye
baslanınca, zâlimlerin gözlerine korkulu görünüp, savasmaga
mecâlleri kalmayıp, firâra baslarlar. Allahü teâlâ âlimdir. Böyle
hâller çok olmus, tecrîbe olunmusdur. Allahü teâlâ nefslerimizin
serrinden, çirkin isleri yapmakdan hepimizi muhâfaza buyursun.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh”, hilâfeti zemânında, rûm pâdisâhına adam gönderip, dîne
– 119 –
da’vet eyledi. Rûm pâdisâhı da kıymetli hediyyeler ile elçi gönderdi.
Elçi Medîne-i münevvereye geldi. Hediyyesini alıp, hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ile bulusuldugu mahalde,
hazret-i Ömer, bir kadıncagızın dıvârını yapıyor idi. O hâlde
iken, haber verdiler ki, rûm pâdisâhının elçisi geldi. Emriniz
nedir. Buyurdular ki, söyleyin, gelsin. Ellerinizi yıkayıp, bir
yerde otursanız, olmaz mı, dediler. Râzı olmadı. Ne yapsınlar.
Elçiyi çagırıp, hazret-i Ömer ile bulusdurdular. Elçi, hazret-i
Ömeri bu hâlde görüp, dedi ki, arab pâdisâhı bu mudur. Eger
böyle oldugunu bilseydim, gelmezdim. Rûm pâdisâhı da beni
buraya göndermezdi. Hazret-i Ömer iki mubârek parmaklarıyla
isâret edip, buyurdular ki, eger göndermeseydi, onun iki gözünü
çıkarırdım. Târîh yazdılar ki, meger hazret-i Ömer böyle
isâret etdigi gibi, rûm pâdisâhı oturdugu yerde iki balçıklı parmak
gelip, iki gözünü çıkardı. Hattâ parmaklarının balçıgı iki
gözünün üzerinde yapısıp kaldı. Her ne kadar ugrasdılar ise de,
gidermek mümkin olmadı. Bir zemândan sonra elçi, izin alıp,
rûm pâdisâhına geldiginde, gördü ki, iki gözü de a’mâ olmus.
Sebebini süâl eyledi. Ahvâli anlatdılar. Ta’accüb edip, o da hazret-
i Ömer ile geçen ahvâli bunlara bildirdi. Ba’zı rivâyetlerde,
rûm pâdisâhının elçisi geldigi vakt, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” yanında
otururlar idi. Hazret-i Ömer, hurma lifinden bir gömlek
giymis, dokuz yerinden yamanmıs idi. Acabâ, sultânım, mubârek
arkanıza bir kaftan alsanız câiz olmaz mı, dediklerinde, hemen
hazret-i Ömer “radıyallahü anh” gadaba gelip, dedi ki:
Dahâ bu i’tibâr görmek arzûsundan kurtulmadınız mı. Dîn-i islâmda
kudreti böyle mi fehm etdiniz. Bize dîn-i islâmın serefi
yetmez mi. Dîn-i islâmdan efdal ve esref bir nesne varmıdır ki,
ona i’tibâr edersiniz. Bu se’âdet ve bu devlet ki, Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretleri bize ihsân eylemisdir. Kime müyesser olmusdur
ki, dîn-i islâm tâcını basımıza koydu. Ser’ı serîfi Muhammedî
elbisesini arkamıza giydirdi. Kalbimizi kelime-i sehâdet
ile münevver eyledi. Allah, Allah! Dîn-i islâm kadrini bilmemissiniz.
Ancak kendinizi halka libâs ile mi göstermek istersiniz.
O seklde gadaba geldi ki, belki kimse öyle gadaba gelmemisdir.
Söyliyenler pismân olup, artık, cevâba kâdir olmayıp,
baslarını asagıya egip, sükût eylediler. Simdi, bizim sultânları-
– 120 –
mız bu hâl ile dünyâda geçinip, asla i’tibâr etmeyince, bize de lâyık
olan budur ki, onların yolunu gözetip, kıyâmet gününde, Allahü
teâlânın huzûruna ve Habîbullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûruna vardıkda mahcûb olmayalım.
Yirmidördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” halîfe iken, bir gün mescidde oturuyordu. Rûm kayserinin
elçisi geldi. Ba’zı hediyye ve bir dogan, bir tazı, bir sise zehr de
getirdi. Dedi ki, yâ halîfe. Bu tazı öyle bir tazıdır ki, her nereye
salar isen, avını yakalar, kaçırmaz. Avı ondan kurtulmaz. Bu
dogan da bir dogandır ki, hangi kusa salarsanız, hiç aman vermeyip,
alır. Aslâ bir kus pençesinden halâs olmaz (kurtulamaz).
Bu sise içinde olan zehr, öyle bir zehrdir ki, bir katresini insana
içirseler, o ânda ölür, bunun ilâcı olmaz. [Ya’nî o kisi kurtulamaz].
Tuhâf nesne olup, pâdisâhlar hazînesinde bulunması lâzımdır
ve lâyıkdır diye, rûm sultânı kayser göndermisdir. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, kus nedir ki, insan
onunla mesgûl olup, ondan ne fâide hâsıl eder. Ehl-i hâl
olan onu eline alıp, amellerini bosa çıkarmaz, deyip, baglarını
çıkarıp, sahrâya salıverdi. Kelb [köpek] nedir ki, insan ona tâlib
ve râgıb olup, o mekrûhu evine koysun ve ardınca gezip, yürüsün.
Onun da zincirlerini alıp, azâd eyleyip, serbest bırakdı. Ondan
sonra o içinde zehr olan siseyi mubârek eline alıp, dedi ki,
benim dünyâda nefsimden büyük düsmânım yokdur. O zehri
(Bismillahirrahmânirrahîm) deyip, temâmını içdi. Elçi bu hâli
görünce, sasırıp, mescid kapısında durdu. Bir zemândan sonra
gelip, hazret-i Ömere bakdı. Gördü ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” evvelki gibi devlet ve se’âdetle, sıhhat ve selâmetde
oturur. Hemen yerinden kalkıp, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” ayaklarına yüzünü ve gözünü sürüp dedi ki,
yâ halîfe, bana îmânı anlat. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” elçiye kelime-i sehâdet telkîn etdi ve elçi, müslimân oldu.
Ondan sonra elçi, rûm kayserine gitmeyip, geri kalan ömrünü
Ömerin “radıyallahü anh” hizmetinde geçirdi.
Yirmibesinci Menâkıb: Hazret-i Mevlânâ Abdürrahmân Câmînin
”kuddise sirruh” (Sevâhid-ün Nübüvve) adlı kitâbından
acemîlere kolaylık olmak için terceme olunmusdur. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” halîfe iken, Eshâb-ı Güzîn “rıdvâ-
– 121 –
nullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden birisini serdâr
(komutan) ta’yîn edip, islâm askeri ile gazâya göndermisdi. Askerler
gitdikden sonra, bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oturdugu yerde, üç kerre sesli olarak lebbeyk dedi. Hiçbir
kimse bunun sırrına vâkıf olmayıp, sormaga da kimse cesâret
edemedi. Zîrâ Ömer “radıyallahü teâlâ anh” çok fazla sanlı idi.
Kimse teklîfsiz huzûrlarında söz söyleyemezdi. Bu hâlin oldugu
günün târîhini yazdılar. Görelim bunun aslı nedir, dediler. Bir
zemân sonra o serdâr ve askerleri, nice fethler yapıp, sâlimen ve
ganîmetler ile geri geldiler. Serdâr, hazret-i Ömere “radıyallahü
teâlâ anh” sefer ahvâlini bir bir anlatdı. Hazret-i Ömer buyurdu
ki; yâ o yigidin hâli ne oldu, dedi. O da, dedi ki, Allahü teâlâ hazretlerine
ma’lûmdur, yâ Ömer! Kasd ile olmadı. Soyunup, suya
girdi. Meger o su gâyet soguk olup, tâkat getiremeyip, üç kerre;
yâ Ömer diye bagırdı ve rûhunu teslîm etdi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh”, benden sonra âdet olmayacagını bilsem, seni
katl ederdim. Ammâ var, o yigidin evlâdına akça borcunu ver,
ya’nî diyetini öde, diye tenbîh eyledi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu mertebe âdil idi. Askerin ahvâline çok fazla
alâka gösterirdi. Hattâ o yigidin vefât etdigi yer bir aylık yol idi.
Bu uzaklıkdaki yoldan çagırdıgı gibi, Medîne-i münevverede, izzet
ve se’âdet ile oturdugu yerde, o yigidin bagırmasını isitip, üç
kerre “lebbeyk” demesinin sebebi bu idi.
Yirmialtıncı Menâkıb: Vettîn sûresinin tefsîrinde yazılmısdır
ki, Mesrık tarafında bir yer var idi. Adına Bahreyn derlerdi.
Orada yılda bir kerre ejderhâ çıkardı. Câbilkâ sehrine gelip, ona
her sene bir oglan verirlerdi. Onu yiyip, ondan sonra geri döner
giderdi. Bir sene bir fakîr kimseye nöbet geldi. O biçârenin de
bir oglu var idi. Ejderhânın gelme vakti de yaklasmısdı. O fakîrin
oglunu verecekler, ejderhâ yiyecekdi. O fakîr müthîs ızdırâbda
iken, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” mubârek hânelerine
vardı. Cigerini daglayıp, gözyasları dökerek dedi ki, yâ
emîr-el-mü’minîn, yâ halîfe-i rûy-i zemîn! Revâ mıdır [uygun
mudur], senin se’âdetli zemânında, benim gibi bir miskin ızdırâbda
olsun. Senin yanında iken, ben zahmet çekeyim, uygun
mudur? Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” buyurdular ki, sebebi
nedir, bize haber ver. O derdli adam dedi: Yâ Emîr-el-mü’minîn.
Ben Câbilkâ sehrinden gelirim. Senede bir kerre Câbilkâ
– 122 –
sehrimize bir ejderhâ gelir. Bir evden bir oglan verirler. Ejderhâ
o oglanı yutar. Ondan sonra geri dönüp, gider. Ertesi sene bir
dahâ gelir. Bu sene nöbet ben fakîre geldi. Benim bir tek oglum
var. Baska yokdur. Benim derdim budur deyip, feryâd, figân etdi.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” mubârek eline kalem
alıp, bir kâgıda yazdı. Dedi ki, ey ejderhâ! Simdiden sonra sen o
sehre artık gelip, oglan almıyacaksın. Eger gelecek olur isen, Allahü
teâlânın Habîbi ve Resûlü Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hakkı için, oraya gelip, seni atese atıp ve
vücûdunu dünyâdan yok ederim. O yazdıgını, o fakîrin eline
verdi. Fakîr, Câbilkâ sehrine gidip, sehrin ehâlisine haber verdi.
Hepsi sevindiler. O kâgıdı alıp, ejderhânın yolu üzerine koyup,
gözetdiler. O ejderhâ da gelip, o yol üzerinde o kâgıdı gördügü
gibi, yüzüne ve gözüne sürüp, öpüp, bası üzerine koyup, o ân geri
döndü. Artık o sehre gelip, oglan istemedi. Hak Sübhânehü ve
teâlânın kudreti ile ve Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn hazretlerinin
mu’cizesi ve hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
kerâmeti ile, bu sehr halkı, bunun gibi ejderhânın serrinden halâs
oldular [kurtuldular].
Yirmiyedinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de beyân
olunmusdur. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” zemân-ı
serîflerinde, Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
Mısr üzerine gönderdi. Mısrı feth etdi. Amr ibni Âsı Mısra hâkim
(vâlî) ta’yîn eyledi. Bir kaç aydan sonra, Mısr ehâlisi Amr
ibni Âs hazretlerinin huzûruna vardılar. Dediler, bu Nil ırmagının
bir âdeti vardır ki, onsuz tasmaz ve suyu kesilir. Amr ibni
Âs dedi ki, o âdet nedir. Dediler ki, âdeti odur ki, üzerimizde
olan aydan on iki gün geçince, bir kız çocugu buluruz. Anasını
ve babasını mâl ile râzı ederiz. O kızı nefîs elbiseler ile süsleyip,
Nil ırmagına bırakırız. Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anh” bunu
isitip, bu bir yaramaz isdir. Islâmda böyle bir is olmaması lâzımdır.
Muhakkak islâm, bütün kötü âdetleri ortadan kaldırmısdır.
O târîhden üç ay geçdi. Nil nehrinin suyu artmadı. Ehâlîsi
baska yerlere göç etmege basladılar. Hazret-i Amr, bu hâli
gördü. Emîr-ül-mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
mektûb yazıp, bildirdi. Hazret-i Ömer mektûbu okudu.
Cevâbında yazdı ki, iyi etmissin. Savâb olmusdur. Mektû-
– 123 –
bumun içine bir parça kâgıd koydum. Onu Nil ırmagına bırak.
Mektûb Amr’a geldi. O kâgıdda su satırlar yazılı idi. (Ömer-ibnül
Hattâbdan Mısrın Nil nehrine. Önceden akıyor idin. Simdi
akmıyorsun. Vâhid ve Kahhâr olan Allahü teâlâ seni akıtır. Senin
akman için Vâhid ve Kahhâr olan Allahü teâlâya düâ ediyorum.)
Amr bin Âs o kâgıd parçasını, Nil nehrine bırakdı. Ertesi
gün, Nil nehri onaltı arsın yukarı kalkıp, su seviyesi yükseldi.
O vaktden sonra, o yaramaz âdetden Mısr ehâlisi kurtuldular.
Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahü teâlâ” haber verdi ki,
hazret-i Mûsâ “salevâtullahi alâ nebiyyinâ ve aleyh” Âl-i Fir’avnın
üzerine beddüâ eyledi. Hak Sübhânehü ve teâlâ Nil ırmagının
suyunu kesdi. Halk etrâfa dagılmaga basladılar. Sonra toplanıp,
hazret-i Mûsâ aleyhisselâma gelip, tedarrû’ kıldılar. Bizim
için düâ eyle, ki Nil geri revân olsun [geri aksın]. Hazret-i
Mûsâ aleyhissalâtü vesselâm belki îmâna gelirler diye düâ eyledi.
Sabâh oldu. Gördüler ki Nil onaltı zrâ’ yukarı kalkıp, akar.
Hak Sübhânehü ve teâlâ o ihsânı, ümmet-i Muhammedden
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine kerâmet olarak verdi.
Var kıyâs eyle ki, ne mertebe sultân imis.
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” kuvvet-i kudsiyeleri ve rûhâniyyetleri bu mertebe idi
ki, her kim karsısına gelse, yalan söylemek kasd eylese, dili varmaz
idi. Dogru söylerdi. Bir mü’min ile bir münâfık karsısına
vardıkda da, söylemeden onları fark ederdi. Zîrâ sûretlerine
bakmayıp, sîretlerine nazar ederdi. Onun için yüksek sânlarına
uygun olarak Ömer-ül Fârûk denilmisdir. Dostlugu ve adâveti
Allahü teâlâ için ederdi. Gayretli idi. Ileriyi görücü, tedbîr sâhibi
idi. Nice kerre, görüslerine uygun âyet-i kerîme nâzil olmusdur.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hilâfeti zemânında, Sâm sehrine gitmek îcâb etmisdi.
Se’âdet ve izzetle, Eshâb-ı güzînden “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” bir cemâ’ati de yanlarına alıp, Medîne-i Münevvereden
çıkıp, yola revân oldular. Hazret-i Ömerin bir deveden
baska binecegi yokdu. Mugîre adlı bir köle var idi. Bir
sâat hazret-i Ömer “radıyallahü anh” o deveye binerdi. Mugîre
– 124 –
piyâde olunca [yaya kalınca], deveyi yederdi. Bir sâat Mugîre
binerdi. Hazret-i Ömer önünde piyâde olurdu. Allahü teâlânın
hikmeti, Sâm sehrine girecekleri vakt, deveye binmek nöbeti
Mugîreye gelmisdi. Eshâb-ı güzîn, hazret-i Ömere geldiler, dediler
ki, efendim, ihsân eyleyin. Bu sâatde deveye se’âdetle sizin
binmenizi ricâ ederiz. Hazret-i Ömer buyurdu ki, önce nöbet
benim idi, bu sâat nöbet Mugîrenindir. Deveye niçin ben bineyim.
Eshâb-ı güzîn dediler ki, bugün Sâm sehrine girilecekdir.
Sâm sehrinin bütün ileri gelenleri, cenâbınıza karsı çıkarlar
[sizi karsılamaga gelirler]. Onlar atlı, siz halîfe iken yaya yürümek
münâsib degildir. Lutfunuzdan ümmîd ederiz ki, ricâmızı
makbûl tutup, red etmeyiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” huzûrsuz olup, dedi ki, siz bu evhâmdan kurtulmadınız
mı? Islâm dîninin kadrini böyle mi anladınız. Bize islâm serefi
yetmez mi. Islâm dîninden ekrem ve esref bir nesne var mıdır.
Bu se’âdet ve bu devlet ve bu izzeti Allahü teâlâ hazretleri bize
ihsân eylemisdir. Dîn-i islâm tâcını basına koymak, kime müyesser
olmusdur. Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
getirdigi islâm elbisesini arkamıza giydirdi. Kelime-i sehâdeti
dilimize çırag eyledi. Kur’ân-ı azîm ile kalbimizi münevver
eyledi. Islâmiyyetin kadrini acaba niçin anlamamıssınız ki, kendinizi
halka, at ile, don ile göstermek istersiniz. Yalnız Habîb-i
ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ümmeti olmak serefi
size yetmez mi, diye cevâb verince, kimse söze kâdir olamayıp,
bir sey diyemediler.
Mugîre, bu güç zemânda deve hâzırlayıp, hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı serîflerine getirip, çökdürdü ve
dedi ki, yâ halîfe! O Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri Allah
yokdur. Bu ahvâl gönlümden geçmisdir. Eshâbın rey’i ile
degildir [ya’nî ben düsündüm]. Kalbimden halâl eyledim. Ihsân
eyle ve benim istegimi kabûl eyle. Bugün deveye se’âdetle sizin
binmenizi ricâ ederim, dedi. Emîr-ül mü’minîn önünde egilip,
yâ halîfe arkama basıp, devenin üzerine devletle bin diye iltimâs
eyledi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” Mugîrenin
cân-ı gönülden ricâsını görünce, hâtırı için o gün se’âdetle deveye
bindiler. Ondan sonra, bütün islâm askeri içinde nidâ etdirdi
ki, iste bugün Sâm sehrine girmek müyesser oldu. Buradan
– 125 –
sag ve selâmetle çıkacagımızı Allahü teâlâ bilir. Her kimin bizde
hakkı var ise, gelip bizden taleb eylesin. Bütün islâm askeri
hazret-i Ömere hayr düâ eylediler. Dediler ki, yâ Allahü teâlânın
halîfesi. Senden herkes râzıdır. Senden kimse huzûrsuz degildir.
Bir ferdin sizde hakkı yokdur. Münâdîler yüksek sesle
çagırdılar. Hiçbir kimse gelip, bir hak taleb etmedi. Hepsi sükrân
üzere olduklarını hazret-i Ömere haber verdiler. Halk arasından
kimse gelmeyince, hazret-i Ömerin Mugîre adlı kölesi
ileri gelip, dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Birgün, hiç suçum yok
iken, kulagımı çekip, agrıtdın. Diyorsunuz ki, kimin hakkı var
ise dünyâda iken taleb etsin. Hâlâ bu hakkım sizin üzerinizdedir,
bilmis olunuz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki, yâ Mugîre gel, sen de benim kulagımı çek, berâber
olalım. Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hep
birden tekbîr getirdiler. Arablarda âdetdir ki, bunun gibi bir
acâib ahvâl zuhûr etdikde, tekbîr getirirler. Dediler ki, yâ halîfe,
senin gibi âdil pâdisâh gelmemisdir. I’tikâdımız budur ki,
simdiden sonra da gelmiyecekdir. Kölenin, bu seklde küstâhlıga
cür’et etmesi uygun mudur. Husûsen [özellikle] kisi, kendi
kölesini azârlamasına bir sey lâzım gelmez. Nerede kaldı ki, bir
mikdâr kulagını çekmis olsun. Kölenin üzerine gidip, niçin
edebsizlik eyledin diye azarladılar. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, ey Eshâb-ı güzîn! Lutf edip, incitmeyin
ki, âhıretde cezâsını çekmekden ise, dünyâda çekip, kurtulmak
evlâdır. Sonra, yâ Mugîre, gel sen de benim kulagımı çek.
Dünyâda senin ile halâllasalım, âhırete kalmasın, dedi. Mugîre
de hazret-i Ömerin kulagına yapısıp, bir mikdâr çekdi. Hazret-i
Ömer, buyurdu, yâ Mugîre, niçin ziyâde çekmedin. Mugîre dedi
ki, âhıretde kısâsdan korkarım. Çok çekersem, senin hakkın
benim üzerimde kalır. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
böyle sultân idi ki, kölesi hakkında bunun gibi durumu kabûlden
çekinmeyip, dünyâda cezâsını çekdi. Kölesi de, acâib degilmidir
ki, efendisi hakkında bu seklde cezâ verdi. Efendisi Hak
ehli oldugunu muhakkak bilip, degil huzûrsuz olmak, kalb-i serîflerine
zerre kadar bir sübhe gelmedigine i’tikâdı temâm oldugundan,
bu fi’le cesâret etmisdir. Belki hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” Mugîrenin böyle yapması ile muhabbeti
– 126 –
serîfleri ona, evvelki durumundan dahâ çok artmısdır. Hazret-i
Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîflerine nihâyet
yokdur. Yalnız bu yetmez mi ki, rey’lerine uygun olarak onyedi
yerde, Cebrâîl aleyhisselâm Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem” hazretlerine âyet-i kerîme getirmisdir. Tefsîr ve târîh
kitâblarında da vardır.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hilâfeti zemânında, bir kaç bin askeri gazâya gönderdi. Âdet-i
serîfleri söyle idi ki, gazâya giden askerlerin evlerine adam gönderip,
durumlarını sorardı. Her gece kendileri sehri gezerdi. Allahü
teâlânın hikmeti, bir gece sehri dolasıyordu. Bir kapının
yanından geçerken, içeriden bir hâtun bagırmasını isitdi. Kulak
verdi. Gördü ki, o hâtun aglıyor ve devâmlı söyliyordu ki, benim
kocamı halîfe gazâya gönderdi. Ben burada aç ve susuz kaldım.
Yarın varayım, halîfenin kapısına çocuklarımı bırakayım. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitir isitmez, aglaya
aglaya se’âdethânelerine gelip, bir dank un omuzuna aldı. O hâtunun
evine geldi. Mubârek elleri ile odun parçalayıp ve ates
yakdı. Sonra eline bir testi alıp, su getirdi. Ondan sonra bir tencereyi
ocaga koyup, derhâl o ası pisirdi. Bir sahan içine koyup,
o hâtunun çocuklarını kaldırıp, önüne götürdü ve yidirdi. Ondan
sonra özrler dileyip, dedi ki, yâ hâtun! Suçumuzu afv eyle.
Zîrâ habersizdik. Simdiden sonra ahvâlini her zemân bize bildir,
deyip, yoluna gitdi. Hâtun da, hazret-i Ömerin tevâdu’ ve tenezzülünü
görünce hayret edip, hazret-i Ömere hayr düâlar eyledi.
Simdi ey mü’min. Insâf eyle ki, bir se’âdet sâhibi halîfe-i rûy-i
zemîn iken, bu seklde tenezzül ve tevâdu’ göstermesini kıyâs eyle
ki, ne büyük sultândır ve ona cân ve dilden muhabbet eylemeyenin
hâli ne olacakdır. (Târîh-i taberî)den nakl olunmusdur.
Otuzbirinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer-ül Fârûk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe iken, Irân memleketini
feth etmek arzûsunda idi. O iklimde [o memleketde] islâmiyyet
yayılsın istiyordu. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” ile müsâvere edip, asker topladı. Baslarına Sa’d
bin Ebî Vakkâsı “radıyallahü anh” serdâr ta’yîn edip, fâris ikli-
– 127 –
mine [Îrân memleketine] gazâya gönderdi. Fâris vilâyetine vardılar.
Haber verdiler ki, arab askeri geldi. Irânlılar asker tedârik
edip, bunlara karsı durmak istediler. Kisrânın askeri sehrden
dısarı çıkıp, islâm askerinin karsısına kondular. Islâm askeri
yirmibin kisi idi. Sa’d bin Ebî Vakkâsın “radıyallahü teâlâ
anh” huzûruna elçi gönderdiler. Ne is için geldiler ve maksadları
nedir, sordular. Hazret-i Sa’d buyurdular ki, Allahü teâlâ
hazretlerinin askeri biziz. Sizi dîn-i islâma da’vet ederiz, onun
için geldik. Eger sözümüzü kabûl etmezseniz, ceng ederiz. Kisrâya
bu haber geldi. Kisra askerine dedi ki, yarın cenge hâzır
olunuz. Acem pâdisâhlarına kisrâ derler idi. Bu pâdisâhın adı
Yezdecerd idi. Dedi ki, bu gelen asker yirmibin kisidir. Siz yüzbinden
çoksunuz. Onlardan niçin korkarsınız. Sabâh oldu. Iki
tarafın askeri atlara binip, saflar baglayıp, davullar çalıp, alemler
[bayraklar] dikdiler. Ceng yapmak için, bahâdırlar hâzırlandılar.
Sonra iki asker birbirine girdi. Ikisinin arasında mücâdele
ayyûka çıkdı. O gün geceye kadar bu seklde ceng etdiler.
Gece olunca âsâyis davulu çaldılar. Herbirisi çadırlarına döndüler.
Bir rivâyet de sudur ki, o gece sabâha kadar muhârebe
etdiler. Hiç dinlenmediler. Yezdecerdin pehlivânlarından Rüstem
bin Mihribân ki ermenîdendir. Uzun zemân, muhârebe
meydânında bahâdırlık yapıp, arab yigitlerinin birinin elinde
helâk oldu. Bunu helâk eden arab, serâb içdigi için, kumandanın
çadırında mahbûs idi. Bu mahbûs, Rüstemin bir kılınç vurması
ile müslimânların sehîd oldugunu gördükçe, o dinsize dis
bilerdi. Hazret-i Sa’dın mak’adında bir agrı oldugundan o gün,
muhârebedeki yerine tahteravân ile gitdi. Harb âletleri çadırda,
câriyesinin yanında kalmısdı. O merd gâzî cârîyeye yalvarıp,
mahbûs olmakdan kurtuldu. Hazret-i Sa’dın atını ve harb
âletlerini de câriyeden ricâ ile alıp, hemen meydândaki Rüstemin
yanına gitdi. Ilk hücûmunda nârâ atarak Rüstemi titretdi
ve göz açdırmayıp, ilk hamlede Rüstemi atından düsürüp, basını
gövdesinden ayırdıkdan sonra, sözünde durup, dogruca
hazret-i Sa’dın çadırında mahbûs oldugu yere geldi. Câriyeye,
zinciri boynuna takdırdı. Sa’d bin Ebî Vakkâs, o merd gâzîyi
tanıdı. Harb âletlerini ve atını da tanıdı. Çadırına gelerek
vak’ayı câriyeden tafsîlâtı ile ögrendikden sonra, bu hâdiseyi
– 128 –
Fârûku Ekreme [hazret-i Ömere] arz etdi. O da gâzî merdin
cezâsını bagısladı. Ve sonra yapacagı hatâları da göz yumula,
seklinde, Sa’d bin Ebî Vakkâsa mektûb yazdılar. O merd gâzî
Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü anh” bu afv mu’âmelesini ögrenince,
hemen serâb içmekden vazgeçdi. Rüstem helâk oldugu
zemân, kâfirler dagılıp, islâm askeri bunların ardına düsdü.
Kâfirleri kıra kıra sehrlerine götürdüler. Kal’a kapısını yıkıp,
içeri girdiler. Rivâyet ederler ki, yüzbin kâfirin ellibinini kırdılar.
Dogru Kisrânın serâyına geldiler. Hazînesinin temâmını
ele geçirdiler. O pâdisâhın bir oglu ve bir kızı var idi. Esîr aldılar.
Çok mâl ve hazîne alıp, feth ve nusret ve sâd olarak dönüp,
Emîr-ül mü’minîn Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-
ı serîflerine geldiler. Bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, emîr-ül mü’minîn Ömer hazretlerinin
bu gazâsını kutladılar, hayr düâlar etdiler. Rivâyet eylediler ki,
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o kızı, ezvâc-ı tâhırât
ümmihâtül mü’minînden [Peygamberimizin hanımlarından]
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” Ümm-i Seleme hazretlerinin
huzûruna gönderdiler. Zîrâ, Ümm-i Seleme hazretleri
tatlı dilli ve sefkatli ve mihribân idi. O kız, islâma gelir diye,
Onun yanına gönderdiler. Çeyizini de Sa’d bin Ebû Vakkâs
“radıyallahü teâlâ anh” getirip, hazret-i Ömere teslîm etdi.
Hazret-i Ömer de o çehizi aynı ile Beyt-ül-mâl emînine emânet
verip, böylece hıfz eyle, buyurdu. Üç ay sonra o kız, müslimân
oldu. Hazret-i Ömere müjdelediler. Sonra emr etdi. Çehizlerini
geri verdiler. Hazîne kapısını açdılar. Onun dürlü çehizlerini
ve altınlarını, inci ve cevâhîr ve atlas ve nice dürlü
donlarının [elbiselerinin] hepsini çıkarıp, cümlesini ona teslîm
edin diye emr eyledi. Söyle ki, Medîne ehâlisi bu mâlı görüp,
hayret etdiler. Bu kız bu çehizini görünce sevinip, hazret-i
Ömere düâ eyledi. O kızın adı sehr-i Bânû idi. Hikmet-i Rabbânî
hazret-i Hüseyne “radıyallahü teâlâ anh” müyesser oldu,
ya’nî ona nikâh etdiler.]]> ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

ikinci Halîfe Emîr-ül mü’minîn Ömer-ül-Fârûkun “radıyallahü
teâlâ anh” menâkıbı hakkındadır.
Künyesi Ebül Hafs, neseb-i serîfleri Ömer bin Hattâb bin
Nüfeyl bin Abdül’uzza bin Rabah bin Abdüllah bin Revâh bin
Adî bin Ka’bdır. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine dokuzuncu dedesinde birlesir ki, o da
Ka’bdır. Hazret-i Ömer, hazret-i Ebû Bekrden “radıyallahü anhümâ”
Resûlullaha “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir derece
yakındır. Zîrâ hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk Mürrede birlesir.
Mürre Ka’bın ogludur. Hazret-i Resûl-i ekrem hazret-i Ömerden
onüç yas büyükdür. Vâlideleri Halîmedir. Ebû Cehlin kız
kardesidir ve Hîsamın kızıdır. Otuziki yasında islâma geldi.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” îmâna geldiginde, meshûr
rivâyet üzere mü’minler, ricâlden [erkeklerden] otuzdokuz
idi. Bunun ile kırk temâm oldu. O gün bu âyet-i kerîme nâzil oldu:
(Ey Peygamberim “aleyhisselâm”! Sana yardımcı olarak
Allahü teâlâ ve mü’minlerden sana tâbi’ olanlar yetisir.) [Enfâl
sûresi altmısdördüncü âyet-i kerîme meâli.]
Birinci Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem
“sallallahü aleyhi ve sellem” hazret-i Ömere, Fârûk lakabını
takmıslar idi. Sebebi o idi ki, hakkı bâtıldan fark etdi [ayırdı].
Dîn-i islâmı kabûl etdi. Din onlar ile kuvvet buldu. Fârûk lakabı
almasına bir baska sebeb de budur: Bir münâfık ile bir yehûdî,
bir husûsda anlasamadı. Yehûdî da’vâyı hâlletmek için, Sultân-ı
Enbiyâ hazretlerinin meclis-i serîflerine gelmek istedi. Münâfık
da yehûdîlerin re’îsi Ka’b bin Esrefe gitmek istedi. Sonunda, Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” katına geldiler.
Da’vâyı yehûdîye hükm buyurdular. Münâfık o hükme râzı olmayıp,
hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûruna da’vâyı
halletmesi için geldiler. Yehûdî, mâcerâ ve da’vâyı hazret-i
Resûlullahın huzûruna varıp, Resûlullah hazretlerinin kendisine
hükm eyledigini, münâfıkın ise buna râzı olmadıgını anlatdı.
– 99 –
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o münâfıkdan, anlasmazlıgı
süâl buyurdular ki, bu yehûdînin anlatdıgı gibi midir. Münâfık,
evet, öyledir. Ammâ ben Peygamberin hükmüne râzı olmayıp,
geldim ki, sen hükm edesin, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu: Siz yerinizde durunuz. Gelip, sizin için
hükm edecegim. Varıp, evlerinden kılıncını aldı. Geldi ve münâfıkın
boynunu vurdu. Buyurdu ki: Allahü teâlânın ve Resûlünün
hükmüne râzı olmıyan kimseye ben böyle hükm eylerim. O
vakt, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm âyet ile gelip, hazret-i Ömere
“radıyallahü teâlâ anh” hak ile bâtıl arasını ayırt etdi demek
olan Fârûk tesmiye olundu. [Bu lakab verildi.] Âyet-i kerîme
budur: (Su kimseleri görmezmisin, sana ve senden öncekilere
indirilen kitâblara inandıklarını zan ederler. Muhâkeme olunmak
için tâgûta [Ka’b bin Esrefe] gitmek isterler..) [Nisâ sûresi
59.cu âyet-i kerîme meâli.] Tâgûtdan murâd Ka’b bin Esrefdir.
Kezâ, Tefsîr-i Kâdî Beydâvîde su si’r yazılıdır.
Ikinci sevgili Ömer-i âdil,
Bâtılı mahv edici, dogrunun koruyucusu.
Hakkı bâtıldan ayırmıs idi Fârûk,
Sancagının ucu ermisdi ayyûka.
Ikinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin islâma gelis sebebini anlatır:
Rivâyet edilir ki, bir persembe gecesi, Habîb-i ekrem “sallallahü
aleyhi ve sellem”, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
düâ etdi. Düâsı kabûl oldu. Buyurdular ki, (Yâ Rabbî!
Su iki kisiden hangisi sana sevgili ise dîn-i islâmı onun ile azîz
eyle. Ömer bin Hattâb veyâ Amr bin Hisâm.) Ertesi gün, Kureysin
büyükleri Haremde toplandılar. Isbu Ebû Tâlibin yetîmi
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zuhûr
edip, âbâ ve ecdâdımızın dînini ibtâl etdi. Putlarımız için, fâide
ve zarar vermez diye kötüledi. Gayretine dokunmuyor mu ki,
yâ Ömer, bu denli kudret ve heybetin, izzet ve satvetin var
iken, putlara yardım etmeyi, onu öldürmegi düsünmüyor musun,
diye tahrîk etdiler. Hazret-i Ömerin câhiliyye damarı
kalkdı. Sonu kötü olan bir gayretle, kılıncını takındı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini öldürmege
giderken, Benî Zühreden Nu’aym “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
rastladı. Yâ Ömer, nereye gidersin dedikde, cevâb ve-
– 100 –
rip, su Kureysin büyüklerine ahmak diyen ve putlarımıza bâtıl
diyen, Muhammedi katl etmege gidiyorum, dedi. Nu’aym “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Ömer! Hayret edilecek bir ise
yeltenirsin. Basa çıkamıyacagın sevdâya düsmüssün. Eger bu isi
basarırsan, Benî Hâsim ve Benî Zühre seni sag koyacaklarını
mı sanıyorsun. Yürü var, isine git, deyince, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Nu’aym! Yoksa sende mi, Muhammedin
dînine girdin. Eger öyle ise, evvelâ seni katl edeyim. Nu’aym
hazretleri dedi: Muhammedin dînine sâdece ben mi girdim, sanırsın.
Kız kardesin ve enisten de girmislerdir. Ömer, bu haberi
isitince, gadabı dahâ fazla olup, nereden ma’lûm onların müslimân
oldukları, dedi. Nu’aym dedi: Eger inanmaz isen, kız kardesinin
evine var. Bir koyunu kendi elin ile bogazla, pisirsinler.
Onlar senin bogazladıgın koyunu yimezler ise, o zemân bilmis
olasın ki, onlar islâm dînine girmislerdir.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o tehevvür ile gidip,
kapılarına vardı. Içeriden kulagına bir ses geldi. Dikkat ile dinledi.
Anladı ki, okudukları kelâm, hiç insan sözüne benzemez.
Meger o vakt Tâhâ sûresi nâzil olup; hazret-i Fahr-i kâinât aleyhi
efdalüttehıyyât, muhâcirînden Habbâbı “radıyallahü anh”
onlara göndermisdi. Onlara, o sûrenin âyetlerini ta’lîm ediyordu.
O vakt, bunlar hazret-i Ömerin korkusundan, kapıyı baglamıslardı.
Ta’lîm ile mesgûl iken, hazret-i Ömer kapı ardından
dinledi. Dinledikçe, istidâdlı kalblerine, ezelî olan kelâmın rahmânî
nûrları gelmege baslayıp, seytânî küfr zulmeti mahv olmaga
basladı. Sabr etmege mecâli kalmayıp, kapıya eli ile vurdu.
Kapı baglanmıs idi. Dikkat kesildikleri gibi, içeride olanlar,
korkularından susdular. Habbâbı “radıyallahü anh” gizlediler.
Sûre-i kerîmeyi saklayıp, kapıya bakdılar ki, gelen hazret-i
Ömerdir “radıyallahü teâlâ anh”. Kılıncı yanında, heybetle ve
satvetle gelmis ki, yüzlerine bakmaz. Kız kardesi, hos geldiniz
deyip, içeri alıp, oturdular. Gelmelerinden dolayı, yiyecek tedârik
edip, koyun getirdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” kalkıp, kendi bogazladı. Pisirdiler. Hazret-i Ömer, ezelî
kelâmın te’sîrinden mest olmus, ne konusmaga mecâli ve ne
oturmaga sabrı ve karârı var idi. Ne hâl ise, taâmı pisirip, ortaya
getirdiler. Hazret-i Ömer dedi, gelin berâber yiyelim. Her bi-
– 101 –
ri bir özr behâne edip, yimediler. Kendileri de birkaç lokma aldılar.
Dîn-i islâma girdiklerini tahkîk edip, hayreti de çogaldı.
Taâmı [yiyecegi] kaldırdıkdan sonra, süâl buyurdular ki; okudugunuz
ne idi. Onlar okuduklarını inkâr eylediler. Korkularından
konusmaga basladılar. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdular ki, bilmis olunuz ki, ben Kureys arasında kılınç
baglayıp, o da’vâ ile geldim ki, varıp, Muhammedi katl edeyim.
Yolda gelirken, sizin de Muhammedül-emînin dînine girdiginizi
isitdim. Geldim ki, evvelâ sizi katl edeyim. Sonra Muhammedi
katl edeyim. Lâkin, kapıya geldim. Kulagıma bir ses
geldi. Dinledikce o kelâmın lezzeti bir hâl verdi ki, o kötü fikr
benden gidip, kalbime sevk ve muhabbet dolup, beni tedirgin
eyledi. Elbette inkâra mecâl vermeyip, getirin okudugunuzu,
dinleyelim, dedi. Kız kardesi ve enistesi, bu sözü isitdiklerinde,
sevindiler. Kalbi islâm tarafına meyl etmisdir diyerek, dediler
ki, okudugumuz, Allahü teâlânın ezelî olan kelâmıdır. Hak
Sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm vâsıtası ile,
Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
inzâl eylemisdir [indirmisdir]. Isitmek murâdın ise [dinlemek istersen],
evvelâ gusl eyle. Ondan sonra okuyalım, göresin. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp, huzûr-ı kalb ile, gusl
edip, gelip, kıbleye dönüp oturdu. Kız kardesi kalkıp, ta’zîm ve
tekrîm ile, sûre-i serîfi eline alıp, (Bismillahirrahmânirrahîm).
(Tâhâ ...) diye okumaga basladı. Nazm-ı serîfin fesâhat ve belâgatinden,
kalbi çok yumusadı. (Ben o Allahım ki, benden baska
ibâdete müstehak ilâh yokdur. O hâlde yalnız bana ibâdet et
ve beni hâtırlaman için nemâz kıl) meâlindeki Tâhâ sûresinin
14.cü âyetine gelince, Kur’ân-ı kerîmin nûru kalbine nûrâniyyet
verip, Kur’ânın eseri açıga çıkıp, küfr ve sekâvet zulmeti gitmege
basladı. Dedi ki, beni, iki cihânın fahri, Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna
ulasdırın. O sırada Habbâb bin Erat, perde arasından dısarı çıkıp,
dedi ki, yâ Ömer, müjdeler olsun sana ki, Allahü teâlâya,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin etdigi
düâsı, senin hakkında, kabûl oldu. Allahü teâlâya hamd olsun.
Sevinerek, önüne düsüp, hazret-i Sultân-ı Enbiyânın oldugu
eve götürdü. Bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în”, hazret-i Ömerin geldigini görünce, hazret-i
– 102 –
Fahr-i kâinâta haber verdiler. Bırakın gelsin. Basında devlet
var ise îmâna gelir, buyurdu. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazret-i Peygamberin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
mubârek nûr cemâlini müsâhede ile müserref oldu.
Resûl-i ekrem hazretleri buyurdular ki, yâ Ömer, dahâ küfr
ve sekâvetden vazgeçmek yok mu? Hazret-i Ömer, Peygamberin
mubârek cemâline nazar edip, kelâmını duyup, nazarlarına
kavusunca, hemen karârsız kalmayıp, yüksek dergâhlarına yüz
sürüp, sonra, yâ Resûlallah, hiç sek ve sübhe kalmadı. Hak Peygambersin.
Bana îmânı arz eyle, dedi. (Eshedü en lâ ilâhe illallah.
Ve eshedü enne Muhammeden abdühü ve Resûlüh) deyip,
secere-i îmânı [îmân agacını] temîz kalbine dikdi. Cümle Eshâb-
ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” tekbîr getirip,
sürûr-ı kalb ile, hazret-i Ömer ile müsâfeha ve muânaka [birbiri
ile kucaklasma, boynuna sarılma] eylediler. Allahü teâlâ hazretlerine
hamd ve senâ eylediler. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu; su getirdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” temizlenip, gusl eyledi. Ona Kur’ân ta’lîm
buyurdular. Kalbini îmân nûru ile doldurdular. Nemâzı ve diger
dîni erkânı ta’lîm eyledi. Hazret-i Ömer onları gördü ki, magara
gibi gizli bir yerde dururlar. Dedi ki, yâ Resûlallah! Bu ne
keyfiyetdir ki, bu magarada ihtifâ buyurdunuz. Se’âdet ile buyurdular
ki, müsriklerin mü’minlere ezâ ve cefâsından dolayı
burada dururuz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki,
onlar puta gündüz taparlar. Önünde âsikâre yer öperler. Niçin
biz, Hâlıka gizli taparız, yâ Resûlallah. Buyurun billahi varalım,
biz de Harem-i beyt-i serîfde nemâzı âsikâre kılalım. Görelim,
bize kim mâni’ olur. Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
kalkıp, Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
ile berâber, hazret-i Ömer önlerinde, elinde yalın kılınç,
Beyt-i serîfe dogru yürümege basladılar. Kureys müsrikleri önlerinde,
hazret-i Ömeri böyle gördüklerinde, sevinip, dediler ki,
meger Ömer bunların hepsini esîr etmisdir, ki getirip karsımızda
kırmak ister. Yanlarına geldiklerinde, gördüler ki, hazret-i
Ömer bunların herbirine güzel muâmele edip, bunlar ile karısmıs
güle-güle söylesip gelirler. Ebû Cehl la’în bu hâli gördü.
Müslimân oldugunu anladı. Âh! Gördünüz mü? Muhammed
Ömeri de, kendi dînine döndürmüs. Ben size demedim mi ki,
– 103 –
sihrle Muhammed onu aldatır, kendine uydurur. Siz dediniz ki,
böyle olmaz. Eyvâh, gelin görelim, simdi ne yapalım. Ve ona ne
söyliyelim. Yakınına geldiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” kılıncı kaldırıp dedi; (Nazm)
Durun ben geliyorum, bize kıyâma durun,
Genç, ihtiyâr, yaslı hepsi, efendi köle olsun.
Dîn-i islâmı teblîg için, Allah gönderdi,
Bize Peygamber olan Muhammedi “aleyhisselâm”.
Açıga çıkardı, güzel islâm dînini,
Putlar yıkıldı, kalmadı hükmleri.
Döndüm Hakka, bunun dînine girdim,
Ey Kureys! Hepiniz avam ve has böyle bilin!
Kâfirler, bu hâli görüp, içlerinde telâslanıp, it gibi çagrısdılar.
Ebû Cehl la’în, yüksek sesle dedi ki, görün Muhammedi ki,
basladı ululardan azdırmaga. [Kureysin büyüklerini müslimân
yapmaga basladı.] Bu isler bize azdır. Dedim, gelin onlar çogalmadan,
öldürelim, aldırmadınız. Simdi ejderhâ oldu. Kâfirler,
hazret-i Ömerden korkup, hiçbir mü’mine el uzatmaga kâdir
olmadılar. Her birinin dudagı kuruyup, kaldı. Server-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ileri yürüyüp, Hacer-ül esved
ile bâb-ı Kâ’be-i serîf arasında durup, nemâzı o gün âsikâre kıldılar.
Gerçi kâfirler çok idi. Mü’minler az idi. Nemâz bitdikden
sonra kalkıp, Kâ’beyi ta’vâf etdiler. Ibni Mes’ûd “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” müslimân olması, mü’minlere feth ve nusret ve rahmet oldu.
O müslimân oluncaya kadar dîn-i islâm âsikâre olmadı.
Kâ’be-i mu’azzamada, müslimânlardan hiç kimse nemâz kılmamıs
idi. Nakl edilmisdir ki, hazret-i Ömer “radıyallahü anh”
îmâna geldikde, Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”
hazretleri, mubârek elini Ömerin “radıyallahü anh” gögsüne
koyup, üç kerre buyurdular ki, (Yâ Rab! Bunun sadrında olan
gereksiz sıfatı [gögsünde bulunan kötü sıfatı] ve illeti [hastalıgı]
çıkarıp, onun yerine îmân ve hikmeti ver.)
Üçüncü Menâkıb: Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet olundu. Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 104 –
buyurdular ki: Sizden evvel olan ümmetler içinde muhaddisler
vardı. Eger içinizde de var ise, muhakkak o Ömerdir. Sârihlerden
[hadîs-i serîfi serh edenlerden] Tayyibî “rahimehullah” serh
etmisdir ki, muhaddisden murâd mübâlaga ile kalbine ilhâm
olunan kimsedir ki, Hak sübhânehü ve teâlâ tarafından ilhâm
olunursa, Enbiyâ derecesinde olur. Ya’nî sizden evvel olan ümmetler
içinde Enbiyâ var idi. Mele-i âlâ tarafından ilhâm olunurlar
idi. Benim ümmetimde eger böyle kimse olur ise, ki vardır,
bu mertebe sâhibinin evveli Ömerdir. Ümmet-i Muhammed sâir
ümmetlerden efdal oldugu sâbitdir. Diger ümmetlerde bu sıfat
ile muttasıf olan kimseler olduguna göre, bu ümmetde bulunması
muhakkakdır. Benim ümmetimde var ise buyurdukları
terdîd için olmaz [sözü geri çevirmek için olmaz], belki te’kid
için ve kat’î olarak bildirmek içindir. Meselâ, bir kimse, çok sevdigi
dostu için der ki, eger benim, bir dostum var ise o da falan
kimsedir. Murâdı o kimsenin ziyâde sadâkatini beyândır [açıklamakdır].
Murâdı sadâkatı yok etmek degildir. Bu hadîs-i serîf
(Mesâbîh-i serîf)in sahîhinden rivâyet edilmisdir.
Dördüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de o hadîs-i serîfin akabinde
anlatılmısdır. Sa’d bin Ebû Vakkas “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki: Hazret-i Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûr-ı serîflerinde oturan, Kureys hâtunlarından
birisi, yüksek ses ile konusurken, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” gelip, içeri girmege izin taleb etdi. Hâtunlar kalkıp,
sür’atle perde arkasına çekildiler. Hazret-i Ömere “radıyallahü
teâlâ anh” izin verilip, içeri girdi. Bakdı ki, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gülüyordu. Ömer “radıyallahü
anh” dedi ki, Allahü teâlâ hazretleri mubârek dislerini
güldürsün, yâ Resûlallah! Neden dolayı gülersiniz. Server-i kâinât
hazretleri buyurdular ki, bu hâtunlara hayret etdim ki, benim
yanımda idiler. Ne vakt ki senin sesini isitdiler, kaçıp, perde
arkasına girdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki: Yâ kadınlar! Beni görünce, Resûlullahın huzûrunda oldugunuz
hâlde, niçin korkup, kaçdınız. Onun huzûrunda râhat
oturup, korkmuyorsunuz! Hâtunlar, perde arkasından dediler
ki, yâ Ömer! Sen yaratılısda siddetli ve gadablısın. Server-i kâinât
buyurdular ki; (Ey Hattâb oglu! Sen sözünden ferâgat et!
Varlıgım yed-i kudretinde olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
– 105 –
seytân yolda sana rastlasa, o yolu bırakıp, baska yola sapar, yolunu
degisdirir.) [Peygamberimizin “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” kadınlar ile oturması hicâb âyeti gelmeden evvel idi.
Hicâb âyeti gelince, kadınlar ile bir arada oturmadı.]
Besinci Menâkıb: Hazret-i Fahrül kevneyn [iki cihânın efendisi]
ve Resûlüssekaleyn [insanların ve cinnin Peygamberi] Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir gün, sabâh
nemâzını kıldıkdan sonra, mubârek arkasını mihrâba verip,
Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine
teveccüh edip, buyurdular ki: (Hiç sizden bir kimse rü’yâ
gördü mü.) Eshâbın cümlesi baslarını asagı salıp, cevâb vermediler.
Sonra kendileri buyurdular ki, (bu gece bir garîb rü’yâ
gördüm.) Eshâb-ı güzîn, rü’yâyı anlatın, dinleyelim diye ricâ etdiler.
Buyurdular ki, kendimi Cennetde gördüm. Cennetin etrâfını
seyr ederken, bir büyük kasr gördüm. Yüksekligi yüz fersâh
yol idi. [Bir fersâh 5760 metredir.] Buna göre her tarafı büyük
idi. Hâtırıma bu düsünce geldi ki, bu âlî [yüksek] makâm, hangi
Peygamberindir veyâ hangi Velînindir. Böyle düsünürken,
bir kaç kimse gördüm. Yanlarına vardım, süâl eyledim ki, bu
âlî [yüksek] makâm, acabâ Enbiyâdan, hangi Nebînindir. Onlar,
dediler ki, hiçbir Peygamberin degildir. Belki arab evlâdından
bir kimsenindir. Dedim, ben, arab evlâdındanım, benim
olmasın. Dediler, Kureysdendir. Ben de Kureysdenim, dedim.
Dediler, ümmet-i Muhammeddendir. Dedim, ben Muhammedim.
Bana söyleyin ki, ümmetimin hangisinindir. Dediler, Çihâr
yâr-i güzînden Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerinindir. O kasrda olan hûrî ve gılmânın nihâyeti yokdu.
Husûsî olarak içlerinde, yâ Ömer, sana mahsûs bir hûrî var
idi, diller serh edemez ve vasf da edemez. Lâkin senin gayretinden,
asla yüzüne bakmadım, deyince, hazret-i Ömerin gözünden
yaslar akıp, yâ Resûlallah! Baksaydınız ve bana da vasflarını
söyleseydiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”; dergâh-
ı izzetde ve Resûlullahın huzûrunda ne büyük sultândır.
Mertebesi ne yüksekdir.
Altıncı Menâkıb: Birgün Server-i kâinât ve mefhar-i mevcûdât
[mevcûdâtın övündügü] “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, rü’yâmda ümmetim bana arz olundu. Cümlesi
– 106 –
önümden geçip, birbir seyr eyledim. Kiminin gömlegi dizinde
idi. Kiminin dizinden asagı idi. Kiminin dizinden yukarı idi. Lâkin
Ömeri bir gömlek ile gördüm ki, yerde sürünürdü. Sahâbe-i
güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” dediler ki, yâ Resûlallah!
Nasıl ta’bîr buyurdunuz. Buyurdular: Dîn-i mübîn ile
ta’bîr etdim. Zîrâ hilâfetleri zemânı uzundur. Dîn-i islâm dünyâya
yayılır.
Yedinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de sahîh olarak, Abdüllah
ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet
ile söyle yazılıdır. Abdüllah ibni Ömer der ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Buyurdular
ki, uyudugum hâlde, bir kadeh süt ile bana geldiler. Içdim.
O kadar kandım ki, tokluk alâmeti tırnaklarımda görüldü.
Sonra artıgımı Ömer bin Hattâba “radıyallahü teâlâ anh” verdim.
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” dediler
ki, yâ Resûlallah! Ne ile ta’bîr etdiniz. Buyurdular ki, ilm ile
ta’bîr etdim.
Sekizinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)in sahîh hadîslerinde,
Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilir. Dedi ki, Resûlullahdan isitdim: Hazret-i Peygamber “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular. Rü’yâda, kendimi,
etrâfı örülü kuyu yanında gördüm. Bir küçük kova var idi. O kuyudan
o kova ile Allahü teâlânın diledigi kadar su çekdim. Sonra
Ibni Kuhâfe [Ebû Bekr] aldı. O da o kova ile kuyudan su çekdi.
Bir kova, ya iki kova çekmekde za’îflik var idi. Allahü teâlâ
za’îfligini afv eder. Sonra o küçük kova, büyük kova oldu. Ona
gırba derler. Sonra o kovayı bir kimse aldı. Gördüm ki, bu kuvvetli
ve kudretli kimse, o kova ile su çekiyor. Bu su çeken Ömer
“radıyallahü anh” idi. Ömer “radıyallahü anh” o kadar su çekdi
ki, kimse o kadar su çekmedi. Insanlar o kuyu yanında bir yer
yapdılar. Develer su içdikden sonra, orada çöküp, istirahât eder,
sonra bir kerre dahâ su içerler idi. (Mesâbîh)i serh eden “rahimehullahü
teâlâ” beyân etmisdir ki, hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine za’îf nisbet etmekden, hilâfetlerinde bir naks ve
taksîr oldugundan dolayı degil idi. Zîrâ hilâfetlerinde o kadar
cehd ve tehammül etdiler ki, diger ümmet onun tehammülün-
– 107 –
den âcizdirler. O sebebden ki, hazret-i Âise “radıyallahü anhâ”
buyurdular ki; Resûlullah hazretleri, öbür âleme göç etdikden
sonra, arablar mürted olup, nifâkı izhâr etdiler [fitne çıkardılar].
Babam üzerine mesakkatden ve musîbetden öyle seyler indi
ki, eger büyük daglar üzerine inse idi, dagı küçültüp, dagıtırdı.
Belki, za’îf nisbet etmeleri, buna isâretdir ki, hazret-i Ömer
zemân-ı serîfinde, memleket fethi fazla oldu. Islâm askeri kuvvetlendi.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”
zemân-ı serîfinde olan fethden fazla idi. Çünki, Sıddîkın hilâfetleri
zemânı az idi. Zîrâ iki seneden ziyâde halîfelik yapmısdır.
Hazret-i Ömerin hilâfeti on sene oldu. Ba’zı sârihler [serh
edenler] dediler ki, hazret-i Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” (iki büyük kova) buyurdukları iki sene ve birkaç gün
hilâfet müddetine isâretdir. (Allahü teâlâ za’îfligini afv etsin)
zâhiren isâretdir. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” tarafından
kusûr meydâna gelmesin. Ammâ Elhamdülillah; vilâyetlerinde
kusûr etmediler. Allahü teâlâ za’îfi afv eder; buyurduklarının
vechî bu ola ki, kuyudan su çekmelerinde olan za’îflik,
zemânı serîflerinde olan irtidâda (arabların mürted olmasına)
ve münâfıkların çokluguna ve zekât inkâr edenlerin olmasından
dolayıdır. Magfiret ile düâ eylediler, tâ isitenler yanında
muhakkak ola ki, za’îflik, kendi kusûru ile olmayıp, zemânın
degisikligi dolayısiyledir.
Dokuzuncu Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîslerinde
Ibni Ömer “radıyallahü anhümâ” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Dediler ki, hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdular ki, (Hak teâlâ, dogruyu, Ömerin dili ve
kalbi üzerine koymusdur). Ya’nî hakkın açıga çıkması ve yayılması,
onun mubârek lisânları ve kalbleri üzerinde sâbit ve orada
yerlesmis ve ondan zuhûr eder. Yine o hadîs-i serîfin akabinde
vârid olmus ki, hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular
ki, Biz Ömerin söylediginin hak oldugunu, kalblerin onun sözü
ile sükûn buldugunu uzak görmezdik. Ya’nî biz uzak sanmazdık
ki, hazret-i Ömer konusur, o seyle ki, müstehakdır. Nefsler onun
üzerine sükûn eder. Kalbler onun üzerine mutmain olur. Hak
olan, dogru olan söz, onun lisânı üzerine yerlesdirilmisdir.
Onuncu Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîs-i se-
– 108 –
rîflerinde, Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Câbir “radıyallahü anh” dedi ki, hazret-i Ömer Ebû
Bekr hazretlerine “radıyallahü teâlâ anhümâ” dedi ki, (Ey, Resûlullahdan
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sonra, insanların
en hayrlısı.) Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, âgâh ol yâ Ömer. Sen bana böyle söyledin ise, vallâhi
gerçekdir ki, Resûlullahdan “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
isitdim. Buyurdular ki, (Ömerden hayrlı bir kimse üzerine gün
dogmamısdır.) Yine onun devâmında Ukbe bin Âmirden nakl
edilir ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular; (Eger benden sonra Peygamber gelmek ihtimâli
olsa idi, Ömer bin Hattâb Peygamber olurdu.)
Onbirinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)in hasen hadîslerinde,
Büreydeden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet edilmisdir: Büreyde
“radıyallahü teâlâ anh” haber verdi ki, hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gazâya çıkdılar. Gazâdan
sâlim ve ganîmetler ile döndükleri vaktde, siyâh renkli bir
câriye gelip dedi ki, yâ Resûlallah! Ben nezr etmisdim ki, Allahü
teâlâ hazretleri, eger seni sâlim ve ganîmetler ile geri döndürürse,
senin huzûrunda def’ çalayım ve tegannî edeyim. Habîbullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, eger
nezr etmis isen def’ çal, eger nezr etmemis isen çalma. O câriye
basladı def’ çalmaga. O sırada Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri geldiler. O câriye def’ çalmayı kesmedi. Sonra
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Yine câriye susmadı.
Sonra Osmân “radıyallahü teâlâ anh” geldiler. Câriye yine def’i
kesmedi. Ondan sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
geldiler. Hemen câriye sükût edip, def’i yere koyup, üzerine
oturdu. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Muhakkak seytân senden korkar, yâ Ömer. Ben otururken bu
câriye def’ çaldı. Ebû Bekr geldi. Yine çaldı. O vakt ki sen geldin,
def’i yere atıp, üzerine oturdu.)
Onikinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)in hasen hadîslerinde,
Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
rivâyet edilmisdir. Buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri oturmusdu. Bir gürültü ve çocukların
seslerini isitdik. Hazret-i Resûl-i ekrem kalkdı. Bakdı ki, ha-
– 109 –
besîler raks ederler. Usaklar etrâfında seyr ederler. Bana dedi
ki, yâ Âise! Gel seyr eyle. Ben de vardım. Çenemi hazret-i Peygamberin
omuzu üzerine koyup, mubârek omuzu ile, mubârek
basının arasından seyr etmege basladım. Bir müddet sonra, bana
buyurdular ki, doymadın mı. Hâyır, doymadım, dedim. Murâdım
bu idi ki, dahâ göreyim. Resûlün yanında ne mikdâr kıymetim
vardır, bileyim. O sırada hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” çıka geldi. Hemen halk habesîlerin etrâfından dagıldılar.
Hazret-i Peygamber “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (Muhakkak görürüm ki, cinnin ve insanın seytânları
Ömerden kaçarlar.) Âise-i Sıddîka buyurdular ki, ben de geri
döndüm.
Onüçüncü Menâkıb: (Me’âlimüttenzîl) kitâbının sâhibi,
imâm-ı Begavî “rahmetullahi teâlâ aleyh” sûre-i Enfâlde, meâl-
i serîfi (Hiçbir Peygamberini yer yüzünde .....) olan altmısyedinci
âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, A’mesden, o da Amr bin
Mürreden, o Ebû Ubeydeden, o Abdüllah bin Mes’ûddan bildirmislerdir.
Abdüllah ibni Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular
ki, o vakt ki, Bedr günü oldu. Esîrler de berâberlerinde
olarak geri dönüldü. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Bu esîrler hakkında ne dersiniz!).
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ
Resûlallah, bunlar kavmindir ve ehlindir. Bunları koruma altına
alıp, temkinli davranalım. Ümîd ederim ki, Allahü teâlâ hazretleri,
onlara tevbe nasîb eyler. Onlardan fidye al. Bize de,
küffâr üzerine kuvvet olur. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, yâ Resûlallah! Bunlar seni tekzîb etdiler, yalanladılar.
Seni ihrâc etdiler. Getir, bunların boyunlarını vuralım.
Alîye buyur, kardesi Ukaylın boynunu vursun. Hazret-i
Hamzaya buyur, kardesi Abbâsın boynunu vursun. Bana buyur,
falan kimsenin boynunu vurayım, diye kendi soyundan bir
kimseyi söyledi. Çünki, bunlar kâfirlerin reîsleridir, dedi. Abdüllah
bin Ebî Revâha “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Odunu çok bir dere bulalım. Bunların temâmını o dereye
koyup, sonra bir ates yakalım. Atesde yansınlar. Abbâs
ona dedi ki, rahmetini iyice kesdin. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri sükût etdi. Onlara cevâb vermeyip,
Hâne-i serîfe gitdiler. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
– 110 –
aleyhim ecma’în” ayrı ayrı olup, bir fırka dediler ki, Ebû Bekr
kavline uyarız. Sonra Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Beyt-i serîfinden çıkıp, buyurdu ki, Hak Sübhânehü ve
teâlâ ba’zı kisilerin kalbini yumusak kılar. Hattâ yagdan dahî
yumusak olur. Ba’zı kisilerin kalbini katı eyler. Hattâ tasdan da
katı olur. Muhakkak yâ Ebâ Bekr, senin mislin Ibrâhîm aleyhisselâm
mislidir ki [benzeridir ki], onun hakkında Allahü teâlâ,
Ibrâhîm sûresi 36.cı âyet-i kerîmesinde meâlen, (Bana tâbi’
olan, benim dînimdendir, karsı gelen için, yâ Rabbî sen gafûrürrahîmsin!)
buyurdu. Ve yâ Ebâ Bekr! Senin mislin hazret-i Îsâ
aleyhisselâma benzer ki, [ya’nî sen ona benzersin ki], Allahü
teâlâ, Mâide sûresi 120.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Onlara
azâb edersen, senin kullarındır. Eger afv edersen, azîz ve hakîm
olan sensin) buyurdu. Ömere “radıyallahü anh” buyurdu, yâ
Ömer! Senin benzerin Mûsâ aleyhisselâmdır. [Ya’nî Ona benzersin].
(Yâ Rabbî! Kâfirlerin mallarının seklini degisdir. Siddetli
azâbı göremeden, îmâna gelmiyecek seklde, kalblerini
bagla, katı et!) [Yünûs sûresi 88.ci âyet-i kerîme meâli.] ve hazret-
i Nûh aleyhisselâma benzersin ki; (Yâ Rabbî! Yeryüzünde,
kâfirlerden dolasan hiç kimseyi bırakma.) [Nûh sûresi yirmialtıncı
âyet-i kerîme meâli.] buyuruldu. Sonra, hazret-i Fahr-i
âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Bugün
bu esîrlerden yâ fidye alınacak, yâ öldürülecekler).
Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Süheyl bin Beydâ’ hâriç olsun. Zîrâ ben onu isitdim ki, islâmı
zikr ederdi. Hazret-i Resûl-i ekrem susdular. Ben öyle korkdum
ki, öyle hiç korkdugumu hâtırlamıyorum. Gökden basıma tas
düsdü zan etdim. O gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Süheyl bin Beydâ’ hâriç buyurdular, ferâhladım. Ibni
Mes’ûd, Ibni Abbâsdan rivâyet eder. Ömer bin Hattâb dedi ki,
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Ebû
Bekrin söyledigine meyl etdi, benim söyledigime meyl etmedi.
O gün geçdi. Ertesi gün oldu. Geldim, gördüm ki, Resûlullah ve
Ebû Bekr, oturmuslar, aglasırlar. Dedim yâ Resûlallah, bana
haber verin, Ebû Bekr ile berâber, niçin aglarsınız. Aglamak
îcâb eden bir hâl var ise, ben de aglıyayım. Eger aglanacak bir
durum yok ise, sizin aglamanız için aglıyayım. Resûlullah hazretleri
buyurdular ki, (Eshâbım için aglıyorum. Mal karsılıgında
– 111 –
esîrleri bırakdıkları için, onlara gelen azâb bana gösterildi. Su
agaçdan dahâ yakın oldu) buyurarak, kendilerine yakın bir agaca
isâret etdiler. Allahü teâlâ hazretleri; meâl-i serîfi (Esîrleri
öldürmekde acele etmek lâzım iken, siz dünyâ malı için fidye almagı
tercîh etdiniz. Hâlbuki, Allahü teâlâ sizin, kâfirleri kahr
etmenizi, islâm dînine yardım etmenizi istemekdedir. Allahü
teâlâ azîz ve hakîmdir.) olan Enfâl sûresi 67. âyet-i kerîmesini
gönderdi. Her bir esîre fidye olarak kırk vekiyye aldılar. Her bir
vekiyye kırk dirhemdir. Ibni Abbâs “radıyallahü anh” buyurdu:
Müsrikleri katl etmekle ilgili emr Bedr gününde oldu. Müslimânlar
o günde az idi. Vaktâ ki, müslimânlar çok oldu ve saltanatları
siddetlendi [güçlendi]. Hak teâlâ meâl-i serîfi (.... muhârebe
sona erince, yâ karsılıksız veyâ fidye ile salıverin....) olan,
Muhammed sûresi 4.cü âyet-i kerîmesini inzâl buyurup, Allahü
teâlâ Peygamberini ve mü’minleri esîr emrinde muhayyer bırakdı.
Isterlerse katl ederler, isterlerse köle ve câriye ederler. Isterler
ise azâd ederler. Isterler ise fidye alırlar.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdular
ki, önceki Peygamberlere ve ümmetleri üzerine ganîmet harâm
idi. Ne zemân ki, ganîmetden birsey ellerine geçerse, kurban
için toplarlardı. Semâdan bir ates inip, onu yutardı. Bedr
günü oldukda, mü’minler, ganîmeti hemen aldıkları gibi fidyeyi
de aldılar. Hak sübhânehü ve teâlâ bu âyeti kerîmeyi inzâl
buyurdu. (Ya’nî eger Allahü teâlâ hazretlerinden ganîmet mâlının
halâl olacagı levh-i mahfûzda yazılmasa idi, emr olunmadan
aldıgınız fidyeler için elbette büyük azâb size erisirdi.) [Enfâl
sûresi 68.ci âyet-i kerîmesi meâli.]
Hasen ve Mücâhid ve Sa’d bin Câbir demislerdir ki, Allahü
tebâreke ve teâlâdan hükm gelmeden kimseye azâb olmaz.
Bedr muhârebesinde hâzır olanlar ve Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” onlardandır. Hüdâdan emr olunmazdan
evvel, fidye aldıgınız için, size büyük azâb erisirdi, denilmisdir.
Ibni Ishâk dedi ki, Bedr gazâsına hâzır olan mü’minlerin hepsi
esîrlerden fidye almagı hos gördü. Sâdece Ömer bin Hattâb
“radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine esîrleri katl etmegi teklîf etdiler. Sa’d bin
Mu’âz “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah, esîrleri
– 112 –
katl etmek bana katl etmemekden dahâ iyi geliyor. Onun için,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki, (Eger semâdan azâb nâzil olsaydı, Ömer bin Hattâb ve
Sa’d bin Mu’âzdan baska kimse o belâdan necât bulmazdı “radıyallahü
teâlâ anhümâ”).
Ondördüncü Menâkıb: Yine (Me’âlimüttenzîl)de sûre-i Bekarada;
meâl-i serîfi (Oruc gecesi, hanımlarınıza yaklasmanız size
halâl kılındı) olan 185.ci âyet-i kerîmenin tefsîrinde nakl edilmisdir.
Tefsîr âlimleri dediler ki, islâmın ilk devrinde, iftâr etdikden
sonra, yimek ve içmek aksam ile yatsı arası veyâ uyuyana
kadar halâl olurdu. Yatsı nemâzını kıldıkdan veyâ uyudukdan
sonra yimek, içmek ve cimâ’, ertesi günü aksama kadar harâm
olurdu. Bir gece hazret-i Ömer, yatsıyı kıldıkdan sonra, tahammül
edemeyip, ehline muvakaa etdi [onun ile cimâ’ yapdı]. Gusl
etdikden sonra, pismân olup agladı. Nefsini levm eyledi [payladı].
Ertesi sabâh, Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûruna gelip, dedi ki; Yâ Resûlallah! Ben
bir hatâ için, nefsimden Hak Sübhânehü ve teâlâya i’tirâz etdim.
Ben bu gece yatsıyı kıldıkdan sonra, hanımımın yanına geldigimde
bir güzel koku hissetdim. Nefsim bunu güzel ve sevimli
gösterdi. Ehlimle yakın oldum. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Ömer! Sen bu sekl
amele lâyık degil idin.) Hemen sahâbe-i güzîn içinden birkaç kisi
de kalkıp, Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” i’tirâf etdigi gibi
i’tirâf etdiler. Sonra, hazret-i Ömerin ve Sahâbe-i güzînin hakkında
yukarıda zikr olunan âyet-i kerîme nâzil oldu.
Onbesinci Menâkıb: Yine (Me’âlimüttenzîl)de, Tahrîm sûresinde,
meâl-i serîfleri (Eger ikiniz de Allaha tevbe ederseniz
[Âise ve Hafsa], ne güzel...). (Olur ki, onun Rabbi, yerinize sizden
dahâ hayrlı zevceler verir....) olan 4 ve 5.ci âyet-i kerîmelerinin
inme sebebi beyânında haber verilmisdir. Ismâ’îl bin Abdülkâhir
râvîler vâsıtası ile Abdüllah bin Abbâsdan “radıyallahü
teâlâ anh”, o da Ömer bin Hattâb hazretlerinden rivâyet etdiler.
Bir vakt, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, ezvâc-ı tâhirâtdan ayrılmak istediler. Bu hadîs-i serîf
te’vîlli zikr olundu. Sonunda hazret-i Ömer buyurdu ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı
– 113 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:8
serîflerine vardım. Dedim, yâ Resûlallah! Eger hanımlarınızı
bosar iseniz, sizin için sıkıntı olmaz. Eger sen onlara talâk vermis
isen, muhakkak Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri seninledir.
Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerine hamd ederim ki, onlarla
öyle bir kelâm ile konusurum ki, Allahü teâlâ benim söyledigim
kavli tasdîk eder. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. [Tahrîm
sûresi 4 ve 5. âyet-i kerîmeler.]
Onaltıncı Menâkıb: Birgün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” biryerde oturup, mubârek hırka-i serîfini yamarken, arkası
açık kaldı. Arkasına, Allahü teâlânın emri ile bir mikdâr
günes te’sîr etdi. Bir mikdâr kalb-i serîfleri incindi. Günese dikkat
ile bakdı. Allahü teâlânın emri ile günes kapkara oldu.
Âlem karanlık oldu. Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine gelip, dedi ki:
Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder. Ve
buyurur ki, Ömere emr edesin ki, günese sefkat nazarı ile baksın.
Yoksa günes, kıyâmete dek, bu hâl üzere kalır, dedi. Hazret-
i Muhammed-il Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”,
hazret-i Ömeri huzûr-ı serîflerine çagırdı. Buyurdu ki, yâ
Ömer! Allahü teâlâ emr buyurdu ki, Ömer, günese sefkat nazarı
ile nazar etsin. Yoksa, kıyâmete kadar günes böyle kalır.
Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” serefli emrlerine uyarak, günese
sefkat nazarı ile bakdı. Allahü teâlânın izni ile günes evvelki
gibi münevver oldu. Var bundan kıyâs et ki, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” ne büyük sultân imis.
Onyedinci Menâkıb: Ebûl Mu’în Nesefî “rahmetullahi
aleyh” (Temhîd) adındaki risâlesinde beyân etmisdir. Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin vefâtı yaklasdı.
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki; Söylediklerimi yaz. Osmân “radıyallahü anh” ne yazayım,
dedi. Buyurdular ki; (Yazın, Bismillâhirrahmânirrahîm.
Bu Allahü teâlânın Resûlünün halîfesi Ebû Bekrin, dünyâdaki
son günü, âhıretdeki ilk gününün vasıyyetidir. Ben Ömer bin
Hattâbı halîfe seçdim. Ona itâ’at edin. Öyle zan ediyorum ki,
adâlet eder. Yanılmıssam gaybı ancak Allahü teâlâ bilir.) Sahâbe-
i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin
hepsi hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” hilâfetine râzı ol-
– 114 –
dular. Husûsî olarak hazret-i Alî “radıyallahü anh” râzı oldu.
Seve seve önce bi’ât etdi. Zîrâ Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitmis idi. Buyurdular ki:
(Benden sonra iktida’ edin [tâbi’ olun] o kimselere ki, onlar
Ebû Bekr ile Ömerdir “radıyallahü anhüm”).
Onsekizinci Menâkıb: Âlimler ittifâk etmislerdir. Hazret-i
Ömerden “radıyallahü anh” evvel ve sonra, dünyâda kimseye
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dirligi gibi [idâresi gibi]
dirlik verilmedi. Kimse onun yoluna varamadı. Hilâfetde hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” söyle idi. Dicle nehri kenârında
koyun güden çobanın, bir koyunu zâyi’ olsa, korkarım ki,
onu Allahü teâlâ hazretleri niçin çobanın koyunlarını gözetmedin
diye benden sorar, der idi. Rivâyet olunur ki, bir gün hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ögle sıcagında kendi soyunup,
sadaka develerini baglıyordu. Dediler, yâ Emîr-el-mü’minîn!
Niçin sen kendin zahmet çekersin. Bir kisiye buyurun, o
baglasa, olmaz mı. Buyurdu ki, bunlar fakîrlerin hakkıdır. Çünki,
Allahü teâlâ beni bunlara çoban etdi. Fakîrlerin islerini kendim
görmem lâzımdır. Zîrâ âhıretde benden sorarlar. Bir kisi
dedi, yâ Emîr-el-mü’minîn! Sana yakın olanların islerini sen
kendin görürsün. Uzak olanların isini nasıl görürsün. Buyurdu
ki, insâallahü teâlâ bir sene gezecegim. Nice gücü yetmez, fakîr
ve hastalar vardır. Kendim onların kapılarına varıp, ihtiyâclarını
görecegim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” her yere
bir emîr veyâ âmir gönderirdi. Ona bir vasiyyetnâme verirdi.
Ne yapmaları îcâb etdigini bildirirdi. Der idi ki, eger dedigimden
dısarı çıkarsanız, ben senden bîzârım. Bir kâgıd da o tarafın
reâyâsına [ehâlisine] gönderirdi. Eger bu kisi benim dedigim
yerde emrlerime uyar ise, emrine mutî’ olunuz. Eger uymaz ise
mutî’ olmayınız.
Abdürrahmân bin Avf der ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” geceleri sehri gezer, kontrol ederdi. Bir gece benim
evime geldi. Yâ Abdürrahmân, bu gece sehrin kenârına bir kervân
geldi. Korkarım ki, esyâları kaybolur. Gel, gidip, bu gece
onları bekleyelim, dedi. Vardık, sabâh oluncaya kadar onları
bekledik. Ramezân-ı serîfde terâvîh nemâzını cemâ’at ile kılmak,
hazret-i Ömerden kaldı. Eslemîyi beytül-mâla emîn ta’yîn
etmisdi. Birgün Eslemîden sordular ki, hiç hazret-i Ömerin bey-
– 115 –
tül-mâldan herhangi birsey aldıgı oldu mu. Dedi ki, eger, ehl ve
ıyâlinin nafakaya ihtiyâcı olursa, beytül-mâldan ödünc alırdı.
Eline mal geçince, yine yerine koyardı. Hazret-i Ömerin “radıyallahü
anh”, kuru arpa ekmegi yimek âdeti idi. Kalın kumasdan
gömlek giyerdi. Birçok gazâlar yapdı. O kadar vilâyetler
feth eyledi ki, o kadar mâl ve menâl onun katına geldi ki, kimseye
o kadar gelmedi. Arab ve acem ve rûm begleri ikrâmlar
edip, hükmüne bas egdiler. O kadar sehr imâret eyledi ki, had
ve hesâbı yokdu. Mesrık ve magrib arası, tâ Ceyhûna ve Âzerbaycân,
Horasan derbendine ve Umman, Kirmân, Mısr, Sâm ve
Rûma varıncaya kadar; bütün beldeler onun hükmüne bas egdi.
Hattâ, rivâyet olundu ki, hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” zemân-
ı serîflerinde, sekizbin câmi’i serîfde cum’a kılmak müyesser
olmusdur. Büyük gazâlar yapmısdır. Bu kadar memleketleri
feth eylemek, ezelde ona takdîr olmusdur. Her nereye asker
gönderse, mensûr ve muzaffer olup, sâlimen, ganîmetler ile geriye
dönmüslerdir. Ordusu hiç maglûb olmamısdır. Tedbîrli ve
tedârikli ve adâletli idi. Hilâfeti zemânında yimesi ve içmesi hiç
degismedi, fazlalasmadı. Hiçbir zemân hâtırlarına kibr gelmedi,
büyüklenmedi. Sonu pismânlık, üzüntü olacak is yapmadı. Bunlar
(Taberî târîhi)nden alınmısdır.
Ondokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü anh”
hilâfet makâmına geçdikden sonra, kızı hazret-i Hafsa “radıyallahü
anhâ” ki Resûlullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” ezvâc-
ı mutahheralarındandır, muhterem babalarını görmege
vardılar. Mubârek yüzlerini gördükde, üzerinde olan hırkanın
oniki yerde yaması var. Hattâ yamanın ikisi deriden idi. Hafsa,
babasını bu hırka ile görüp, hâtır-ı serîfleri mahzûn olup, dedi
ki, ey devletlim ve gözüm nûru babam. Bu hırkayı bir fakîre
verseniz. Kendi arkanıza bir yeni hırka yapsanız, câiz olmaz
mı? Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, kızım,
sen Fahr-i âlem hazretlerinin halâli idin. Sen ona bizden
yakın idin. Bilmez misin ki, Server-i âlem bu dünyâyı denîden
[alçak dünyâdan] neler çekmisdir. Ne mertebe sakınmısdır.
Dünyâyı hor ve zelîl edip, emri altına almısdır. Âhırete tesrîf
etdikde, bana vasıyyet edip, (Yâ Ömer, kıyâmet gününde, benim
ile ve Ebû Bekr ile bulusmak istersen, yolumuzdan ayrılma)
diye buyurmadı mı?
– 116 –
Yirminci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfe iken, hazret-i Nu’mânı “radıyallahü teâlâ anh” serdâr yapıp,
acem diyârına gönderdi. Nihâvend ile Hemedânı feth etdiler.
Bir mecûsî acem, Mugîrenin elinde esîr iken, koynundan bir
kutu çıkarıp, dedi ki, babam bana bu kutuyu verdigi zemânda,
vasıyyet etmisdir ki, pâdisâh oldugun vakt bunu açasın. Ben
simdiden sonra pâdisâh olacak degilim, deyip, kutuyu Mugîre
hazretlerine teslîm eyledi. Mugîre “radıyallahü teâlâ anh”da,
kutuyu eline alıp, bütün islâm askeri içinde açıp, gördüler ki, içi
çok kıymetli mücevher ile doludur. Hepsi dediler ki, bu kutu
ceng ile alınmamısdır. Yine bunu aynı seklde, Emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine gönderelim. O
kutuyu bir kutu içine koyup ve mühürleyip, hazret-i Ömere
gönderdiler. Hazret-i Ömer de kutuyu Eshâb-ı güzîn arasında
açıp, gördükden sonra, götüren kimseye, bu da gâzîlerin hakkıdır.
Satsınlar, akçesini, gâzîlere taksîm etsinler diye emr etdi.
Sonra o kutuyu yine islâm askeri içine gönderip, etrâfdan gelen
zenginler toplanıp, satın aldılar. Otuzbin kisinin her birine
onarbin akçe düsdü. Husûsan, önce maglûb etdikleri askerin
malından beytülmâl için besde bir ayrıldıkdan sonra, adam basına
altmıs bin akçe hisse düsmüs idi. Altından ve gümüsden
gayri çok mal ve ganîmet elegeçmis idi. Bu gazâlarda tahsîl olunan
mal ve ganîmetlerden, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir habbesini kabûl etmezdi. Cümlesini fakîrlere ve gâzîlere
sarf ederdi. (Taberî târîhi)nden alınmısdır.
Yirmibirinci Menâkıb: Yine Taberî târihînden alınmısdır.
Hicretin yirmiüçüncü senesi idi. Birgün Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine bir asîretin zulmünden sikâyet
etdiler. Îrân tarafında bir asîret vardır. San’atları harâmîlikdir.
Müslimânların yollarını basarlar. Mallarını alırlar. Îmâna
gelmezler. Müslimânlara karısmazlar. Hazret-i Ömer “radıyallahü
anh” Mesleme bin Kaysı onların üzerine gönderdi. Mesleme
asker ile varıp, onları dîne da’vet etdi. Kabûl etmediler.
Cizye verin dedi, kabûl etmediler. Ceng eylediler. Mesleme onların
erkeklerini kırdı. Kadınlarını esîr aldı. Mesleme ganîmet
malının besde birini beyt-ül-mâl için ayırdı. Bir kutu ile kıymetli
taslar eline geçmisdi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine,
besde bir mal ile o kutuyu, müslimânların rızâsı ile arma-
– 117 –
gan gönderdi. O gönderdigi kisi rivâyet eder ki, Medîne-i münevvereye
geldim. Gördüm, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” yemekler pisirip, mescidde fukarâya yidirirdi. Zîrâ âdet-i
serîfesi bu idi ki, beyt-ül-mâldan fakîrler için günde bir deve
kesip, pisirip, yidirirdi. Yemek yinirken, kendisi mubârek eline
bir asâ alıp, ayagı üzerine durup, yiyenleri gözetirdi. Ekmek ve
as lâzım oldukça, götürüp verirdi. O kisi der ki, hazret-i Ömeri
bu hizmeti yaparken gördüm. Sabr edip, bekledim. Hazret-i
Ömer isini bitirip, evlerine geldiler. Ben de arkasından vardım.
Bana, içeri girin dedi. Içeri girdim. Hazret-i Ömerin hâtunu ki,
Ümmü Gülsümdür. Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” kızıdır.
Hazret-i Fâtımadan olmusdur. Gördüm ki, üzerinde bir
eskimis fistan giymis, oturur. Evinin içinde, bakdım, bir eskimis
kilim, iki yasdıkdan gayri nesne görmedim. O yasdıklar da hurma
lifinden idi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kilim
üzerine oturup, yasdıgı benim altıma verdi. Oturdum. Sonra,
Ümmü Gülsüme, hiç bizim için yemek pisirdin mi, dedi. Dedi
ki, yâ Emîr-el mü’minîn, yalnızlık sebebi ile bugün yemek pisiremedim.
Kalkıp, bir çanaga bir mikdâr zeytinyagı koyup, içine
biraz tuz koydu. Bir parça arpa ekmegini hazret-i Ömerin önüne
getirdi. Ben de hazret-i Ömerin hâtırı için berâber yidim.
Ondan sonra, o hediyye kutusunu çıkarıp, hazret-i Ömerin
önüne koydum. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu nedir,
dedi. Mesleme bin Kays bunu size gönderdi. Müslimânlar
da hisselerinden geçdiler. Hepsinin rızâsı ile bunu sana armagan
gönderdiler, dedim.. Hazret-i Ömer onu gördükde, mubârek
iki ellerini dizi üzerine koyup, agladı ve dedi ki: Hak Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri Ömere bu kadar nesneler verdi.
Ömerin gözü ve karnı doymadı. Bununla doyar mı, dersin. Yürü
bu kutuyu Meslemeye götür ve de ki, bir dahâ bunun gibi is
yapmasın. Müslimânların nasîbini kimseye göndermesin. Bu
cevâhirleri satsın, müslimânlara dagıtsın. Çabuk git. Eger dagılmıs
iseler, Meslemeye bir is ederim ki, müslimânlara ibret olur.
O kimse dedi, yâ Ömer te’cîl eyle. Emîr buyurursan, benim binecegim
yok. Ben gidinceye kadar geç olur. Buyurdu, sadaka
develerden iki deve getirdiler. Bana verdi. Buyurdu, bu develere
nöbetle binip, oraya varınca, senden dahâ müstehak ve da-
– 118 –
hâ fakîr bir kisi bulup, bu develeri ona ver. O kisi dedi: Gecikmis
olarak Medîneden çıkıp, o makâma erisdim. Kutuyu Meslemeye
verdim. Durumu söyledim. Mesleme de o cevherleri
otuz bin altına satıp, orada bulunan gâzîlere bölüsdürdü.
Yirmiikinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” zemân-
ı serîflerinde, Sâm sehri civârında, bir kal’ayı muhâsara etdiler.
Allahü teâlânın hikmeti ögle vakti yaklasdı. Feth müyesser
olmadı. Hazret-i Ömer gadaba gelip, islâm askerinin hepsini huzûruna
çagırıp, bu âna kadar kal’anın feth olunamamasının sebebi
nedir. Kâfirler kimlerdir ki, islâm askerine karsı koyarlar.
Aranızda zâhiren bir hatâ sâdır olmus kimse olmasa, bu kadar
dayanamazdı, diye siddetli azarladı. Eshâb-ı tâhire varıp, herbirisi
tevbe ve istigfâr ile mesgûl oldular. O esnâda Eshâb-ı güzînden
birisi aglıyarak, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûrlarına
gelip, dedi ki, yâ Emîr-el-mü’minîn, bu gece teheccüde
kalkdıgım vakt, karanlık oldugundan, misvâkımı arayıp, bulamadım.
Misvâksız nemâz kıldım. Var ise benim hatâmdandır. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, tevbe ve istigfâra
devâm eyle. Bir sâat geçmeden kal’a feth oldu.
Simdi, ey mü’min kardeslerim. Islâm askerine lâzım olan budur
ki, dogru yoldan dısarı bir adım atmazlar. Böylece, vardıkları
yerlerde yüz aklıklar edip, fethler müyesser olur. Yoksa
cevr ve zulm ne dünyâya ve ne âhırete yarar. Zâlimler dünyâda
ve âhıretde perîsânlıkdan kurtulamazlar. Hattâ nice mu’teber
kitâblarda mesâyıh-ı ızâm rivâyet buyurmuslardır: Bir asker
zulm üzerine olsa, Allahü tebâreke ve teâlâ, muhârebe safında,
düsmanla karsılasınca, o zâlim askerin kalbine vehm ve korku
verip, düsmân üzerine galebe etmeden firâr eder. Ceng etmege
aslâ iktidârı olmaz. Ba’zı mesâyıh rivâyet etmisdir ki, zulm muhârebe
mahallinde, bir kerîh sekle girip, hemen muhârebeye
baslanınca, zâlimlerin gözlerine korkulu görünüp, savasmaga
mecâlleri kalmayıp, firâra baslarlar. Allahü teâlâ âlimdir. Böyle
hâller çok olmus, tecrîbe olunmusdur. Allahü teâlâ nefslerimizin
serrinden, çirkin isleri yapmakdan hepimizi muhâfaza buyursun.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh”, hilâfeti zemânında, rûm pâdisâhına adam gönderip, dîne
– 119 –
da’vet eyledi. Rûm pâdisâhı da kıymetli hediyyeler ile elçi gönderdi.
Elçi Medîne-i münevvereye geldi. Hediyyesini alıp, hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ile bulusuldugu mahalde,
hazret-i Ömer, bir kadıncagızın dıvârını yapıyor idi. O hâlde
iken, haber verdiler ki, rûm pâdisâhının elçisi geldi. Emriniz
nedir. Buyurdular ki, söyleyin, gelsin. Ellerinizi yıkayıp, bir
yerde otursanız, olmaz mı, dediler. Râzı olmadı. Ne yapsınlar.
Elçiyi çagırıp, hazret-i Ömer ile bulusdurdular. Elçi, hazret-i
Ömeri bu hâlde görüp, dedi ki, arab pâdisâhı bu mudur. Eger
böyle oldugunu bilseydim, gelmezdim. Rûm pâdisâhı da beni
buraya göndermezdi. Hazret-i Ömer iki mubârek parmaklarıyla
isâret edip, buyurdular ki, eger göndermeseydi, onun iki gözünü
çıkarırdım. Târîh yazdılar ki, meger hazret-i Ömer böyle
isâret etdigi gibi, rûm pâdisâhı oturdugu yerde iki balçıklı parmak
gelip, iki gözünü çıkardı. Hattâ parmaklarının balçıgı iki
gözünün üzerinde yapısıp kaldı. Her ne kadar ugrasdılar ise de,
gidermek mümkin olmadı. Bir zemândan sonra elçi, izin alıp,
rûm pâdisâhına geldiginde, gördü ki, iki gözü de a’mâ olmus.
Sebebini süâl eyledi. Ahvâli anlatdılar. Ta’accüb edip, o da hazret-
i Ömer ile geçen ahvâli bunlara bildirdi. Ba’zı rivâyetlerde,
rûm pâdisâhının elçisi geldigi vakt, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” yanında
otururlar idi. Hazret-i Ömer, hurma lifinden bir gömlek
giymis, dokuz yerinden yamanmıs idi. Acabâ, sultânım, mubârek
arkanıza bir kaftan alsanız câiz olmaz mı, dediklerinde, hemen
hazret-i Ömer “radıyallahü anh” gadaba gelip, dedi ki:
Dahâ bu i’tibâr görmek arzûsundan kurtulmadınız mı. Dîn-i islâmda
kudreti böyle mi fehm etdiniz. Bize dîn-i islâmın serefi
yetmez mi. Dîn-i islâmdan efdal ve esref bir nesne varmıdır ki,
ona i’tibâr edersiniz. Bu se’âdet ve bu devlet ki, Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretleri bize ihsân eylemisdir. Kime müyesser olmusdur
ki, dîn-i islâm tâcını basımıza koydu. Ser’ı serîfi Muhammedî
elbisesini arkamıza giydirdi. Kalbimizi kelime-i sehâdet
ile münevver eyledi. Allah, Allah! Dîn-i islâm kadrini bilmemissiniz.
Ancak kendinizi halka libâs ile mi göstermek istersiniz.
O seklde gadaba geldi ki, belki kimse öyle gadaba gelmemisdir.
Söyliyenler pismân olup, artık, cevâba kâdir olmayıp,
baslarını asagıya egip, sükût eylediler. Simdi, bizim sultânları-
– 120 –
mız bu hâl ile dünyâda geçinip, asla i’tibâr etmeyince, bize de lâyık
olan budur ki, onların yolunu gözetip, kıyâmet gününde, Allahü
teâlânın huzûruna ve Habîbullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûruna vardıkda mahcûb olmayalım.
Yirmidördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” halîfe iken, bir gün mescidde oturuyordu. Rûm kayserinin
elçisi geldi. Ba’zı hediyye ve bir dogan, bir tazı, bir sise zehr de
getirdi. Dedi ki, yâ halîfe. Bu tazı öyle bir tazıdır ki, her nereye
salar isen, avını yakalar, kaçırmaz. Avı ondan kurtulmaz. Bu
dogan da bir dogandır ki, hangi kusa salarsanız, hiç aman vermeyip,
alır. Aslâ bir kus pençesinden halâs olmaz (kurtulamaz).
Bu sise içinde olan zehr, öyle bir zehrdir ki, bir katresini insana
içirseler, o ânda ölür, bunun ilâcı olmaz. [Ya’nî o kisi kurtulamaz].
Tuhâf nesne olup, pâdisâhlar hazînesinde bulunması lâzımdır
ve lâyıkdır diye, rûm sultânı kayser göndermisdir. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, kus nedir ki, insan
onunla mesgûl olup, ondan ne fâide hâsıl eder. Ehl-i hâl
olan onu eline alıp, amellerini bosa çıkarmaz, deyip, baglarını
çıkarıp, sahrâya salıverdi. Kelb [köpek] nedir ki, insan ona tâlib
ve râgıb olup, o mekrûhu evine koysun ve ardınca gezip, yürüsün.
Onun da zincirlerini alıp, azâd eyleyip, serbest bırakdı. Ondan
sonra o içinde zehr olan siseyi mubârek eline alıp, dedi ki,
benim dünyâda nefsimden büyük düsmânım yokdur. O zehri
(Bismillahirrahmânirrahîm) deyip, temâmını içdi. Elçi bu hâli
görünce, sasırıp, mescid kapısında durdu. Bir zemândan sonra
gelip, hazret-i Ömere bakdı. Gördü ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” evvelki gibi devlet ve se’âdetle, sıhhat ve selâmetde
oturur. Hemen yerinden kalkıp, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” ayaklarına yüzünü ve gözünü sürüp dedi ki,
yâ halîfe, bana îmânı anlat. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” elçiye kelime-i sehâdet telkîn etdi ve elçi, müslimân oldu.
Ondan sonra elçi, rûm kayserine gitmeyip, geri kalan ömrünü
Ömerin “radıyallahü anh” hizmetinde geçirdi.
Yirmibesinci Menâkıb: Hazret-i Mevlânâ Abdürrahmân Câmînin
”kuddise sirruh” (Sevâhid-ün Nübüvve) adlı kitâbından
acemîlere kolaylık olmak için terceme olunmusdur. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” halîfe iken, Eshâb-ı Güzîn “rıdvâ-
– 121 –
nullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden birisini serdâr
(komutan) ta’yîn edip, islâm askeri ile gazâya göndermisdi. Askerler
gitdikden sonra, bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oturdugu yerde, üç kerre sesli olarak lebbeyk dedi. Hiçbir
kimse bunun sırrına vâkıf olmayıp, sormaga da kimse cesâret
edemedi. Zîrâ Ömer “radıyallahü teâlâ anh” çok fazla sanlı idi.
Kimse teklîfsiz huzûrlarında söz söyleyemezdi. Bu hâlin oldugu
günün târîhini yazdılar. Görelim bunun aslı nedir, dediler. Bir
zemân sonra o serdâr ve askerleri, nice fethler yapıp, sâlimen ve
ganîmetler ile geri geldiler. Serdâr, hazret-i Ömere “radıyallahü
teâlâ anh” sefer ahvâlini bir bir anlatdı. Hazret-i Ömer buyurdu
ki; yâ o yigidin hâli ne oldu, dedi. O da, dedi ki, Allahü teâlâ hazretlerine
ma’lûmdur, yâ Ömer! Kasd ile olmadı. Soyunup, suya
girdi. Meger o su gâyet soguk olup, tâkat getiremeyip, üç kerre;
yâ Ömer diye bagırdı ve rûhunu teslîm etdi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh”, benden sonra âdet olmayacagını bilsem, seni
katl ederdim. Ammâ var, o yigidin evlâdına akça borcunu ver,
ya’nî diyetini öde, diye tenbîh eyledi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu mertebe âdil idi. Askerin ahvâline çok fazla
alâka gösterirdi. Hattâ o yigidin vefât etdigi yer bir aylık yol idi.
Bu uzaklıkdaki yoldan çagırdıgı gibi, Medîne-i münevverede, izzet
ve se’âdet ile oturdugu yerde, o yigidin bagırmasını isitip, üç
kerre “lebbeyk” demesinin sebebi bu idi.
Yirmialtıncı Menâkıb: Vettîn sûresinin tefsîrinde yazılmısdır
ki, Mesrık tarafında bir yer var idi. Adına Bahreyn derlerdi.
Orada yılda bir kerre ejderhâ çıkardı. Câbilkâ sehrine gelip, ona
her sene bir oglan verirlerdi. Onu yiyip, ondan sonra geri döner
giderdi. Bir sene bir fakîr kimseye nöbet geldi. O biçârenin de
bir oglu var idi. Ejderhânın gelme vakti de yaklasmısdı. O fakîrin
oglunu verecekler, ejderhâ yiyecekdi. O fakîr müthîs ızdırâbda
iken, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” mubârek hânelerine
vardı. Cigerini daglayıp, gözyasları dökerek dedi ki, yâ
emîr-el-mü’minîn, yâ halîfe-i rûy-i zemîn! Revâ mıdır [uygun
mudur], senin se’âdetli zemânında, benim gibi bir miskin ızdırâbda
olsun. Senin yanında iken, ben zahmet çekeyim, uygun
mudur? Hazret-i Ömer “radıyallahü anh” buyurdular ki, sebebi
nedir, bize haber ver. O derdli adam dedi: Yâ Emîr-el-mü’minîn.
Ben Câbilkâ sehrinden gelirim. Senede bir kerre Câbilkâ
– 122 –
sehrimize bir ejderhâ gelir. Bir evden bir oglan verirler. Ejderhâ
o oglanı yutar. Ondan sonra geri dönüp, gider. Ertesi sene bir
dahâ gelir. Bu sene nöbet ben fakîre geldi. Benim bir tek oglum
var. Baska yokdur. Benim derdim budur deyip, feryâd, figân etdi.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” mubârek eline kalem
alıp, bir kâgıda yazdı. Dedi ki, ey ejderhâ! Simdiden sonra sen o
sehre artık gelip, oglan almıyacaksın. Eger gelecek olur isen, Allahü
teâlânın Habîbi ve Resûlü Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hakkı için, oraya gelip, seni atese atıp ve
vücûdunu dünyâdan yok ederim. O yazdıgını, o fakîrin eline
verdi. Fakîr, Câbilkâ sehrine gidip, sehrin ehâlisine haber verdi.
Hepsi sevindiler. O kâgıdı alıp, ejderhânın yolu üzerine koyup,
gözetdiler. O ejderhâ da gelip, o yol üzerinde o kâgıdı gördügü
gibi, yüzüne ve gözüne sürüp, öpüp, bası üzerine koyup, o ân geri
döndü. Artık o sehre gelip, oglan istemedi. Hak Sübhânehü ve
teâlânın kudreti ile ve Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn hazretlerinin
mu’cizesi ve hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
kerâmeti ile, bu sehr halkı, bunun gibi ejderhânın serrinden halâs
oldular [kurtuldular].
Yirmiyedinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de beyân
olunmusdur. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” zemân-ı
serîflerinde, Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
Mısr üzerine gönderdi. Mısrı feth etdi. Amr ibni Âsı Mısra hâkim
(vâlî) ta’yîn eyledi. Bir kaç aydan sonra, Mısr ehâlisi Amr
ibni Âs hazretlerinin huzûruna vardılar. Dediler, bu Nil ırmagının
bir âdeti vardır ki, onsuz tasmaz ve suyu kesilir. Amr ibni
Âs dedi ki, o âdet nedir. Dediler ki, âdeti odur ki, üzerimizde
olan aydan on iki gün geçince, bir kız çocugu buluruz. Anasını
ve babasını mâl ile râzı ederiz. O kızı nefîs elbiseler ile süsleyip,
Nil ırmagına bırakırız. Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anh” bunu
isitip, bu bir yaramaz isdir. Islâmda böyle bir is olmaması lâzımdır.
Muhakkak islâm, bütün kötü âdetleri ortadan kaldırmısdır.
O târîhden üç ay geçdi. Nil nehrinin suyu artmadı. Ehâlîsi
baska yerlere göç etmege basladılar. Hazret-i Amr, bu hâli
gördü. Emîr-ül-mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
mektûb yazıp, bildirdi. Hazret-i Ömer mektûbu okudu.
Cevâbında yazdı ki, iyi etmissin. Savâb olmusdur. Mektû-
– 123 –
bumun içine bir parça kâgıd koydum. Onu Nil ırmagına bırak.
Mektûb Amr’a geldi. O kâgıdda su satırlar yazılı idi. (Ömer-ibnül
Hattâbdan Mısrın Nil nehrine. Önceden akıyor idin. Simdi
akmıyorsun. Vâhid ve Kahhâr olan Allahü teâlâ seni akıtır. Senin
akman için Vâhid ve Kahhâr olan Allahü teâlâya düâ ediyorum.)
Amr bin Âs o kâgıd parçasını, Nil nehrine bırakdı. Ertesi
gün, Nil nehri onaltı arsın yukarı kalkıp, su seviyesi yükseldi.
O vaktden sonra, o yaramaz âdetden Mısr ehâlisi kurtuldular.
Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahü teâlâ” haber verdi ki,
hazret-i Mûsâ “salevâtullahi alâ nebiyyinâ ve aleyh” Âl-i Fir’avnın
üzerine beddüâ eyledi. Hak Sübhânehü ve teâlâ Nil ırmagının
suyunu kesdi. Halk etrâfa dagılmaga basladılar. Sonra toplanıp,
hazret-i Mûsâ aleyhisselâma gelip, tedarrû’ kıldılar. Bizim
için düâ eyle, ki Nil geri revân olsun [geri aksın]. Hazret-i
Mûsâ aleyhissalâtü vesselâm belki îmâna gelirler diye düâ eyledi.
Sabâh oldu. Gördüler ki Nil onaltı zrâ’ yukarı kalkıp, akar.
Hak Sübhânehü ve teâlâ o ihsânı, ümmet-i Muhammedden
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine kerâmet olarak verdi.
Var kıyâs eyle ki, ne mertebe sultân imis.
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” kuvvet-i kudsiyeleri ve rûhâniyyetleri bu mertebe idi
ki, her kim karsısına gelse, yalan söylemek kasd eylese, dili varmaz
idi. Dogru söylerdi. Bir mü’min ile bir münâfık karsısına
vardıkda da, söylemeden onları fark ederdi. Zîrâ sûretlerine
bakmayıp, sîretlerine nazar ederdi. Onun için yüksek sânlarına
uygun olarak Ömer-ül Fârûk denilmisdir. Dostlugu ve adâveti
Allahü teâlâ için ederdi. Gayretli idi. Ileriyi görücü, tedbîr sâhibi
idi. Nice kerre, görüslerine uygun âyet-i kerîme nâzil olmusdur.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hilâfeti zemânında, Sâm sehrine gitmek îcâb etmisdi.
Se’âdet ve izzetle, Eshâb-ı güzînden “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” bir cemâ’ati de yanlarına alıp, Medîne-i Münevvereden
çıkıp, yola revân oldular. Hazret-i Ömerin bir deveden
baska binecegi yokdu. Mugîre adlı bir köle var idi. Bir
sâat hazret-i Ömer “radıyallahü anh” o deveye binerdi. Mugîre
– 124 –
piyâde olunca [yaya kalınca], deveyi yederdi. Bir sâat Mugîre
binerdi. Hazret-i Ömer önünde piyâde olurdu. Allahü teâlânın
hikmeti, Sâm sehrine girecekleri vakt, deveye binmek nöbeti
Mugîreye gelmisdi. Eshâb-ı güzîn, hazret-i Ömere geldiler, dediler
ki, efendim, ihsân eyleyin. Bu sâatde deveye se’âdetle sizin
binmenizi ricâ ederiz. Hazret-i Ömer buyurdu ki, önce nöbet
benim idi, bu sâat nöbet Mugîrenindir. Deveye niçin ben bineyim.
Eshâb-ı güzîn dediler ki, bugün Sâm sehrine girilecekdir.
Sâm sehrinin bütün ileri gelenleri, cenâbınıza karsı çıkarlar
[sizi karsılamaga gelirler]. Onlar atlı, siz halîfe iken yaya yürümek
münâsib degildir. Lutfunuzdan ümmîd ederiz ki, ricâmızı
makbûl tutup, red etmeyiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” huzûrsuz olup, dedi ki, siz bu evhâmdan kurtulmadınız
mı? Islâm dîninin kadrini böyle mi anladınız. Bize islâm serefi
yetmez mi. Islâm dîninden ekrem ve esref bir nesne var mıdır.
Bu se’âdet ve bu devlet ve bu izzeti Allahü teâlâ hazretleri bize
ihsân eylemisdir. Dîn-i islâm tâcını basına koymak, kime müyesser
olmusdur. Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
getirdigi islâm elbisesini arkamıza giydirdi. Kelime-i sehâdeti
dilimize çırag eyledi. Kur’ân-ı azîm ile kalbimizi münevver
eyledi. Islâmiyyetin kadrini acaba niçin anlamamıssınız ki, kendinizi
halka, at ile, don ile göstermek istersiniz. Yalnız Habîb-i
ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ümmeti olmak serefi
size yetmez mi, diye cevâb verince, kimse söze kâdir olamayıp,
bir sey diyemediler.
Mugîre, bu güç zemânda deve hâzırlayıp, hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı serîflerine getirip, çökdürdü ve
dedi ki, yâ halîfe! O Allahü teâlâ hakkı için ki, ondan gayri Allah
yokdur. Bu ahvâl gönlümden geçmisdir. Eshâbın rey’i ile
degildir [ya’nî ben düsündüm]. Kalbimden halâl eyledim. Ihsân
eyle ve benim istegimi kabûl eyle. Bugün deveye se’âdetle sizin
binmenizi ricâ ederim, dedi. Emîr-ül mü’minîn önünde egilip,
yâ halîfe arkama basıp, devenin üzerine devletle bin diye iltimâs
eyledi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” Mugîrenin
cân-ı gönülden ricâsını görünce, hâtırı için o gün se’âdetle deveye
bindiler. Ondan sonra, bütün islâm askeri içinde nidâ etdirdi
ki, iste bugün Sâm sehrine girmek müyesser oldu. Buradan
– 125 –
sag ve selâmetle çıkacagımızı Allahü teâlâ bilir. Her kimin bizde
hakkı var ise, gelip bizden taleb eylesin. Bütün islâm askeri
hazret-i Ömere hayr düâ eylediler. Dediler ki, yâ Allahü teâlânın
halîfesi. Senden herkes râzıdır. Senden kimse huzûrsuz degildir.
Bir ferdin sizde hakkı yokdur. Münâdîler yüksek sesle
çagırdılar. Hiçbir kimse gelip, bir hak taleb etmedi. Hepsi sükrân
üzere olduklarını hazret-i Ömere haber verdiler. Halk arasından
kimse gelmeyince, hazret-i Ömerin Mugîre adlı kölesi
ileri gelip, dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Birgün, hiç suçum yok
iken, kulagımı çekip, agrıtdın. Diyorsunuz ki, kimin hakkı var
ise dünyâda iken taleb etsin. Hâlâ bu hakkım sizin üzerinizdedir,
bilmis olunuz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki, yâ Mugîre gel, sen de benim kulagımı çek, berâber
olalım. Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hep
birden tekbîr getirdiler. Arablarda âdetdir ki, bunun gibi bir
acâib ahvâl zuhûr etdikde, tekbîr getirirler. Dediler ki, yâ halîfe,
senin gibi âdil pâdisâh gelmemisdir. I’tikâdımız budur ki,
simdiden sonra da gelmiyecekdir. Kölenin, bu seklde küstâhlıga
cür’et etmesi uygun mudur. Husûsen [özellikle] kisi, kendi
kölesini azârlamasına bir sey lâzım gelmez. Nerede kaldı ki, bir
mikdâr kulagını çekmis olsun. Kölenin üzerine gidip, niçin
edebsizlik eyledin diye azarladılar. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, ey Eshâb-ı güzîn! Lutf edip, incitmeyin
ki, âhıretde cezâsını çekmekden ise, dünyâda çekip, kurtulmak
evlâdır. Sonra, yâ Mugîre, gel sen de benim kulagımı çek.
Dünyâda senin ile halâllasalım, âhırete kalmasın, dedi. Mugîre
de hazret-i Ömerin kulagına yapısıp, bir mikdâr çekdi. Hazret-i
Ömer, buyurdu, yâ Mugîre, niçin ziyâde çekmedin. Mugîre dedi
ki, âhıretde kısâsdan korkarım. Çok çekersem, senin hakkın
benim üzerimde kalır. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
böyle sultân idi ki, kölesi hakkında bunun gibi durumu kabûlden
çekinmeyip, dünyâda cezâsını çekdi. Kölesi de, acâib degilmidir
ki, efendisi hakkında bu seklde cezâ verdi. Efendisi Hak
ehli oldugunu muhakkak bilip, degil huzûrsuz olmak, kalb-i serîflerine
zerre kadar bir sübhe gelmedigine i’tikâdı temâm oldugundan,
bu fi’le cesâret etmisdir. Belki hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” Mugîrenin böyle yapması ile muhabbeti
– 126 –
serîfleri ona, evvelki durumundan dahâ çok artmısdır. Hazret-i
Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” menâkıb-ı serîflerine nihâyet
yokdur. Yalnız bu yetmez mi ki, rey’lerine uygun olarak onyedi
yerde, Cebrâîl aleyhisselâm Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem” hazretlerine âyet-i kerîme getirmisdir. Tefsîr ve târîh
kitâblarında da vardır.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hilâfeti zemânında, bir kaç bin askeri gazâya gönderdi. Âdet-i
serîfleri söyle idi ki, gazâya giden askerlerin evlerine adam gönderip,
durumlarını sorardı. Her gece kendileri sehri gezerdi. Allahü
teâlânın hikmeti, bir gece sehri dolasıyordu. Bir kapının
yanından geçerken, içeriden bir hâtun bagırmasını isitdi. Kulak
verdi. Gördü ki, o hâtun aglıyor ve devâmlı söyliyordu ki, benim
kocamı halîfe gazâya gönderdi. Ben burada aç ve susuz kaldım.
Yarın varayım, halîfenin kapısına çocuklarımı bırakayım. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitir isitmez, aglaya
aglaya se’âdethânelerine gelip, bir dank un omuzuna aldı. O hâtunun
evine geldi. Mubârek elleri ile odun parçalayıp ve ates
yakdı. Sonra eline bir testi alıp, su getirdi. Ondan sonra bir tencereyi
ocaga koyup, derhâl o ası pisirdi. Bir sahan içine koyup,
o hâtunun çocuklarını kaldırıp, önüne götürdü ve yidirdi. Ondan
sonra özrler dileyip, dedi ki, yâ hâtun! Suçumuzu afv eyle.
Zîrâ habersizdik. Simdiden sonra ahvâlini her zemân bize bildir,
deyip, yoluna gitdi. Hâtun da, hazret-i Ömerin tevâdu’ ve tenezzülünü
görünce hayret edip, hazret-i Ömere hayr düâlar eyledi.
Simdi ey mü’min. Insâf eyle ki, bir se’âdet sâhibi halîfe-i rûy-i
zemîn iken, bu seklde tenezzül ve tevâdu’ göstermesini kıyâs eyle
ki, ne büyük sultândır ve ona cân ve dilden muhabbet eylemeyenin
hâli ne olacakdır. (Târîh-i taberî)den nakl olunmusdur.
Otuzbirinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer-ül Fârûk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe iken, Irân memleketini
feth etmek arzûsunda idi. O iklimde [o memleketde] islâmiyyet
yayılsın istiyordu. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” ile müsâvere edip, asker topladı. Baslarına Sa’d
bin Ebî Vakkâsı “radıyallahü anh” serdâr ta’yîn edip, fâris ikli-
– 127 –
mine [Îrân memleketine] gazâya gönderdi. Fâris vilâyetine vardılar.
Haber verdiler ki, arab askeri geldi. Irânlılar asker tedârik
edip, bunlara karsı durmak istediler. Kisrânın askeri sehrden
dısarı çıkıp, islâm askerinin karsısına kondular. Islâm askeri
yirmibin kisi idi. Sa’d bin Ebî Vakkâsın “radıyallahü teâlâ
anh” huzûruna elçi gönderdiler. Ne is için geldiler ve maksadları
nedir, sordular. Hazret-i Sa’d buyurdular ki, Allahü teâlâ
hazretlerinin askeri biziz. Sizi dîn-i islâma da’vet ederiz, onun
için geldik. Eger sözümüzü kabûl etmezseniz, ceng ederiz. Kisrâya
bu haber geldi. Kisra askerine dedi ki, yarın cenge hâzır
olunuz. Acem pâdisâhlarına kisrâ derler idi. Bu pâdisâhın adı
Yezdecerd idi. Dedi ki, bu gelen asker yirmibin kisidir. Siz yüzbinden
çoksunuz. Onlardan niçin korkarsınız. Sabâh oldu. Iki
tarafın askeri atlara binip, saflar baglayıp, davullar çalıp, alemler
[bayraklar] dikdiler. Ceng yapmak için, bahâdırlar hâzırlandılar.
Sonra iki asker birbirine girdi. Ikisinin arasında mücâdele
ayyûka çıkdı. O gün geceye kadar bu seklde ceng etdiler.
Gece olunca âsâyis davulu çaldılar. Herbirisi çadırlarına döndüler.
Bir rivâyet de sudur ki, o gece sabâha kadar muhârebe
etdiler. Hiç dinlenmediler. Yezdecerdin pehlivânlarından Rüstem
bin Mihribân ki ermenîdendir. Uzun zemân, muhârebe
meydânında bahâdırlık yapıp, arab yigitlerinin birinin elinde
helâk oldu. Bunu helâk eden arab, serâb içdigi için, kumandanın
çadırında mahbûs idi. Bu mahbûs, Rüstemin bir kılınç vurması
ile müslimânların sehîd oldugunu gördükçe, o dinsize dis
bilerdi. Hazret-i Sa’dın mak’adında bir agrı oldugundan o gün,
muhârebedeki yerine tahteravân ile gitdi. Harb âletleri çadırda,
câriyesinin yanında kalmısdı. O merd gâzî cârîyeye yalvarıp,
mahbûs olmakdan kurtuldu. Hazret-i Sa’dın atını ve harb
âletlerini de câriyeden ricâ ile alıp, hemen meydândaki Rüstemin
yanına gitdi. Ilk hücûmunda nârâ atarak Rüstemi titretdi
ve göz açdırmayıp, ilk hamlede Rüstemi atından düsürüp, basını
gövdesinden ayırdıkdan sonra, sözünde durup, dogruca
hazret-i Sa’dın çadırında mahbûs oldugu yere geldi. Câriyeye,
zinciri boynuna takdırdı. Sa’d bin Ebî Vakkâs, o merd gâzîyi
tanıdı. Harb âletlerini ve atını da tanıdı. Çadırına gelerek
vak’ayı câriyeden tafsîlâtı ile ögrendikden sonra, bu hâdiseyi
– 128 –
Fârûku Ekreme [hazret-i Ömere] arz etdi. O da gâzî merdin
cezâsını bagısladı. Ve sonra yapacagı hatâları da göz yumula,
seklinde, Sa’d bin Ebî Vakkâsa mektûb yazdılar. O merd gâzî
Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü anh” bu afv mu’âmelesini ögrenince,
hemen serâb içmekden vazgeçdi. Rüstem helâk oldugu
zemân, kâfirler dagılıp, islâm askeri bunların ardına düsdü.
Kâfirleri kıra kıra sehrlerine götürdüler. Kal’a kapısını yıkıp,
içeri girdiler. Rivâyet ederler ki, yüzbin kâfirin ellibinini kırdılar.
Dogru Kisrânın serâyına geldiler. Hazînesinin temâmını
ele geçirdiler. O pâdisâhın bir oglu ve bir kızı var idi. Esîr aldılar.
Çok mâl ve hazîne alıp, feth ve nusret ve sâd olarak dönüp,
Emîr-ül mü’minîn Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-
ı serîflerine geldiler. Bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, emîr-ül mü’minîn Ömer hazretlerinin
bu gazâsını kutladılar, hayr düâlar etdiler. Rivâyet eylediler ki,
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o kızı, ezvâc-ı tâhırât
ümmihâtül mü’minînden [Peygamberimizin hanımlarından]
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” Ümm-i Seleme hazretlerinin
huzûruna gönderdiler. Zîrâ, Ümm-i Seleme hazretleri
tatlı dilli ve sefkatli ve mihribân idi. O kız, islâma gelir diye,
Onun yanına gönderdiler. Çeyizini de Sa’d bin Ebû Vakkâs
“radıyallahü teâlâ anh” getirip, hazret-i Ömere teslîm etdi.
Hazret-i Ömer de o çehizi aynı ile Beyt-ül-mâl emînine emânet
verip, böylece hıfz eyle, buyurdu. Üç ay sonra o kız, müslimân
oldu. Hazret-i Ömere müjdelediler. Sonra emr etdi. Çehizlerini
geri verdiler. Hazîne kapısını açdılar. Onun dürlü çehizlerini
ve altınlarını, inci ve cevâhîr ve atlas ve nice dürlü
donlarının [elbiselerinin] hepsini çıkarıp, cümlesini ona teslîm
edin diye emr eyledi. Söyle ki, Medîne ehâlisi bu mâlı görüp,
hayret etdiler. Bu kız bu çehizini görünce sevinip, hazret-i
Ömere düâ eyledi. O kızın adı sehr-i Bânû idi. Hikmet-i Rabbânî
hazret-i Hüseyne “radıyallahü teâlâ anh” müyesser oldu,
ya’nî ona nikâh etdiler.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1333 Sun, 11 Oct 2020 18:00:15 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1333 ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfe iken, bir bayram günü, bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” evlâdlarına hâllerine uygun olarak,
bayramlık elbiseler aldılar. O bayramda, hazret-i Ömerin “ra-
– 129 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:9
dıyallahü teâlâ anh” çocugunun elbisesi eski idi. Diger çocukların
elbiseleri yeni idi. Çocukluk sebebi ile olacak ki, onunla
bir mikdâr istihzâ etdiler. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” oglu kendisi ile istihzâ etdiklerini anlayınca, aglıya aglıya
babasının huzûruna geldi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oglunu aglar seklde görünce, sebebini sordular. O da çocuklar
ile arasında geçen hâdiseyi babasına anlatdı. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” da oglunu böyle mahzûn ve gamlı
görünce, kalbden acıyıp, sefkat ve merhametinden, beytülmâl
emînini huzûruna çagırdı. Dedi ki, iyd-i serîf [bayram] gelmekde
olup, herkes çocuklarına yeni elbise aldılar. Bizim oglumuzun
elbisesi eski olmakla, diger çocuklar istihzâ etmisler.
Aglıya aglıya bana geldi. Ben de hâlini görünce, zarûrî olarak
sefkat ve merhametimden dolayı, sizi da’vet eyledim ki, beytül-
mâldan bana ta’yin olunan gelecek aya âid olmak üzere bir
kaç akça veresin ki, buna bir elbise alayım. Beytül-mâl emîni
dedi ki, yâ Emîr-el-mü’minîn, gelecek aya kadar yasayacagınızı
tahkîk etdiniz mi [arasdırdınız mı] ki, hak etmeden önce,
benden hak etmediginiz paranızı istersiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden
gayri kim bilir. Beyt-ül-mâl emîni dedi ki, yâ halîfe,
siz bilmedikden sonra, ülûfe almak size lâyık degil; bize de vermek
ma’kûl degildir. Hazret-i Ömer söyledigine pismân olup,
istigfâr eyledi. O emîni begenip, hayr düâ eyledi. Allahü teâlâ
hazretleri kemâl-i lütfundan hazret-i Ömerin ogluna da bir yol
ile teselli verip, her biri gönülleri hos olarak gitdiler. Ey
mü’min kardeslerim. Simdi gelin, insâf edin. Hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” adline ve hilmine ki, halîfe-i rûyi zemîn
iken, ogluna elbise alamayıp, beytül-mâldan birkaç akça istedikde,
beyt-ül-mâl emîni de bu yol ile mâni’ olduguna huzûrsuz
olmayıp, ayrıca düâ eylemisdir. Var kıyâs eyle ki, nasıl bir zât
imis.
Otuzüçüncü Menâkıb: Medîne ehâlisi anlasarak bir yere
toplandılar. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin adâletini
tecrübe etmek için anlasdılar. Aralarından bir yehûdî çıkdı.
Ben sizin müskilinizi hâl etmege muktedirim, dedi. Onlar da
buna ba’zı va’dlerde bulundular. Hazret-i Ömerin bir oglu var
– 130 –
idi. Bedenen çok za’îf kalmısdı. O yehûdî, kendisini hekîm tanıtıp,
hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” oglunun yanına
vardı. Hâlini ve hâtırını sordu. O da, za’îfliginden bir mikdâr hikâye
yolu ile sikâyet etdi. Mel’ûn yehûdî tebessüm ederek, bunun
ilâcı kolaydır, dedi. Bu da ilâcını istedi. Zîrâ kalblerinde kin
ve hîle yokdu. Yehûdî, önüne düsüp, odasına götürdü. Sonra
bir sürâhî serâb doldurup, serbetdir diye önüne koydu. Bu senin
derdine devâdır. Bunu içdigin gibi sıhhat bulursun, dedi. O
da sözünü hakîkat zan edip, serâb ne oldugunu görmedigi için,
o sürâhîdeki serâbı içip, serhos oldu. O yehûdînin güzel bir kızı
vardı. O kızı arz eyledi. Serâbın te’sîri ile serhos oldugundan,
kıza sâhib oldu. Bir zemândan sonra ayılıp, aklı basına geldikde,
yapdıgı islere pismân oldu. Nedâmet ile tevbe ve istigfâr
edip, evlerine geldi. Hikmet-i rabbânî, o kız hâmile olup, çocuk
dogdu. Sonra, mel’ûn yehûdî, bir çok yehûdîyi ve o çocugu yanına
alıp, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin yanına
getirdiler. Dediler ki, yâ halîfe, senin oglun, bizim kızımıza zorlıyarak
sâhib olup, bu çocuk hâsıl oldu. Biz bunu beslemege
mecbûr degiliz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bunu
görünce, mubârek gönülleri perîsân olup, oglunu çagırdı ve bu
durumu sordu. Oglu da meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o ma’sûma beyt-ül-mâldan
nafaka ta’yîn eyledi. Sonra oglunu asagı alıp, dînin emri olan
sopayı vurdurmaga basladı. Sopa sayısı kırk oldugu zemân, Eshâb-
ı güzîn, Ömer “radıyallahü anh” hazretlerinin yanına gelip,
ricâ etdiler. Yâ halîfe, oglunuz hastadır, bu sekldeki sopaya tehammül
edemez. Ihsân eyle, bunun suçunu bize bagısla. Zîrâ
sesi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
sesine benzerdi. Eshâb-ı güzîn bunu, Ravda-i Mutahharaya götürüp,
yüksek ses ile Kur’ân-ı azîmüssânı okutup, kendileri dısarıdan
dinlerler idi. Hazret-i Habîbullahın hasretinden cigerlerini
daglarlar idi. Lutf eyle, sesi hurmeti için suçunu afv eyle diye,
ne seklde söylediler ise, iltifât eylemedi. Allahü teâlânın
hakkında hâtır olmaz. Âhıretde çekmekden, dünyâda cezâsını
bulmak iyidir, buyurdular. Altmıs degnek oldukda, babasına
çagırdı ki, yâ baba, bir ân mehil ver ki, azîz annemin yüzünü göreyim,
halâllik dileyeyim. Iltifât eylemeyip, yetmis sopa olduk-
– 131 –
da, çagırıp, yâ baba, iste ben ölüyorum. Mubârek yüzünü bana
göster, görün ki, hasret gitmiyeyim, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” mubârek yüzünü çevirip, gösterdi. Sopa sayısı
seksen oldukda rûhunu teslîm etdi. Hazret-i Ömere öldügünü
bildirdiler. Buyurdu ki, ölüsüne yirmi degnek vurun ki,
Hak emri yerini bulsun. Ondan sonra da yirmi degnek vurdular.
Yüz temâm oldu. Sonra techîz ve tekfîni yapıp, götürüp
defn eylediler. Sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”,
acabâ babalık hakkını yerine getirip, seni kurtardım mı. Allahü
teâlânın huzûrunda hâlin nasıl oldu diye agladı. O gece Eshâbdan
birisi onu rü’yâda gördü. Sultân-ı kâinât “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîfinde oturup,
zevk ve sefâ ederdi. Bu sahâbîyi gördügü gibi, kalkıp, güle-güle
yanına geldi. Dedi ki, Allahü teâlâ babamdan râzı olsun ki,
atalık hakkını yerine getirdi. Allahü teâlâya hamd olsun ki, devâmlı
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hizmet-i serîflerinde olup, bir ân ayrılmıyorum. Dünyâ
kahrından kurtulup, zevk ve safâ içine düsdüm. Ertesi günü o
sahâbî gelip, rü’yâda gördügü hâli, hazret-i Ömere anlatdı.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” aglamagı bırakıp, Allahü
teâlânın inâyetine sükr secdesi eyledi “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”.
Otuzdördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin hilâfeti zemânında, bir gâzâdan çok mal getirmislerdi.
Bu malın besde birini hakkı olanlara taksîm ederken,
hazret-i Hasen bin Alî bin Ebû Tâlib “radıyallahü teâlâ anhümâ”
gelip, dedi ki: Yâ halîfe! Gazâ malından bana da bir
mikdâr ver. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ona bin dirhem
gümüs verdi. Sonra hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” geldi. O da istedi. Ona da bin dirhem gümüs verdi. Sonra,
hazret-i Ömerin kendi oglu, hazret-i Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anhümâ” gazâ malından istedi. Ona besyüz dirhem gümüs
verdi. Abdüllah “radıyallahü anh” dedi ki: Efendim, yetismis
yigit olan ve nice def’a gazâya gidip ve hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin önünde kılınç çekip,
nice baslar düsürmüsken, bana besyüz dirhem verirsin.
Hazret-i Hasen ile hazret-i Hüseyn ki, henüz tâze yigitlerdir.
– 132 –
Onlara biner dirhem verirsin. Bu lâyık mıdır? Hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki; yâ Abdüllah! Sen onlar
ile berâber mi olmak istersin? Onların, hazret-i Alî gibi babaları
vardır ve hazret-i Fâtımâ-tüz-zehrâ gibi, anaları vardır. Hazret-
i Fahr-i Âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gibi dedeleri
vardır. Hazret-i Ibrâhîm gibi dayıları vardır ki, Ibrâhîm,
hazret-i Resûl-i ekremin ogludur. Hazret-i Ümm-i Gülsüm ve
hazret-i Rukayya “radıyallahü teâlâ anhünne” gibi teyzeleri
vardır. Hazret-i Ca’fer Tayyâr ve hazret-i Ukayl gibi amcaları
vardır. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” böyle söyledigini,
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” hazretleri isitdi. O büyük
zât buyurdu ki, Resûl-i Ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, (Ömer, Cennet ehlinin ısıgı ve islâmın nûrudur.)
buyurmus idi. Bunu bos yere buyurmamısdır. Böyle söyleyince,
hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ”, hazret-i Ömerin yanına varıp, Fahr-i âlem hazretlerinin
böyle buyurdugunu müjdelediler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” da divit ve kalem ve kâgıd getirip, bu hadîs-i serîfi
yazdı. Vasiyyet eyledi ki, vefât eyledigim vakt, bu kâgıdı benim
ile berâber defn ediniz ki, bana bu huccet kâfîdir. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” vefât etdikden sonra, o kâgıdı da
defn etdiler. Sabâh oldukda, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” kabr-i serîfleri üzerinde, kudret kalemi ile yazılmıs bir
yazı buldular. O kâgıdda söyle yazılı idi. (Resûlullah dogru söyledi.
Alî, Hasen ve Hüseyn dogru söyledi. Ömer, Cennet ehlinin
ısıgı ve islâmın nûrudur). Bir rivâyetde, hazret-i Hasen ve
hazret-i Hüseyn gelip, müjdelediklerinde, hazret-i Ömer “radıyallahü
anh”, sahâbe-i güzînden bir cemâ’at ile yerinden kalkıp,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin kapısına gelip, kapıyı
çaldı. Hazret-i Alî dısarı çıkdı. Hazret-i Ömer, süâl buyurdular
ki, yâ Alî, sen Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden, (Ömer, ehl-i Cennetin sirâcıdır ve islâmın nûrudur)
diye isitdin mi? Hazret-i Alî de, evet dedi. Hazret-i Ömer,
dedi ki, simdi bana bunu yaz. Hazret-i Alî de mubârek eline kalem
alıp, yazdı: (Bu yazı Alînin Resûlullahdan “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”, Onun da Cebrâîl aleyhisselâmdan, Onun da
– 133 –
Allahü teâlâdan haber verdigi, Ömer Cennet ehlinin ısıgı ve islâmın
nûrudur, hadîs-i serîfi hakkındadır.) Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” o yazıyı alıp, evlâdından birine verdi ki,
ben vefât etdigimde, bunu kefenime sarasın. Bununla Allahü
teâlânın huzûruna çıkayım; buyurdu. Bir rivâyetde de, vefâtlarından
sonra, kabr-i serîfleri üzerinde bulunan, kudret kalemi
ile yazılan söyle idi: (Alî, dogru söyledi. Resûlullah, Cebrâîl,
ben dogru söyledik. En dogru söyliyen benim. Ömer Cennet
ehlinin ısıgı ve islâmın nûrudur.)
Otuzbesinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfeti zemânında, Sâriye hazretlerini, islâm askeri ile, bir
gazâya gönderdiler. Gazâ yapılacak yere varıp, bir dagın eteginde
konakladılar. Müslimânların mola verdikleri dagın arkasında
bulunan kâfirler, onları gâfil avlıyarak hücûm etmek istediler. O
sırada, hazret-i Ömer Medîne-i münevverede Cum’a günü minber
üzerinde, hutbe okurken, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
kemâli lutfünden, islâm askerine re’fetinden, hazret-i Ömerin
mubârek gözünden perdeyi kaldırdı. Aralarında bir aylık
mesâfe var iken, islâm askerinin düsmândan gafletini müsâhede
etdi. Yüksek sesle, üç kerre nidâ etdiler; (Yâ Sâriye el-Cebel-el-
Cebel). [Yâ Sâriye, daga, daga.] Allahü teâlânın kudreti ile hazret-
i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” o sesini, o hâl içinde bulunan
Sâriye hazretlerinin, mubârek kulaklarına isitdirdi. O ses
sebebi ile müslimânlar arkalarını daga verip, kendilerini emniyyete
aldılar. Asagıdan gelen düsmana gâlib gelip, onları hezîmete
ugratdılar. Hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” o günün
ve o sâatin târîhini koydu [Bir tarafa yazdı]. Hazret-i Sâriye, islâm
askeri ile muzaffer olarak ve ganîmetler ile döndü. O mâcerâdan
sordular. Sâriye o durumu açıklayıp, buyurdular ki, kâfirler
bize hîle yapıp, ansızın basmak istedi. Cum’a günü bir dagın
eteginde oyalanırken, bir ses isitdim ki, yâ Sâriye-el-Cebel, dedi.
Biz de daga arka verdik. Allahü teâlânın inâyeti ile, kâfirlere
gâlip olup, kâfirler hezîmete ugradılar. Ba’zı rivâyetde, bu
hâdise Nihâvend cenginde vâki’ olmusdur. Böyle beyân etmisler
ki, Nihâvend vilâyetinde bir karye [belde] vardır. O karyenin
adı Kandsihandır. Onun batısında bir dag vardır. O dagın
basında bir künbed [ocak] yapılmısdır. O künbedin orta yerin-
– 134 –
de hârâdan bir baca koymuslar idi. Hazret-i Sâriyenin mubârek
kulaklarına gelen ses o bacadan geldi. Hâlâ o bacayı teberrüken
güzel kokular ile kokularlar. Erbâbı ziyâret ederler.
Otuzaltıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” zemân-ı serîflerinde bir gün Medîne-i münevverede zelzele
oldu. Insanlar korkularından ızdırâba düsdüler. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kamçısı ile yere vurdu. (Allahü
teâlânın izni ile sâkin ol) dedikde, o vakt arz [yer] sâkin oldu.
Otuzyedinci Menâkıb: Yine hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” hilâfetleri zemânında, Medîne-i münevverede bir
yangın çıkdı. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahı teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretleri korku ile durumu hazret-i Ömere iletdiler.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir saksı parçası alıp,
üzerine yazdı ki, (Yâ nâr [ates], Allahü teâlânın izni ile sâkin
ol). Varıp onu atese bırakdılar. Allahü teâlânın izni ile sogudu.
Otuzsekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânınde bir melik elçi gönderdi. Elçi gelip,
hazret-i Ömerin serâyını sordu. Söyle zân etdi ki, sâir sâhlar
gibi, onun da serâyı vardır. Dediler ki, onun asla nesnesi
yokdur. Su ânda kendisi sehri muhâfaza için, gezmekdedir. Elçi
onun gitdigi mahalle dogru gitdi. Hazret-i Ömeri “radıyallahü
teâlâ anh” gördü. Toprak üzerine yatmıs. Kamçısını basının
altına koymus, uyuyordu. Elçi bu hâli görüp, hayret etdi. Dedi
ki, sark ve garb [dogu ve batı] ehli bu kisiden korkarlar. Bu
korku, bu sıfat üzerinedir. Gönlünden dedi; ben bunu, yalnız
buldum. Öldüreyim. Insanları, bunun korkusundan halâs edeyim
[kurtarayım]. Kılıncını kaldırdıgı ânda, Allahü teâlâ, yerden
bir arslan çıkardı. Bunun üzerine hamle eyledi. Korkusundan
kılıncı elinden bırakdı. Hazret-i Ömer bu hâlde uyandı.
Hiçbirseyden haberi yokdu. Elçiye, ne oldugunu sordu. Elçi de
hâdiseyi anlatdı ve müslimân olup, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” hizmet-i serîflerinde bulunup, ölünceye kadar
ayrılmadı.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir kıtlık zemânında, bir deve kurban edip, Medîne-i Münevverenin
fakîrlerine bölüsdürün diye emr etdi. Bölüsdürme
– 135 –
isini yapan hizmetçi, o devenin kıymetli yerlerinden bir mikdâr
alıkoyup, halîfe için güzel bir seklde pisirip, iftâr zemânında huzûr-
u serîflerine getirdi. Ömer “radıyallahü anh” bu et neredendir
diye süâl buyurdular. Hizmetçi dedi ki; yâ Emîr-el
mü’minîn! Emr-i serîfiniz ile fakîrlere teslîm olunan deve etinden
sizin hissenizdir. Rengi degisip, buyurdu ki; Vay benim gibi
vâlîye ki, fukarâya kötü yerini ayırıp, kendisi için en güzel yerinden
alıkoyuyor. Simdi, yâ hizmetçi! Bir dahâ böyle etme.
Kaldır bu yemegi, benim önümden. Fakîrlerden, çoluk-çocugu
olan bir kimsenin evine götür. Ver, yisinler. Bana yine evvelki
âdet üzere yemek getir ki, halîfe olan kimsenin haftada bir kerre
et yimesi kâfîdir. Sonra, hizmetçi emr-i serîfleri üzere yemegi
uygun bir fakîre verdi. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” eski âdeti üzere, bir mikdâr zeytin yagı ile, kuru ekmek
parçası getirip, önlerine koydu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn, o
ekmek parçasını yaga batırıp, gönül râhatlıgı ile yiyip, yerlerin
ve göklerin sâhibi olan Allahü teâlâya sükr ve hamd eyledi.
Kırkıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
Medîne-i Münevvereden “Allahü teâlâ serefini artdırsın” hac
yapmak üzere, Mekke-i mükerremeye gitdi. Varıp gelinceye
kadar hesâb etdiler. Seksen dirhem harcanılmıs. Çok harcadım
diye çok üzüldü. Nakl edilir ki, Kâ’be-i Mu’azzamaya varıp-gelinceye
kadar, yollarda bir gün çadır kurmayıp, bir köhne perde
gölgelik edip, onun altında gölgelendi.
Kırkbirinci Menâkıb: Nakl olunmusdur ki, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” herhangi bir seyden halkı men’ etse, ev
halkının temâmını toplayıp, buyururdu ki, Allahü teâlâ hazretlerinin
buyurdugu üzere, Onun yasak etdigi bir nesneyi halkın
islemesinden men’ etdim. Ona uymaga siz herkesden dahâ çok
uyanık olunuz. O fi’li islememek gayrilerden dahâ çok size lâzımdır.
Söyle bilmis olunuz ki, sizden biriniz o fi’li islese, gayrilere
edecegim cezânın dahâ fazlasını ona yaparım, buyurur idi.
Ondan halkı men’ ederdi. Yakınlarının kaçınması ve korkusu
gayrilerden dahâ çok olurdu.
Kırkikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfeligi zemânında, Medîne-i Münevverenin etrâfında bir de-
– 136 –
ve palanı düsmüs. Onu alıp, sür’atle giderken terlemisdi. Hazret-
i Alî “kerremallahü vecheh” ile karsılasdılar. Alî “radıyallahü
anh” sordular ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Bu ne hâldir. Cevâb
verdiler ki, yâ kardesim Alî. Bu deve müslimânların beyt-ülmâlındandır.
Palanını düsürüp, kaçmıs. Onu bulup, yine arkasına
vurmak (koymak) isterim. Böylece hilâfet zemânımızda,
beyt-ül-mâla ziyân vermis olmıyalım. Hazret-i Alî dedi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn! Size ne hâcet. Bir baska kimse gönderseniz,
olmazmıydı. Cevâb verdiler ki, yâ Resûlullahın amcasının oglu!
Bu is benim ahdime lâzımdır. Kıyâmet günü olunca, bu isin kusûrunu
benden sorarlar. En iyisi budur ki, kimseye ısmarlamayıp,
isimi kendim görmeliyim. Böylece, dergâh-ı izzetde mahcûbluk
çekmiyeyim. Hazret-i Alî bu sözü isitdi. Bir derinden âh
çekip, aglamaga basladı. Dedi ki, yâ Ömer, senden sonra gelenlere
râhat koymadın. Zîrâ onlar bu yolda gidemezler, sıkıntıya
düserler.
Nakl edilir ki, bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
bir cem’iyyetde agladı. Niçin agladıgı süâl olundukda, buyurdular,
niçin aglamayayım ki, eger Fırat kenârında oglak zâyi’ olsa,
yârın kıyâmet gününde, o, Ömerden sorulur. Yine nakl olunur
ki, bir gün Ömer “radıyallahü anh” eline bir saman çöpü alıp,
der idi ki, ne olaydı, bu saman çöpü ben olaydım. Ne olaydı
mahlûk olmaya idim, vâlidem beni dogurmayaydı. Ne olaydı,
hâtırlanan nesne degil de, unutulan nesne olaydım. “Radıyallahü
anh”.
Kırküçüncü Menâkıb: Hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ
anh” rûm kayserinden elçi geldi. Bu elçi geri dönerken, hazret-i
Ömerin hâtunları, bir dinâr ödünc alıp, onunla hos kokulu nesneler
satın aldı. Bir sisenin içine koyup, kayserin hâtununa gönderdiler.
Elçi vâsıl oldukda, kokuları alanlar çok hâz alıp ve
memnûn oldular. Gelen kapların içine cevâhir [mücevher] doldurup
karsılıgında onlara gönderdiler. Gelen hediyye siseleri
bosaltıp, bir tabak içine koyup, hâtunları seyr ediyorlardı. O sırada
hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü anh” içeri girip,
onlarda bu cevherleri gördü. Nereden geldi, diyerek süâl buyurdular.
Hâtunları da hâdisenin aslını anlatınca, hazret-i
– 137 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, eger siz halîfe hâtunu
olmasa idiniz, size bu cevherlerin birisini göndermezler
idi. Size gelen de, halîfeye gelen de müslimânların beyt-ül-mâlınındır.
Sizin hakkınız, karz [borç] aldıgınız mikdârdır. O cevâhirleri
satdırıp, içinden, (borç aldıgı kadarını) [cevâhirlerin karsılıgında
gönderdigi mâlın karsılıgı kadarını] hâtunlarına teslîm
edip, geri kalanını beyt-ül-mâla verdi. O hâtunları da, hazret-i
Ömere karsılık vermeyip, Emîr-ül mü’minînin emrine tâbi’ olmaları
takdîr edilir “radıyallahü teâlâ anhünne”.
Kırkdördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” Irâk vilâyetine Eshâb-ı güzînden “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” asker gönderdi. Az zemânda Allahü teâlânın izni
ile vilâyetleri feth edip, kiliseleri câmi’, puthâneleri mescid yapıp,
sâlimen ve ganîmetler ile geri Medîne-i Münevvereye geldiler.
Halîfe ile bulusdular. Lâkin, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bunlara aslâ iltifât etmeyip, ne yapdınız diye de sormadı.
Onun bu mu’âmelesi, Eshâb-ı güzîne “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” gâyet güc gelip, Emîr-ül mü’minînin “radıyallahü
anhüm” oglu Abdüllah ibni Ömer “radıyallahü anhümâ”
ile mescidde bulusup, sikâyet etdiler. O da dedi ki, Emîr-ül
mü’minîn hazretleri ile bu elbiseler ile mi bulusdunuz. Meger
bunlar acem vilâyetinin güzel ipekli elbiselerinden giymisler idi.
Abdüllah ibni Ömerin isâreti ile, arkalarına evvelki elbiselerini
giyip, geri hazret-i Emîr-ül mü’minînin “radıyallahü teâlâ anh”
huzûrlarına geldiler. Ömer “radıyallahü anh”, bunlara izzet ve
ikrâm edip, herbirinin hâtır-ı serîflerinden ayrı ayrı sorup, merhabâ
yâ Eshâb-ı Resûlullah, merhabâ yâ Muhâcirînin ve Ensârın
meshûrları diye, bunları haddin üstünde taltîf etdikde, Eshâbdan
biri cür’et edip, sordu: Yâ Emîr-el mü’minîn! Hikmeti
ne idi ki, evvelki görüsmemizde iltifât buyurmayıp, nefret eder
seklde karsılandık. Simdi ise güzel sûretle karsıladınız. Cevâb
buyurdular ki, evvelki gelisinizde, degisik elbiseler giydiginizi
gördüm. Herbirisi gözüme belâ dikeni gibi görünüp, dedim ki,
Sübhânallah! Hilâfet zemânımızda, Eshâb-ı güzîn elbiselerini
degisdirdiler. Birkaç günden sonra, kalbleri de degisip, dünyâ
zînetlerine meyl ve muhabbetleri çok olur. Yârın kıyâmet gününde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretle-
– 138 –
rine kavusunca; yâ Ömer, senin hilâfetin zemânında, benim Eshâbım
elbiselerini degisdirip, sonra kalbleri degisdi. Sen niçin
nehy etmedin, mâni’ olmadın diye hitâb ederek azarlamalarından
korkdum. Onun için sizlere iltifâta mecâlim olmadı. Allahü
teâlânın izni ile, evvelki elbiseleri görüp, o hâlden kurtulup,
simdiki hâle geldim, buyurdu. Rivâyet edilmisdir ki, is bu hâdise
esnâsında, getirdikleri ganîmet mallarını arz etdiklerinde,
Eshâb arasında esit olarak taksîm etdikden sonra, kablar ile
acem tatlılarından ba’zı tatlılar getirmisler idi. Huzûr-u serîflerine
koydular. Mubârek parmakları ile bir mikdâr tadıp, lezzet
ve kokusuna bakıp, bu, su yiyeceklerdendir ki, bundan dolayı
mü’minlerden oglu babasını, kardes kardesini katl etseler gerekdir,
deyip, kaldırın bu yiyecegi, su gazâda sehîd olan
mü’minlerin çoluk-çocuguna verin ki, ayrılık acısı ile acılanmıs
agızları tatlansın, buyurdular.
Kırkbesinci Menâkıb: Ülemâ-i ızâmın [büyük âlimlerin] ve
mesâyıh-ı kirâmın [evliyâların] îmânın kâmil olması için
mü’minlere nasîhatlarındandır. Her kisinin zühd ve takvâsı ve
Allahü teâlâ hazretlerinden havf ve recâsı [korku ve ümmîdi],
su seklde ve i’tidâlde olmalı ki, ne bir ân ümmîdsizlik hâli olsun.
Ne de bir ân korkusuzluk hâli olsun. Nitekim hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” buyururlar ki, eger Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri buyursa ki, ben cümle kullarımın hepsini Cennete
koyup, içlerinden bir kuluma azâb ederim. Ben, kendi günâhlarıma
bakıp, korkarım ki, Allahü teâlâ hazretlerinin o azâb
edecegi kul, ben olurum. Eger Hak Sübhânehü ve teâlâ buyursa
ki, bütün kullarımı Cehenneme koyarım. Birisini Cennete
koyarım. Ben o erhamerrâhimîn ve ekrem-ül ekremîn Allahü
teâlâ hazretlerinden ümmîd ederim ki, o Cennete giren kul ben
olurum. Nitekim büyükler buyurmuslardır: Beyt:
Ey Allahım, mâdem ki buyurdun,
benden ümmîd kesmeyin.
Günâhım çok olsa da,
Ümmîdimi keser miyim.
Simdi mü’mine lâyık olan ve sânına muvâfık olan budur ki,
– 139 –
ne Allahü teâlâ hazretlerinin mekrinden [azâbından] emîn ola
ve ne rahmetinden ümmîdini kese. Yine o büyükler nasîhat
ederler ki, muvahhid mü’mine lâzım olan emrlerden biri de, her
hâlde ölümü zikr etmesidir. Hiçbir vakt, gâfil olmamasıdır. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslardır
ki, (Lezzetleri yıkanı [eglencelere son vereni] çok hâtırlayınız!)
ma’nâ-i serîfi, Allahü teâlâ bilir, budur ki, lezzetleri
yıkanın zikrini çok edin ki, o ölümdür. Nitekim, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” bir kimseye hergün birkaç kerre gelip,
ölümü hâtırlatsın diye bir kaç akçe ta’yîn etmisdir. Her vakt o
kimse gelip, ölümü ona hâtırlatdı. Her gün o kimse gelip, hizmet
edâ etdikçe, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ta’yîn
buyurdukları akçeyi verirlerdi. O sahsın vazîfesine son verilince,
vazîfe taleb etdi. Buyurdular ki, sen bundan sonra gelip, ölümü
hâtırıma getirme ki, ihtiyâcımız kalmadı. Zîrâ sakalımıza ak
düsdü. Sakalın akı ise ölümün habercisidir. Dâimâ göz önünde
olup, mevti (ölümü) hâtırlatır. Nitekim büyükler buyurmuslardır.
Beyt:
Sakal akı ölüme habercidir,
Yigitlik tâzeligi içinde feryâddır.
Kırkaltıncı Menâkıb: Medîne-i Münevverenin tasrasına aksâm
nemâzı vakti bir kâfile gelip, konmusdu. Hazret-i Emîr-ül
mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” giderken, Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine rast geldi.
Dedi ki, gel seninle bu gece, bu kâfileyi bekliyelim. Böylece, bir
hırsız gelip, bir zarar görmesinler. Râhat olsunlar ki, yorgundurlar.
Hilâfet zemânımızda eger bunlara bir zarar olacak olur
ise, kıyâmet gününde bizden sorarlar. O gece kâfileyi beklerken,
bir oglancık, bir mahalde, bir evin içinde devâmlı aglıyordu.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o evin kapısına varıp,
anasına seslenip, su aglıyanı aglatma deyip, tenbîh eyleyip,
gelip, yine kendi ibâdetine mesgûl oldu. Çocuk gitdikçe aglamasını
artdırdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” def’alarca,
su ma’sûmu aglatma diye gitdi geldi. Tâ ki, seher vakti oldu.
Kâfile de uykudan uyandılar. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” o hâtunun kapısına varıp, dedi ki, ne yara-
– 140 –
maz, merhameti olmıyan anasın ki, bu gece bu tıfıl [çocuk] râhat
olmadı. Sabâha kadar bagırması dinmedi, dedi. O hâtun cevâb
verdi ki, yâ Ebâ Abdüllah! Niçin beni kötülersin ve beni
azârlarsın. Benim hâlimden haberdâr degilsin ki, onun için bana
böyle huzûrsuz olursun. Ben bu çocugu sütden kesdim. Evde
yiyecek cinsinden bir nesne yokdur ki, onun ile egleyeyim
[oyalıyayım, susdurayım], râhat olsun, dedi. Emîr-ül mü’minin
hazretleri dedi ki, bu çocuk kaç yasındadır. Hâtun da dedi ki,
henüz bir yasını bitirmemistir. Emir-ül mü’minin buyurdu ki;
niçin vakti gelmeden sütden kesdin. Hâtun cevâb verdi ki, halîfemiz
olan hazret-i Ömere Allahü teâlâ insâf versin. Oglancıklar
sütden kesilmeyince nafaka takdîr eylemez. Ona binâen
vaktsiz kesdim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” geri dönüp,
aglıyarak mescide geldi. Sabâh nemâzını siddetli aglamakdan
güçlük ile kılıp, selâm verdikden sonra, aglıya aglıya (Sizin
Ömerinize yazıklar olsun, yazıklar olsun!) dedi. Hemen o sâat
tellâllar bagırdı ki, her müslimânın, gerek oglu ve gerek kızı dogar
ise, gelsin halîfeyi uyandırsın [bildirsin] ki, beyt-ül-mâldan
ona nafaka takdîr etsin. Simdiden sonra kimse nafaka tama’ıyla
evlâdını vaktinden evvel sütden kesmesin ve bu dürlü kimselerin
evlâdı var ise, getirsinler, bugünden nafaka yazdırsınlar.
Herkes isitdi ki, sürûr ve safâ içinde, sevinerek, hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” adâletine ve insâfına hayrânlık duydular.
“Radıyallahü teâlâ anh”.
Kırkyedinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” halîfe iken, bir Cum’a günü, temiz [güzel] elbiseler giyip,
Cum’a nemâzına gidiyordu. Hazret-i Abbâsın “radıyallahü teâlâ
anh” se’âdethâneleri [evi] bu yol üzerinde idi. Hazret-i Abbâs,
bir güvercin yavrusunu bogazlıyıp, dam üzerinde yıkayıp,
kanlı suyunu, olukdan yola dökmüs idi. O sırada hazret-i Ömer,
olugun altından geçerken, o kanlı su üzerine dökülüp, elbiseleri
kirlendi. Bu oluk, burada müslimânlara zarar veriyor diye
emr etdi, olugu yerinden kopardılar. Geriye evine dönüp, diger
elbisesini giyip, Cum’a nemâzına gitdi. Cum’a nemâzını kıldıkdan
sonra, hazret-i Abbâsın “radıyallahü teâlâ anh” huzûrlarına
gelip, olugu kopardıgına özr diledi. Hazret-i Abbâs dedi ki,
yâ halîfe, o olugu, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 141 –
hazretleri mubârek elleri ile, oraya koymus idi. Hazret-i Ömerin,
yüzünde bir degisiklik olup, dedi ki, yâ Resûlullahın amcası!
Ömer üzerine nezr [adak] olsun ki, sen omuzuma basıp, o
olugu geri eski hâli üzere yerine koyasın. O sâat yerinden kalkıp,
o mahalle varıp, dedigi gibi yapdılar.
Kırksekizinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)in, yehûdîlerin
Arab yarımadasından çıkarılması bâbında, sahîh olan hadîs-i
serîfde bildirilmisdir. Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Hazret-i Ömer-ibnül
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyetle bana buyurdular ki,
Resûl-i ekremden isitdim. Eger ömrüm kifâyet eder ise, elbette
yehûdîleri Arab yarımadasından çıkarırım. Hattâ müslimânlardan
baska kimseyi koymam. Bir rivâyetde de, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
eger Allahü teâlânın izni ile fazla yasar isem, elbette yehûdî
milletini Arabistan yarımadasından çıkarırım. Ibni Ömerden
“radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet olunmusdur. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hutbede, buyurdu ki, muhakkak,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Hayber yehûdîsi
ile malları üzerine ahd etmisler idi ve de buyurmuslardı ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin terk etdigi sey üzerine sizi
terk ederiz. Mâdem ki sizin ihrâcınız ile bize emr etmemisdir.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular ki, ben Hayber
yehûdîlerinin çıkarılmasını istiyordum. Hazret-i Ömerin
niyyeti de böyle idi. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
huzûruna Ebül Hakîk kabîlesinden birisi geldi. Dedi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn. Sen bizi ihrâc eder misin [ya’nî çıkarır mısın].
Hâlbuki Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bizi
terk etmisdir [çıkarmamısdır]. Bizi Hayber mahallindeki
mallarımız üzerine âmil kılmısdır. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurduklarını benim unutdugumu mu zan ediyorsunuz.
Size, Hayberden çıkarılınca hâliniz ne olur. Deveniz sizin
ile menzil menzil yarıs eder, buyurmus idi. Yehûdî dedi ki,
Ebûl Kâsım böyle latîfe yapmısdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, ey Allahü teâlânın düsmanı, simdi yalan
– 142 –
söyledin. Onları [yehûdîleri] Hayberden ihrâc etdi [çıkardı].
Onlara karsılık ta’yîn olunan mal, deve, paralarının bedelini
verdi.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” sehâdeti beyânındadır: Bir fârisî menâkıbdan nakl
olunmusdur. Kab’ül ahbâr “radıyallahü anh” bir gün hazret-i
Ömere “radıyallahü anh” gelip, dedi ki, yâ Ömer! Inceleyin ki,
ben Tevrâtda okumusdum. Senin ömründen üç gün kalmısdır.
Hazret-i Ömer, kendi vücûd-i serîflerinde bir agrı, bir hastalık
görmediler. Tasvîr etdikleri fecî bir hâdise olması lâzım. Buyurdular
ki, Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin kazâsına ve
kaderine râzı olduk. Bir yehûdî olan Ebû Lü’lü, Mugîre tebnî
Sûbenin kölesi idi. Bir kavlde, Hâlid bin Velîdin kölesi idi.
Efendisini hazret-i Ömere gelip sikâyet eyledi. Efendim benden
haddimden fazla harc ister, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, ne mikdâr ister. Dedi ki; her gün
iki dirhem, ister. Hazret-i Ömer buyurdu ki, ne san’at bilirsin.
Bir kaçını saydı. Hazret-i Ömer buyurdu ki, bu san’atlar ile bu
kadar harc çok degildir. Sonra, isitdim ki, sen yel degirmeni yaparmıssın.
Benim için de bir yel degirmeni yapsan. Dedi ki, senin
için bir yel degirmeni yapayım ki, sarkda [doguda] ve garbda
[batıda] onu söyliyeler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” meclisde olanlara buyurdular ki, bu kâfir beni katl etmek
istedigini söylüyor. Eger böyle demek istiyor ise, onu ortadan
kalkması için emr edin, dediler. Buyurdu ki, katlden evvel kısâs
olmaz.
Ebû Lü’lü yehûdî, Ömer “radıyallahü anh” hazretlerini katl
için fırsatı gözetdi. Zilhiccenin yirmiüçüncü günü sabâh nemâzını
edâ ederken, fırsat bulup, altı yerinden yaraladı. Hazret-i
Ömerden baska on kimseyi yaraladı. Dokuzu bu yaralanmadan
vefât etdiler. Benî Esed kabîlesinden bir er Ebû Lü’lü mel’ûnunun
basına bir ok atıp, yıkdı. Birisi de bıçak ile bogazlayıp, öldürdü.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu ahvâli gördü.
Kab’ül ahbâr hazretlerinin sözlerini hâtırladı. Allahü teâlânın
takdîri yerini buldu, buyurdular. Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine emr etdi. O imâmlık yapdı.
– 143 –
Sonra Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
toplayıp, buyurdu ki, siz mi Ebû Lü’lüye benim katlimi
emr etdiniz. Hepsi, hâsâ bizim haberimiz yokdur, diye yemîn
etdiler. Hazret-i Ömer dedi ki, Elhamdülillah ki, ben bu
ümmetin, katl etdigi kimse olmadım. Bir yehûdînin elinde sehîd
olurum. Hilâfet emrini sûrâya havâle etdi. Diri iken ve ölü
iken hilâfetin benim üzerimde olmasını istemem. Âsere-i mübessereden
altı serveri, müsâvereye ta’yîn buyurdular ki, hilâfete
lâyık bunlardır. Lâkin, herbirinde bir husûs müsâhede ederim.
O sebebden onların birini digerine tercîh edemem. O altı
serverin biri Osmân bin Affân ve biri Alîyül mürtedâ ve biri
Talha ve biri Zübeyr ve biri Sa’d bin Ebî Vakkâs ve biri Abdürrahmân
bin Avf idi. Sa’îd bin Zeyd hazretleri hayâtda idiler.
Lâkin hazret-i Ömer onu müsâvereye dâhil kılmadılar. Zîrâ
amcası oglu idi. Ammâ Ebû Ubeyde bin Cerrâh hazretleri âhıret
âlemine göçmüsler idi. Onların hakkında buyurdular ki,
eger Ebû Ubeyde hayâtda olaydı, onu halîfe ta’yîn ederdim.
Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ona “Ümmetin
emîni” buyurmusdu “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.
O sebebler bunlardır: Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
akrabâsını sevicidir. Onları is basına getirir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” gençdir. Tecrübesi ve halka mu’âmelesi azdır.
Hilâfet emri ise çok tecrübe ve havâdis görmege muhtâcdır.
Talha “radıyallahü teâlâ anh” mültefitdir, hilâfete muhâfaza
gerekdir. Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” sert huyludur. Hilâfete
rıfk lâzımdır. Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân bin
Avf kendilerini tutuculardır. Kimseyi incitmek istemezler. Hilâfetde
darb ve setm (azarlamak) zarûrî vâki’ olur. Altı server
aralarından birini hilâfete ta’yîn etsinler. Bütün Sahâbe-i güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” de o kimseyi halîfe bilip,
ona mutî’ olurlar.
Bir rivâyetde hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” seher
vaktinde mescid-i serîfde nemâz kılmaga giderken, Ebû Lü’lü
mel’ûn, karanlıkda bıçakla, mubârek karnını yardı. Emîr-ül
mü’minîn çagırdı. Adamları haber aldı, geldiler. Emîr-ül
mü’minîni bu hâl içinde görüp, aglasdılar. O kâfiri katl etdiler.
Hazret-i Ömeri o mahalden alıp, devlethânelerine getirdiler.
– 144 –
Cerrâh görüp, yarayı dikdi. Iyilesinceye kadar hareket etmesin,
üç-dört gün yatsın, iyi olur, dedi. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi
aleyhim ecma’în” gelip çevresinde oturdular. Hilâfet emrini ve
sâir dîni emrleri onlara vasıyyet ederken, nemâz vakti gelip,
müezzin ezân okudu. Sonra yüzünü cerrâha dönüp dedi ki, simdi
abdest alıp, nemâz kılsam ne olur. Cerrâh dedi ki, eger yerinden
hareket edersen, bu dikdigim yerden sökülür, vefât edersin.
Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Nemâzı
terk etmekden ise, karnım yarılsın ve öleyim dahâ iyi, elbette
nemâz kılsam gerekdir. Sahâbeden birini hazret-i Âisenin “radıyallahü
anhâ” huzûruna gönderdi ki, destûr verir mi ki, [ya’nî
izn verir ise], biz de Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ravda-i mutahheralarına girelim ve O Servere
ilticâ edelim. Hazret-i Âise “radıyallahü anhâ” bu haberi isitince
agladı. Âh, kıymetli Ömer, atamın yâdigârı da gidiyor. Iste
o yeri ben kendim için saklardım. Ammâ onlara hibe etdim.
Hazret-i Ömere söyleyin ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve babamın katına [yanına] varınca, benim selâmımı
onlara söylesin. Ve desin ki, bu ayrılıgım ne zemâna kadar olacak.
Hazret-i Ömer bu haberi isitince, oglu Abdüllah hazretlerine
dedi ki, benim cenâze nemâzımı kıldıkdan sonra, Âise-i
Sıddîkanın huzûruna geri varıp, destûr dileyesin [izn isteyesin].
Evvelce benden utanıp, izn vermis olabilir ve pismân olmus olabilir.
Onun rızâsı ile defn olayım. Nemâz vakti sonuna gelmisdi.
Müezzin ikâmet okudu. Emîr-ül mü’minîn, ayaga kalkıp, abdest
almak ve nemâz kılmak istedi. O ânda dikilen yerler sökülüp,
Emîr-ül mü’minîn yere düsdü. Dostlarına, elvedâ elvedâ,
selâmetde kalın, hakkınızı halâl ediniz, tekrâr görüsmemiz kıyâmete
kaldı, dedi. Sahâbeler arasında aglama-inleme basladı. Hemen
o sâat hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” sehâdet kelimesini
getirip, cânını Allahü teâlâ hazretlerine teslîm etdi. Ondan
sonra yıkadılar. Nemâzını kıldılar. Oglu Abdüllah hazretleri,
Âise-i Sıddîka hazretlerine gitdi. Destûr diledi [izn istedi]. Âise
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleri agladı. Dedi ki, ey Ömer,
adâleti hayâtında da, ölünce de elinden bırakmadın. O yeri sana
fedâ eyledim. Ondan sonra mubârek cenâzesini, Ravda-i
mutahhera kapısına getirdiler. Birisi ileri varıp, Esselâmü aley-
– 145 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:10
ke yâ Resûlallah! Ömeri getirdik. Eger destûr var ise, ravda içine
defn ederiz, dedi. Cümle Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin, yârimi benim katıma getirin, diye sesini isitdiler.
Ravdanın kapısı açıldı. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” sol yanında hâzırlanmıs bir yere koydular. Hattâ ravdadan
yana bir el gördük ki, hazret-i Ömerin boynuna dolandı,
diye bir rivâyet edilmisdir.
Ellinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” halîfe
oldukdan sonra, o kadar adâlet üzere hareket etdi ki, ne
kimse yapmısdır ve ne yapabilecekdir. Su seklde adl eyledi ki,
himmet-i kudsiyesi kuvvetiyle, kurdun koyuna zararı olmazdı.
Rivâyet ederler ki, ne zemân ki hazret-i Ömer sehâdet serbetini
içdi. Bir çoban koyununun yanında dururken, bir kurt geldi.
Koyuna saldırdı. Çoban hemen feryâd edip, agladı. Ve âh
Ömer, “Innâ lillah ve ...” dedi. Çobanlar ona sordular ki, hazret-
i Ömerin vefât etdigini nereden bildin. Dedi ki, sundan bildim
ki, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hayâtda iken,
kurdun koyun sürüsüne bakdıgı hâlde zararı yok idi. Simdi gördüm
ki, kurt koyuna saldırdı. Bildim ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu dünyâdan göç eylemislerdir. Bu menkıbe
Târîh kitâbından alınmısdır.
Rivâyet olunmusdur ki, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” âhırete sefer etdigi ânda yeryüzü kapkara oldu. Hattâ çocuklar
korkularından bagırarak analarına varıp, dediler ki, yâ
ana, yeryüzü siyâh oldu. Dünyâyı zulmet kapladı, acâyibdir kıyâmet
mi kopacak. Anaları, hâyır çocuklar, kıyâmet kopma zemânı
gelmemisdir. Fekat, hazret-i Ömeri bir bedbaht sehîd etdiginden
dünyâyı zulmet kaplamısdır, dediler. (Sevâhid-ün Nübüvve)
den terceme olunmusdur.
Ellibirinci Menâkıb: Hazret-i Server-i kâinât ve mefhar-ı
mevcûdât Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bir gün
meclis-i serîflerinde kabr azâbını, münker ve nekîrin ne yol ile
gelip, heybet ile süâl etdiklerini beyân buyurdular. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” sordu ki, yâ Resûlallah! Biz kabre
girdikden sonra, bu akl bize verilip, sonra mı süâl olunuruz,
– 146 –
yoksa verilmeden mi süâl olunuruz. Hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, simdi ne aklda
isen, kabrde de böyle olursun. Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri dediler ki, böyle oldukdan sonra, üzülmege lüzûm
yokdur. Sonra, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” vefât etdi.
Kabre defn etdikden sonra, hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” falan zemânda, hazret-i Ömerin böyle söylemis oldugu
hâtırına geldi. Göreyim da’vâsının erimidir, diyerek kabrine
geldi. Mubârek gözlerini yumup, kalb-i serîflerini hazret-i
Ömerin ahvâline yöneltip, tam bir teveccüh ile murâkabeye
vardıklarında, Allahü teâlâ gözlerinden perdeyi kaldırıp, ahvâli
[durumu] müsâhede etdiler. Gördüler ki, Münker ve Nekîr
heybetle gelip, hazret-i Ömere dediler ki, (Rabbin kim, dînin
nedir, Peygamberin kimdir). Hazret-i Ömer onlardan süâl buyurdular
ki, yedinci gökden buraya kadar, ne mikdâr yol geldiniz.
Dediler ki, yedibin yıllık yoldur. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, yâ siz yedibin yıllık yoldan gelinceye
kadar Hâlıkı unutmadınız. Bugün evimden çıkıp, kabre
gelince, Rabbimi ve dînimi ve Peygamberimi nasıl unuturum.
Melekler dediler ki, yâ Ömer biz de senin böyle cevâb verecegini
bilirdik. Lâkin bu heybetle gelip, süâl etmege me’mûruz.
Sonra, hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” mubârek gözlerini
açıp, Allahü teâlâ mubârek etsin, Ömer da’vâsının eri
imis, dedi.
Ba’zı rivâyetde mübâlaga etmisler ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” meleklere cevâb verdikden sonra, herbirisini
bir eli ile saglam tutdu ki, söz veriniz ki, bundan sonra böyle,
ümmet-i Muhammedden bir ferde bu heybetle gelmeyesiniz.
Yemîn teklîf etdi. O iki melek hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” iltimâsına müsâde edip, ümmet-i Muhammede bu
sûretle gelmiyeceklerini iltizâm eylediler. Insâallahü teâlâ, bu
heybet ile gelmezler. Allahü teâlâ herseye kâdirdir.
Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” hilâfet müddetleri on
sene, altı ay, yedi gündür. Ömrü serîfleri altmısüç sene on gündür.
Ömrleri müddetinde, on hac yapdılar. Her seyin dogrusunu
Allahü teâlâ bilir. Ma’lûm olsun ki, hazret-i Ömerin “radı-
– 147 –
yallahü teâlâ anh” zikr olunan bu güzel menkıbeleri, kemâl günesinden
zerre degildir. Lâkin îmânı olanlara bu kadar yeter.
Eger kalbinde ta’assub hastalıgı yok ise, dahâ çok anlatılmasını
ister ise, sâbıkda zikr olunan (Bostânürriyâd) ve (Safvetüssafve)
adlı kitâblara baksın ve (Tefsîr-i kebîr)de, Kehf sûresinin
onuncu âyetinin tefsîrine baksınlar. [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının
(Müslimânların iki göz bebegi) kısmını da lütfen okuyunuz!]
Elliikinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Meâlim-üt-tenzîl)de, Sûre-i Bekarada, meâl-i serîfi, (Ey
mü’minler, siz makâm-ı Ibrâhîmi nemâzgâh [nemâz kılınacak
yer] ahz edin!) olan (126.cı) âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, rivâyet
etmisler ki; bize Abdülvâhid el Melîhî haber verdi. Ona Ahmed
bin Abdüllah Nâimî, ona Muhammed bin Yûsüf ve ona
Muhammed bin Ismâ’îl ve ona Müseddid ve o da Yücâdan ve o
da Hamîdden ve o da Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
bildirmisdir. Ömer-ibnül Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki, vallahi ben Allahü teâlâ hazretlerine üç
seyde muvâfakât etdim ve Rabbim celle sânühü hazretleri de
bana üç seyde muvâfakât etdi. 1– Yâ Resûlallah, ne olaydı makâm-
ı Ibrâhîmi musallâ ittihâz edeydiniz [nemâz kılınacak yer
yapsaydınız], dedim. Hemen Allahü tebâreke ve teâlâ meâl-i
serîfi, (Ey mü’minler, siz makâm-ı Ibrâhîmi nemâzgâh edinin!)
olan âyet-i kerîmeyi gönderdi. 2– Dedim ki, yâ Resûlallah! Sizin
yanınıza biz de geliyoruz. Fâsıklar da geliyor. Ne olaydı ümmehât-
ı mü’minîne hicâb ile emr buyursaydınız. Hemen Allahü
teâlâ azze sânühü hazretleri hicâb âyetini inzâl etdi. 3– Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ba’zı hanımları birbirleri
arasında nizâ’ etmisler idi. Bu hâdiseyi isitip, Onlara vardım.
Böyle yapıp, Resûlullahı üzerseniz, Allahü teâlâ, kendi
Resûlüne sizden hayrlı hâtunlar verir, dedim. Hemen Allahü
teâlâ; meâl-i serîfi, (Resûlüm, eger sizi bosarsa, Onun Rabbi, sizi
pek yakında, sizden hayrlı hanımlar ile degisdirir...) olan Tahrîm
sûresi besinci âyetini gönderdi.
Elliüçüncü Menâkıb: Yine Imâm-ı Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Meâlim-üttenzîl)de sûre-i Bekarada; meâl-i serîfi
– 148 –
(Senden içki ve kumarı sorarlar ise, onlara de ki, ikisi de büyük
günâhdır ve insanlara menfe’atleri vardır. Günâhı, zararı,
fâidesinden büyükdür, çokdur) olan ikiyüzondokuzuncu
âyet-i kerîmenin tefsîrinde, beyân buyurmuslardır ki, bu âyet-i
azîme nâzil oldu. Ömer bin Hattâb ve Mu’âz bin Cebel ve ensârdan
bir ferd “radıyallahü teâlâ anhüm” Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine geldiler. Dediler ki,
yâ Resûlallah! Bize içki ve kumar hakkında fetvâ ver. Zîrâ içki,
aklı gidericidir. Kumardan murâd kârdır. Malın yok olmasına
sebeb oluyor. Hemen Allahü teâlâ azze sânühü bu âyet-i
kerîmeyi inzâl buyurdu. Cümlenin kavli ki içkinin kötülügü
hakkında müfessirlerin beyân buyurdukları üzere budur ki,
muhakkak ki, Allahü tebâreke ve teâlâ içki hakkında, Mekke-i
Mükerremede dört âyet-i kerîme gönderdi. Meâl-i serîfi, (Size
hurma ve üzümden elde edilenleri içiririz. Iste bunda da aklını
kullanacak bir kavm için bir alâmet vardır) olan Nahl sûresi
67.ci âyet-i kerîmesi, bunlardan biridir. Müslimânlar o sıralarda
içki içerler idi. Müslimânlara halâl idi. Sonra, Ömer ve
Mu’âz “radıyallahü anhümâ” içki ve kumarın hükmünü sordu.
Bekara sûresi 219.cu âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, muhakkak
Allahü teâlâ önce büyük günâhdır buyurmakla, içkinin harâmlıgına
isâret etdi. Sonra, insanlara fâideleri vardır buyurmakla,
içkinin halâllıgına isâret etdi. Bu âyet-i kerîmenin nüzûlünden
sonra, Eshâb-ı kirâmın ba’zısı büyük günâh buyuruldugu
için, içkiyi terk etdi. Ba’zısı insanlara fâidesi vardır buyuruldugu
için, terk etmedi. O sırada Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, birkaç sahâbeyi ziyâfete da’vet
etdi. Onlara içki getirdi. Içip, serhos oldular. Aksam nemâzı
oldu. Cemâ’at ile nemâz kıldılar. Imâm olan, (Kâfirûn) sûresini
okudu. Ikinci âyet-i kerîmedeki (Lâ) lafzını okumadı, terk
etdi. Allahü teâlâ bundan sonra meâl-i serîfi, (Ey îmân edenler!
Ne söylediginizi bilmeniz için serhos oldugunuz zemân nemâza
yaklasmayınız) olan Nisâ sûresinin kırkikinci âyet-i kerîmesini
gönderdi. Serhoslugu, nemâz vaktinde harâm kıldı. Bu
âyet-i kerîme nâzil olunca, bir kısmı temâmen içkiyi yasak etdiler.
Dediler ki, nemâza mâni’ olan seyde hayr yokdur. Bir
– 149 –
kısmı da, nemâz vaktinin hâricinde içerler idi. Hattâ bir kisi
yatsı nemâzını edâ etdikden sonra içki içer, sabâha kadar serhoslugu
giderdi. Sabâh nemâzını kıldıkdan sonra içenin ögle
nemâzında serhoslugu gider idi. Abbâd bin Sâmit bir ziyâfet
hâzırladı. Müslimânlardan birkaç kisiyi da’vet etdi. Sa’d bin
Ebî Vakkâs onların içinde idi. Abbâd ise, bir deve bası kızartmısdı.
Yidiler ve içki içdiler. Sonra basladılar nesebleri ile iftihâr
etmege ve si’rler söylemeye. Sa’d bir kasîde okudu ki, o
kasîde, kendi kavmi Kureysi medh ediyordu. Ensârdan ba’zıları
ile sert nizâ etdiler. Sa’d kalkıp, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîflerine varıp, ensâr
ile olan nizâlarını anlatdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” orada hâzır idi. Dedi ki, (Yâ Rabbî, bize içki hakkında
kesin emrini bildir.) Hemen Allahü teâlâ hazretleri meâl-i
serîfi, (Ey îmân edenler! Içki, kumar, putlar, kumar okları, pisdir,
seytân isidir. Bunlardan sakınınız ki, felâh bulasınız. Seytân
içki ve kumar ile aranızda düsmanlık, bugz meydâna getirmek
ister. Böylece Allaha ibâdetden ve bilhâssa nemâzdan
alıkoyar. O hâlde onlara artık son vermez misiniz!) olan Mâide
sûresinin 90-91.ci âyet-i kerîmelerini gönderdi. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Biz ona son verdik,
yâ Rabbî.)
Ellidördüncü Menâkıb: Yine Imâm-ı Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Meâlimüttenzîl)de sûre-i Bekaranın, meâl-i serîfi
(Kadınlarınız çocuk yetisdiren tarlanızdır. O hâlde tarlanıza dilediginiz
gibi varın...) olan 223.cü âyet-i kerîmesinin tefsîrinde
beyân etmisdir. Bize Ebû Sa’îd Ahmed bin Ibrâhîm Süveyhi haber
verdi. Ona Ebû Ishak Sa’lebi, ona Abdüllah bin Hâmid Isfehânî,
ona Muhammed bin Ya’kûb, ona ibnil Münâdî, ona Yûnüs,
ona Ya’kûb Kumî haber verdi. O Ca’fer ibni Mugayreden
rivâyet eder. O Sa’îd bin Cübeyrden, o Ibni Abbâsdan “radıyallahü
anhümâ” rivâyet eder. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-u serîflerine geldi ve dedi ki, yâ Resûlallah! Ben helâk
oldum. Habîbullah hazretleri buyurdular ki, nedir o sey ki,
seni helâk eyledi. Dedi ki, dün gece hanımım ile sünnete uygun
– 150 –
olmıyan bir seklde berâber oldum. [Rahl lügâtde devenin semerine
derler. Bu makâmda rahlin tahvîlinden murâd, avreti
ile sünnete uygun olmıyan seklde muvâka’a etmekdir. Ya’nî,
ehlimle sünnete uygun olmıyarak yakın oldum, demekdir.] Resûl-
i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri aslâ
cevâb vermedi. Allahü teâlâ hazretleri o vakt bu âyet-i kerîmeyi
inzâl buyurdu. (Bekara sûresi 223.cü âyet-i kerîmesi.) (Kadınlarınız
ile istediginiz seklde ve istediginiz zemân cimâ edebilirsiniz.
Yalnız livâta seklinde ve hayz zemânında yaklasmak
harâmdır.)
Ellibesinci Menâkıb: Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ
anh” sânı ile alâkalı inzâl olan âyet-i kerîmeler: Önce diyelim
ki, Onun sânını bildiren âyet-i kerîmeler Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine gönderilmisdir.
1– Bunlardan birisi; meâl-i serîfi (Ey Resûlüm! Cebrâîle düsman
olanlara de ki, ona düsmanlıga sebeb yokdur. O, Allahü teâlânın
emri ile Kur’ân-ı kerîmi senin kalbine, dahâ önce inen kitâblara
muvâfık olarak, mü’minleri hak dîne hidâyet ve Cennete
gireceklerini müjdeledigi hâlde indirdi. Bir kimse Allahü teâlâya,
Meleklerine, Peygamberlerine, Cebrâîle ve Mikâîle düsman
olursa, Allahü teâlâ kâfirlere düsmandır) olan Bekara sûresinin
doksanyedi ve doksansekizinci âyet-i kerîmeleridir. Bu
âyet-i kerîmelerin nüzûl sebebi su idi. Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” der ki, Ibni Suryâ adlı bir yehûdî, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
geldi. Çok delîller söyledi. Hüccetleri [delîlleri] bitdi. Dedi
ki, yâ Resûlallah! Gökden sana hangi melek gelir. Buyurdular ki,
Cebrâîl gelir. Dedi, eger Mikâîl gelse idi, sana îmân getirirdim.
Zîrâ Cebrâîl düsmanımızdır. Bizim ile çok düsmanlıklar etmisdir.
Bize kat’i düsmanlıgı o oldu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ bizim
Peygamberimize Buhtunnasar adlı kisi tarafından Beyt-ül-mukaddes
harâb olsa gerekdir diye vahy etdi. Peygamberimiz de bize
haber verdi. Biz de, Buhtunnasârı katl edecek kuvvetli bir kisiyi
bulduk. O vakt Cebrâîl aleyhisselâm gelip, onu katl olunmakdan
kurtarmıs. O merde demis ki, eger Hüdâ-i Rabbil âlemîn
irâde etmis ise, sizi onun üzerine musallat etmez. Eger irâ-
– 151 –
de etmemis ise ne sebeb ile onu katl edersiniz. O merd [yigit] de
bu sözü ondan kabûl edip, geri dönmüs. O vaktden beri Cebrâîli
düsman tutarız. Bir kerre de dediler ki, onların Cebrâîl ile
düsmanlıklarına sebeb odur ki, inançlarınca, Cebrâîl aleyhisselâma
demislerdi ki, Peygamberligi bize getir. O gayriye götürmüs.
Imâm-ı Süddî der ki, Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin bir âdeti var idi. Gidip-geldigi yolu yehûdîlerin
toplandıgı yere ugrardı. Varıp, onların yanına girerdi. Onların
sözünü dinlerdi. Onlar ile konusurdu. Onlar, yâ Ömer! Biz
seni Muhammedin eshâbının hepsinden çok severiz. Zîrâ onlar
gelip-geçerken, bizim üzerimizden geçerler. Bizi rencîde ederler.
Sen bizi incitmezsin. Hattâ dersimizi dahî dinlersin. Seni
onun için severiz, derler idi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Allahü teâlâ hakkı için ki, ben sizin yanınıza
dost olmak için gelmem. Size birseyler sormamdan maksad, hâsâ
ki dînimden sübhem oldugundan degildir. Süâlime sebeb
odur ki, sirkinizin aslını iyice ögreneyim. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sânındaki eserlerini ve burhânlarını
ve ni’metlerini [üstünlüklerini] sizin kitâblarınızda çok
görürüm. Siz bedbahtlıgınızdan ve kötü düsünceli oldugunuzdan
îmân getirmezsiniz. Dediler ki: Yâ Ömer! Hazret-i Muhammede
devâmlı hangi melek gelir. Hazret-i Ömer buyurdu: Cebrâîl
aleyhisselâm gelir. Dediler; biz Cebrâîli sevmeyiz. Muhammedi
bizim sırlarımıza muttâli’ eder. Bir yere gelen azâbı veyâ
kıtlıgı veyâ yıldırımı Cebrâîl getirir. Mikâîl iyidir ki, sulhu, emniyyeti
ve bol ni’meti getirir. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu: Ey bîçâreler! Siz Cebrâîl aleyhisselâmı bilirsiniz
ve Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
inkâr mı edersiniz. Ben sehâdet ederim o kimseye ki, hazret-i
Cebrâîli düsman tutar, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
düsmanı olur. Oradan Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine geldi. Cebrâîl aleyhisselâm
ondan önce gelip, yukarıda bahs edilen âyet-i kerîmeyi getirmisdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
hazret-i Ömere okuyup, buyurdu ki, (Yâ Ömer! Senin Rab-
– 152 –
bin sana muvâfakat etdi). Hazret-i Ömer sâd olup, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerine sükr etdi. Buyurdu ki; bundan sonra,
kendimi dîn-i islâm üzerine tasdan katı buluyorum.
Isâret: Sübhânallah. Yehûdîler, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı,
bizim dînimiz vilâyetinin izzeti onun sebebi ile harâb olmusdur,
diye düsman tutarlar. Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri
buyurur: Cebrâîl her ne yaparsa, bizim emrimiz ile yapar. Râfizîler
ve mübtedi’ler [bid’at sâhibleri], Ebû Bekri ve Ömeri “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini niçin düsman tutarsınız.
Onlar, hilâfet hazret-i Alînin hakkı idi, ondan aldılar; diye düsman
tutarlar. Bu sözleri yalandır ve bühtândır. Zîrâ eger onun
hakkı olsa idi, kendileri alırdı. Ey yehûdî! Sen Cebrâîli düsman
tutarsın. Biz onu dost tutarız. Eger sizin helâk ve azâbınız, Cebrâîlin
elinde oldu ise, kâfirlerin helâk olması lâyıkdır. Bizim Resûlümüzün
zaferi, nusreti Cebrâîl ile oldu. (Rabbiniz size nisânlı,
bes bin melek ile imdâd edecekdir). [Âl-i imrân sûresi 125.ci
âyet-i kerîme meâli.] Yâ Râfizî! Siz Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini düsman tutarsınız. Biz dost
tutarız. Sizin helâkınız onların sebebi ile olursa, lâyıkdır. Islâmiyyetin
nusreti onlar sebebi iledir. (Onlar gayba îmân ederler!)
(Ey Habîbim! Sana, Allah ve mü’minlerden sana tâbi’
olanlar yetisir!) [Enfâl sûresi 64.cü âyet-i kerîme meâli.]
2– Bir âyet-i kerîme de sudur: Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, dinde gayret sâhibi, merd bir zât-ı serîf
idi. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
harem-i serîflerinde, bir gün dedi ki, ne olaydı, emr geleydi
de, Resûlullahın se’âdethânelerine destûrsuz girmeselerdi.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazret-i Ömerin sözüne muvâfık
bu âyet-i kerîmeyi gönderdi. (Ey îmân edenler! Resûlümün evine
yemege da’vet olunmaksızın ve vaktine bakmaksızın girmeyin.)
[Ahzâb sûresi 53.cü âyet-i kerîme meâli.] Ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” buyurdular ki, bu âyet-i kerîme bir
grub hakkında nâzîl olmusdur. Onlar Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ta’âmı vaktini gözleyip, o
vaktde varıp, Resûlullahın yanında otururlar idi. Ta’âm gelir
yirler idi. Sohbet ederlerdi. Dısarı gitmezlerdi.
– 153 –
3– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir hizmetçisini,
hazret-i Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” çagırması için
gönderdi. Kaylûle vakti idi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
uyumusdu. O hizmetçi bagırdı. Uyanmadı. Kapıyı açıp,
içeri girdi. Hazret-i Ömerin teninden bir mikdâr açılmısdı. O
hizmetçi hemen dısarı çıkdı. Dedi ki, ey Allahım, Ömeri sen
uyandır. Bir kerre dahâ bagırdı. Hazret-i Ömer uyandı. Hizmetçinin
içeri girip, açılan yerini gördügünü anladı. Üzüldü. Ne
olaydı, sabâh vakti ve kaylûle vakti ve aksam vakti, bu üç vaktde,
halk evlerinde uyurlar. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
buyruk nâzil olsaydı da, birbirinin evine izn ile girselerdi.
Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” sözüne muvâfık Allahü
teâlâ bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. (Ey îmân edenler! Sizin
mülk-i yemîninizde olan kız, erkek, köle ve hür çocuklarınızdan,
bülûg çagına ermiyenler, üç vaktde yanınıza girerken, izn
istesinler. Zîrâ sabâh nemâzından önce, ögle vaktinde ve yatsı
nemâzından sonra örtünmeniz zor olur. [Elbiseler degisdirilir.]
Bu üç vaktin dısında, birbirinizin yanına girmenizde size, hizmetçi
ve çocuklarınıza günâh yokdur. Allah size hükm âyetlerini
böylece bildiriyor. Allah sizin hâlinizi bilir. Ve islâmiyyetin
hikmetini icrâ eder. Çocuklarınız bülûg çagına erisince, onlardan
önce bâlig olanların izn istedigi gibi her vaktde izn istesinler.)
[Nûr sûresi 58.ci âyet-i kerîme meâli.]
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” uyumus idi. Hizmetçinin bagırması
ile uyanmadı. Avret yerini gördü. Uyanmadı. Uyanınca
üzüldü. Biz gâfiller, bu kadar âsî ve bîçâre [çâresiz] kullarız. Allahü
teâlâ çagırıyor, uyanmıyoruz. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” çagırıyor, uyanmıyoruz. Melekler dâimâ günâhlarımızı
görüyor. Uyanmıyoruz. Allahü teâlâ hazretleri hergün,
gafletden uyansınlar diye, binlerce günâhımızı görür, örter.
Nicelerini afv eder, yine korkmuyor, uyanmıyoruz.
Nükte: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
gönlünün gamlanmasından dolayı bu üç vaktde, bütün çocukları,
Allahü teâlâ anadan ve babadan geri tutmusdur. Kıyâmet
gününde âsîlerin gönlünün gamından dolayı, ayrılık atesini gönüllerden
uzak tutması acâib degildir.
– 154 –
4– Mekke-i mükerreme ileri gelenlerinden bir cemâ’at, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine ugradılar.
Bakdılar ki, meclis-i serîflerinde Suheyb-i Rûmî ve Habbâb
bin Erat ve Bilâl-i Habesî ve Ammâr bin Yâser ve Selmân-ı Fârisî
oturmuslar “radıyallahü teâlâ anhüm.” Bunlar, üzerinde
yün elbise bulunan fakîr sahâbîler idi. O cemâ’at dediler ki, ey
Muhammed! Râzı oldun mu, bir gruba ki, senin etrâfında oturmuslardır.
Biz gelelim, onlar ile oturalım mı? Hâlbuki bunlar
bizim kullarımızdır [kölelerimizdir], hizmetçilerimizdir, câriyelerimizdir.
Bunları kendinden uzak tut. Tâ ki, biz sana tâbi’ olalım.
Bir rivâyetde gelmisdir ki, dediler, yâ Muhammed! Sen sedirde
otur. Biz senin etrâfında oturalım. Onları uzak oturtup,
bizler onların yününden ve hırkalarından râhatsız olmıyalım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Mü’minleri kendi yanımdan uzaklasdıramam). Onlar da dediler
ki, bize ayrı meclis ile toplantı yap. Bizim senin yanındaki fazîletimizi
bilsinler. Onlar ile berâber olmamız, bize ar olur.
Kavmimiz bizi bunlar ile oturmus görmesin. Biz gelince onlar
meclisden kalksınlar. Onlar gelince biz kalkarız. Sen yine onlar
ile oturmaya devâm edersin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu: (Peki!), Onlar dediler ki, bu cümle üzerine
bize bir nâme yaz. [Ya’nî bir kâgıda yaz.] Server-i kâinât kâgıd
istedi. Nâme yazmak için Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
çagırdı. Allahü teâlâ hazretleri, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm
hazretleri ile bu âyet-i kerîmeyi gönderdi: (Sabâh-aksam
Rabbine ihlâs ile düâ eden kimseleri yanından uzaklasdırma.
Müsriklerin îmâna gelme hesâbı senden, senin hesâbın da onlardan
sorulmaz! Kâfirler îmâna gelsinler diye mü’minleri yanından
kovarsan zâlimlerden olursun!) [En’âm sûresi 52.ci
âyet-i kerîme meâli.] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yazıyı yazmadı.
Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki: Resûlullah,
mescidin bir kösesinde oturmusdu. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize okudu:
(Âyetlerimize inananlara selâm ver ve de ki, Rabbiniz size rahmet
etmegi üzerine almısdır. Sizden biriniz, zararını düsünme-
– 155 –
den bir günâh islese, sonra bir dahâ yapmıyacagına azm ederek
tevbe etse, hâlini düzeltse, Allahü teâlâ onun günâhını bagıslar.
Ve tevbesini kabûl etmekle rahmet eder.) [En’âm sûresi 54.cü
âyet-i kerîme meâli.] Resûlullah o seklde oturur idi ki, bizim
dizlerimiz mubârek dizlerine degerdi. Kalkmak isterler idi. Evvelâ
biz kalkardık. Resûlullahı oturur seklde bırakırdık. Sonra
o kalkardı. Buyurdu ki, Allahü teâlâya sükrler olsun ki, beni öldürmezden
evvel, bana emr etdi ki, (müslimânlardan bir grub
ile berâber bulunmaga sabr et.)
Ikrime “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Kureysden bir tâife
geldiler. Ebû Tâlibin yanına varıp dediler: Halk bizi Muhammed
ile oturur görürler ise, onlar da ona mutî’ olurlar. Ondan
sonra bizi o kullar [köleler] ile oturur görürler ve bizi kötülerler.
Var Muhammede söyle ki, onları yanından uzak etsin. Biz
de Ona îmân getirelim. Sonra Ebû Tâlib bu haberi Ona götürdü.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü anh” dedi ki, böyle eyle yâ
Resûlallah, görelim dediklerini yaparlar mı ve sözleri üzere dururlar
mı. Bunun üzerine bu âyet-i kerîmeler nâzil oldu. [En’âm
sûresi 52, 53, 54.cü âyet-i kerîmeleri.] Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bu âyet-i kerîmeleri isitdigi gibi, geldi, özr diledi. Söyledigi
sözlerden pismân oldu. Allahü teâlâdan hitâb-ı izzet geldi ki,
yâ Muhammed! Benden Ömere selâm eyle ki, senin menzilin
ve merteben bizim katımızda yüksekdir. Bu kadar zelle ile kendi
dergâhımdan seni red etmem. Senin özr dilemege gelecegini
bildigim için, selâmımı önce gönderdim. O yerdeki senin günâhını
yazdım. Özrden evvel rahmetimi mukâbilinde yazdım.
Onun ile olan baglılıgımız çok kuvvetlidir. Zelle ile kesilmez,
buyurdu.
(Isâret): Hak sübhânehü ve teâlâ bu âyet-i kerîmede, Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini bes def’a andı [zikr etdi].
(Sana geldigi vaktde), (Îmân getirmek), (günâh islemek),
(Tevbe etmek), (Hâlini islâh etdi). Allahü tebâreke ve teâlâ,
hazret-i Ömeri bes nesne ile yâd etdi [zikr etdi]. (Selâmün aleyküm)
diyerek selâm etdi. (Sizin Rabbiniz vâcib kıldı), buyurarak
haber verdi. (Kendi nefsi üzerine rahmet etmegi), buyurarak
rahmet etdi. (Cehâlet ile bilmiyerek günâh isledi), diyerek
– 156 –
günâhdan ma’zûr tutdu. (Allah afv edici ve tevbeyi kabûl etmekle
rahmet edicidir), buyurarak afv etdi.
(Nükte): Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir günâh
isledi. Özr diledi. Allahü teâlâ, onunla böyle mu’âmele eyledi.
Hazret-i Ömerin dostları isitsinler ki, sâd olsunlar. Allahü teâlâ
dostlarını Ömere ortak eyleyip, bizim üzerimize selâm söyledi.
Ve rahmetine ortak etdi. (Rahmetim herseyi içine almısdır) buyurdu.
Meleklerini gönderdi. (Melekleri gönderdik) buyurmusdur.
Özrünü kabûl etdi. (Allah kullarının tevbesini kabûl eder)
buyurmusdur. Magfiret etdi. (Ey Resûlüm! Nefslerini isrâf
eden kullarıma, Allahın rahmetinden ümmîd kesmemelerini
söyle!) buyurmusdur.
5– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Uhud cenginde Ebû Süfyân
henüz müslimân olmamıs iken bize dedi ki, (bizim uzzamız
var, sizin uzzanız yokdur.) Ömer ibnül Hattâb cevâb verip, buyurdu
ki, (bizim mevlâmız var, sizin mevlânız yokdur). Allahü
teâlâ hazretleri Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
kavline muvâfık bu âyet-i kerîmeyi gönderdi. (... Mü’minlerin
yardım görmesi ve kâfirlerin kahr olması, Allahü teâlânın
mü’minlere velî olması ve yardım etmesidir. Kâfirlerin mevlâsı,
onların azâbını men’ eden bir yardımcıları yokdur.) [Muhammed
sûresi 11.ci âyet-i kerîme meâli.] Bu âyet-i kerîme, ehl-i
Mekkenin îmân getirmiyenlerini korkutucu ve tehdîd edici mâhiyyetdedir.
6– Diger bir âyet-i kerîme sudur. Münâfıklardan Abdüllah
bin Ebî Selül hasta oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” iyâdetine [hasta ziyâretine] vardı. Ibni Ebî Selül, Habîbullah
hazretlerine dedi ki, ben öldügüm zemân nemâzımı kıl.
Kabrim üzerinde dur. Bana düâ et. Kendi kaftanını kefen et.
Sonra Ibni Ebî Selül öldü. Resûlullah hazretleri diledi ki, nemâzını
kılsın. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Onun üzerine nemâz mı kılacaksın. Hâlbuki o sana böyle böyle
isler etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu: Elini benden kaldır. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” de; gitme, dedi. Habîb-i ekrem yine o cevâbı verdi.
– 157 –
Üçüncü kerre, Server-i âlem buyurdu ki, eger bilse idim ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ rahmet eder. Yetmis kerre Allahü teâlâ
hazretlerinden ona istigfâr ederdim. Zîrâ ben istigfârda muhayyer
kılındım. Sonra, mubârek gömlegini kefen yapıp, kabre
koydu. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” der ki, bu hâlde ben hayretde
kaldım. Allahü teâlâ ben kulunun kavline muvâfık su
âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu: (Münâfıklardan ölen kimselerin
nemâzını kılma. Kabri üzerinde durma. Çünki onlar, Allaha ve
Resûlüne îmân etmeyip, münâfık olarak öldüler.) [Tevbe sûresi
84.cü âyet-i kerîmesi meâli.] Resûl-i ekrem hazretleri bu âyet-i
kerîmeden sonra, hiçbir münâfık üzerine nemâz kılmadı. Kabri
üzerine durmadı. Ya’nî, ey benim Resûlüm! Düâ etme ki, eger
düâ etsen, icâbet etmesem, senin sânına noksanlık olur. Eger
icâbet etsem benim hikmetime lâyık olmaz. Kıyâmet gününde
ben derim ki, ey benim Resûlüm! Sen sefâ’at eyle, tâ ki, ben bagıslayayım.
Eger sefâ’at etmez isen, senin hasmetine uygun olmaz.
Eger rahmet etmesem benim keremime naks olur. Sen sefâ’at
et. Tâ ben bagıslayayım.
7– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”, Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
hakkında, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ile mesveret
etdi. Buyurdu ki, yâ Ömer! Sen hazret-i Âise hakkında söylenenlere
ne dersin. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki, yâ Resûlallah! Bir dahâ bu sözü dinlemeyiniz. (Bu büyük
bir iftirâdır.) Bu sözü söylemek ve kalbine getirmek kimsenin
haddi degildir. Hazret-i Âise pâk ve pâkizedir. Onlar ehl-i
îmândır. Allahü teâlâ hazretleri, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” kavline uygun bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu:
(Onu isitdiginizde, niçin bize o sözü söylemek yakısmaz! Yâ
Rabbî! Seni tenzîh ederiz. Bu Server-i âlemin hanımına atılan
büyük bir iftirâdır, demediniz!) [Nûr sûresi 16.cı âyet-i kerîme
meâli.]
8– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Allahü tebâreke ve teâlâ
Âdem safîyullahın “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
zürriyyeti sânında bu âyet-i kerîmeyi irsâl buyurdu: (Biz insanı
(Âdemi) muhakkak ki çamurun hulâsasından yaratdık. Sonra,
– 158 –
Âdemin neslini saglam bir yerde (rahîmde) bir nutfe (az bir su)
yapdık. Sonra, o nutfeyi kan pıhtısı hâline getirdik. Ondan sonra,
kan pıhtısını bir parça et yapdık. O et parçasını da kemikler
hâline çevirdik. Kemiklere de et giydirdik. Sonra, ona baska
bir yaratılıs (rûh) verdik. Bak ki, sekl verenlerin en güzeli olan
Allahın sânı ne kadar yücedir.) [Mü’minûn sûresi oniki, onüç,
ondördüncü âyet-i kerîme meâlleri.] Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu âyet-i kerîmeyi okudu. Hayretde kaldı. (Kudreti
ve hikmeti sebebi ile Allahü teâlânın sânı büyükdür. Kudretlilerin
en güzelidir) dedi. Hazret-i Ömerin buyurdugu gibi,
âyet-i kerîme indi.
Bu zikr etdigim âyet-i kerîmeleri Kur’ân-ı azîmüssân tefsîrlerinden,
kudretim yetdigi kadar aldım. Bundan sonra o haberleri
zikr edelim ki, hocalarımızdan ve üstâdlarımızdan isitdik.
Insâallahü teâlâ.
Ellialtıncı Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkındaki
hadîs-i serîfler.
1– Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu:
Kıyâmet günü dîn-i islâm mahsere güzel sûretde ve süslenmis
olarak gelir. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu durumu
bilir iken, sorar ki, sen kimsin. Islâm der ki, yâ ilâhel âlemîn!
Ben islâmım. Allahü teâlâ buyurur. Bunu Cennete iletin. Islâm
der ki, yâ ilâhel âlemîn. Beni azîz tutup, ikrâm eden kimseleri,
azîz tutup, ikrâm etmedikçe, bana yardım edenlere yardım etmeyince
ve bana yer verenlere, yer vermeyince, ben Cennete
gitmem. Allahü teâlâ emr eder ki, var o kimseleri getir ki, seni
azîz tutmusdur. Ve sana nusret etmisdir. O vakt islâm gelip,
halkın safları arasında gezer. O sırada Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini görüp, elinden tutup, seslenir (bagırır) ve der
ki, Ilâhî! Bu o kimsedir ki, beni herkesin sürdügü zemân, bana
kendi yanında yer veren, kabûl eden, azîz tutandır. Halk beni o
vakt red etdiler. Bu kimse bana nusret [yardım] etdi. Halk beni
kendilerinden uzak etdiler. Bu zât beni azîz etdi. O vakt halk
beni zelîl etdiler. Allahü tebâreke ve teâlâ buyurur: Onu Cennete
ilet. Islâm der ki, yâ Rabbel âlemîn! Tâ kıyâmete dek, her
– 159 –
kim (hazret-i Ömeri sever) beni sever, onları da Cennete iletmeyince
bunu iletmem. Allahü teâlâ ve tekaddes kabûl buyurur.
Öyle yap! Islâm mahserde safların arasında dolanır. Her
kim ki, hazret-i Ömeri sever. Onun elini tutup, hazret-i Ömer
ile Cennete iletir.
2– Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet eder. Buyurdu: Yâ
Ömer! Cebrâîl “aleyhissalâtü vesselâm” benim yanıma geldi.
Dedim, yâ Cebrâîl! Bana, Ömer bin Hattâbın göklerdeki fazîletinden
haber ver. Dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü aleyhi
ve sellem”! Ömerin göklerdeki fazîletlerinden ve menâkıbından
eger sana haber verirsem, hazret-i Nûh alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâmın ömrünce ki, kavmi yanında bin seneden
elli sene eksikdir, henüz fazîletlerini söylemege kâdir olamam.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurur: (Korkunuz! Ömerin hısmından ki, o gadablı olunca,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ondan ötürü gadablı olur.)
3– Sa’îd bin Cübeyr, Ibni Abbâsdan “radıyallahü teâlâ anhüm”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurur ki: Cebrâîl aleyhisselâm benim yanıma
geldi ve dedi ki: Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes
hazretleri buyurdu ki, Ömere benden selâm et! Ona haber ver
ki, Onun rızâsı benim hükmümdür. Onun hısmı benim adlimdir.
4– Gudayf bin Hâris “radıyallahü anh” rivâyet eder. Bir
genç, Ebû Zer-i Gıfârînin “radıyallahü anh” yanına geldi. Ebû
Zer hazretleri o gence dedi ki, benim için Hak Sübhânehü ve
teâlâdan istigfâr et, afv edilmemi iste. O genç dedi ki, yâ Ebâ
Zer! Sen hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
sohbetinde bulunmussun. Ben senin nasıl afv olunmanı isterim.
Ebû Zer; “olsun, iste” dedi. Genç dedi, bana haber ver
ki, ben de ne hayrlı isâret gördün ki, benim düâmı ve istigfârımı
istersin. Ebû Zer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki; Bundan
dolayı ki, sen hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” önünden
geçiyordun. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu iyi gençdir, buyurdu.
Ben ki, Ebû Zer’im. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
– 160 –
ve sellem” hazretlerinden isitdim ki, buyurdu: (Allahü teâlâ,
dogru sözü, Ömerin dili üzerine koymusdur.)
5– Ya’lâ bin Ziyâd rivâyeti ile, hazret-i Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Bir vakt hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Ebû Zer hazretlerinin elini tutup, sıkdı. Ebû Zer,
elimi bırak, incitdin, yâ islâmın kilidi, dedi. Hazret-i Ömer, yâ
Ebâ Zer, bu söyledigin nasıl bir sözdür. Ebû Zer dedi ki: Yâ
Emîr-el mü’minîn, aklında mıdır (hâtırlar mısın), falan vakt,
falan günde ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: Eger aranızda yayılacak fitnelerden korkuyor
iseniz, Ömerin bereketi ile onlar size erismez. Yâ Ömer,
sen islâmın kilidisin.
6– Hazret-i Enes “radıyallahü teâlâ anh” haber verdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Ömerin yüzüne
bakıp, güldü ve buyurdu. Yâ Hattâb oglu! Bilir misin niçin
tebessüm etdim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”,
Allahü teâlâ ve Resûlü bilir, dedi. Se’âdetle buyurdu: (Ondan
dolayı güldüm ki, Allahü teâlâ, Arefe gecesi Arafatda bulunanlara
inâyet nazarı ile nazar etdi. Sana husûsî olarak nazar
etdi.)
7– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ ve ebîhâ” hazretlerinin
rivâyeti ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki: (Meclislerinizi Ömer bin Hattâbı anarak zînetlendiriniz!)
8– Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu.
Sâlihler zikr olundugu zemân, siz Ömerin zikri ile olun.
Zîrâ biz ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” eshâbıyız.
Hepimiz sekîne ve ârâmın Ömerin dili üzerine olduguna,
ittifâk etmisiz.
9– Mubârek bin Fudâle, Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu: (Insan oglundan baskası, kendisi gibi bin
kimseden dahâ kıymetli olamaz. Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
ise bin mislinden dahâ hayrlıdır.)
10– Huzeyfetebni Yemândan “radıyallahü anh” rivâyet edil-
– 161 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:11
misdir. Islâm, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” zemânında
makbûl kimseye benzer idi ki, yakınlıgı artardı. Ömerden
“radıyallahü anh” sonra islâm, arkasını dönmüs kimseye benzerdi.
Uzaklıgı artardı.
11– Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
rivâyeti ile gelmisdir. Dedi ki: Üç kimsenin firâseti gâyet iyi
oldu. a) Mısr azîzinin firâseti. Hazret-i Yûsüf aleyhisselâm hakkında
firâset edip, kendi zevcesine dedi ki, bunu mükerrem tut.
Olur ki, ondan bize menfâ’at erisir. b) Suayb aleyhisselâm hazretlerinin
kerîmesinin firâseti ki, hazret-i Mûsâ aleyhisselâm
da’vete gelmisdi. Babasına dedi ki, yâ baba. Onu ücret ile tut.
Kavî ve emîndir. c) Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin firâseti ki, kendinden sonra, hilâfeti
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine verdi ki, onda
adâlet fehm etdi. Bir gün hazret-i Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh” dısarı çıkdı. Üzerinde çok güzel bir elbise vardı.
Bu elbiseyi bana kardesim, dostum, sâdıkım ve safiyyim
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” giydirdi, buyurdu.
12– Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu:
(Eger benden sonra Allahü teâlâ Peygamber gönderse
idi, Ömeri gönderirdi. Allahü tebâreke ve teâlâ iki melek ile
ona kuvvet vermisdir. Bunlar ona kuvvet verir. Ondan bir hatâ
meydâna gelecek olsa, ondan döndürürler. Dogrusunu yapdırırlar.)
13– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü anhümâ” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Insanlar birsey söyledi. Ömer de o husûsda bir
sey söyledi. Ömerin kavline muvâfık olarak Kur’ân-ı azîmüssân
nâzil oldu.)
14– Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti ile gelmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benden sonra, Allahü teâlânın müsâfeha etdigi,
ya’nî yakın oldugu kimse, Hattâb ogludur. O kimse, Hak sübhânehü
ve teâlânın kudreti ile elini tutdugu, feryâdına erisdigi,
selâm verdigi, Cennetine koydugu kimsedir. O Ömer bin Hat-
– 162 –
tâbdır. Bu makâmda yakınlık mekân ile olmaz. O yakınlıgı Allahü
teâlâ ve ben bilirim. Ona bir kerâmet ve bir ni’met verir ki,
baskalarına bu mertebe ve yükseklik olmaz.)
15– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri;
(Seytân Ömeri gördügü vakt, Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
heybetinden yüzü üzerine düserdi) buyurdu.
16– Fadl bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Ömer bin Hattâb benimledir. Ben Ömer bin Hattâb
ileyim. Benim vefâtımdan sonra, Hak sübhânehü ve teâlâ
Ömer iledir. Her nerede olursa olsun, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin hıfz ve emânında olur.)
17– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Ömerin müslimân oldugu gün, Cebrâîl aleyhisselâm benim
üzerime nâzil oldu. Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
müslimân oldu diye meleklerin birbirine müjde verip, sâd olduklarını,
bana haber verdi.)
18– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Yâ
Ömer ibnül Hattâb! Sen benim ümmetim üzerine berekâtsın.
Allahü tebâreke ve teâlâ senin sânında göndermisdir. Nâfile
ibâdetlerden, zikr ve Kur’ân-ı kerîm okumagı gündüz kaçırdıklarını
gece, gece kaçırdıklarını gündüz kazâ et.)]]> ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfe iken, bir bayram günü, bütün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” evlâdlarına hâllerine uygun olarak,
bayramlık elbiseler aldılar. O bayramda, hazret-i Ömerin “ra-
– 129 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:9
dıyallahü teâlâ anh” çocugunun elbisesi eski idi. Diger çocukların
elbiseleri yeni idi. Çocukluk sebebi ile olacak ki, onunla
bir mikdâr istihzâ etdiler. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” oglu kendisi ile istihzâ etdiklerini anlayınca, aglıya aglıya
babasının huzûruna geldi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oglunu aglar seklde görünce, sebebini sordular. O da çocuklar
ile arasında geçen hâdiseyi babasına anlatdı. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” da oglunu böyle mahzûn ve gamlı
görünce, kalbden acıyıp, sefkat ve merhametinden, beytülmâl
emînini huzûruna çagırdı. Dedi ki, iyd-i serîf [bayram] gelmekde
olup, herkes çocuklarına yeni elbise aldılar. Bizim oglumuzun
elbisesi eski olmakla, diger çocuklar istihzâ etmisler.
Aglıya aglıya bana geldi. Ben de hâlini görünce, zarûrî olarak
sefkat ve merhametimden dolayı, sizi da’vet eyledim ki, beytül-
mâldan bana ta’yin olunan gelecek aya âid olmak üzere bir
kaç akça veresin ki, buna bir elbise alayım. Beytül-mâl emîni
dedi ki, yâ Emîr-el-mü’minîn, gelecek aya kadar yasayacagınızı
tahkîk etdiniz mi [arasdırdınız mı] ki, hak etmeden önce,
benden hak etmediginiz paranızı istersiniz. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden
gayri kim bilir. Beyt-ül-mâl emîni dedi ki, yâ halîfe,
siz bilmedikden sonra, ülûfe almak size lâyık degil; bize de vermek
ma’kûl degildir. Hazret-i Ömer söyledigine pismân olup,
istigfâr eyledi. O emîni begenip, hayr düâ eyledi. Allahü teâlâ
hazretleri kemâl-i lütfundan hazret-i Ömerin ogluna da bir yol
ile teselli verip, her biri gönülleri hos olarak gitdiler. Ey
mü’min kardeslerim. Simdi gelin, insâf edin. Hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” adline ve hilmine ki, halîfe-i rûyi zemîn
iken, ogluna elbise alamayıp, beytül-mâldan birkaç akça istedikde,
beyt-ül-mâl emîni de bu yol ile mâni’ olduguna huzûrsuz
olmayıp, ayrıca düâ eylemisdir. Var kıyâs eyle ki, nasıl bir zât
imis.
Otuzüçüncü Menâkıb: Medîne ehâlisi anlasarak bir yere
toplandılar. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin adâletini
tecrübe etmek için anlasdılar. Aralarından bir yehûdî çıkdı.
Ben sizin müskilinizi hâl etmege muktedirim, dedi. Onlar da
buna ba’zı va’dlerde bulundular. Hazret-i Ömerin bir oglu var
– 130 –
idi. Bedenen çok za’îf kalmısdı. O yehûdî, kendisini hekîm tanıtıp,
hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” oglunun yanına
vardı. Hâlini ve hâtırını sordu. O da, za’îfliginden bir mikdâr hikâye
yolu ile sikâyet etdi. Mel’ûn yehûdî tebessüm ederek, bunun
ilâcı kolaydır, dedi. Bu da ilâcını istedi. Zîrâ kalblerinde kin
ve hîle yokdu. Yehûdî, önüne düsüp, odasına götürdü. Sonra
bir sürâhî serâb doldurup, serbetdir diye önüne koydu. Bu senin
derdine devâdır. Bunu içdigin gibi sıhhat bulursun, dedi. O
da sözünü hakîkat zan edip, serâb ne oldugunu görmedigi için,
o sürâhîdeki serâbı içip, serhos oldu. O yehûdînin güzel bir kızı
vardı. O kızı arz eyledi. Serâbın te’sîri ile serhos oldugundan,
kıza sâhib oldu. Bir zemândan sonra ayılıp, aklı basına geldikde,
yapdıgı islere pismân oldu. Nedâmet ile tevbe ve istigfâr
edip, evlerine geldi. Hikmet-i rabbânî, o kız hâmile olup, çocuk
dogdu. Sonra, mel’ûn yehûdî, bir çok yehûdîyi ve o çocugu yanına
alıp, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin yanına
getirdiler. Dediler ki, yâ halîfe, senin oglun, bizim kızımıza zorlıyarak
sâhib olup, bu çocuk hâsıl oldu. Biz bunu beslemege
mecbûr degiliz. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bunu
görünce, mubârek gönülleri perîsân olup, oglunu çagırdı ve bu
durumu sordu. Oglu da meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o ma’sûma beyt-ül-mâldan
nafaka ta’yîn eyledi. Sonra oglunu asagı alıp, dînin emri olan
sopayı vurdurmaga basladı. Sopa sayısı kırk oldugu zemân, Eshâb-
ı güzîn, Ömer “radıyallahü anh” hazretlerinin yanına gelip,
ricâ etdiler. Yâ halîfe, oglunuz hastadır, bu sekldeki sopaya tehammül
edemez. Ihsân eyle, bunun suçunu bize bagısla. Zîrâ
sesi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
sesine benzerdi. Eshâb-ı güzîn bunu, Ravda-i Mutahharaya götürüp,
yüksek ses ile Kur’ân-ı azîmüssânı okutup, kendileri dısarıdan
dinlerler idi. Hazret-i Habîbullahın hasretinden cigerlerini
daglarlar idi. Lutf eyle, sesi hurmeti için suçunu afv eyle diye,
ne seklde söylediler ise, iltifât eylemedi. Allahü teâlânın
hakkında hâtır olmaz. Âhıretde çekmekden, dünyâda cezâsını
bulmak iyidir, buyurdular. Altmıs degnek oldukda, babasına
çagırdı ki, yâ baba, bir ân mehil ver ki, azîz annemin yüzünü göreyim,
halâllik dileyeyim. Iltifât eylemeyip, yetmis sopa olduk-
– 131 –
da, çagırıp, yâ baba, iste ben ölüyorum. Mubârek yüzünü bana
göster, görün ki, hasret gitmiyeyim, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” mubârek yüzünü çevirip, gösterdi. Sopa sayısı
seksen oldukda rûhunu teslîm etdi. Hazret-i Ömere öldügünü
bildirdiler. Buyurdu ki, ölüsüne yirmi degnek vurun ki,
Hak emri yerini bulsun. Ondan sonra da yirmi degnek vurdular.
Yüz temâm oldu. Sonra techîz ve tekfîni yapıp, götürüp
defn eylediler. Sonra hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”,
acabâ babalık hakkını yerine getirip, seni kurtardım mı. Allahü
teâlânın huzûrunda hâlin nasıl oldu diye agladı. O gece Eshâbdan
birisi onu rü’yâda gördü. Sultân-ı kâinât “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîfinde oturup,
zevk ve sefâ ederdi. Bu sahâbîyi gördügü gibi, kalkıp, güle-güle
yanına geldi. Dedi ki, Allahü teâlâ babamdan râzı olsun ki,
atalık hakkını yerine getirdi. Allahü teâlâya hamd olsun ki, devâmlı
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hizmet-i serîflerinde olup, bir ân ayrılmıyorum. Dünyâ
kahrından kurtulup, zevk ve safâ içine düsdüm. Ertesi günü o
sahâbî gelip, rü’yâda gördügü hâli, hazret-i Ömere anlatdı.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” aglamagı bırakıp, Allahü
teâlânın inâyetine sükr secdesi eyledi “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”.
Otuzdördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin hilâfeti zemânında, bir gâzâdan çok mal getirmislerdi.
Bu malın besde birini hakkı olanlara taksîm ederken,
hazret-i Hasen bin Alî bin Ebû Tâlib “radıyallahü teâlâ anhümâ”
gelip, dedi ki: Yâ halîfe! Gazâ malından bana da bir
mikdâr ver. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ona bin dirhem
gümüs verdi. Sonra hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” geldi. O da istedi. Ona da bin dirhem gümüs verdi. Sonra,
hazret-i Ömerin kendi oglu, hazret-i Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anhümâ” gazâ malından istedi. Ona besyüz dirhem gümüs
verdi. Abdüllah “radıyallahü anh” dedi ki: Efendim, yetismis
yigit olan ve nice def’a gazâya gidip ve hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin önünde kılınç çekip,
nice baslar düsürmüsken, bana besyüz dirhem verirsin.
Hazret-i Hasen ile hazret-i Hüseyn ki, henüz tâze yigitlerdir.
– 132 –
Onlara biner dirhem verirsin. Bu lâyık mıdır? Hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki; yâ Abdüllah! Sen onlar
ile berâber mi olmak istersin? Onların, hazret-i Alî gibi babaları
vardır ve hazret-i Fâtımâ-tüz-zehrâ gibi, anaları vardır. Hazret-
i Fahr-i Âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” gibi dedeleri
vardır. Hazret-i Ibrâhîm gibi dayıları vardır ki, Ibrâhîm,
hazret-i Resûl-i ekremin ogludur. Hazret-i Ümm-i Gülsüm ve
hazret-i Rukayya “radıyallahü teâlâ anhünne” gibi teyzeleri
vardır. Hazret-i Ca’fer Tayyâr ve hazret-i Ukayl gibi amcaları
vardır. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” böyle söyledigini,
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” hazretleri isitdi. O büyük
zât buyurdu ki, Resûl-i Ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, (Ömer, Cennet ehlinin ısıgı ve islâmın nûrudur.)
buyurmus idi. Bunu bos yere buyurmamısdır. Böyle söyleyince,
hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ”, hazret-i Ömerin yanına varıp, Fahr-i âlem hazretlerinin
böyle buyurdugunu müjdelediler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” da divit ve kalem ve kâgıd getirip, bu hadîs-i serîfi
yazdı. Vasiyyet eyledi ki, vefât eyledigim vakt, bu kâgıdı benim
ile berâber defn ediniz ki, bana bu huccet kâfîdir. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” vefât etdikden sonra, o kâgıdı da
defn etdiler. Sabâh oldukda, hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” kabr-i serîfleri üzerinde, kudret kalemi ile yazılmıs bir
yazı buldular. O kâgıdda söyle yazılı idi. (Resûlullah dogru söyledi.
Alî, Hasen ve Hüseyn dogru söyledi. Ömer, Cennet ehlinin
ısıgı ve islâmın nûrudur). Bir rivâyetde, hazret-i Hasen ve
hazret-i Hüseyn gelip, müjdelediklerinde, hazret-i Ömer “radıyallahü
anh”, sahâbe-i güzînden bir cemâ’at ile yerinden kalkıp,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin kapısına gelip, kapıyı
çaldı. Hazret-i Alî dısarı çıkdı. Hazret-i Ömer, süâl buyurdular
ki, yâ Alî, sen Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden, (Ömer, ehl-i Cennetin sirâcıdır ve islâmın nûrudur)
diye isitdin mi? Hazret-i Alî de, evet dedi. Hazret-i Ömer,
dedi ki, simdi bana bunu yaz. Hazret-i Alî de mubârek eline kalem
alıp, yazdı: (Bu yazı Alînin Resûlullahdan “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”, Onun da Cebrâîl aleyhisselâmdan, Onun da
– 133 –
Allahü teâlâdan haber verdigi, Ömer Cennet ehlinin ısıgı ve islâmın
nûrudur, hadîs-i serîfi hakkındadır.) Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” o yazıyı alıp, evlâdından birine verdi ki,
ben vefât etdigimde, bunu kefenime sarasın. Bununla Allahü
teâlânın huzûruna çıkayım; buyurdu. Bir rivâyetde de, vefâtlarından
sonra, kabr-i serîfleri üzerinde bulunan, kudret kalemi
ile yazılan söyle idi: (Alî, dogru söyledi. Resûlullah, Cebrâîl,
ben dogru söyledik. En dogru söyliyen benim. Ömer Cennet
ehlinin ısıgı ve islâmın nûrudur.)
Otuzbesinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfeti zemânında, Sâriye hazretlerini, islâm askeri ile, bir
gazâya gönderdiler. Gazâ yapılacak yere varıp, bir dagın eteginde
konakladılar. Müslimânların mola verdikleri dagın arkasında
bulunan kâfirler, onları gâfil avlıyarak hücûm etmek istediler. O
sırada, hazret-i Ömer Medîne-i münevverede Cum’a günü minber
üzerinde, hutbe okurken, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
kemâli lutfünden, islâm askerine re’fetinden, hazret-i Ömerin
mubârek gözünden perdeyi kaldırdı. Aralarında bir aylık
mesâfe var iken, islâm askerinin düsmândan gafletini müsâhede
etdi. Yüksek sesle, üç kerre nidâ etdiler; (Yâ Sâriye el-Cebel-el-
Cebel). [Yâ Sâriye, daga, daga.] Allahü teâlânın kudreti ile hazret-
i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” o sesini, o hâl içinde bulunan
Sâriye hazretlerinin, mubârek kulaklarına isitdirdi. O ses
sebebi ile müslimânlar arkalarını daga verip, kendilerini emniyyete
aldılar. Asagıdan gelen düsmana gâlib gelip, onları hezîmete
ugratdılar. Hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” o günün
ve o sâatin târîhini koydu [Bir tarafa yazdı]. Hazret-i Sâriye, islâm
askeri ile muzaffer olarak ve ganîmetler ile döndü. O mâcerâdan
sordular. Sâriye o durumu açıklayıp, buyurdular ki, kâfirler
bize hîle yapıp, ansızın basmak istedi. Cum’a günü bir dagın
eteginde oyalanırken, bir ses isitdim ki, yâ Sâriye-el-Cebel, dedi.
Biz de daga arka verdik. Allahü teâlânın inâyeti ile, kâfirlere
gâlip olup, kâfirler hezîmete ugradılar. Ba’zı rivâyetde, bu
hâdise Nihâvend cenginde vâki’ olmusdur. Böyle beyân etmisler
ki, Nihâvend vilâyetinde bir karye [belde] vardır. O karyenin
adı Kandsihandır. Onun batısında bir dag vardır. O dagın
basında bir künbed [ocak] yapılmısdır. O künbedin orta yerin-
– 134 –
de hârâdan bir baca koymuslar idi. Hazret-i Sâriyenin mubârek
kulaklarına gelen ses o bacadan geldi. Hâlâ o bacayı teberrüken
güzel kokular ile kokularlar. Erbâbı ziyâret ederler.
Otuzaltıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” zemân-ı serîflerinde bir gün Medîne-i münevverede zelzele
oldu. Insanlar korkularından ızdırâba düsdüler. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kamçısı ile yere vurdu. (Allahü
teâlânın izni ile sâkin ol) dedikde, o vakt arz [yer] sâkin oldu.
Otuzyedinci Menâkıb: Yine hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” hilâfetleri zemânında, Medîne-i münevverede bir
yangın çıkdı. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahı teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretleri korku ile durumu hazret-i Ömere iletdiler.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir saksı parçası alıp,
üzerine yazdı ki, (Yâ nâr [ates], Allahü teâlânın izni ile sâkin
ol). Varıp onu atese bırakdılar. Allahü teâlânın izni ile sogudu.
Otuzsekizinci Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” hilâfetleri zemânınde bir melik elçi gönderdi. Elçi gelip,
hazret-i Ömerin serâyını sordu. Söyle zân etdi ki, sâir sâhlar
gibi, onun da serâyı vardır. Dediler ki, onun asla nesnesi
yokdur. Su ânda kendisi sehri muhâfaza için, gezmekdedir. Elçi
onun gitdigi mahalle dogru gitdi. Hazret-i Ömeri “radıyallahü
teâlâ anh” gördü. Toprak üzerine yatmıs. Kamçısını basının
altına koymus, uyuyordu. Elçi bu hâli görüp, hayret etdi. Dedi
ki, sark ve garb [dogu ve batı] ehli bu kisiden korkarlar. Bu
korku, bu sıfat üzerinedir. Gönlünden dedi; ben bunu, yalnız
buldum. Öldüreyim. Insanları, bunun korkusundan halâs edeyim
[kurtarayım]. Kılıncını kaldırdıgı ânda, Allahü teâlâ, yerden
bir arslan çıkardı. Bunun üzerine hamle eyledi. Korkusundan
kılıncı elinden bırakdı. Hazret-i Ömer bu hâlde uyandı.
Hiçbirseyden haberi yokdu. Elçiye, ne oldugunu sordu. Elçi de
hâdiseyi anlatdı ve müslimân olup, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” hizmet-i serîflerinde bulunup, ölünceye kadar
ayrılmadı.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir kıtlık zemânında, bir deve kurban edip, Medîne-i Münevverenin
fakîrlerine bölüsdürün diye emr etdi. Bölüsdürme
– 135 –
isini yapan hizmetçi, o devenin kıymetli yerlerinden bir mikdâr
alıkoyup, halîfe için güzel bir seklde pisirip, iftâr zemânında huzûr-
u serîflerine getirdi. Ömer “radıyallahü anh” bu et neredendir
diye süâl buyurdular. Hizmetçi dedi ki; yâ Emîr-el
mü’minîn! Emr-i serîfiniz ile fakîrlere teslîm olunan deve etinden
sizin hissenizdir. Rengi degisip, buyurdu ki; Vay benim gibi
vâlîye ki, fukarâya kötü yerini ayırıp, kendisi için en güzel yerinden
alıkoyuyor. Simdi, yâ hizmetçi! Bir dahâ böyle etme.
Kaldır bu yemegi, benim önümden. Fakîrlerden, çoluk-çocugu
olan bir kimsenin evine götür. Ver, yisinler. Bana yine evvelki
âdet üzere yemek getir ki, halîfe olan kimsenin haftada bir kerre
et yimesi kâfîdir. Sonra, hizmetçi emr-i serîfleri üzere yemegi
uygun bir fakîre verdi. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ
anh” eski âdeti üzere, bir mikdâr zeytin yagı ile, kuru ekmek
parçası getirip, önlerine koydu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn, o
ekmek parçasını yaga batırıp, gönül râhatlıgı ile yiyip, yerlerin
ve göklerin sâhibi olan Allahü teâlâya sükr ve hamd eyledi.
Kırkıncı Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
Medîne-i Münevvereden “Allahü teâlâ serefini artdırsın” hac
yapmak üzere, Mekke-i mükerremeye gitdi. Varıp gelinceye
kadar hesâb etdiler. Seksen dirhem harcanılmıs. Çok harcadım
diye çok üzüldü. Nakl edilir ki, Kâ’be-i Mu’azzamaya varıp-gelinceye
kadar, yollarda bir gün çadır kurmayıp, bir köhne perde
gölgelik edip, onun altında gölgelendi.
Kırkbirinci Menâkıb: Nakl olunmusdur ki, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” herhangi bir seyden halkı men’ etse, ev
halkının temâmını toplayıp, buyururdu ki, Allahü teâlâ hazretlerinin
buyurdugu üzere, Onun yasak etdigi bir nesneyi halkın
islemesinden men’ etdim. Ona uymaga siz herkesden dahâ çok
uyanık olunuz. O fi’li islememek gayrilerden dahâ çok size lâzımdır.
Söyle bilmis olunuz ki, sizden biriniz o fi’li islese, gayrilere
edecegim cezânın dahâ fazlasını ona yaparım, buyurur idi.
Ondan halkı men’ ederdi. Yakınlarının kaçınması ve korkusu
gayrilerden dahâ çok olurdu.
Kırkikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
halîfeligi zemânında, Medîne-i Münevverenin etrâfında bir de-
– 136 –
ve palanı düsmüs. Onu alıp, sür’atle giderken terlemisdi. Hazret-
i Alî “kerremallahü vecheh” ile karsılasdılar. Alî “radıyallahü
anh” sordular ki, yâ Emîr-el mü’minîn! Bu ne hâldir. Cevâb
verdiler ki, yâ kardesim Alî. Bu deve müslimânların beyt-ülmâlındandır.
Palanını düsürüp, kaçmıs. Onu bulup, yine arkasına
vurmak (koymak) isterim. Böylece hilâfet zemânımızda,
beyt-ül-mâla ziyân vermis olmıyalım. Hazret-i Alî dedi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn! Size ne hâcet. Bir baska kimse gönderseniz,
olmazmıydı. Cevâb verdiler ki, yâ Resûlullahın amcasının oglu!
Bu is benim ahdime lâzımdır. Kıyâmet günü olunca, bu isin kusûrunu
benden sorarlar. En iyisi budur ki, kimseye ısmarlamayıp,
isimi kendim görmeliyim. Böylece, dergâh-ı izzetde mahcûbluk
çekmiyeyim. Hazret-i Alî bu sözü isitdi. Bir derinden âh
çekip, aglamaga basladı. Dedi ki, yâ Ömer, senden sonra gelenlere
râhat koymadın. Zîrâ onlar bu yolda gidemezler, sıkıntıya
düserler.
Nakl edilir ki, bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
bir cem’iyyetde agladı. Niçin agladıgı süâl olundukda, buyurdular,
niçin aglamayayım ki, eger Fırat kenârında oglak zâyi’ olsa,
yârın kıyâmet gününde, o, Ömerden sorulur. Yine nakl olunur
ki, bir gün Ömer “radıyallahü anh” eline bir saman çöpü alıp,
der idi ki, ne olaydı, bu saman çöpü ben olaydım. Ne olaydı
mahlûk olmaya idim, vâlidem beni dogurmayaydı. Ne olaydı,
hâtırlanan nesne degil de, unutulan nesne olaydım. “Radıyallahü
anh”.
Kırküçüncü Menâkıb: Hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ
anh” rûm kayserinden elçi geldi. Bu elçi geri dönerken, hazret-i
Ömerin hâtunları, bir dinâr ödünc alıp, onunla hos kokulu nesneler
satın aldı. Bir sisenin içine koyup, kayserin hâtununa gönderdiler.
Elçi vâsıl oldukda, kokuları alanlar çok hâz alıp ve
memnûn oldular. Gelen kapların içine cevâhir [mücevher] doldurup
karsılıgında onlara gönderdiler. Gelen hediyye siseleri
bosaltıp, bir tabak içine koyup, hâtunları seyr ediyorlardı. O sırada
hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü anh” içeri girip,
onlarda bu cevherleri gördü. Nereden geldi, diyerek süâl buyurdular.
Hâtunları da hâdisenin aslını anlatınca, hazret-i
– 137 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, eger siz halîfe hâtunu
olmasa idiniz, size bu cevherlerin birisini göndermezler
idi. Size gelen de, halîfeye gelen de müslimânların beyt-ül-mâlınındır.
Sizin hakkınız, karz [borç] aldıgınız mikdârdır. O cevâhirleri
satdırıp, içinden, (borç aldıgı kadarını) [cevâhirlerin karsılıgında
gönderdigi mâlın karsılıgı kadarını] hâtunlarına teslîm
edip, geri kalanını beyt-ül-mâla verdi. O hâtunları da, hazret-i
Ömere karsılık vermeyip, Emîr-ül mü’minînin emrine tâbi’ olmaları
takdîr edilir “radıyallahü teâlâ anhünne”.
Kırkdördüncü Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” Irâk vilâyetine Eshâb-ı güzînden “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” asker gönderdi. Az zemânda Allahü teâlânın izni
ile vilâyetleri feth edip, kiliseleri câmi’, puthâneleri mescid yapıp,
sâlimen ve ganîmetler ile geri Medîne-i Münevvereye geldiler.
Halîfe ile bulusdular. Lâkin, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bunlara aslâ iltifât etmeyip, ne yapdınız diye de sormadı.
Onun bu mu’âmelesi, Eshâb-ı güzîne “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” gâyet güc gelip, Emîr-ül mü’minînin “radıyallahü
anhüm” oglu Abdüllah ibni Ömer “radıyallahü anhümâ”
ile mescidde bulusup, sikâyet etdiler. O da dedi ki, Emîr-ül
mü’minîn hazretleri ile bu elbiseler ile mi bulusdunuz. Meger
bunlar acem vilâyetinin güzel ipekli elbiselerinden giymisler idi.
Abdüllah ibni Ömerin isâreti ile, arkalarına evvelki elbiselerini
giyip, geri hazret-i Emîr-ül mü’minînin “radıyallahü teâlâ anh”
huzûrlarına geldiler. Ömer “radıyallahü anh”, bunlara izzet ve
ikrâm edip, herbirinin hâtır-ı serîflerinden ayrı ayrı sorup, merhabâ
yâ Eshâb-ı Resûlullah, merhabâ yâ Muhâcirînin ve Ensârın
meshûrları diye, bunları haddin üstünde taltîf etdikde, Eshâbdan
biri cür’et edip, sordu: Yâ Emîr-el mü’minîn! Hikmeti
ne idi ki, evvelki görüsmemizde iltifât buyurmayıp, nefret eder
seklde karsılandık. Simdi ise güzel sûretle karsıladınız. Cevâb
buyurdular ki, evvelki gelisinizde, degisik elbiseler giydiginizi
gördüm. Herbirisi gözüme belâ dikeni gibi görünüp, dedim ki,
Sübhânallah! Hilâfet zemânımızda, Eshâb-ı güzîn elbiselerini
degisdirdiler. Birkaç günden sonra, kalbleri de degisip, dünyâ
zînetlerine meyl ve muhabbetleri çok olur. Yârın kıyâmet gününde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretle-
– 138 –
rine kavusunca; yâ Ömer, senin hilâfetin zemânında, benim Eshâbım
elbiselerini degisdirip, sonra kalbleri degisdi. Sen niçin
nehy etmedin, mâni’ olmadın diye hitâb ederek azarlamalarından
korkdum. Onun için sizlere iltifâta mecâlim olmadı. Allahü
teâlânın izni ile, evvelki elbiseleri görüp, o hâlden kurtulup,
simdiki hâle geldim, buyurdu. Rivâyet edilmisdir ki, is bu hâdise
esnâsında, getirdikleri ganîmet mallarını arz etdiklerinde,
Eshâb arasında esit olarak taksîm etdikden sonra, kablar ile
acem tatlılarından ba’zı tatlılar getirmisler idi. Huzûr-u serîflerine
koydular. Mubârek parmakları ile bir mikdâr tadıp, lezzet
ve kokusuna bakıp, bu, su yiyeceklerdendir ki, bundan dolayı
mü’minlerden oglu babasını, kardes kardesini katl etseler gerekdir,
deyip, kaldırın bu yiyecegi, su gazâda sehîd olan
mü’minlerin çoluk-çocuguna verin ki, ayrılık acısı ile acılanmıs
agızları tatlansın, buyurdular.
Kırkbesinci Menâkıb: Ülemâ-i ızâmın [büyük âlimlerin] ve
mesâyıh-ı kirâmın [evliyâların] îmânın kâmil olması için
mü’minlere nasîhatlarındandır. Her kisinin zühd ve takvâsı ve
Allahü teâlâ hazretlerinden havf ve recâsı [korku ve ümmîdi],
su seklde ve i’tidâlde olmalı ki, ne bir ân ümmîdsizlik hâli olsun.
Ne de bir ân korkusuzluk hâli olsun. Nitekim hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” buyururlar ki, eger Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri buyursa ki, ben cümle kullarımın hepsini Cennete
koyup, içlerinden bir kuluma azâb ederim. Ben, kendi günâhlarıma
bakıp, korkarım ki, Allahü teâlâ hazretlerinin o azâb
edecegi kul, ben olurum. Eger Hak Sübhânehü ve teâlâ buyursa
ki, bütün kullarımı Cehenneme koyarım. Birisini Cennete
koyarım. Ben o erhamerrâhimîn ve ekrem-ül ekremîn Allahü
teâlâ hazretlerinden ümmîd ederim ki, o Cennete giren kul ben
olurum. Nitekim büyükler buyurmuslardır: Beyt:
Ey Allahım, mâdem ki buyurdun,
benden ümmîd kesmeyin.
Günâhım çok olsa da,
Ümmîdimi keser miyim.
Simdi mü’mine lâyık olan ve sânına muvâfık olan budur ki,
– 139 –
ne Allahü teâlâ hazretlerinin mekrinden [azâbından] emîn ola
ve ne rahmetinden ümmîdini kese. Yine o büyükler nasîhat
ederler ki, muvahhid mü’mine lâzım olan emrlerden biri de, her
hâlde ölümü zikr etmesidir. Hiçbir vakt, gâfil olmamasıdır. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslardır
ki, (Lezzetleri yıkanı [eglencelere son vereni] çok hâtırlayınız!)
ma’nâ-i serîfi, Allahü teâlâ bilir, budur ki, lezzetleri
yıkanın zikrini çok edin ki, o ölümdür. Nitekim, hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” bir kimseye hergün birkaç kerre gelip,
ölümü hâtırlatsın diye bir kaç akçe ta’yîn etmisdir. Her vakt o
kimse gelip, ölümü ona hâtırlatdı. Her gün o kimse gelip, hizmet
edâ etdikçe, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ta’yîn
buyurdukları akçeyi verirlerdi. O sahsın vazîfesine son verilince,
vazîfe taleb etdi. Buyurdular ki, sen bundan sonra gelip, ölümü
hâtırıma getirme ki, ihtiyâcımız kalmadı. Zîrâ sakalımıza ak
düsdü. Sakalın akı ise ölümün habercisidir. Dâimâ göz önünde
olup, mevti (ölümü) hâtırlatır. Nitekim büyükler buyurmuslardır.
Beyt:
Sakal akı ölüme habercidir,
Yigitlik tâzeligi içinde feryâddır.
Kırkaltıncı Menâkıb: Medîne-i Münevverenin tasrasına aksâm
nemâzı vakti bir kâfile gelip, konmusdu. Hazret-i Emîr-ül
mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” giderken, Abdürrahmân
bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine rast geldi.
Dedi ki, gel seninle bu gece, bu kâfileyi bekliyelim. Böylece, bir
hırsız gelip, bir zarar görmesinler. Râhat olsunlar ki, yorgundurlar.
Hilâfet zemânımızda eger bunlara bir zarar olacak olur
ise, kıyâmet gününde bizden sorarlar. O gece kâfileyi beklerken,
bir oglancık, bir mahalde, bir evin içinde devâmlı aglıyordu.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o evin kapısına varıp,
anasına seslenip, su aglıyanı aglatma deyip, tenbîh eyleyip,
gelip, yine kendi ibâdetine mesgûl oldu. Çocuk gitdikçe aglamasını
artdırdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” def’alarca,
su ma’sûmu aglatma diye gitdi geldi. Tâ ki, seher vakti oldu.
Kâfile de uykudan uyandılar. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” o hâtunun kapısına varıp, dedi ki, ne yara-
– 140 –
maz, merhameti olmıyan anasın ki, bu gece bu tıfıl [çocuk] râhat
olmadı. Sabâha kadar bagırması dinmedi, dedi. O hâtun cevâb
verdi ki, yâ Ebâ Abdüllah! Niçin beni kötülersin ve beni
azârlarsın. Benim hâlimden haberdâr degilsin ki, onun için bana
böyle huzûrsuz olursun. Ben bu çocugu sütden kesdim. Evde
yiyecek cinsinden bir nesne yokdur ki, onun ile egleyeyim
[oyalıyayım, susdurayım], râhat olsun, dedi. Emîr-ül mü’minin
hazretleri dedi ki, bu çocuk kaç yasındadır. Hâtun da dedi ki,
henüz bir yasını bitirmemistir. Emir-ül mü’minin buyurdu ki;
niçin vakti gelmeden sütden kesdin. Hâtun cevâb verdi ki, halîfemiz
olan hazret-i Ömere Allahü teâlâ insâf versin. Oglancıklar
sütden kesilmeyince nafaka takdîr eylemez. Ona binâen
vaktsiz kesdim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” geri dönüp,
aglıyarak mescide geldi. Sabâh nemâzını siddetli aglamakdan
güçlük ile kılıp, selâm verdikden sonra, aglıya aglıya (Sizin
Ömerinize yazıklar olsun, yazıklar olsun!) dedi. Hemen o sâat
tellâllar bagırdı ki, her müslimânın, gerek oglu ve gerek kızı dogar
ise, gelsin halîfeyi uyandırsın [bildirsin] ki, beyt-ül-mâldan
ona nafaka takdîr etsin. Simdiden sonra kimse nafaka tama’ıyla
evlâdını vaktinden evvel sütden kesmesin ve bu dürlü kimselerin
evlâdı var ise, getirsinler, bugünden nafaka yazdırsınlar.
Herkes isitdi ki, sürûr ve safâ içinde, sevinerek, hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” adâletine ve insâfına hayrânlık duydular.
“Radıyallahü teâlâ anh”.
Kırkyedinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” halîfe iken, bir Cum’a günü, temiz [güzel] elbiseler giyip,
Cum’a nemâzına gidiyordu. Hazret-i Abbâsın “radıyallahü teâlâ
anh” se’âdethâneleri [evi] bu yol üzerinde idi. Hazret-i Abbâs,
bir güvercin yavrusunu bogazlıyıp, dam üzerinde yıkayıp,
kanlı suyunu, olukdan yola dökmüs idi. O sırada hazret-i Ömer,
olugun altından geçerken, o kanlı su üzerine dökülüp, elbiseleri
kirlendi. Bu oluk, burada müslimânlara zarar veriyor diye
emr etdi, olugu yerinden kopardılar. Geriye evine dönüp, diger
elbisesini giyip, Cum’a nemâzına gitdi. Cum’a nemâzını kıldıkdan
sonra, hazret-i Abbâsın “radıyallahü teâlâ anh” huzûrlarına
gelip, olugu kopardıgına özr diledi. Hazret-i Abbâs dedi ki,
yâ halîfe, o olugu, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 141 –
hazretleri mubârek elleri ile, oraya koymus idi. Hazret-i Ömerin,
yüzünde bir degisiklik olup, dedi ki, yâ Resûlullahın amcası!
Ömer üzerine nezr [adak] olsun ki, sen omuzuma basıp, o
olugu geri eski hâli üzere yerine koyasın. O sâat yerinden kalkıp,
o mahalle varıp, dedigi gibi yapdılar.
Kırksekizinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)in, yehûdîlerin
Arab yarımadasından çıkarılması bâbında, sahîh olan hadîs-i
serîfde bildirilmisdir. Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur. Hazret-i Ömer-ibnül
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyetle bana buyurdular ki,
Resûl-i ekremden isitdim. Eger ömrüm kifâyet eder ise, elbette
yehûdîleri Arab yarımadasından çıkarırım. Hattâ müslimânlardan
baska kimseyi koymam. Bir rivâyetde de, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki,
eger Allahü teâlânın izni ile fazla yasar isem, elbette yehûdî
milletini Arabistan yarımadasından çıkarırım. Ibni Ömerden
“radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet olunmusdur. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hutbede, buyurdu ki, muhakkak,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Hayber yehûdîsi
ile malları üzerine ahd etmisler idi ve de buyurmuslardı ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin terk etdigi sey üzerine sizi
terk ederiz. Mâdem ki sizin ihrâcınız ile bize emr etmemisdir.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdular ki, ben Hayber
yehûdîlerinin çıkarılmasını istiyordum. Hazret-i Ömerin
niyyeti de böyle idi. Hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
huzûruna Ebül Hakîk kabîlesinden birisi geldi. Dedi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn. Sen bizi ihrâc eder misin [ya’nî çıkarır mısın].
Hâlbuki Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bizi
terk etmisdir [çıkarmamısdır]. Bizi Hayber mahallindeki
mallarımız üzerine âmil kılmısdır. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurduklarını benim unutdugumu mu zan ediyorsunuz.
Size, Hayberden çıkarılınca hâliniz ne olur. Deveniz sizin
ile menzil menzil yarıs eder, buyurmus idi. Yehûdî dedi ki,
Ebûl Kâsım böyle latîfe yapmısdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, ey Allahü teâlânın düsmanı, simdi yalan
– 142 –
söyledin. Onları [yehûdîleri] Hayberden ihrâc etdi [çıkardı].
Onlara karsılık ta’yîn olunan mal, deve, paralarının bedelini
verdi.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” sehâdeti beyânındadır: Bir fârisî menâkıbdan nakl
olunmusdur. Kab’ül ahbâr “radıyallahü anh” bir gün hazret-i
Ömere “radıyallahü anh” gelip, dedi ki, yâ Ömer! Inceleyin ki,
ben Tevrâtda okumusdum. Senin ömründen üç gün kalmısdır.
Hazret-i Ömer, kendi vücûd-i serîflerinde bir agrı, bir hastalık
görmediler. Tasvîr etdikleri fecî bir hâdise olması lâzım. Buyurdular
ki, Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin kazâsına ve
kaderine râzı olduk. Bir yehûdî olan Ebû Lü’lü, Mugîre tebnî
Sûbenin kölesi idi. Bir kavlde, Hâlid bin Velîdin kölesi idi.
Efendisini hazret-i Ömere gelip sikâyet eyledi. Efendim benden
haddimden fazla harc ister, dedi. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, ne mikdâr ister. Dedi ki; her gün
iki dirhem, ister. Hazret-i Ömer buyurdu ki, ne san’at bilirsin.
Bir kaçını saydı. Hazret-i Ömer buyurdu ki, bu san’atlar ile bu
kadar harc çok degildir. Sonra, isitdim ki, sen yel degirmeni yaparmıssın.
Benim için de bir yel degirmeni yapsan. Dedi ki, senin
için bir yel degirmeni yapayım ki, sarkda [doguda] ve garbda
[batıda] onu söyliyeler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” meclisde olanlara buyurdular ki, bu kâfir beni katl etmek
istedigini söylüyor. Eger böyle demek istiyor ise, onu ortadan
kalkması için emr edin, dediler. Buyurdu ki, katlden evvel kısâs
olmaz.
Ebû Lü’lü yehûdî, Ömer “radıyallahü anh” hazretlerini katl
için fırsatı gözetdi. Zilhiccenin yirmiüçüncü günü sabâh nemâzını
edâ ederken, fırsat bulup, altı yerinden yaraladı. Hazret-i
Ömerden baska on kimseyi yaraladı. Dokuzu bu yaralanmadan
vefât etdiler. Benî Esed kabîlesinden bir er Ebû Lü’lü mel’ûnunun
basına bir ok atıp, yıkdı. Birisi de bıçak ile bogazlayıp, öldürdü.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu ahvâli gördü.
Kab’ül ahbâr hazretlerinin sözlerini hâtırladı. Allahü teâlânın
takdîri yerini buldu, buyurdular. Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine emr etdi. O imâmlık yapdı.
– 143 –
Sonra Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
toplayıp, buyurdu ki, siz mi Ebû Lü’lüye benim katlimi
emr etdiniz. Hepsi, hâsâ bizim haberimiz yokdur, diye yemîn
etdiler. Hazret-i Ömer dedi ki, Elhamdülillah ki, ben bu
ümmetin, katl etdigi kimse olmadım. Bir yehûdînin elinde sehîd
olurum. Hilâfet emrini sûrâya havâle etdi. Diri iken ve ölü
iken hilâfetin benim üzerimde olmasını istemem. Âsere-i mübessereden
altı serveri, müsâvereye ta’yîn buyurdular ki, hilâfete
lâyık bunlardır. Lâkin, herbirinde bir husûs müsâhede ederim.
O sebebden onların birini digerine tercîh edemem. O altı
serverin biri Osmân bin Affân ve biri Alîyül mürtedâ ve biri
Talha ve biri Zübeyr ve biri Sa’d bin Ebî Vakkâs ve biri Abdürrahmân
bin Avf idi. Sa’îd bin Zeyd hazretleri hayâtda idiler.
Lâkin hazret-i Ömer onu müsâvereye dâhil kılmadılar. Zîrâ
amcası oglu idi. Ammâ Ebû Ubeyde bin Cerrâh hazretleri âhıret
âlemine göçmüsler idi. Onların hakkında buyurdular ki,
eger Ebû Ubeyde hayâtda olaydı, onu halîfe ta’yîn ederdim.
Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ona “Ümmetin
emîni” buyurmusdu “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.
O sebebler bunlardır: Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
akrabâsını sevicidir. Onları is basına getirir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” gençdir. Tecrübesi ve halka mu’âmelesi azdır.
Hilâfet emri ise çok tecrübe ve havâdis görmege muhtâcdır.
Talha “radıyallahü teâlâ anh” mültefitdir, hilâfete muhâfaza
gerekdir. Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh” sert huyludur. Hilâfete
rıfk lâzımdır. Sa’d bin Ebî Vakkâs ve Abdürrahmân bin
Avf kendilerini tutuculardır. Kimseyi incitmek istemezler. Hilâfetde
darb ve setm (azarlamak) zarûrî vâki’ olur. Altı server
aralarından birini hilâfete ta’yîn etsinler. Bütün Sahâbe-i güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” de o kimseyi halîfe bilip,
ona mutî’ olurlar.
Bir rivâyetde hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” seher
vaktinde mescid-i serîfde nemâz kılmaga giderken, Ebû Lü’lü
mel’ûn, karanlıkda bıçakla, mubârek karnını yardı. Emîr-ül
mü’minîn çagırdı. Adamları haber aldı, geldiler. Emîr-ül
mü’minîni bu hâl içinde görüp, aglasdılar. O kâfiri katl etdiler.
Hazret-i Ömeri o mahalden alıp, devlethânelerine getirdiler.
– 144 –
Cerrâh görüp, yarayı dikdi. Iyilesinceye kadar hareket etmesin,
üç-dört gün yatsın, iyi olur, dedi. Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi
aleyhim ecma’în” gelip çevresinde oturdular. Hilâfet emrini ve
sâir dîni emrleri onlara vasıyyet ederken, nemâz vakti gelip,
müezzin ezân okudu. Sonra yüzünü cerrâha dönüp dedi ki, simdi
abdest alıp, nemâz kılsam ne olur. Cerrâh dedi ki, eger yerinden
hareket edersen, bu dikdigim yerden sökülür, vefât edersin.
Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Nemâzı
terk etmekden ise, karnım yarılsın ve öleyim dahâ iyi, elbette
nemâz kılsam gerekdir. Sahâbeden birini hazret-i Âisenin “radıyallahü
anhâ” huzûruna gönderdi ki, destûr verir mi ki, [ya’nî
izn verir ise], biz de Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ravda-i mutahheralarına girelim ve O Servere
ilticâ edelim. Hazret-i Âise “radıyallahü anhâ” bu haberi isitince
agladı. Âh, kıymetli Ömer, atamın yâdigârı da gidiyor. Iste
o yeri ben kendim için saklardım. Ammâ onlara hibe etdim.
Hazret-i Ömere söyleyin ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” ve babamın katına [yanına] varınca, benim selâmımı
onlara söylesin. Ve desin ki, bu ayrılıgım ne zemâna kadar olacak.
Hazret-i Ömer bu haberi isitince, oglu Abdüllah hazretlerine
dedi ki, benim cenâze nemâzımı kıldıkdan sonra, Âise-i
Sıddîkanın huzûruna geri varıp, destûr dileyesin [izn isteyesin].
Evvelce benden utanıp, izn vermis olabilir ve pismân olmus olabilir.
Onun rızâsı ile defn olayım. Nemâz vakti sonuna gelmisdi.
Müezzin ikâmet okudu. Emîr-ül mü’minîn, ayaga kalkıp, abdest
almak ve nemâz kılmak istedi. O ânda dikilen yerler sökülüp,
Emîr-ül mü’minîn yere düsdü. Dostlarına, elvedâ elvedâ,
selâmetde kalın, hakkınızı halâl ediniz, tekrâr görüsmemiz kıyâmete
kaldı, dedi. Sahâbeler arasında aglama-inleme basladı. Hemen
o sâat hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” sehâdet kelimesini
getirip, cânını Allahü teâlâ hazretlerine teslîm etdi. Ondan
sonra yıkadılar. Nemâzını kıldılar. Oglu Abdüllah hazretleri,
Âise-i Sıddîka hazretlerine gitdi. Destûr diledi [izn istedi]. Âise
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleri agladı. Dedi ki, ey Ömer,
adâleti hayâtında da, ölünce de elinden bırakmadın. O yeri sana
fedâ eyledim. Ondan sonra mubârek cenâzesini, Ravda-i
mutahhera kapısına getirdiler. Birisi ileri varıp, Esselâmü aley-
– 145 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:10
ke yâ Resûlallah! Ömeri getirdik. Eger destûr var ise, ravda içine
defn ederiz, dedi. Cümle Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin, yârimi benim katıma getirin, diye sesini isitdiler.
Ravdanın kapısı açıldı. Hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” sol yanında hâzırlanmıs bir yere koydular. Hattâ ravdadan
yana bir el gördük ki, hazret-i Ömerin boynuna dolandı,
diye bir rivâyet edilmisdir.
Ellinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” halîfe
oldukdan sonra, o kadar adâlet üzere hareket etdi ki, ne
kimse yapmısdır ve ne yapabilecekdir. Su seklde adl eyledi ki,
himmet-i kudsiyesi kuvvetiyle, kurdun koyuna zararı olmazdı.
Rivâyet ederler ki, ne zemân ki hazret-i Ömer sehâdet serbetini
içdi. Bir çoban koyununun yanında dururken, bir kurt geldi.
Koyuna saldırdı. Çoban hemen feryâd edip, agladı. Ve âh
Ömer, “Innâ lillah ve ...” dedi. Çobanlar ona sordular ki, hazret-
i Ömerin vefât etdigini nereden bildin. Dedi ki, sundan bildim
ki, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hayâtda iken,
kurdun koyun sürüsüne bakdıgı hâlde zararı yok idi. Simdi gördüm
ki, kurt koyuna saldırdı. Bildim ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu dünyâdan göç eylemislerdir. Bu menkıbe
Târîh kitâbından alınmısdır.
Rivâyet olunmusdur ki, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” âhırete sefer etdigi ânda yeryüzü kapkara oldu. Hattâ çocuklar
korkularından bagırarak analarına varıp, dediler ki, yâ
ana, yeryüzü siyâh oldu. Dünyâyı zulmet kapladı, acâyibdir kıyâmet
mi kopacak. Anaları, hâyır çocuklar, kıyâmet kopma zemânı
gelmemisdir. Fekat, hazret-i Ömeri bir bedbaht sehîd etdiginden
dünyâyı zulmet kaplamısdır, dediler. (Sevâhid-ün Nübüvve)
den terceme olunmusdur.
Ellibirinci Menâkıb: Hazret-i Server-i kâinât ve mefhar-ı
mevcûdât Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, bir gün
meclis-i serîflerinde kabr azâbını, münker ve nekîrin ne yol ile
gelip, heybet ile süâl etdiklerini beyân buyurdular. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” sordu ki, yâ Resûlallah! Biz kabre
girdikden sonra, bu akl bize verilip, sonra mı süâl olunuruz,
– 146 –
yoksa verilmeden mi süâl olunuruz. Hazret-i Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, simdi ne aklda
isen, kabrde de böyle olursun. Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri dediler ki, böyle oldukdan sonra, üzülmege lüzûm
yokdur. Sonra, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” vefât etdi.
Kabre defn etdikden sonra, hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” falan zemânda, hazret-i Ömerin böyle söylemis oldugu
hâtırına geldi. Göreyim da’vâsının erimidir, diyerek kabrine
geldi. Mubârek gözlerini yumup, kalb-i serîflerini hazret-i
Ömerin ahvâline yöneltip, tam bir teveccüh ile murâkabeye
vardıklarında, Allahü teâlâ gözlerinden perdeyi kaldırıp, ahvâli
[durumu] müsâhede etdiler. Gördüler ki, Münker ve Nekîr
heybetle gelip, hazret-i Ömere dediler ki, (Rabbin kim, dînin
nedir, Peygamberin kimdir). Hazret-i Ömer onlardan süâl buyurdular
ki, yedinci gökden buraya kadar, ne mikdâr yol geldiniz.
Dediler ki, yedibin yıllık yoldur. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, yâ siz yedibin yıllık yoldan gelinceye
kadar Hâlıkı unutmadınız. Bugün evimden çıkıp, kabre
gelince, Rabbimi ve dînimi ve Peygamberimi nasıl unuturum.
Melekler dediler ki, yâ Ömer biz de senin böyle cevâb verecegini
bilirdik. Lâkin bu heybetle gelip, süâl etmege me’mûruz.
Sonra, hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” mubârek gözlerini
açıp, Allahü teâlâ mubârek etsin, Ömer da’vâsının eri
imis, dedi.
Ba’zı rivâyetde mübâlaga etmisler ki, hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” meleklere cevâb verdikden sonra, herbirisini
bir eli ile saglam tutdu ki, söz veriniz ki, bundan sonra böyle,
ümmet-i Muhammedden bir ferde bu heybetle gelmeyesiniz.
Yemîn teklîf etdi. O iki melek hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” iltimâsına müsâde edip, ümmet-i Muhammede bu
sûretle gelmiyeceklerini iltizâm eylediler. Insâallahü teâlâ, bu
heybet ile gelmezler. Allahü teâlâ herseye kâdirdir.
Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” hilâfet müddetleri on
sene, altı ay, yedi gündür. Ömrü serîfleri altmısüç sene on gündür.
Ömrleri müddetinde, on hac yapdılar. Her seyin dogrusunu
Allahü teâlâ bilir. Ma’lûm olsun ki, hazret-i Ömerin “radı-
– 147 –
yallahü teâlâ anh” zikr olunan bu güzel menkıbeleri, kemâl günesinden
zerre degildir. Lâkin îmânı olanlara bu kadar yeter.
Eger kalbinde ta’assub hastalıgı yok ise, dahâ çok anlatılmasını
ister ise, sâbıkda zikr olunan (Bostânürriyâd) ve (Safvetüssafve)
adlı kitâblara baksın ve (Tefsîr-i kebîr)de, Kehf sûresinin
onuncu âyetinin tefsîrine baksınlar. [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının
(Müslimânların iki göz bebegi) kısmını da lütfen okuyunuz!]
Elliikinci Menâkıb: Imâm-ı Begavî “rahimehullahü teâlâ”
(Meâlim-üt-tenzîl)de, Sûre-i Bekarada, meâl-i serîfi, (Ey
mü’minler, siz makâm-ı Ibrâhîmi nemâzgâh [nemâz kılınacak
yer] ahz edin!) olan (126.cı) âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, rivâyet
etmisler ki; bize Abdülvâhid el Melîhî haber verdi. Ona Ahmed
bin Abdüllah Nâimî, ona Muhammed bin Yûsüf ve ona
Muhammed bin Ismâ’îl ve ona Müseddid ve o da Yücâdan ve o
da Hamîdden ve o da Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
bildirmisdir. Ömer-ibnül Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki, vallahi ben Allahü teâlâ hazretlerine üç
seyde muvâfakât etdim ve Rabbim celle sânühü hazretleri de
bana üç seyde muvâfakât etdi. 1– Yâ Resûlallah, ne olaydı makâm-
ı Ibrâhîmi musallâ ittihâz edeydiniz [nemâz kılınacak yer
yapsaydınız], dedim. Hemen Allahü tebâreke ve teâlâ meâl-i
serîfi, (Ey mü’minler, siz makâm-ı Ibrâhîmi nemâzgâh edinin!)
olan âyet-i kerîmeyi gönderdi. 2– Dedim ki, yâ Resûlallah! Sizin
yanınıza biz de geliyoruz. Fâsıklar da geliyor. Ne olaydı ümmehât-
ı mü’minîne hicâb ile emr buyursaydınız. Hemen Allahü
teâlâ azze sânühü hazretleri hicâb âyetini inzâl etdi. 3– Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ba’zı hanımları birbirleri
arasında nizâ’ etmisler idi. Bu hâdiseyi isitip, Onlara vardım.
Böyle yapıp, Resûlullahı üzerseniz, Allahü teâlâ, kendi
Resûlüne sizden hayrlı hâtunlar verir, dedim. Hemen Allahü
teâlâ; meâl-i serîfi, (Resûlüm, eger sizi bosarsa, Onun Rabbi, sizi
pek yakında, sizden hayrlı hanımlar ile degisdirir...) olan Tahrîm
sûresi besinci âyetini gönderdi.
Elliüçüncü Menâkıb: Yine Imâm-ı Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Meâlim-üttenzîl)de sûre-i Bekarada; meâl-i serîfi
– 148 –
(Senden içki ve kumarı sorarlar ise, onlara de ki, ikisi de büyük
günâhdır ve insanlara menfe’atleri vardır. Günâhı, zararı,
fâidesinden büyükdür, çokdur) olan ikiyüzondokuzuncu
âyet-i kerîmenin tefsîrinde, beyân buyurmuslardır ki, bu âyet-i
azîme nâzil oldu. Ömer bin Hattâb ve Mu’âz bin Cebel ve ensârdan
bir ferd “radıyallahü teâlâ anhüm” Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine geldiler. Dediler ki,
yâ Resûlallah! Bize içki ve kumar hakkında fetvâ ver. Zîrâ içki,
aklı gidericidir. Kumardan murâd kârdır. Malın yok olmasına
sebeb oluyor. Hemen Allahü teâlâ azze sânühü bu âyet-i
kerîmeyi inzâl buyurdu. Cümlenin kavli ki içkinin kötülügü
hakkında müfessirlerin beyân buyurdukları üzere budur ki,
muhakkak ki, Allahü tebâreke ve teâlâ içki hakkında, Mekke-i
Mükerremede dört âyet-i kerîme gönderdi. Meâl-i serîfi, (Size
hurma ve üzümden elde edilenleri içiririz. Iste bunda da aklını
kullanacak bir kavm için bir alâmet vardır) olan Nahl sûresi
67.ci âyet-i kerîmesi, bunlardan biridir. Müslimânlar o sıralarda
içki içerler idi. Müslimânlara halâl idi. Sonra, Ömer ve
Mu’âz “radıyallahü anhümâ” içki ve kumarın hükmünü sordu.
Bekara sûresi 219.cu âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, muhakkak
Allahü teâlâ önce büyük günâhdır buyurmakla, içkinin harâmlıgına
isâret etdi. Sonra, insanlara fâideleri vardır buyurmakla,
içkinin halâllıgına isâret etdi. Bu âyet-i kerîmenin nüzûlünden
sonra, Eshâb-ı kirâmın ba’zısı büyük günâh buyuruldugu
için, içkiyi terk etdi. Ba’zısı insanlara fâidesi vardır buyuruldugu
için, terk etmedi. O sırada Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, birkaç sahâbeyi ziyâfete da’vet
etdi. Onlara içki getirdi. Içip, serhos oldular. Aksam nemâzı
oldu. Cemâ’at ile nemâz kıldılar. Imâm olan, (Kâfirûn) sûresini
okudu. Ikinci âyet-i kerîmedeki (Lâ) lafzını okumadı, terk
etdi. Allahü teâlâ bundan sonra meâl-i serîfi, (Ey îmân edenler!
Ne söylediginizi bilmeniz için serhos oldugunuz zemân nemâza
yaklasmayınız) olan Nisâ sûresinin kırkikinci âyet-i kerîmesini
gönderdi. Serhoslugu, nemâz vaktinde harâm kıldı. Bu
âyet-i kerîme nâzil olunca, bir kısmı temâmen içkiyi yasak etdiler.
Dediler ki, nemâza mâni’ olan seyde hayr yokdur. Bir
– 149 –
kısmı da, nemâz vaktinin hâricinde içerler idi. Hattâ bir kisi
yatsı nemâzını edâ etdikden sonra içki içer, sabâha kadar serhoslugu
giderdi. Sabâh nemâzını kıldıkdan sonra içenin ögle
nemâzında serhoslugu gider idi. Abbâd bin Sâmit bir ziyâfet
hâzırladı. Müslimânlardan birkaç kisiyi da’vet etdi. Sa’d bin
Ebî Vakkâs onların içinde idi. Abbâd ise, bir deve bası kızartmısdı.
Yidiler ve içki içdiler. Sonra basladılar nesebleri ile iftihâr
etmege ve si’rler söylemeye. Sa’d bir kasîde okudu ki, o
kasîde, kendi kavmi Kureysi medh ediyordu. Ensârdan ba’zıları
ile sert nizâ etdiler. Sa’d kalkıp, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîflerine varıp, ensâr
ile olan nizâlarını anlatdı. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” orada hâzır idi. Dedi ki, (Yâ Rabbî, bize içki hakkında
kesin emrini bildir.) Hemen Allahü teâlâ hazretleri meâl-i
serîfi, (Ey îmân edenler! Içki, kumar, putlar, kumar okları, pisdir,
seytân isidir. Bunlardan sakınınız ki, felâh bulasınız. Seytân
içki ve kumar ile aranızda düsmanlık, bugz meydâna getirmek
ister. Böylece Allaha ibâdetden ve bilhâssa nemâzdan
alıkoyar. O hâlde onlara artık son vermez misiniz!) olan Mâide
sûresinin 90-91.ci âyet-i kerîmelerini gönderdi. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Biz ona son verdik,
yâ Rabbî.)
Ellidördüncü Menâkıb: Yine Imâm-ı Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Meâlimüttenzîl)de sûre-i Bekaranın, meâl-i serîfi
(Kadınlarınız çocuk yetisdiren tarlanızdır. O hâlde tarlanıza dilediginiz
gibi varın...) olan 223.cü âyet-i kerîmesinin tefsîrinde
beyân etmisdir. Bize Ebû Sa’îd Ahmed bin Ibrâhîm Süveyhi haber
verdi. Ona Ebû Ishak Sa’lebi, ona Abdüllah bin Hâmid Isfehânî,
ona Muhammed bin Ya’kûb, ona ibnil Münâdî, ona Yûnüs,
ona Ya’kûb Kumî haber verdi. O Ca’fer ibni Mugayreden
rivâyet eder. O Sa’îd bin Cübeyrden, o Ibni Abbâsdan “radıyallahü
anhümâ” rivâyet eder. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûr-u serîflerine geldi ve dedi ki, yâ Resûlallah! Ben helâk
oldum. Habîbullah hazretleri buyurdular ki, nedir o sey ki,
seni helâk eyledi. Dedi ki, dün gece hanımım ile sünnete uygun
– 150 –
olmıyan bir seklde berâber oldum. [Rahl lügâtde devenin semerine
derler. Bu makâmda rahlin tahvîlinden murâd, avreti
ile sünnete uygun olmıyan seklde muvâka’a etmekdir. Ya’nî,
ehlimle sünnete uygun olmıyarak yakın oldum, demekdir.] Resûl-
i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri aslâ
cevâb vermedi. Allahü teâlâ hazretleri o vakt bu âyet-i kerîmeyi
inzâl buyurdu. (Bekara sûresi 223.cü âyet-i kerîmesi.) (Kadınlarınız
ile istediginiz seklde ve istediginiz zemân cimâ edebilirsiniz.
Yalnız livâta seklinde ve hayz zemânında yaklasmak
harâmdır.)
Ellibesinci Menâkıb: Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ
anh” sânı ile alâkalı inzâl olan âyet-i kerîmeler: Önce diyelim
ki, Onun sânını bildiren âyet-i kerîmeler Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine gönderilmisdir.
1– Bunlardan birisi; meâl-i serîfi (Ey Resûlüm! Cebrâîle düsman
olanlara de ki, ona düsmanlıga sebeb yokdur. O, Allahü teâlânın
emri ile Kur’ân-ı kerîmi senin kalbine, dahâ önce inen kitâblara
muvâfık olarak, mü’minleri hak dîne hidâyet ve Cennete
gireceklerini müjdeledigi hâlde indirdi. Bir kimse Allahü teâlâya,
Meleklerine, Peygamberlerine, Cebrâîle ve Mikâîle düsman
olursa, Allahü teâlâ kâfirlere düsmandır) olan Bekara sûresinin
doksanyedi ve doksansekizinci âyet-i kerîmeleridir. Bu
âyet-i kerîmelerin nüzûl sebebi su idi. Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” der ki, Ibni Suryâ adlı bir yehûdî, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
geldi. Çok delîller söyledi. Hüccetleri [delîlleri] bitdi. Dedi
ki, yâ Resûlallah! Gökden sana hangi melek gelir. Buyurdular ki,
Cebrâîl gelir. Dedi, eger Mikâîl gelse idi, sana îmân getirirdim.
Zîrâ Cebrâîl düsmanımızdır. Bizim ile çok düsmanlıklar etmisdir.
Bize kat’i düsmanlıgı o oldu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ bizim
Peygamberimize Buhtunnasar adlı kisi tarafından Beyt-ül-mukaddes
harâb olsa gerekdir diye vahy etdi. Peygamberimiz de bize
haber verdi. Biz de, Buhtunnasârı katl edecek kuvvetli bir kisiyi
bulduk. O vakt Cebrâîl aleyhisselâm gelip, onu katl olunmakdan
kurtarmıs. O merde demis ki, eger Hüdâ-i Rabbil âlemîn
irâde etmis ise, sizi onun üzerine musallat etmez. Eger irâ-
– 151 –
de etmemis ise ne sebeb ile onu katl edersiniz. O merd [yigit] de
bu sözü ondan kabûl edip, geri dönmüs. O vaktden beri Cebrâîli
düsman tutarız. Bir kerre de dediler ki, onların Cebrâîl ile
düsmanlıklarına sebeb odur ki, inançlarınca, Cebrâîl aleyhisselâma
demislerdi ki, Peygamberligi bize getir. O gayriye götürmüs.
Imâm-ı Süddî der ki, Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin bir âdeti var idi. Gidip-geldigi yolu yehûdîlerin
toplandıgı yere ugrardı. Varıp, onların yanına girerdi. Onların
sözünü dinlerdi. Onlar ile konusurdu. Onlar, yâ Ömer! Biz
seni Muhammedin eshâbının hepsinden çok severiz. Zîrâ onlar
gelip-geçerken, bizim üzerimizden geçerler. Bizi rencîde ederler.
Sen bizi incitmezsin. Hattâ dersimizi dahî dinlersin. Seni
onun için severiz, derler idi. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Allahü teâlâ hakkı için ki, ben sizin yanınıza
dost olmak için gelmem. Size birseyler sormamdan maksad, hâsâ
ki dînimden sübhem oldugundan degildir. Süâlime sebeb
odur ki, sirkinizin aslını iyice ögreneyim. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sânındaki eserlerini ve burhânlarını
ve ni’metlerini [üstünlüklerini] sizin kitâblarınızda çok
görürüm. Siz bedbahtlıgınızdan ve kötü düsünceli oldugunuzdan
îmân getirmezsiniz. Dediler ki: Yâ Ömer! Hazret-i Muhammede
devâmlı hangi melek gelir. Hazret-i Ömer buyurdu: Cebrâîl
aleyhisselâm gelir. Dediler; biz Cebrâîli sevmeyiz. Muhammedi
bizim sırlarımıza muttâli’ eder. Bir yere gelen azâbı veyâ
kıtlıgı veyâ yıldırımı Cebrâîl getirir. Mikâîl iyidir ki, sulhu, emniyyeti
ve bol ni’meti getirir. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu: Ey bîçâreler! Siz Cebrâîl aleyhisselâmı bilirsiniz
ve Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini
inkâr mı edersiniz. Ben sehâdet ederim o kimseye ki, hazret-i
Cebrâîli düsman tutar, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
düsmanı olur. Oradan Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine geldi. Cebrâîl aleyhisselâm
ondan önce gelip, yukarıda bahs edilen âyet-i kerîmeyi getirmisdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
hazret-i Ömere okuyup, buyurdu ki, (Yâ Ömer! Senin Rab-
– 152 –
bin sana muvâfakat etdi). Hazret-i Ömer sâd olup, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerine sükr etdi. Buyurdu ki; bundan sonra,
kendimi dîn-i islâm üzerine tasdan katı buluyorum.
Isâret: Sübhânallah. Yehûdîler, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmı,
bizim dînimiz vilâyetinin izzeti onun sebebi ile harâb olmusdur,
diye düsman tutarlar. Hak sübhânehü ve teâlâ hazretleri
buyurur: Cebrâîl her ne yaparsa, bizim emrimiz ile yapar. Râfizîler
ve mübtedi’ler [bid’at sâhibleri], Ebû Bekri ve Ömeri “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini niçin düsman tutarsınız.
Onlar, hilâfet hazret-i Alînin hakkı idi, ondan aldılar; diye düsman
tutarlar. Bu sözleri yalandır ve bühtândır. Zîrâ eger onun
hakkı olsa idi, kendileri alırdı. Ey yehûdî! Sen Cebrâîli düsman
tutarsın. Biz onu dost tutarız. Eger sizin helâk ve azâbınız, Cebrâîlin
elinde oldu ise, kâfirlerin helâk olması lâyıkdır. Bizim Resûlümüzün
zaferi, nusreti Cebrâîl ile oldu. (Rabbiniz size nisânlı,
bes bin melek ile imdâd edecekdir). [Âl-i imrân sûresi 125.ci
âyet-i kerîme meâli.] Yâ Râfizî! Siz Ebû Bekr ve Ömer “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerini düsman tutarsınız. Biz dost
tutarız. Sizin helâkınız onların sebebi ile olursa, lâyıkdır. Islâmiyyetin
nusreti onlar sebebi iledir. (Onlar gayba îmân ederler!)
(Ey Habîbim! Sana, Allah ve mü’minlerden sana tâbi’
olanlar yetisir!) [Enfâl sûresi 64.cü âyet-i kerîme meâli.]
2– Bir âyet-i kerîme de sudur: Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, dinde gayret sâhibi, merd bir zât-ı serîf
idi. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
harem-i serîflerinde, bir gün dedi ki, ne olaydı, emr geleydi
de, Resûlullahın se’âdethânelerine destûrsuz girmeselerdi.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazret-i Ömerin sözüne muvâfık
bu âyet-i kerîmeyi gönderdi. (Ey îmân edenler! Resûlümün evine
yemege da’vet olunmaksızın ve vaktine bakmaksızın girmeyin.)
[Ahzâb sûresi 53.cü âyet-i kerîme meâli.] Ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” buyurdular ki, bu âyet-i kerîme bir
grub hakkında nâzîl olmusdur. Onlar Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ta’âmı vaktini gözleyip, o
vaktde varıp, Resûlullahın yanında otururlar idi. Ta’âm gelir
yirler idi. Sohbet ederlerdi. Dısarı gitmezlerdi.
– 153 –
3– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir hizmetçisini,
hazret-i Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” çagırması için
gönderdi. Kaylûle vakti idi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
uyumusdu. O hizmetçi bagırdı. Uyanmadı. Kapıyı açıp,
içeri girdi. Hazret-i Ömerin teninden bir mikdâr açılmısdı. O
hizmetçi hemen dısarı çıkdı. Dedi ki, ey Allahım, Ömeri sen
uyandır. Bir kerre dahâ bagırdı. Hazret-i Ömer uyandı. Hizmetçinin
içeri girip, açılan yerini gördügünü anladı. Üzüldü. Ne
olaydı, sabâh vakti ve kaylûle vakti ve aksam vakti, bu üç vaktde,
halk evlerinde uyurlar. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
buyruk nâzil olsaydı da, birbirinin evine izn ile girselerdi.
Hazret-i Ömerin “radıyallahü anh” sözüne muvâfık Allahü
teâlâ bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. (Ey îmân edenler! Sizin
mülk-i yemîninizde olan kız, erkek, köle ve hür çocuklarınızdan,
bülûg çagına ermiyenler, üç vaktde yanınıza girerken, izn
istesinler. Zîrâ sabâh nemâzından önce, ögle vaktinde ve yatsı
nemâzından sonra örtünmeniz zor olur. [Elbiseler degisdirilir.]
Bu üç vaktin dısında, birbirinizin yanına girmenizde size, hizmetçi
ve çocuklarınıza günâh yokdur. Allah size hükm âyetlerini
böylece bildiriyor. Allah sizin hâlinizi bilir. Ve islâmiyyetin
hikmetini icrâ eder. Çocuklarınız bülûg çagına erisince, onlardan
önce bâlig olanların izn istedigi gibi her vaktde izn istesinler.)
[Nûr sûresi 58.ci âyet-i kerîme meâli.]
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” uyumus idi. Hizmetçinin bagırması
ile uyanmadı. Avret yerini gördü. Uyanmadı. Uyanınca
üzüldü. Biz gâfiller, bu kadar âsî ve bîçâre [çâresiz] kullarız. Allahü
teâlâ çagırıyor, uyanmıyoruz. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” çagırıyor, uyanmıyoruz. Melekler dâimâ günâhlarımızı
görüyor. Uyanmıyoruz. Allahü teâlâ hazretleri hergün,
gafletden uyansınlar diye, binlerce günâhımızı görür, örter.
Nicelerini afv eder, yine korkmuyor, uyanmıyoruz.
Nükte: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
gönlünün gamlanmasından dolayı bu üç vaktde, bütün çocukları,
Allahü teâlâ anadan ve babadan geri tutmusdur. Kıyâmet
gününde âsîlerin gönlünün gamından dolayı, ayrılık atesini gönüllerden
uzak tutması acâib degildir.
– 154 –
4– Mekke-i mükerreme ileri gelenlerinden bir cemâ’at, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine ugradılar.
Bakdılar ki, meclis-i serîflerinde Suheyb-i Rûmî ve Habbâb
bin Erat ve Bilâl-i Habesî ve Ammâr bin Yâser ve Selmân-ı Fârisî
oturmuslar “radıyallahü teâlâ anhüm.” Bunlar, üzerinde
yün elbise bulunan fakîr sahâbîler idi. O cemâ’at dediler ki, ey
Muhammed! Râzı oldun mu, bir gruba ki, senin etrâfında oturmuslardır.
Biz gelelim, onlar ile oturalım mı? Hâlbuki bunlar
bizim kullarımızdır [kölelerimizdir], hizmetçilerimizdir, câriyelerimizdir.
Bunları kendinden uzak tut. Tâ ki, biz sana tâbi’ olalım.
Bir rivâyetde gelmisdir ki, dediler, yâ Muhammed! Sen sedirde
otur. Biz senin etrâfında oturalım. Onları uzak oturtup,
bizler onların yününden ve hırkalarından râhatsız olmıyalım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Mü’minleri kendi yanımdan uzaklasdıramam). Onlar da dediler
ki, bize ayrı meclis ile toplantı yap. Bizim senin yanındaki fazîletimizi
bilsinler. Onlar ile berâber olmamız, bize ar olur.
Kavmimiz bizi bunlar ile oturmus görmesin. Biz gelince onlar
meclisden kalksınlar. Onlar gelince biz kalkarız. Sen yine onlar
ile oturmaya devâm edersin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu: (Peki!), Onlar dediler ki, bu cümle üzerine
bize bir nâme yaz. [Ya’nî bir kâgıda yaz.] Server-i kâinât kâgıd
istedi. Nâme yazmak için Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
çagırdı. Allahü teâlâ hazretleri, Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm
hazretleri ile bu âyet-i kerîmeyi gönderdi: (Sabâh-aksam
Rabbine ihlâs ile düâ eden kimseleri yanından uzaklasdırma.
Müsriklerin îmâna gelme hesâbı senden, senin hesâbın da onlardan
sorulmaz! Kâfirler îmâna gelsinler diye mü’minleri yanından
kovarsan zâlimlerden olursun!) [En’âm sûresi 52.ci
âyet-i kerîme meâli.] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
yazıyı yazmadı.
Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki: Resûlullah,
mescidin bir kösesinde oturmusdu. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bize okudu:
(Âyetlerimize inananlara selâm ver ve de ki, Rabbiniz size rahmet
etmegi üzerine almısdır. Sizden biriniz, zararını düsünme-
– 155 –
den bir günâh islese, sonra bir dahâ yapmıyacagına azm ederek
tevbe etse, hâlini düzeltse, Allahü teâlâ onun günâhını bagıslar.
Ve tevbesini kabûl etmekle rahmet eder.) [En’âm sûresi 54.cü
âyet-i kerîme meâli.] Resûlullah o seklde oturur idi ki, bizim
dizlerimiz mubârek dizlerine degerdi. Kalkmak isterler idi. Evvelâ
biz kalkardık. Resûlullahı oturur seklde bırakırdık. Sonra
o kalkardı. Buyurdu ki, Allahü teâlâya sükrler olsun ki, beni öldürmezden
evvel, bana emr etdi ki, (müslimânlardan bir grub
ile berâber bulunmaga sabr et.)
Ikrime “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Kureysden bir tâife
geldiler. Ebû Tâlibin yanına varıp dediler: Halk bizi Muhammed
ile oturur görürler ise, onlar da ona mutî’ olurlar. Ondan
sonra bizi o kullar [köleler] ile oturur görürler ve bizi kötülerler.
Var Muhammede söyle ki, onları yanından uzak etsin. Biz
de Ona îmân getirelim. Sonra Ebû Tâlib bu haberi Ona götürdü.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü anh” dedi ki, böyle eyle yâ
Resûlallah, görelim dediklerini yaparlar mı ve sözleri üzere dururlar
mı. Bunun üzerine bu âyet-i kerîmeler nâzil oldu. [En’âm
sûresi 52, 53, 54.cü âyet-i kerîmeleri.] Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bu âyet-i kerîmeleri isitdigi gibi, geldi, özr diledi. Söyledigi
sözlerden pismân oldu. Allahü teâlâdan hitâb-ı izzet geldi ki,
yâ Muhammed! Benden Ömere selâm eyle ki, senin menzilin
ve merteben bizim katımızda yüksekdir. Bu kadar zelle ile kendi
dergâhımdan seni red etmem. Senin özr dilemege gelecegini
bildigim için, selâmımı önce gönderdim. O yerdeki senin günâhını
yazdım. Özrden evvel rahmetimi mukâbilinde yazdım.
Onun ile olan baglılıgımız çok kuvvetlidir. Zelle ile kesilmez,
buyurdu.
(Isâret): Hak sübhânehü ve teâlâ bu âyet-i kerîmede, Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini bes def’a andı [zikr etdi].
(Sana geldigi vaktde), (Îmân getirmek), (günâh islemek),
(Tevbe etmek), (Hâlini islâh etdi). Allahü tebâreke ve teâlâ,
hazret-i Ömeri bes nesne ile yâd etdi [zikr etdi]. (Selâmün aleyküm)
diyerek selâm etdi. (Sizin Rabbiniz vâcib kıldı), buyurarak
haber verdi. (Kendi nefsi üzerine rahmet etmegi), buyurarak
rahmet etdi. (Cehâlet ile bilmiyerek günâh isledi), diyerek
– 156 –
günâhdan ma’zûr tutdu. (Allah afv edici ve tevbeyi kabûl etmekle
rahmet edicidir), buyurarak afv etdi.
(Nükte): Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir günâh
isledi. Özr diledi. Allahü teâlâ, onunla böyle mu’âmele eyledi.
Hazret-i Ömerin dostları isitsinler ki, sâd olsunlar. Allahü teâlâ
dostlarını Ömere ortak eyleyip, bizim üzerimize selâm söyledi.
Ve rahmetine ortak etdi. (Rahmetim herseyi içine almısdır) buyurdu.
Meleklerini gönderdi. (Melekleri gönderdik) buyurmusdur.
Özrünü kabûl etdi. (Allah kullarının tevbesini kabûl eder)
buyurmusdur. Magfiret etdi. (Ey Resûlüm! Nefslerini isrâf
eden kullarıma, Allahın rahmetinden ümmîd kesmemelerini
söyle!) buyurmusdur.
5– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Uhud cenginde Ebû Süfyân
henüz müslimân olmamıs iken bize dedi ki, (bizim uzzamız
var, sizin uzzanız yokdur.) Ömer ibnül Hattâb cevâb verip, buyurdu
ki, (bizim mevlâmız var, sizin mevlânız yokdur). Allahü
teâlâ hazretleri Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
kavline muvâfık bu âyet-i kerîmeyi gönderdi. (... Mü’minlerin
yardım görmesi ve kâfirlerin kahr olması, Allahü teâlânın
mü’minlere velî olması ve yardım etmesidir. Kâfirlerin mevlâsı,
onların azâbını men’ eden bir yardımcıları yokdur.) [Muhammed
sûresi 11.ci âyet-i kerîme meâli.] Bu âyet-i kerîme, ehl-i
Mekkenin îmân getirmiyenlerini korkutucu ve tehdîd edici mâhiyyetdedir.
6– Diger bir âyet-i kerîme sudur. Münâfıklardan Abdüllah
bin Ebî Selül hasta oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” iyâdetine [hasta ziyâretine] vardı. Ibni Ebî Selül, Habîbullah
hazretlerine dedi ki, ben öldügüm zemân nemâzımı kıl.
Kabrim üzerinde dur. Bana düâ et. Kendi kaftanını kefen et.
Sonra Ibni Ebî Selül öldü. Resûlullah hazretleri diledi ki, nemâzını
kılsın. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Onun üzerine nemâz mı kılacaksın. Hâlbuki o sana böyle böyle
isler etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu: Elini benden kaldır. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” de; gitme, dedi. Habîb-i ekrem yine o cevâbı verdi.
– 157 –
Üçüncü kerre, Server-i âlem buyurdu ki, eger bilse idim ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ rahmet eder. Yetmis kerre Allahü teâlâ
hazretlerinden ona istigfâr ederdim. Zîrâ ben istigfârda muhayyer
kılındım. Sonra, mubârek gömlegini kefen yapıp, kabre
koydu. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” der ki, bu hâlde ben hayretde
kaldım. Allahü teâlâ ben kulunun kavline muvâfık su
âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu: (Münâfıklardan ölen kimselerin
nemâzını kılma. Kabri üzerinde durma. Çünki onlar, Allaha ve
Resûlüne îmân etmeyip, münâfık olarak öldüler.) [Tevbe sûresi
84.cü âyet-i kerîmesi meâli.] Resûl-i ekrem hazretleri bu âyet-i
kerîmeden sonra, hiçbir münâfık üzerine nemâz kılmadı. Kabri
üzerine durmadı. Ya’nî, ey benim Resûlüm! Düâ etme ki, eger
düâ etsen, icâbet etmesem, senin sânına noksanlık olur. Eger
icâbet etsem benim hikmetime lâyık olmaz. Kıyâmet gününde
ben derim ki, ey benim Resûlüm! Sen sefâ’at eyle, tâ ki, ben bagıslayayım.
Eger sefâ’at etmez isen, senin hasmetine uygun olmaz.
Eger rahmet etmesem benim keremime naks olur. Sen sefâ’at
et. Tâ ben bagıslayayım.
7– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem”, Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
hakkında, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ile mesveret
etdi. Buyurdu ki, yâ Ömer! Sen hazret-i Âise hakkında söylenenlere
ne dersin. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki, yâ Resûlallah! Bir dahâ bu sözü dinlemeyiniz. (Bu büyük
bir iftirâdır.) Bu sözü söylemek ve kalbine getirmek kimsenin
haddi degildir. Hazret-i Âise pâk ve pâkizedir. Onlar ehl-i
îmândır. Allahü teâlâ hazretleri, hazret-i Ömerin “radıyallahü
teâlâ anh” kavline uygun bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu:
(Onu isitdiginizde, niçin bize o sözü söylemek yakısmaz! Yâ
Rabbî! Seni tenzîh ederiz. Bu Server-i âlemin hanımına atılan
büyük bir iftirâdır, demediniz!) [Nûr sûresi 16.cı âyet-i kerîme
meâli.]
8– Diger bir âyet-i kerîme sudur: Allahü tebâreke ve teâlâ
Âdem safîyullahın “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
zürriyyeti sânında bu âyet-i kerîmeyi irsâl buyurdu: (Biz insanı
(Âdemi) muhakkak ki çamurun hulâsasından yaratdık. Sonra,
– 158 –
Âdemin neslini saglam bir yerde (rahîmde) bir nutfe (az bir su)
yapdık. Sonra, o nutfeyi kan pıhtısı hâline getirdik. Ondan sonra,
kan pıhtısını bir parça et yapdık. O et parçasını da kemikler
hâline çevirdik. Kemiklere de et giydirdik. Sonra, ona baska
bir yaratılıs (rûh) verdik. Bak ki, sekl verenlerin en güzeli olan
Allahın sânı ne kadar yücedir.) [Mü’minûn sûresi oniki, onüç,
ondördüncü âyet-i kerîme meâlleri.] Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bu âyet-i kerîmeyi okudu. Hayretde kaldı. (Kudreti
ve hikmeti sebebi ile Allahü teâlânın sânı büyükdür. Kudretlilerin
en güzelidir) dedi. Hazret-i Ömerin buyurdugu gibi,
âyet-i kerîme indi.
Bu zikr etdigim âyet-i kerîmeleri Kur’ân-ı azîmüssân tefsîrlerinden,
kudretim yetdigi kadar aldım. Bundan sonra o haberleri
zikr edelim ki, hocalarımızdan ve üstâdlarımızdan isitdik.
Insâallahü teâlâ.
Ellialtıncı Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkındaki
hadîs-i serîfler.
1– Ebû Hüreyreden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet olunur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu:
Kıyâmet günü dîn-i islâm mahsere güzel sûretde ve süslenmis
olarak gelir. Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu durumu
bilir iken, sorar ki, sen kimsin. Islâm der ki, yâ ilâhel âlemîn!
Ben islâmım. Allahü teâlâ buyurur. Bunu Cennete iletin. Islâm
der ki, yâ ilâhel âlemîn. Beni azîz tutup, ikrâm eden kimseleri,
azîz tutup, ikrâm etmedikçe, bana yardım edenlere yardım etmeyince
ve bana yer verenlere, yer vermeyince, ben Cennete
gitmem. Allahü teâlâ emr eder ki, var o kimseleri getir ki, seni
azîz tutmusdur. Ve sana nusret etmisdir. O vakt islâm gelip,
halkın safları arasında gezer. O sırada Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini görüp, elinden tutup, seslenir (bagırır) ve der
ki, Ilâhî! Bu o kimsedir ki, beni herkesin sürdügü zemân, bana
kendi yanında yer veren, kabûl eden, azîz tutandır. Halk beni o
vakt red etdiler. Bu kimse bana nusret [yardım] etdi. Halk beni
kendilerinden uzak etdiler. Bu zât beni azîz etdi. O vakt halk
beni zelîl etdiler. Allahü tebâreke ve teâlâ buyurur: Onu Cennete
ilet. Islâm der ki, yâ Rabbel âlemîn! Tâ kıyâmete dek, her
– 159 –
kim (hazret-i Ömeri sever) beni sever, onları da Cennete iletmeyince
bunu iletmem. Allahü teâlâ ve tekaddes kabûl buyurur.
Öyle yap! Islâm mahserde safların arasında dolanır. Her
kim ki, hazret-i Ömeri sever. Onun elini tutup, hazret-i Ömer
ile Cennete iletir.
2– Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet eder. Buyurdu: Yâ
Ömer! Cebrâîl “aleyhissalâtü vesselâm” benim yanıma geldi.
Dedim, yâ Cebrâîl! Bana, Ömer bin Hattâbın göklerdeki fazîletinden
haber ver. Dedi ki, yâ Muhammed “sallallahü aleyhi
ve sellem”! Ömerin göklerdeki fazîletlerinden ve menâkıbından
eger sana haber verirsem, hazret-i Nûh alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâmın ömrünce ki, kavmi yanında bin seneden
elli sene eksikdir, henüz fazîletlerini söylemege kâdir olamam.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurur: (Korkunuz! Ömerin hısmından ki, o gadablı olunca,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ondan ötürü gadablı olur.)
3– Sa’îd bin Cübeyr, Ibni Abbâsdan “radıyallahü teâlâ anhüm”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurur ki: Cebrâîl aleyhisselâm benim yanıma
geldi ve dedi ki: Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes
hazretleri buyurdu ki, Ömere benden selâm et! Ona haber ver
ki, Onun rızâsı benim hükmümdür. Onun hısmı benim adlimdir.
4– Gudayf bin Hâris “radıyallahü anh” rivâyet eder. Bir
genç, Ebû Zer-i Gıfârînin “radıyallahü anh” yanına geldi. Ebû
Zer hazretleri o gence dedi ki, benim için Hak Sübhânehü ve
teâlâdan istigfâr et, afv edilmemi iste. O genç dedi ki, yâ Ebâ
Zer! Sen hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
sohbetinde bulunmussun. Ben senin nasıl afv olunmanı isterim.
Ebû Zer; “olsun, iste” dedi. Genç dedi, bana haber ver
ki, ben de ne hayrlı isâret gördün ki, benim düâmı ve istigfârımı
istersin. Ebû Zer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki; Bundan
dolayı ki, sen hazret-i Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” önünden
geçiyordun. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu iyi gençdir, buyurdu.
Ben ki, Ebû Zer’im. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
– 160 –
ve sellem” hazretlerinden isitdim ki, buyurdu: (Allahü teâlâ,
dogru sözü, Ömerin dili üzerine koymusdur.)
5– Ya’lâ bin Ziyâd rivâyeti ile, hazret-i Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Bir vakt hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Ebû Zer hazretlerinin elini tutup, sıkdı. Ebû Zer,
elimi bırak, incitdin, yâ islâmın kilidi, dedi. Hazret-i Ömer, yâ
Ebâ Zer, bu söyledigin nasıl bir sözdür. Ebû Zer dedi ki: Yâ
Emîr-el mü’minîn, aklında mıdır (hâtırlar mısın), falan vakt,
falan günde ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: Eger aranızda yayılacak fitnelerden korkuyor
iseniz, Ömerin bereketi ile onlar size erismez. Yâ Ömer,
sen islâmın kilidisin.
6– Hazret-i Enes “radıyallahü teâlâ anh” haber verdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Ömerin yüzüne
bakıp, güldü ve buyurdu. Yâ Hattâb oglu! Bilir misin niçin
tebessüm etdim. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”,
Allahü teâlâ ve Resûlü bilir, dedi. Se’âdetle buyurdu: (Ondan
dolayı güldüm ki, Allahü teâlâ, Arefe gecesi Arafatda bulunanlara
inâyet nazarı ile nazar etdi. Sana husûsî olarak nazar
etdi.)
7– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ ve ebîhâ” hazretlerinin
rivâyeti ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki: (Meclislerinizi Ömer bin Hattâbı anarak zînetlendiriniz!)
8– Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu.
Sâlihler zikr olundugu zemân, siz Ömerin zikri ile olun.
Zîrâ biz ki, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” eshâbıyız.
Hepimiz sekîne ve ârâmın Ömerin dili üzerine olduguna,
ittifâk etmisiz.
9– Mubârek bin Fudâle, Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” buyurdu: (Insan oglundan baskası, kendisi gibi bin
kimseden dahâ kıymetli olamaz. Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
ise bin mislinden dahâ hayrlıdır.)
10– Huzeyfetebni Yemândan “radıyallahü anh” rivâyet edil-
– 161 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:11
misdir. Islâm, hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” zemânında
makbûl kimseye benzer idi ki, yakınlıgı artardı. Ömerden
“radıyallahü anh” sonra islâm, arkasını dönmüs kimseye benzerdi.
Uzaklıgı artardı.
11– Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
rivâyeti ile gelmisdir. Dedi ki: Üç kimsenin firâseti gâyet iyi
oldu. a) Mısr azîzinin firâseti. Hazret-i Yûsüf aleyhisselâm hakkında
firâset edip, kendi zevcesine dedi ki, bunu mükerrem tut.
Olur ki, ondan bize menfâ’at erisir. b) Suayb aleyhisselâm hazretlerinin
kerîmesinin firâseti ki, hazret-i Mûsâ aleyhisselâm
da’vete gelmisdi. Babasına dedi ki, yâ baba. Onu ücret ile tut.
Kavî ve emîndir. c) Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin firâseti ki, kendinden sonra, hilâfeti
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine verdi ki, onda
adâlet fehm etdi. Bir gün hazret-i Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh” dısarı çıkdı. Üzerinde çok güzel bir elbise vardı.
Bu elbiseyi bana kardesim, dostum, sâdıkım ve safiyyim
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” giydirdi, buyurdu.
12– Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu:
(Eger benden sonra Allahü teâlâ Peygamber gönderse
idi, Ömeri gönderirdi. Allahü tebâreke ve teâlâ iki melek ile
ona kuvvet vermisdir. Bunlar ona kuvvet verir. Ondan bir hatâ
meydâna gelecek olsa, ondan döndürürler. Dogrusunu yapdırırlar.)
13– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü anhümâ” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Insanlar birsey söyledi. Ömer de o husûsda bir
sey söyledi. Ömerin kavline muvâfık olarak Kur’ân-ı azîmüssân
nâzil oldu.)
14– Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti ile gelmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benden sonra, Allahü teâlânın müsâfeha etdigi,
ya’nî yakın oldugu kimse, Hattâb ogludur. O kimse, Hak sübhânehü
ve teâlânın kudreti ile elini tutdugu, feryâdına erisdigi,
selâm verdigi, Cennetine koydugu kimsedir. O Ömer bin Hat-
– 162 –
tâbdır. Bu makâmda yakınlık mekân ile olmaz. O yakınlıgı Allahü
teâlâ ve ben bilirim. Ona bir kerâmet ve bir ni’met verir ki,
baskalarına bu mertebe ve yükseklik olmaz.)
15– Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri;
(Seytân Ömeri gördügü vakt, Ömerin “radıyallahü teâlâ anh”
heybetinden yüzü üzerine düserdi) buyurdu.
16– Fadl bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Ömer bin Hattâb benimledir. Ben Ömer bin Hattâb
ileyim. Benim vefâtımdan sonra, Hak sübhânehü ve teâlâ
Ömer iledir. Her nerede olursa olsun, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin hıfz ve emânında olur.)
17– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Ömerin müslimân oldugu gün, Cebrâîl aleyhisselâm benim
üzerime nâzil oldu. Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
müslimân oldu diye meleklerin birbirine müjde verip, sâd olduklarını,
bana haber verdi.)
18– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Yâ
Ömer ibnül Hattâb! Sen benim ümmetim üzerine berekâtsın.
Allahü tebâreke ve teâlâ senin sânında göndermisdir. Nâfile
ibâdetlerden, zikr ve Kur’ân-ı kerîm okumagı gündüz kaçırdıklarını
gece, gece kaçırdıklarını gündüz kazâ et.)]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1332 Sun, 11 Oct 2020 17:35:52 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1332 ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Elliyedinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
çesidli kitâblarda bildirilen haberleri açıklamakdadır.
A’mes, Süfyândan ve Abdüllahdan “radıyallahü teâlâ anhüm”
rivâyet etmisdir. Dediler ki, vallahi Ömerin amelini terâzînin
bir kefesine koysalar, diger insanların amellerini de terâzînin
diger kefesine koysalar, Ömerin amelinin agır gelecegini zan
ederiz. Hakîm ârif Zeynüddîn Alî bin Tâhir kendi tasnîf etdigi
kitâbda demisdir ki: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki, münâfık o kimsedir ki, dünyâ onun ümîdi
olur. Hatâ ve günâh onun ameli olur. Çok yemîn onun san’atı
olur. Âhıret islerinde câhil, dünyâ islerinde zekî olur.
– 163 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sefkatı ve rahmeti,
mahlûkât üzerine o mertebede idi ki, Ebûlleys-i Semerkandî
(Tenbîh-ül gâfilîn)de yazmısdır: Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” bir yaslı zimmî gördü ki, kapılarda gezip, kapılarda
dilenir. Ömer hazretleri buyurdu ki, ey pîr! Benim sana
insâf etmemi istiyorlar. Gençlik vaktinde senden cizye aldım.
Lâyık olan odur ki, bugün seni afv etmeliyim. Afv edip, her gün
kendinin ve ıyâlinin [çoluk-çocugunun] yiyecegini beyt-ül-mâldan
versinler, buyurdu.
Ellisekizinci Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Alîyülmürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh”, oturmus, sohbet ediyordu.
Söz arasında bir kimse, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
medh etmege basladı. Hazret-i Alî buyurdu ki, hangi
Ömer? Allahü tebâreke ve teâlâ Enbiyâ aleyhissalâtü vesselâmdan
sonra, Ömere benzer kul halk etmemis ve hiçbir babanın
ve ananın Ömer gibi oglu olmamısdır. O Ömerdir ki, âlimdir.
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dîninin sınırlarını bilir.
Allahü teâlâ islâmı azîz etdi, onunla adâlet etdi. Böylece
kendisi emîn oldu. Islâmiyyeti bilen fakîhdir. Kendisinden sonra
gelen halîfeleri zor duruma düsürdü. Emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, islâm dîninde güzel âdetler bırakdı.
Islâmda ilk kâdî ta’yîn etdi. Süreyhi kâdî ta’yîn etdi. Postayı
ilk kuran odur. Beyt-ül-mâl binâsı yapdırdı. Zekât ve baska
malları buraya koyardı. Zindanı ilk binâ eden odur. Hudûdullahı
icrâ etmek için, cellâdı o ta’yîn etdi. Mescid ve câmi’leri
sehrlerde o tertîb etdi. Serhadları [sınırları] o vaz’ etdi. Müezzin
ve gayrîleri gibi tatavvu’ [hayrlı] is isliyenlere ücret verirdi.
Îrân topragı üzerine harâcı o ta’yîn etdi. Cemâ’at ile, Ramezân
ayında terâvîh nemâzını âsikâre kıldı. Resûlullah terâvîh
nemâzı kılardı, fekat âsikâr etmezdi. Allahü teâlânın terâvîh
nemâzını ümmeti üzerine farz edeceginden ve onların mesakkat
çekeceginden çekinirdi. Hazret-i Ömerde “radıyallahü teâlâ
anh” bu mertebe yükseklik var idi ki, adâletin, heybetin, siyâsetin,
gayretinin sesi ufuklara yayılmıs iken, bir zerre kibr ve
ucb kendi nefsinde yokdu. Kendini cümleden asagı görürdü.
Kendi eli ile yapdıgı isleri kimse gücü yetip, yapamadı. Kesb
ederdi [çalısır idi]. Der idi ki, ey müslimânlar, kesb edin [çalı-
– 164 –
sın], baskaları üzerine yük olmayın. Pazarda, çoluk-çocugumun
nafakasını te’mîn etmek için çalısırken öldügüm yer, bana en
sevimli yerdir. Elinizi kesbden kaldırıp da [çalısmayı bırakıp
da] Allahü teâlâ rızkımı verir demeyiniz. Allahü teâlâ gökden
altın ve gümüs göndermez. Âdet-i kerîmesini degisdirmez.
Cümle mubâhları gözler önüne sermisdir. Vera’ ve takvâsı o
mertebede idi ki, sadaka südünden bir içim hazret-i Ömere süt
verdiler. Içdi. Sonra anladı ki, buna lâyık degil idi. Parmagını
bogazına sokdu. O südü kay etdi. O kadar zorluk ve mihnet
çekdi ki, mubârek rûhu bedeninden ayrılıyor diye korkdular.
Sonra, yâ Rabbî damarlarımda kalıp da çıkaramadıklarımdan
sana sıgınırım, buyurdu.
(Kimyâ-i se’âdet)de, hüccet-ül islâm imâm-ı Muhammed
Gazâlî “rahimehullahü teâlâ” nakl buyurmuslar: Bir vakt,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin harem-i serîflerine,
ganîmetden misk getirmislerdi. Kendi ehline [hanımına] buyurdu
ki, bu miski satıp, dervislere sarf edelim. Bir gün se’âdethânesine
girdi. Hâtununun sandıgından misk kokusu duydu. Buyurdu
ki, bu ne kokusudur. Hâtunu dedi ki, miski satarken elime
kokusu sindi. Sandıga dokundum. Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” o sandıgı alıp topraga o kadar sürdü ki, aslâ kokusu kalmadı.
Sonra hanımına verdi. Bu kadara müsâmaha gösterilebilirdi.
Lâkin Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bundan murâdı su idi
ki, küçük zararlara göz yumarak, büyük zarara yakalanmayalar.
Veyâ harâm korkusundan bir halâli terk etmis olup, müttekîler
sevâbını bulmak için yapılmıs olur. [(Se’âdet-i Ebediyye) kitâbının
607.ci sahîfesine bakınız!]
Ellidokuzuncu Menâkıb: Tefsîrde gelmisdir. Hazret-i Ömer
bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” minber üzerinde buyurdu
ki, hanımların mehrinde ifrât etmeyiniz [ya’nî fazla mehr ta’yîn
etmeyiniz]! Eger bu dünyâda ikrâm olsa idi veyâ Allahü tebâreke
ve teâlâ katında harâmdan sakınmak olsa idi, ona uyacak
kimse, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
olurdu. Hâlbuki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hiçbir hâtununa ve kerîmelerinden birine oniki buçuk vakıyye
gümüsden ziyâde mehr kesmedi ki, her vakıyyesi kırk dirhem-
– 165 –
dir. Temâmı besyüz dirhem olur. Bu sözü söyledikleri vakt, söz
sâhibi olan bir hâtun, ayak üzerine kalkıp, dedi ki, Allahü teâlâ
bize kırba dolusu mehr verir. [Kırba: Saka tulumu demekdir.]
Meâl-i serîfi, (Sizden biriniz, hanımını fuhsdan baska bir sebeble
bosayıp, baska bir hanım aldıgında, önceki hanıma mehr olarak
verdigi çok fazla mikdârdaki malı geri almasın) olan Nisâ
sûresi 19.cu âyet-i kerîmesinde, kadınlara çok ihsân, çok mal
verilecegi beyân buyurulmakdadır. Hâlbuki Hattâb oglu geri
almak ister; dedi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dinde ve emânında
büyüklügünden ve insâfından, bu sözü isitdi. Anladı ki, o
kadının söyledigi söz, dogrudur. Hak sözü kabûl edip ve insâf
edip, buyurdu ki, (Bütün insanlar Ömerden iyi bilir. Bu kadın
dogru söyledi. Ömer hatâ etdi.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir gün buyurdu ki, ey kadınlar,
basınızı kaldırın. Kendi hâllerinize bakın. Hakîkatde yol
âsikâre oldu. [gidilecek yol bellidir.] Zinhâr halk üzerine yük
olmayınız. Ya’nî kesb ediniz. Kimseye muhtâc olmayınız. [Dînimize
uygun seklde kesb ediniz.] Yine Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, her kim ki, dinde fakîh degildir, bizim pazarımızda
alıs-veris etmesin. Çünki, fâize düsüp, sıkıntı çeker.
[Ya’nî, alıs-veris ilmini bilmiyen, alıs-veris yapmasın!]
Altmısıncı Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer bin Hattâb
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe oldukları vakt, Hâlid
bin Velîd “radıyallahü teâlâ anh” serasker, ya’nî baskomutan
idi. Onu azl edip, Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini onun yerine serasker ta’yîn etdi. Bir zemân sonra,
Sa’d “radıyallahü teâlâ anh”, Kûfede bir serây binâ etmek arzû
etdi. Serây yapacagı yerin bir tarafı bir mecûsînin evine bitisik
idi. Sa’d “radıyallahü teâlâ anh”, mecûsîyi çagırıp, dedi ki, o evi
bana sat. Sa’d çok para verdigi hâlde, mecûsî satmadı. Hâzır
olanlar, dediler ki, bu mecûsiye bu kadar ricâ etmege ne lüzûm
vardır. Sen o evi al ve behâsını da ver. Mecûsî de bunu isitip,
korkdu ki, Sa’d böyle yapacak. Evine varıp, hanımına dedi ki,
ne tedbîr alalım. Hanımı dedi ki, onların bir emîrleri var ki, ona
emîr-ül mü’minîn Ömer derler. Kalk onun yanına varıp, Sa’dı
sikâyet et. O emr buyurur, Sa’d elini senden çeker. Mecûsî de
– 166 –
kalkıp, Medîne-i Münevvereye vardı. Sordu ki, Emîr-ül mü’minîn
serâyı nerededir. Dediler serâyı yokdur. Kendisi dısarıya,
sahrâya çıkmısdır. O mecûsî sâir emîrler gibi sehr hâricine avlanmaya
gitmisdir zan etdi. Sehr hâricine çıkıp, etrâfı gözetip,
hangi tarafından hasmetle ve hizmetkârları ile gelecek diye
bakdı. Hiçbir tarafdan bir toz eseri dahî kalkıp görülmedi. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ise, kamçısını basının altına
koyup, toprak üzerinde uyumus idi. O mecûsî onu gördü. Lâkin
onun Emîr-ül mü’minîn oldugunu bilmiyordu. Uyandırdı ve dedi
ki, Emîr-ül mü’minîn hangi tarafa gitmisdir. Hazret-i Ömer
buyurdu: Onu niçin soruyorsun [ne yapacaksın] ve ne istersin.
Mecûsî dedi ki, Sa’ddan ona sikâyete geldim. O evimi kasden
ve cebren elimden almak ister. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oradan kalkıp, se’âdethânelerine geldiler. Hizmetciye
buyurdular ki, bir parça kâgıd getir, Sa’da bir nâme yazacagım.
Hizmetçi aradı, kâgıd bulamadı. Buyurdular ki, bir parça deri
de olursa, getir. Hizmetçi bulamadı. Buyurdular, bir parça kemik,
getir. Bir koyun küregi bulup, getirdi. Üzerine (Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yâ Sa’d! Bu nâme sana erisdigi zemân hasmını
hosnûd et. Veyâ kalkıp huzûruma gel!) diye yazdı. O kürek
kemigini mecûsîye verdi. Mecûsî onu alıp, evine geldi. Hanımı
dedi ki, ne yapdın. Dedi ki, hayret ki, bu uzun yolu gitdim.
Bu kadar mesakkat ile; elime yazılmıs bir parça kemik verdiler.
Hanımı dedi ki, mâdem ki getirdin, Sa’da onu götür arz et. Bakalım
ne söyler. Mecûsî de kalkıp, Sa’dın serâyı kapısına gitdi.
Sa’d hazretleri nemâzını kılıp, serây kapısında oturmusdu.
Halk, karsısına saf baglayıp oturmuslar idi. Mecûsî kürek kemigini
Sa’dın karsısında tutup, durdu. Sa’dın gözü onu gördükde,
Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
yazısı oldugunu anlayıp, çehresi degisdi. Dedi ki, her ne ister
isen bana söyle. Beni Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin huzûruna çıkarma ki, ben Ömerin siyâsetine
tâkat getiremem. Hemen o mecûsî, aklı basından gidip,
düsdü. Bir zemân sonra ayıldı. Dedi ki, yâ Sa’d! Bana islâmı arz
eyle, deyip, müslimân oldu. Evini ona, hüsn-i rızâsı ile bagısladı.
O mecûsîye dediler ki, ne sebeble müslimân oldun. Dedi,
bunların emîrlerini gördüm. Bir köhne hırka örtünmüs. Ve aya-
– 167 –
gında iç donu yok. Kamçısını bası altına koyup, toprak üzerinde
uyumus, dervis sûretinde. O seklde ki, onu gördüm. O kadar
siyâset ve heybet ki, halkın gönüllerinde yerlesmis oldugunu
gördüm. Kendi kendime dedim ki, bu dinde böyle bir emîr olsun,
bu din mutlaka hak dindir. Anlamalıdır ki, adâlet ne mubârek
nesnedir.
Altmısbirinci Menâkıb: Bir gün Ömer “radıyallahü anh”
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin arkasında
nemâz kılıyordu. Resûl aleyhisselâm sûre-i Vennaziat
okuyordu. Meâl-i serîfi (Fir’avn kavmine, ben sizin ulu tanrınızım
dedi) olan âyet-i kerîmeyi okudugunda, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin gayret damarı harekete gelip, mubârek
bedeninde tüyleri elbisesinden dısarı çıkıp, (Eger ben orada hâzır
olaydım, boynunu vururdum) dedi. Nemâz edâ edildikden
sonra, Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki, (Yâ Ömer, nemâzda konusdun. Nemâzını kazâ et).
Hemen Cebrâîl aleyhisselâm gelip, Allahü teâlânın emrini erisdirip,
buyurdu ki, (Yâ Muhammed! Ömere nemâzı kazâ et diye
söyleme! Biz o nemâzı kabûl etdik. O nemâzı cümle ümmetin
nemâzına berâber etdik ki, biz çok gayretli, sevdigini kayırıcı
kimseleri severiz.)
Altmısikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir bayram günü, hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine geldi. Mescide vardılar.
Sonra yola çıkdılar. Medîne-i Münevverenin çocukları Server-i
kâinâta yapısıp, bayramlık istediler. Hazret-i Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, yâ Ömer! Beni bunlardan
satın al [kurtar]. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
de gidip, bir parça et ve bir mikdâr hurma ve meyve getirip,
çocuklara verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, yâ Ömer! Sen beni Mâlik bin Za’rin, Yûsüf aleyhisselâmı
aldıgından dahâ ucuza aldın. Mâlik, Yûsüfu birkaç dirheme
aldı. Sen beni meyveye ve ete aldın. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu: Yâ Resûlallah! Her ne kadar Yûsüf aleyhisselâmdan
ucuz aldım ise de, ondan güzel ve sirinsin. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir merd idi ki, onun gölgesinden
– 168 –
iblîs kaçardı. Mısrdaki Nil nehri kurumus iken, onun mektûbu
ile akdı. Onun kamçısı ile zelzele durdu. Heybetinden ve onun
sesini Medîne-i Münevverede hutbe okurken, Irâkdan isitdiler.
Allahü tebâreke ve teâlâ onun rey’ine uygun âyet-i kerîme
gönderdi. Rıdvân [Cennet melegi] onun evine odun iletdi. Mikâîl
aleyhisselâm onun kokusunu alırdı. Islâm onunla kuvvetlendi.
Müslimân oldugu gün, Allahü teâlâ indinde makbûl oldugu
için, Cebrâîl aleyhisselâm onunla oturmus idi. Aslan onun
yasdıgının bekçiligini yapardı. Onun yükünü çekmekden yer ve
gök âciz kalırdı.
Altmısüçüncü Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, se’âdetle otururlardı. Ömer bin
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri meclis-i serîfinde hâzır
oldu. Hazret-i Server-i âlem buyurdu ki, (Yâ Ömer, bana
ilâhî emr gelmisdir ki, adâlet nûrunu, Ömer bin Hattâba ver.
Simdi sana verdim. Cihânda adâlet etmek senin nasîbindir.)
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin bu
dünyâdan göç etmek vakti yaklasdı. Bir vasıyyetnâme yazdı.
Halîfe olacak sahsın nâmını yazdı. Yerini açık koydu ki, kimse
incinmesin. Abbâs bin Abdülmuttalib “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri isitdi ki, halîfenin adının yeri açık kalmısdır. Ebû
Bekrden sonra ihtilâf vâki’ olur diye, varıp, vasıyyetnâmeyi istedi.
Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” ismini o açık yere yazdı.
Sonra Sıddîk-ı ekberin aklı basına geldi. Abbâs hazretlerine
dedi ki: Vasıyyetnâmeyi getir. O da getirdi. Aldı, bakdı. Buyurdu
ki, o açık yeri göreyim. Abbâs “radıyallahü anh” buyurdu
ki: Ben küstâhlık etdim; yâ halîfe-i Resûlallah! Ömer adını açık
yere yazdım. Sıddîk hazretleri sâd olup, buyurdu ki, Elhamdülillah,
benim de murâdım, bu idi. Eshâbdan ba’zıları gelip, dediler
ki, niçin böyle etdin. Ömer bin Hattâb sert tabî’atlı kimsedir.
Allahü tebâreke ve teâlâ huzûrunda, Ömeri müslimânlar
üzerine getirdiginden dolayı, ne huccet getirirsin. Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Beni kaldırın, oturtun. Oturup,
buyurdu ki, eger Hak Sübhânehü ve teâlâ, benden niçin Ömeri
halîfe etdin diye süâl buyurursa, ben cevâb veririm ki, yâ ilâhelâlemîn.
O gün yeryüzünde, Ömerden âdil kimse bulamadım.
O sebebden Ömeri halîfe ta’yîn etdim. Sonra Ömer “ra-
– 169 –
dıyallahü teâlâ anh” hilâfet makâmına oturdu. Etrâfdan insanlar
gelip, sorarlardı emîr kimdir diye. Kurt koyun ile berâber su
içip, dolasır, hiç ziyân etmez. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o
kadar âdil davrandı, adâlet gösterdi ki, müslimânlar maksadlarına
kavusdular. Dul kadınlara suyu kendi çekerdi. Ve unu
kendi satın alırdı ve kendi götürürdü. Hammallara yardım
ederdi. Der idi ki, bir mikdâr yol ben götüreyim ve bir mikdâr
sen götür. Köle ve câriye su çekmekden veyâ un ögütmekden
âciz kalmıs ise, yardım ederdi. Geceleri Abdürrahmân bin Avf
ile berâber sehri dolasıp, bekçilik ederdi. “Radıyallahü teâlâ
anhümâ”.
Altmısdördüncü Menâkıb: Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” der ki, ben hazret-i Ömerden acâiblikler gördüm.
Dediler, ne gördün. Buyurdu ki, hayâtda olsa, ben söylemege
kâdir olmazdım. Birisi odur ki, her gece ikimiz sehri dolanırdık.
Bir mahalle varırdık. Ömer bana der idi ki, sen burada
dur. Ben de muhâlefete kâdir olamayıp, dururdum. Varıp,
bir zemândan sonra, gelirdi. Süâl etmege de cür’et edemezdim.
Vefâtlarından sonra bir gece o mahalleye varıp, bir ev içine girdim.
Bir ihtiyâr kadın gördüm. Kendi kendine acabâ ne oldu
ki, Ömer bu gece gelmedi, diyordu. Ben dedim, ey hâtun!
Ömer dünyâdan göçdü. Kadın bunu isitince, bir âh çekip, bayıldı.
Sonra aklı geri geldi. Dedi ki; ey Allahım! Bana yardımda
bulunan Ömeri afv et. Ona dedim ki, ne yardım ederdi.
Gündüz vakti üzerimi kirletirdim. Onu dısarı atardı. Kirlenmis
elbisemi yıkardı. Beni temizlerdi. Bana yiyecekden ne nesne
gerek ise, getirirdi. Dedim, ey hâtun! Ben de Ömerin yâriyim.
Eger o gitdi ise ben sagım. Ben Ömerin yapdıgı isleri yapayım.
Beni çagırıp, dedi ki, Ömerin yerini kim tutabilir. Eger Ömerin
yâri isen, bana düâ eyle, yardım et. Hemen basını yukarı tutup,
dedi ki, yâ ilâhel âlemîn! Ben o hastalıgı Ömerin yardımı
ile çekerdim. Ömer gitdi. Benim rûhumu kabz eyle ki, ben
Ömersiz ömr istemem. Bunu dedi, o sâat düâsı makbûl olup,
dünyâdan göç etdi. Ben agladım. Techîz ve tekfînini yapıp,
defn eyledim.
Altmısbesinci Menâkıb: Yine Abdürrahmân bin Avf “radı-
– 170 –
yallahü teâlâ anh” buyurdu. Hazret-i Ömer bir gece bir tulumu
su ile doldurup, arkasına almıs, Medîne-i Münevvere köylerine
giderken yorulmus. Ben dedim ki, ey emîr-el mü’minîn, yorulmussunuz!
Bana ver, biraz da ben götüreyim. Buyurdu ki, eger
bugün sen benim tulumumun yükünü götürür isen, yarın benim
günâhımın yükünü kim götürür. Dedim, senin ne yükün var ki,
sen Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yolu üzerine
yürüyorsun. Buyurdu ki, ben Resûlullah hazretlerinin dostu
o zemân olurum ki, bu hilâfetden basabas kurtulayım. [Ya’nî
zararsız olarak kurtulur isem, Resûlullahın dostu olurum.]
Dünyâdan göç etmezden evvel böyle buyururlar idi.
Ogulları Abdüllah “radıyallahü teâlâ anhümâ” babasının
vefâtlarından bir sene sonra onu rü’yâda görmüs. Sabâhleyin
bası açık dısarı gelip, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mescid-i serîflerine vardı. Seslenip, dedi ki,
ey Sahâbîler, toplanın. Babamın selâmını size getirdim. Hepsi
toplandılar. Orada Abdüllah hazretleri buyurdu. Dün gece babamı
rü’yâda gördüm. Dün geceye kadar, babamın âhırete göç
edisi bir sene oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine babamı rü’yâda göreyim niyyeti ile salevât
getirirdim. Fekat, göremezdim. Tâ dün gece gördüm. Babamın
yüzü degismis. Dedim, ey baba! Bu ne hâldir. Senin yüzünün
rengi kırmızı idi. Dedi, ey ogul, simdi kurtuldum. Simdiye kadar
muhâsebede idim. Dedim. Ey baba, nasıl muhâsebe [hesâb]
olundun. Hesâbın biri bitmeden biri baslıyordu. Hâl bir yere
erisdi ki, beyt-ül-mâla âid sadaka develerinin bir yuları var idi.
Birçok yerden baglamısdım. Artık deveye takacak yeri kalmamısdı.
Dısarı atmısdım. Cenâb-ı Rabbil âlemînden azarlayıcı hitâb
geldi ki, niçin o yuları atdın. Müslimânların malını zâyi’ etdin.
Ey baba, bu itâbdan ne sebeble kurtuldun. Dedi ki, ey
ogul! O mektûb sebebi ile ki, sana demisdim. Bu mektûbu benim
kefenim arasına koy. O mektûb su idi. Bir gün Hasen ve
Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri babamın yanına
geldiler. Selâm verdiler. Oturdular. Babam, müslimânların isi
ile mesgûl idi. Selâmlarını isitmedi. Sonra isi bitdi. Buraya gelin.
Onlar dediler, biz selâm verdik. Babam dedi, isitmedim. Babam
kalkdı. Onların yanına vardı. Onların ikisi de ayaga kalk-
– 171 –
dılar. Babam ikisinin de elini öpdü. Hazîne ile mesgûl olan hizmetkâra
buyurdu ki, iki kaftan getir. Her birini birine giydir.
Onlardan sonra özr dileyip, dedi ki, bizden râzı olun ki, bilmedik,
kusûr etdik. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”,
babalarının huzûrlarına vardılar. Dediler ki, Emîr-ül mü’minîn
Ömer bize hil’at verdi [elbise verdi]. Hazret-i Alî “radıyallahü
anh” çok memnûn oldu.
Nükte: Her kim babalarının gönlünü almak isterse, evlâdına
iyilik eyleye ki, babalarının gönlünün meyvesi, evlâddır. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, geri Emîr-ül mü’minînin
huzûruna gidiniz. Söyleyin ki, bizim babamız der ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Resûlullah
buyurdu ki, (Ömer hayâtda iken, islâmın nûrudur. Dünyâdan
gidince de Cennet ehlinin çirâgıdır.) Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” geldiler, haber verdiler. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, siz ikiniz de onu babanızdan
isitdiniz mi? Dediler, evet. Hazret-i Ömer ogluna dedi ki,
yâ Abdüllah! Divit ve kalem ve kâgıd getir. Hasen ve Hüseynin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” babaları Alîden “radıyallahü anh”
isitdikleri ve onun Resûlullahdan “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
(Ömer hayâtda iken islâmın nûru, dünyâdan gidince de
Cennet ehlinin çirâgıdır) buyurdugunu ve üçünün sehâdetlerini
yaz. Üçünün de sehâdetlerini yazdılar. Sonra, ogluna: Ey Abdüllah!
Bunu, ben vefât edince, kefenim arasına, gögsüm üzerine
koy ki, zarûret mahallinde [zor durumda kalınca] imdâdıma
yetissin, buyurdu.
Altmısaltıncı Menâkıb: Bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Medîne-i münevverede gidiyordu. Bir ihtiyâr kadın
yol kenârında durmus idi. Bir baska kadın ona dedi ki, içeri gir,
emîr-ül mü’minîn Ömer gidiyor. Acûze (ihtiyâr) kadın, basını
dısarı çıkarıp dedi ki, kimdir, emîr-ül mü’minîn. Bir merd idi ki,
ona dün Ömer derler idi. Bu gün emîr-ül mü’minîn mi oldu.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri o sözü isitdi. Geri döndü,
dedi ki, Ömeri Ömere gösteren o kadın kimdir. Ömerin
kendini tanımasına, anlamasına sebeb oldu. Ondan sonra hergün
o acûzenin [ihtiyâr kadının] kapısına gelirdi ve derdi ki, atı-
– 172 –
lacak çöpün var ise atayım, hizmetin var ise göreyim. Destin
bos ise ver, su getireyim. Zîrâ Ömeri senden gayri kimse tanımadı.
Altmısyedinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir
gece Medîne-i münevverede geziyordu. Bir kadın evi içinde kızına
dedi ki, kızım bir mikdâr su getir, südün içine kat. Kızı dedi
ki, Emîr-ül mü’minîn nidâ etdirmedi mi bugünden sonra, süde
su katmayınız. Kadın dedi ki, O simdi burada degildir. Kız
dedi, Ömer burada degil ise, Rabbi buradadır, O görüyor.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri onun sözünü isitdi. Evi
nisân etdi. Geldi, ogluna dedi ki, senin için bir kız buldum. Onu
sana alayım. Ertesi gün o kadının kapısına geldi. Dedi ki, kızını
benim ogluma ver. Kadın dedi ki, bende o cür’et yokdur ki, bunu
kalbimden geçireyim. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu:
Ben o kızdan isitdim söyledigi o sözü ki, hosuma gitdi. O kızı
kendi oglu Âsım hazretlerine aldı. Abdül’azîz o kızın evlâdından
oldu. Abdül’azîzden emîr-ül mü’minîn Ömer bin Abdül’azîz
hazretleri vücûda geldi. Onun hilâfeti zemânında kurt
koyun ile gezerdi.
Altmıssekizinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir
gece sehri gezerken bir evden çesidli sesler isitdi. Ömer hazretleri
dama çıkdı. Damdan o eve girdi. Gördü ki, bir kisi bir kadın
ile oturmus. Orta yerde de serâb var. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri dedi: Niçin Allahü teâlâ hazretlerinin emrini
tutmazsın. Bu kadar günâhın cezâsını çekmiyecegini mi zan
ediyorsunuz! O kisi çok korkup, dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn!
Hiç acele etme ki, ben bir günâh isledim ise, sen dört günâh isledin.
Birincisi, Allahü tebâreke ve teâlâ buyurdu ki, (Evlere
kapılarından giriniz.) Sen damdan girdin. Ikincisi, Allahü teâlâ
buyurdu ki, (Evlerinizden gayrî evlere izn alıp, ehli üzerine selâm
vermeyince girmeyiniz.) Sen fermân dinlemeden girdin.
Üçüncü; Allahü teâlâ buyurur: (Tecessüs etmeyiniz.) Sen tecessüs
etdin. Dördüncü; Allahü tebâreke ve teâlâ buyurur, (Sû-i
zân etmekden sakınınız.) Sen sû-i zan etdin. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bunu isitdi. Mubârek gönlüne çok te’sîr etdi. Pismân
oldu. Onun keffâretine bir köle âzâd etdi. Ömer “radıyallahü
– 173 –
teâlâ anh” hazretlerinin adâleti ve siyâseti bereketi ile, o kisi de
tevbe edip, iyiler zümresinden oldu.
Altmısdokuzuncu Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri bir gün, mescidde mubârek basını koyup, tam yatacakdı.
Tam o sırada bir kara köle, seslenip, dedi: Kalk, yâ
Emîr-el mü’minîn. Önce bana insâf eyle. Rabbil âlemîn kıyâmet
günü benim hakkımı senden alır. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” acele kalkıp, onun sözü gönlüne fazla te’sîr etdi.
Buyurdu ki: Ne is yaparsın. Yardım edeyim. O köle dedi ki,
ben düskün bir kisiyim. Elbisemi yıkayasın ve temizleyesin.
Mübtelâlara (düskünlere), dervislere, hastalara yardım etmek
senin üzerine vâcibdir. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi:
Evet, Hak senin elindedir. Ne buyurur isen öylece yapacagım.
O kendi esvâblarını çıkardı ve dedi; yâ Emîr-el mü’minîn! Sen
esvâbını bana ver; giyineyim ki, çıplaklıga sabr edemem. Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri esvâbını çıkarıp, ona verdi.
Kendi beline bir pestemâl bagladı. Kölenin elbisesini yıkadı.
Ondan özrler diledi. Ona taltîf gösterdi. Yumusak sözler ile halâllik
diledi. Köle dedi, yâ Emîr-el mü’minîn, eger sana acımasam,
halâl etmezdim. Sen bilirsin ki, kıyâmet gününde, sarkdan-
garba müslimânların çıplakları ve açları ve za’îfleri ve fakîrleri
ve mübtelâları haklarından seni süâl ederler. Allahü teâlâ
hazretleri bunlar haklarından sana süâl eder, sen ne cevâb
verirsin. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” çok agladı. Yine köleden
özrler diledi. Gönlünü hos etdi. Kendi elbisesini ona bagısladı.
Aglıyarak geri döndü. “Radıyallahü teâlâ anh”.
Yetmisinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
zemânında bir kervân, bir gece vaktinde Medîne-i münevvereye
geldi. Kervândakilerin hepsi kâfir idiler. Konakladıkları
gibi hepsi uyudular. Zîrâ yorulmuslardı. Develerini ve
yüklerini himâyesiz koydular. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu
hâlde onları uyumus gördü. Düsündü ki, sakın olmıya ki, bunların
mallarını çalarlar, ben mes’ûl olurum. Bu endîse ile Abdürrahmân
bin Avfın “radıyallahü teâlâ anh” yanına vardı. Abdürrahmân
bin Avf sordu, yâ Emîr-el mü’minîn! Bu vaktde ne
ise geldiniz. Buyurdu ki, yâ Abdürrahmân! Bir kervâna ugra-
– 174 –
dım. Konmuslar ve hepsi uyumuslar. Korkdum ki, onların malları
çalınır. Bana muvâfakat et, varalım, onları bekleyelim. Ikisi,
varıp, hıfz edip, beklediler. Sabâh vakti oldu. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” (Es-salât, es-salât), deyip, seslendi. Uyandılar.
Emîr-ül mü’minîn dönüp, se’âdethânelerine geldi. Kervân halkından
bir kimse, Emîr-ül mü’minînin, arkasından gitdi. Bu
kimdir ki, bunları sabâha kadar bekledi. Onu baskalarından süâl
etdi. Dediler, o emîr-ül mü’minîn Ömer hazretleridir. Yeryüzündeki
insanların en iyisidir. O kisi de varıp, kervân halkına
haber verdi ki, emîr-ül mü’minîn Ömer kendisi gelip, biz uyurken
bizi beklemis. Dediler, onun kâfirlere bu derece (mertebe)
sefkat ve merhameti olduguna göre, müslimânlara ne derecede
merhametlidir. Biz anladık ki, onun dîni hak dindir. Hepsi kalkıp,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, huzûr-ı serîflerine varıp, temâmı
müslimân oldular.
Yetmisbirinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Selmân-ı Fârisîyi “radıyallahü teâlâ anh” Fârîs vilâyetine
vâlî ta’yîn etdi. Ebû Mûsel es’arî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini hâkim ta’yîn etdi. Herbirine beyt-ül mâldan
iki dank ta’yîn buyurdu. [Bir dank, yarım gram gümüsdür.] Buyurdular
ki, beyt-ül-mâldan bir mescid binâ ediniz. Selmân vardı.
Emîrlik isleri ile ugrasmaga ve mescid binâ etmege basladı.
Ebû Mûsel es’arî baska bir yerde oturup, müslimânlar arasında
hükm etmege basladı. Selmân kendi ücretinden iki dank aldı.
Bir dankı ile Sâmî kilim aldı. Zîrâ illeti [hastalıgı] vardı. Sâm yapısı
o kilim hastalıga fâideli idi. Bir danka iki arpa ekmegi aldı.
Yemekden sonra, kendi kilimini döseyip, üzerinde bir mikdâr
uyudu. Ebû Mûsel es’arî, Emîr-ül mü’minîn katına mektûb yazdı.
Yâ Emîr-el mü’minîn! Selmân, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” yasayısını ve Eshâb-ı güzînin “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hâllerini bırakıp, çesidli nefîs yemekler
ile mesgûl olur ve yumusak esyâ üzerinde uyur. Müslimânların
isleri ile mesgûl olmaz. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o mektûbu
okudu. Bir kimse gönderip, Selmânı azl etdi. Geri yanına çagırdı.
Selmân Medîne-i münevvereye geldi. Ehâli karsılamaya
çıkdı. Hazret-i Ömer de karsılamaya çıkdı. Selmân-ı Fârisî “radıyallahü
teâlâ anh” hazret-i Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” gö-
– 175 –
rüp, deveden indi. Yanına varıp, müsafehâ etdi. Sonra, Selmân
dedi ki: Yâ Emîr-el mü’minîn! Benim hakkımda ne isitdin ki,
beni azl etdin. Hazret-i Ömer iki arpa ekmegini ve Sâmî kilim
üzerinde uyudugunu söyledi. Selmân, kendi hastalıgını söyledi
ve tevbe etdi. Bir dahâ etmem, dedi. Emîr-ül mü’minîn hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Yâ Selmân! Allahü tebâreke
ve teâlânın izzü ve celâli hakkı için, eger benim ahvâlimden
sen de bir nesne isitdin ise ki, sana mekrûh gelen [uygun
gelmiyen] birsey, bana haber ver, tâ ben de tevbe edeyim.
Selmân “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Yâ Emîr-el mü’minîn,
isitdim ki, senin iki kaftanın vardı. Biri eski, biri Cum’a nemâzından
dolayı yeni idi. Sen bilirsin ki, bizim Peygamberimizin
hiçbir vakt gömlegi iki olmadı. Emîr-ül mü’minîn buyurdu: Yâ
Selmân, bir zemân iki gömlek edinmisdim. Lâkin, birisini fukarâya
verdim. Tevbe etmisdim ve iki elbise kullanmıyacagıma
da söz verdim.
Yetmisikinci Menâkıb: Bize bildirilmisdir ki, emîr-ül mü’minîn
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” Pers [Îrân] vilâyetini
feth etdi. Deveden, atdan ve dirhemden ve koyundan ve sıgırdan
ve köle ve câriyeden çok mal ve ganîmet getirdiler. Emîr-ül
mü’minîn bütün o ganîmeti taksîm etdi. Kendisine aslâ birsey
alıkoymadı. Se’âdethânelerine gece vakti geldiler. Ev ehli dediler
ki, niçin bizim için iki dirhem getirmedin. Yimek için, bu gece
evde hiç ta’âm yokdur. Hazret-i Ömer buyurdu, ey hâtun!
Korkdum o tâifeden olmakdan ki, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri kelâmı mecîdinde buyurur: (... Dünyâ hayâtında güzel
ni’metleri yiyerek, iyi islerinizin sevâbını giderdiniz. Onlar
ile istimtâ’ edip, fâidelendiniz, yeryüzünde kibrlenip, günâh islediniz.
Bugün siddetli azâb ile cezâlanacaksınız.) [Ahkâf sûresi
20.ci âyet-i kerîme meâli.] Yine korkdum o kimselerden de
olurum diye. (Dünyâya magrûr olup, aldandılar...) ve Hak sübhânehü
ve teâlâ buyurmusdur: (Sizi dünyâ hayâtı aldatmasın...)
ve de kıyâmet günü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden uzak kalmakdan korkdum, buyurmuslardır.
Resûlullah, (Ey Allahım! Beni miskîn yasat. Miskîn olarak
öldür. Kıyâmet günü miskîn oldugum hâlde, miskînler zümresi
ile hasr eyle) buyururdu. Ondan sonra Ömer “radıyallahü anh”
– 176 –
bakdı ki, evde yiyecek yok. Dısarı çıkdı. Mescide varıp, minbere
çıkdı. Yüksek sesle (Essalât) deyip, hutbeye basladı. Hutbede
dedi ki, ey insanlar, kıyâmet korkusu olmasa idi, bu korkdugunuz
islerden baska isler olurdu. Velâkin, kıyâmet korkusu bizi
geri çekdi. Hevâmıza tâbi’ olmadık. Sonra buyurdu: Bana iki
dirhem kim borç verir. Tâ ki bu gecenin ihtiyâcını göreyim ki,
benim evimde bu gece yiyecek bir nesne yokdur. Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” bunu isitdiler. Çok agladılar.
Sonra Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp,
iki dirhem verdi.
Yetmisüçüncü Menâkıb: Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
Fârîs [Îrân] sehrinin fethini emîr-ül mü’minîn hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” zemân-ı serîfinde müyesser eyledi. O
gece hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Ömerin
“radıyallahü anh” huzûruna vardı. Gördü ki, acele ile mektûb
yazarlar. Hazret-i Osmân selâm verdiler. Emîr-ül mü’minîn cevâb
vermedi. Mektûbu bitirdi. Çırâgı söndürüp, selâma cevâb
verdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sordu: Neden
selâmın cevâbını çırâgı söndürdükden sonra verdiniz. Buyurdular
ki, yâ Osmân! Çırâgı müslimânların maslahatları için ısıklandırdım.
Korkdum ki, o zemân selâmını alsam o çırâg ısıgında,
kıyâmet gününde, müslimânlar bana hasm olurlar [haklarını
isterler]. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri beni ondan süâl
edip, ben cevâb vermege tâkat getiremem.
Yetmisdördüncü Menâkıb: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
anâsır-ı erbe’a ki, su, ates, toprak, havâdır, emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine müsahhar kıldı
[Emrine verdi]. Hilâfetleri zemânında, Medîne-i münevverede
bir zelzele vâki’ oldu. Halk korkdular. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” halkı topladı. Minbere çıkıp, hutbe okudu. Hutbede
buyurdu ki, ey müslimânlar! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitmisim, buyurdular ki: (Yerin
zelzelesi iki seyden olur. Birisi, zinâ etmekden. Biri, zulm etmekden.
Zinâ ve zulm âsikâre olur ise, yer ona tâkat getiremez.
Allahü tebâreke ve teâlâ dergâhına yalvarır, inler ve sallanmaga
baslar. Tâ ki, Allahü tebâreke ve teâlâ onları helâk eder.)
– 177 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:12
Simdi eger günâhkâr ben isem, tevbe etdim. Siz de tevbe ediniz.
Onlar da tevbe etdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
kamçısını yere vurdu. Buyurdu ki, yâ yer! Sen tevbe edenlerin
altında sallanıyorsun. Eger sâkin olup, karâr kılmazsan, ben sana
bir vururum ki, kıyâmete kadar onu söylerler. Sonra yer sâkin
oldu. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hayâtda iken,
bir dahâ yer sallanmadı; sâkin oldu, hazret-i Ömere boyun egdi.
Nitekim, hazret-i Mûsâ aleyhisselâma boyun egip, Kârûnu
yutdu. Rüzgârın müsahhar olması [itâ’at etmesi] ise o hutbede,
yâ Sâriye-el cebel [yâ Sâriye daga] buyurdukları zemândadır.
Bu sesi Nehâvendde Sâriye “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
isitmesine vâsıl oldu. Kıssa-i sâbıkada beyân olunmusdur.
Yel [rüzgâr], Süleymân Peygamber “salevâtullahi alâ nebiyyinâ
ve aleyh” hazretlerine de itâ’at etmis idi. Atesin müsahhar olması
[itâ’at etmesi] su seklde oldu. Yemen yolu üzerinde bir kuyu
var idi. Ona Câh-ı Aden derlerdi. Ates ile dolu idi. Her kim
o kuyu üzerinden geçse yanardı. Bu haberi emîr-ül mü’minîn
hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ anh” götürdüler. Devlet ve
se’âdetle kalkıp, o kuyunun basına vardı. Kamçısı ile kuyunun
üzerine vurdu. Buyurdu ki, Ömerin kamçısından korkmaz mısın
ki, ümmet-i Muhammedi yakarsın. O ates, o kuyuya girip,
gayb oldu. Kıyâmete kadar o ates bir dahâ ortaya çıkmaz. Ulemâdan
ba’zıları demisler ki, o ates (Eshâb-ı Eyke)ye indirilen
atesden kalmısdır. [Eshâb-ül Eyke; Suayb aleyhisselâmın kâfir
kavmidir.]
Yetmisbesinci Menâkıb: Bir gün Emîr-ül mü’minîn hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dervislere bahsîs verdi, mal ihsân
etdi. Bir kisi bir oglan çocugu ile geldi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu; Sübhânallah! Bu çocugun sana benzedigi
kadar, birbirine benzeyen kimse görmedim. Muhakkak ki bu
oglan sana benzer. O kisi dedi ki: Yâ emîr-el mü’minîn! Bu oglanın
acâib ahvâlinden sana haber vereyim. Ben sefere gitmek
murâd etdim. Bunun anası hâmile idi. Bana dedi, beni bu hâlde
koyup, gider misin. Ben dedim ki, karnında olan nesneyi
Allahü teâlâ hazretlerine emânet etdim. Sonra seferden geri
geldim. Annesi ölmüs. Bir gece söylesirken, karsımızda mezârlıkdan
bir ates gördüm. Süâl etdim ki, bu ates nedir? Dediler
– 178 –
bu ates senin hanımının kabrindendir. Biz bunu her gece böyle
görürüz. Dedim, Sübhânallah! O hâtun nemâz kılıcı ve oruc
tutucu idi. Bu ates ne hâldir, diyerek vardım. Kabri açıp, gördüm,
bir çırâg yanar. Bu oglan onun ısıgında oynar. Bir ses isitdim
ki, bana, bunu bize ısmarladın, geri biz sana verdik, diyordu.
Ben dedim, ne olaydı, anası da diri olaydı. Hâtıfdaki ses dedi
ki, eger anasını da bize ısmarlamıs olaydın, bu seklde onu da
geri verirdik.
Yetmisaltıncı Menâkıb: Bundan evvel anlatılmısdı. Emîr-ül
mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bekçi yerine, sehri
kendi dolanırdı. Nerede bir noksanlık görür ise, onu tedârik
ederdi. Bu kadar ihtiyât ile dâimâ aglar idi. Derler idi, yâ Emîrel
mü’minîn! Bu kadar korku ve aglamak neden dolayıdır. Buyurdu
ki, eger bir koyun veyâ bir keçi Fırat kenârında gezer.
Onun hastalıgına ilâc yapmazlar ise, korkarım ki, kıyâmetde
onu benden süâl ederler. O bu kadar takvâ ve vera’ sâhibi idi.
Abdüllah bin Amr bin Âs “radıyallahü teâlâ anh” der ki, hazret-
i Ömerin vefâtından sonra, ben dâimâ düâ ederdim ki, yâ
Rabbel âlemîn! Ömer hazretlerini rü’yâda bana göster. Oniki
aydan sonra düâm kabûl olup, rü’yâmda gördüm. Gusl edip,
pestemâlini tutunmus seklde gördüm. Dedim, yâ emîr-el
mü’minîn! Allahü teâlânın huzûrunda yerini nasıl buldun. Buyurdu
ki, yâ Abdüllah! Sizden ayrılalı ne kadar zemân oldu.
Dedim: Oniki ay. Buyurdu: Simdiye kadar muhâsebede idim.
Islerimden helâk olmak korkusu var idi. Eger, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin rahmeti gazabını asmasa idi, çâresiz kalır,
mahv olurdum. Simdi ben ve sen bilelim ki, defterleri günâh ile
siyâh etmisiz. Ben ve sen tâ’at ve hasenâtı rüzgâra vermisiz.
Ben ve sen yüz suyunu Allahü teâlâ ve Resûlü önünde yere
dökmüsüz. [Huzûrunda edebsizlik etmisiz.] Ben ve sen dünyâ
malına magrûr ve mesgûl olup, âhıret hâzırlıgı yapmamısız.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin hâli
böyle olan yerde ki, dünyâda geçinecek mikdârdan fazla esyâ
tutmazdı, yâ biz âsî ve ser kulların ve âhıreti dünyâya veren hasîslerin,
belki âhıreti bir baskasının dünyâsına veren düsük kimselerin
hâli ne olur.
– 179 –
Yetmisyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri Ebû Mûsâ-el es’arî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini Pars vilâyetine vâlî ta’yîn edip, göndermisdi.
Bir müddet sonra bir mektûb yazıp, gönderdi. Mektûbda:
Bilmelisin ki, idârecilerin en iyisi o kimsedir ki, halkı onun sebebi
ile iyidir. Kötü bahtlılar onun ile kötü bahtlıdır. Ve zinhâr
yâ Ebû Mûsâ, elini açık tutup, isrâf edici olma ki, o vakt
âmillerin de öyle ederler. Senin misâlin o hayvan gibidir ki,
otu çok yir. Onun semîz olması, bogazlanmasına sebeb olur.
Bir vakt hazret-i Ömer ve Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anhümâ”
oturmuslar idi. Hazret-i Ömer buyurdu ki: Yâ Huzeyfe!
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri münâfıkların
sırrını sana söylemisdir. Bende nifâk eserinden ne görürsün.
Huzeyfe dedi ki: Allahü teâlâ muhâfaza etsin. Sen bunu
nasıl söylüyorsun. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden, sende nifâk ile alâkalı birsey isitmedim.
[Ya’nî sende münâfıklık alâmeti yokdur.] Bir vaktde de
oturmusdu. Vera’ sözünü söylerdi. Sonra buyurdu; harâma ve
sübheliye düserim korkusu ile yetmis halâlden el çekdim.
(Kimyâ-i se’âdet)de de nakl edilmisdir ki, emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” yedi veyâ dokuz lokmadan fazla
yimezdi.
Yetmissekizinci Menâkıb: Ebû Ishak Gülâbâdî (Te’arrüf)
kitâbında demisdir ki, emîr-ül mü’minîn hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh”, Üveys-i Karnînin “rahmetullahi aleyh” sıfatını
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitmisdi. Hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ anh” söylemisdi,
Üveysi görmemisdi. Fekat, Üveysi çok senâ ederdi.
Ömere “radıyallahü teâlâ anh” Üveys hakkında vasıyyet eyledi.
Hilâfet sırası hazret-i Ömere geldi. Arefe gününde halkı
Arafatda toplanmıs buldu. Minber üzerine çıkdı. Seslendi: Her
kim Irâklı ise ayaga kalksın. Bir mikdâr halk ayaga kalkdılar.
Her kim Yemenli ise, ayrı tarafda otursun. Bir kisi kalkdı.
Emîr-ül mü’minîn o kisiden süâl buyurdu ki; Neredensin. O
dedi, Karndanım. Buyurdu, Üveys-i Karnîyi bilir misin. Bilirim,
onu niçin soruyorsunuz. Hâlbuki, içimizde ondan dîvâne
ve fakîr yokdur. Emîr-ül mü’minîn bunu isitdi ve buyurdu ki,
– 180 –
onu o sebebden isterim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdu ki: Kıyâmet günü
Râbi’a ve Mudar kabîlelerinin koyunlarının yünü adedince,
Onun sefâ’atiyle benim ümmetimden Cennete girseler gerekdir.
Bu iki kabîle Arabistânda büyük kabîlelerdir. Koyunları
çokdur.
Herem bin Hayyân “rahmetullahi aleyh” der ki: Bunu isitdim.
Kûfeye varıp, onu taleb etdim [aradım]. Tâ Fırat kenârında
buldum, abdest alıp, kaftanını yıkardı. Selâm verdim. Selâmımı
alıp, bana bakdı. Istedim ki, elini tutayım. Dedim: Allahü
teâlâ sana rahmet etsin, seni afv etsin, nasılsın. Bana onun muhabbetinden
ve onun hâlinin zaîfligine acımamdan, bir aglamak
geldi. O da agladı. Dedi: Yâ Herem bin Hayyân! Sen nasılsın, yâ
benim kardesim. Sana benim tarafıma kim yol gösterdi. Ben
sordum: Benim adımı ve babamın adını nasıl bildin, görmemis
iken, nasıl tanıdın. (O alîm ve habîr ki, hiçbir sey onun ilminden
dısarı degildir), bana haber verdi. Benim rûhum senin rûhunu
tanıdı. Mü’minlerin rûhu birbirlerini görmemis olsalar bile, birbirleri
ile âsinâ olurlar. Dedim, bana Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden bir haber ver, yâdigâr olsun.
Dedi: Benim cânım ve bedenim Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” fedâ olsun. Ben Onu görmemisim ve Onun
hadîsini gayriden isitmisim. Hadîs rivâyetinin yolunu kendimin
üzerine kurulmasını istemem. Muhaddis ve müftî olmagı ve
meshûr olmagı istemem [sevmem]. Benim bir mesgûliyyetim
vardır ki, ondan gayri ile mesgûl olmam. Dedim; bana bir âyet
oku. Tâ senden isiteyim. Bana düâ ve vasıyyet et. Tâ onunla
amel edeyim ki, seni Allah için çok severim. Benim elimi tutdu.
Fırat kenârına götürdü. Dedi; (E’ûzü billâhi minesseytânirracîm)
ve aglayıp, sözlerin en dogrusu Allahü teâlânın sözüdür.
Sonra Dühân sûresi 38.ci âyetinden 42.ci âyetine kadar okudu.
(Biz gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri abes olarak, bâtıl olarak
yaratmadık. Bu ikisini hak olarak yaratdık. Fekat çokları bunu
bilmezler. Dogrusu hükm günü hepsinin bir arada bulunacagı
gündür. O gün dostun dosta hiçbir fâidesi olmaz. Yardım da
görmezler. Yalnız Allahü teâlânın merhamet etdigi kimseler
bunların dısındadır. O sübhesiz güçlüdür, merhametlidir.) Son-
– 181 –
ra bir bagırdı ki, aklı basından gitdi ve dedi, yâ Hayyân oglu!
Baban Hayyân öldü. Sen dahî yakındır ki ölürsün! Yâ Cennete
gidersin veyâ Cehenneme! Baban hazret-i Âdem aleyhisselâm
öldü ve Nûh aleyhisselâm öldü. Ibrâhîm Halîlullah öldü. Mûsâ
kelîmullah öldü. Dâvüd halîfe-i hüdâ öldü. [Hazret-i Îsâ ölmedi.]
Hazret-i Muhammed Resûlullah “aleyhissalâtü vesselâm”
öldü. Resûlullahın halîfesi Ebû Bekr öldü. Birâderim hazret-i
Ömer de öldü. Ben, Ömer henüz ölmedi, dedim. Hak Sübhânehü
ve teâlâ bana Ömerin öldügünü haber verdi. Ben ve sen de
ölecegiz, dedi. Salevât getirip, kısa bir düâ yapdı. Dedi ki, benim
sana vasıyyetim odur ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
kelâm-ı azîmüssânını ve ehl-i sâlih tarîkını [sâlih kisilerin
yolunu] önünde tutasın, ölümü anmakdan bir sâat gâfil olmıyasın.
Kendi kavmine varıp, onlara nasîhat edesin. Onları nasîhatsız
bırakmayasın. Cemâ’atden bir adım ayrılmayasın ki, bilmeden
dinden çıkar ve Cehenneme düsersin. Sonra bir çok düâlar
etdi ve dedi: Yâ Herem bin Hayyân! Bundan böyle ne ben seni
görürüm. Ve ne sen beni görürsün. Beni düâ ile yâd et. Tâ ki,
ben de seni düâ ile yâd edeyim. Sen bir tarafa git. Ben de bir
baska tarafa gideyim. Istedim ki, bir sâat onunla gideyim. Istemedi
ve agladı, beni de aglatdı. Ardınca bakdım. Sonra bir mahalleye
girdi. Bir dahâ ondan haber alamadım. Ömrümün sonuna
kadar hazret-i Ömerin rûhuna hayr düâ ederdim ki, bana
onun tarafına yol gösterdi. Eger onun irsâdı olmasaydı, ben
Üveysi bulup, feyz alamazdım.
Yetmisdokuzuncu Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin bir câriyesi var idi. Adı Zâide
idi. Bir gün kosarak Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin huzûrlarına geldi ve dedi ki: Yâ Nebiyyallah!
Ben Ömerin evinde idim. Hamur yapıp, ekmek pisirmek
istedim. Odun yok idi. Vardım hurmalıga odun getirmege.
Odunu topladım. Bagladım. Getirmege kâdir olamadım.
Bir at ayagı sesi isitdim. O hurmalıkda hiç atlı görmemisdim.
Bakdım, güzel yüzlü bir atlı gördüm. Yesil kaftanlar giymis.
Bana dedi, yâ Zâide! Hazret-i Muhammed “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” nasıldır. Ben dedim, pek iyidir. Cennet ile
müjde verir. Cehennem ile korku verir. Dedi, yâ Zâide! Git,
– 182 –
hazret-i Muhammedin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna,
ona benden selâm söyle. Söyle ki, Cennet Rıdvânı sana
selâm eder. Ve der ki, hiç kimse senin Peygamberligine ve Resûllügüne
benim kadar sevinen ve hurrem olan kimse olmadı.
Zîrâ ki hiçbir Peygamber ümmeti, onun ümmeti kadar Cennete
girmek istemez. Senin ümmetin kıyâmet günü üç bölük olsa
gerekdir. Zâlimler, muktesıdlar ve sâbıklar. Allahü teâlâ sâbıkları
hesâba çekmez. Hesâbsız Cennete gönderir. Muktesıdların
hesâbı kolay olur. Yine Cennete gönderir. Zâlimleri Senin sefâ’atin
ile sana bagıslar. Ümîd ederim ki, senin ümmetinden
kimse kıyâmetde, zâyi’ olmaz. Bu üç gürûh, senin bereketin ile
Cennete girerler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” mubârek basını secdeye koydu ve buyurdu ki, Elhamdülillah
ki, beni dünyâdan âhırete iletmeden, Rıdvânın dili
üzerinden, benim ümmetimin afv olacagını bana müjde verdi.
Zâide dedi ki; yâ Resûlallah! Bundan acâibini söyliyeyim!
Ben odunu baglamısdım. Agır idi. Götürmege kâdir olamadım.
Bana dedi, odunu götüremiyor musun. Dedim, evet, götüremiyorum.
Elindeki kamçısı ile bir büyük tasa isâret etdi ve yâ
tas kalk. Bu odunu Ömer bin Hattâbın evine götür ve sen geri
gel, dedi. O sâat o tası gördüm. Yerinden kalkarak, kosarak
geldi. O odunu yerinden kaldırıp gitdi. Ömerin kapısına koymus,
geri geldigini gördüm. Geldi, yerinde karâr eyledi. Sonra
o atlıyı görmedim. Ey kardesim! Eger, Ömerin “radıyallahü
anh” fazîletlerini bilmek istersen, onun hizmetçisinin hâline
bak! Hizmetçisinin fazîleti böyle olur ise, kendinin fazîletini kıyâs
eyle “radıyallahü teâlâ anh”.
Sekseninci Menâkıb: (Tenbîh-ül gâfilîn)de nakl edilmisdir.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Sâmdan
kablar içinde zeytin getirmisler idi. Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri onu taksim ederdi. Oglu önünde otururdu. Bos
olan kaplara elini sürerdi. Eli yaglı olurdu. O yaglı elini saçına
sürerdi. Ömer hazretleri bakdı. Dedi ki, ey ogul! Saçını yaglı
görürüm. Oglu dedi: Evet, elim zeytinlerin kabından, saçlarım
da elimden yaglandı. Çabuk oglunun elinden tutup, hamâma
götürdü. Saçlarını yıkatdı. Buyurdu ki: Oglum! Bu is babanın
azâb görmesinden kolaydır.
– 183 –
Yine (Tenbîh-ül gâfilîn)de bildirilmisdir. Bir gün bir kisi
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin huzûruna hanımından
sikâyet etmege gitdi. Se’âdethânelerinin [evinin] kapısına
vardı. Içeriden bir münâkasa sesi geliyordu. O kisi der ki, kulagımla
isitdim ki, harem-i muhteremleri [muhterem hanımları]
Ümm-i Gülsüm ona çok sözler söyler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” ona aslâ karsılık vermez. Susar ve dinler. O kisi
kendi kendine dedi ki, ben isterim ki kendi hanımımdan hazret-
i Ömere sikâyet edeyim. Simdi o benden de çok elemde ve
cefâdadır. Evine gitmek üzere geri dönmüs idi. Hazret-i Ömer
dısarı çıkdı, o kisiyi gördü ki, gidiyor. Ona dedi ki, ne is için gelmisdin.
O kisi, Yâ Emîr-el mü’minîn! Hanımımdan sana sikâyet
etmege gelmisdim. Sizin harem-i serîfinizde olan nesneyi isitince
geri döndüm, dedi. Hazret-i Ömer buyurdu ki, (Ben onu,
üzerimde olan su haklardan dolayı afv ederim. Birincisi, benim
ile Cehennem arasında perdedir. Nefsim onun ile harâmdan sâkin
olur. Ikincisi, evden dısarı giderim, evimin bekçisi olur.
Üçüncüsü, kassârımdır, esvâbımı yıkar. Dördüncüsü, çocuklarımın
bakıcısıdır. Besincisi, ekmegimi yapar, yemegimi pisirir.
Onun bu hakları onu azarlamama mâni’dir.) O merd de dedi ki,
dogru söyliyen kisiyi ve dogru giden kisiyi Allahü teâlâ sever.
Benim hanımımın da bu hakları var. Onu rızâm ile afv etdim.
Seksenbirinci Menâkıb: (Mesâbîh)den havz ve sefâ’at bâbının
hasen hadîs-i serîflerinde Enes “radıyallahü teâlâ anh” nakl
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki: (Allahü teâlâ bana ümmetimden dörtyüzbin kimseyi
Cennete koyacagını va’d etdi.) Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh”, bize ziyâde et yâ Resûlallah, dedi. Buyurdu: Iki elini avuç
yapıp, bunun kadar, buyurdu. Yine Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” dedi: Bize ziyâde et, yâ Resûlallah! Yine öyle buyurdu.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Bizim hepimizi Allahü teâlâ
Cennete koymagı irâde etse idi, bir avuçda koyardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Ömer dogru söyledi) buyurdular.]]> ikinci Halîfe Ömer-ül-Fârûk “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Elliyedinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkında
çesidli kitâblarda bildirilen haberleri açıklamakdadır.
A’mes, Süfyândan ve Abdüllahdan “radıyallahü teâlâ anhüm”
rivâyet etmisdir. Dediler ki, vallahi Ömerin amelini terâzînin
bir kefesine koysalar, diger insanların amellerini de terâzînin
diger kefesine koysalar, Ömerin amelinin agır gelecegini zan
ederiz. Hakîm ârif Zeynüddîn Alî bin Tâhir kendi tasnîf etdigi
kitâbda demisdir ki: Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki, münâfık o kimsedir ki, dünyâ onun ümîdi
olur. Hatâ ve günâh onun ameli olur. Çok yemîn onun san’atı
olur. Âhıret islerinde câhil, dünyâ islerinde zekî olur.
– 163 –
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sefkatı ve rahmeti,
mahlûkât üzerine o mertebede idi ki, Ebûlleys-i Semerkandî
(Tenbîh-ül gâfilîn)de yazmısdır: Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” bir yaslı zimmî gördü ki, kapılarda gezip, kapılarda
dilenir. Ömer hazretleri buyurdu ki, ey pîr! Benim sana
insâf etmemi istiyorlar. Gençlik vaktinde senden cizye aldım.
Lâyık olan odur ki, bugün seni afv etmeliyim. Afv edip, her gün
kendinin ve ıyâlinin [çoluk-çocugunun] yiyecegini beyt-ül-mâldan
versinler, buyurdu.
Ellisekizinci Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Alîyülmürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh”, oturmus, sohbet ediyordu.
Söz arasında bir kimse, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini
medh etmege basladı. Hazret-i Alî buyurdu ki, hangi
Ömer? Allahü tebâreke ve teâlâ Enbiyâ aleyhissalâtü vesselâmdan
sonra, Ömere benzer kul halk etmemis ve hiçbir babanın
ve ananın Ömer gibi oglu olmamısdır. O Ömerdir ki, âlimdir.
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dîninin sınırlarını bilir.
Allahü teâlâ islâmı azîz etdi, onunla adâlet etdi. Böylece
kendisi emîn oldu. Islâmiyyeti bilen fakîhdir. Kendisinden sonra
gelen halîfeleri zor duruma düsürdü. Emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, islâm dîninde güzel âdetler bırakdı.
Islâmda ilk kâdî ta’yîn etdi. Süreyhi kâdî ta’yîn etdi. Postayı
ilk kuran odur. Beyt-ül-mâl binâsı yapdırdı. Zekât ve baska
malları buraya koyardı. Zindanı ilk binâ eden odur. Hudûdullahı
icrâ etmek için, cellâdı o ta’yîn etdi. Mescid ve câmi’leri
sehrlerde o tertîb etdi. Serhadları [sınırları] o vaz’ etdi. Müezzin
ve gayrîleri gibi tatavvu’ [hayrlı] is isliyenlere ücret verirdi.
Îrân topragı üzerine harâcı o ta’yîn etdi. Cemâ’at ile, Ramezân
ayında terâvîh nemâzını âsikâre kıldı. Resûlullah terâvîh
nemâzı kılardı, fekat âsikâr etmezdi. Allahü teâlânın terâvîh
nemâzını ümmeti üzerine farz edeceginden ve onların mesakkat
çekeceginden çekinirdi. Hazret-i Ömerde “radıyallahü teâlâ
anh” bu mertebe yükseklik var idi ki, adâletin, heybetin, siyâsetin,
gayretinin sesi ufuklara yayılmıs iken, bir zerre kibr ve
ucb kendi nefsinde yokdu. Kendini cümleden asagı görürdü.
Kendi eli ile yapdıgı isleri kimse gücü yetip, yapamadı. Kesb
ederdi [çalısır idi]. Der idi ki, ey müslimânlar, kesb edin [çalı-
– 164 –
sın], baskaları üzerine yük olmayın. Pazarda, çoluk-çocugumun
nafakasını te’mîn etmek için çalısırken öldügüm yer, bana en
sevimli yerdir. Elinizi kesbden kaldırıp da [çalısmayı bırakıp
da] Allahü teâlâ rızkımı verir demeyiniz. Allahü teâlâ gökden
altın ve gümüs göndermez. Âdet-i kerîmesini degisdirmez.
Cümle mubâhları gözler önüne sermisdir. Vera’ ve takvâsı o
mertebede idi ki, sadaka südünden bir içim hazret-i Ömere süt
verdiler. Içdi. Sonra anladı ki, buna lâyık degil idi. Parmagını
bogazına sokdu. O südü kay etdi. O kadar zorluk ve mihnet
çekdi ki, mubârek rûhu bedeninden ayrılıyor diye korkdular.
Sonra, yâ Rabbî damarlarımda kalıp da çıkaramadıklarımdan
sana sıgınırım, buyurdu.
(Kimyâ-i se’âdet)de, hüccet-ül islâm imâm-ı Muhammed
Gazâlî “rahimehullahü teâlâ” nakl buyurmuslar: Bir vakt,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin harem-i serîflerine,
ganîmetden misk getirmislerdi. Kendi ehline [hanımına] buyurdu
ki, bu miski satıp, dervislere sarf edelim. Bir gün se’âdethânesine
girdi. Hâtununun sandıgından misk kokusu duydu. Buyurdu
ki, bu ne kokusudur. Hâtunu dedi ki, miski satarken elime
kokusu sindi. Sandıga dokundum. Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” o sandıgı alıp topraga o kadar sürdü ki, aslâ kokusu kalmadı.
Sonra hanımına verdi. Bu kadara müsâmaha gösterilebilirdi.
Lâkin Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bundan murâdı su idi
ki, küçük zararlara göz yumarak, büyük zarara yakalanmayalar.
Veyâ harâm korkusundan bir halâli terk etmis olup, müttekîler
sevâbını bulmak için yapılmıs olur. [(Se’âdet-i Ebediyye) kitâbının
607.ci sahîfesine bakınız!]
Ellidokuzuncu Menâkıb: Tefsîrde gelmisdir. Hazret-i Ömer
bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” minber üzerinde buyurdu
ki, hanımların mehrinde ifrât etmeyiniz [ya’nî fazla mehr ta’yîn
etmeyiniz]! Eger bu dünyâda ikrâm olsa idi veyâ Allahü tebâreke
ve teâlâ katında harâmdan sakınmak olsa idi, ona uyacak
kimse, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
olurdu. Hâlbuki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hiçbir hâtununa ve kerîmelerinden birine oniki buçuk vakıyye
gümüsden ziyâde mehr kesmedi ki, her vakıyyesi kırk dirhem-
– 165 –
dir. Temâmı besyüz dirhem olur. Bu sözü söyledikleri vakt, söz
sâhibi olan bir hâtun, ayak üzerine kalkıp, dedi ki, Allahü teâlâ
bize kırba dolusu mehr verir. [Kırba: Saka tulumu demekdir.]
Meâl-i serîfi, (Sizden biriniz, hanımını fuhsdan baska bir sebeble
bosayıp, baska bir hanım aldıgında, önceki hanıma mehr olarak
verdigi çok fazla mikdârdaki malı geri almasın) olan Nisâ
sûresi 19.cu âyet-i kerîmesinde, kadınlara çok ihsân, çok mal
verilecegi beyân buyurulmakdadır. Hâlbuki Hattâb oglu geri
almak ister; dedi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dinde ve emânında
büyüklügünden ve insâfından, bu sözü isitdi. Anladı ki, o
kadının söyledigi söz, dogrudur. Hak sözü kabûl edip ve insâf
edip, buyurdu ki, (Bütün insanlar Ömerden iyi bilir. Bu kadın
dogru söyledi. Ömer hatâ etdi.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir gün buyurdu ki, ey kadınlar,
basınızı kaldırın. Kendi hâllerinize bakın. Hakîkatde yol
âsikâre oldu. [gidilecek yol bellidir.] Zinhâr halk üzerine yük
olmayınız. Ya’nî kesb ediniz. Kimseye muhtâc olmayınız. [Dînimize
uygun seklde kesb ediniz.] Yine Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, her kim ki, dinde fakîh degildir, bizim pazarımızda
alıs-veris etmesin. Çünki, fâize düsüp, sıkıntı çeker.
[Ya’nî, alıs-veris ilmini bilmiyen, alıs-veris yapmasın!]
Altmısıncı Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer bin Hattâb
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri halîfe oldukları vakt, Hâlid
bin Velîd “radıyallahü teâlâ anh” serasker, ya’nî baskomutan
idi. Onu azl edip, Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini onun yerine serasker ta’yîn etdi. Bir zemân sonra,
Sa’d “radıyallahü teâlâ anh”, Kûfede bir serây binâ etmek arzû
etdi. Serây yapacagı yerin bir tarafı bir mecûsînin evine bitisik
idi. Sa’d “radıyallahü teâlâ anh”, mecûsîyi çagırıp, dedi ki, o evi
bana sat. Sa’d çok para verdigi hâlde, mecûsî satmadı. Hâzır
olanlar, dediler ki, bu mecûsiye bu kadar ricâ etmege ne lüzûm
vardır. Sen o evi al ve behâsını da ver. Mecûsî de bunu isitip,
korkdu ki, Sa’d böyle yapacak. Evine varıp, hanımına dedi ki,
ne tedbîr alalım. Hanımı dedi ki, onların bir emîrleri var ki, ona
emîr-ül mü’minîn Ömer derler. Kalk onun yanına varıp, Sa’dı
sikâyet et. O emr buyurur, Sa’d elini senden çeker. Mecûsî de
– 166 –
kalkıp, Medîne-i Münevvereye vardı. Sordu ki, Emîr-ül mü’minîn
serâyı nerededir. Dediler serâyı yokdur. Kendisi dısarıya,
sahrâya çıkmısdır. O mecûsî sâir emîrler gibi sehr hâricine avlanmaya
gitmisdir zan etdi. Sehr hâricine çıkıp, etrâfı gözetip,
hangi tarafından hasmetle ve hizmetkârları ile gelecek diye
bakdı. Hiçbir tarafdan bir toz eseri dahî kalkıp görülmedi. Hazret-
i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ise, kamçısını basının altına
koyup, toprak üzerinde uyumus idi. O mecûsî onu gördü. Lâkin
onun Emîr-ül mü’minîn oldugunu bilmiyordu. Uyandırdı ve dedi
ki, Emîr-ül mü’minîn hangi tarafa gitmisdir. Hazret-i Ömer
buyurdu: Onu niçin soruyorsun [ne yapacaksın] ve ne istersin.
Mecûsî dedi ki, Sa’ddan ona sikâyete geldim. O evimi kasden
ve cebren elimden almak ister. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” oradan kalkıp, se’âdethânelerine geldiler. Hizmetciye
buyurdular ki, bir parça kâgıd getir, Sa’da bir nâme yazacagım.
Hizmetçi aradı, kâgıd bulamadı. Buyurdular ki, bir parça deri
de olursa, getir. Hizmetçi bulamadı. Buyurdular, bir parça kemik,
getir. Bir koyun küregi bulup, getirdi. Üzerine (Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yâ Sa’d! Bu nâme sana erisdigi zemân hasmını
hosnûd et. Veyâ kalkıp huzûruma gel!) diye yazdı. O kürek
kemigini mecûsîye verdi. Mecûsî onu alıp, evine geldi. Hanımı
dedi ki, ne yapdın. Dedi ki, hayret ki, bu uzun yolu gitdim.
Bu kadar mesakkat ile; elime yazılmıs bir parça kemik verdiler.
Hanımı dedi ki, mâdem ki getirdin, Sa’da onu götür arz et. Bakalım
ne söyler. Mecûsî de kalkıp, Sa’dın serâyı kapısına gitdi.
Sa’d hazretleri nemâzını kılıp, serây kapısında oturmusdu.
Halk, karsısına saf baglayıp oturmuslar idi. Mecûsî kürek kemigini
Sa’dın karsısında tutup, durdu. Sa’dın gözü onu gördükde,
Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
yazısı oldugunu anlayıp, çehresi degisdi. Dedi ki, her ne ister
isen bana söyle. Beni Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin huzûruna çıkarma ki, ben Ömerin siyâsetine
tâkat getiremem. Hemen o mecûsî, aklı basından gidip,
düsdü. Bir zemân sonra ayıldı. Dedi ki, yâ Sa’d! Bana islâmı arz
eyle, deyip, müslimân oldu. Evini ona, hüsn-i rızâsı ile bagısladı.
O mecûsîye dediler ki, ne sebeble müslimân oldun. Dedi,
bunların emîrlerini gördüm. Bir köhne hırka örtünmüs. Ve aya-
– 167 –
gında iç donu yok. Kamçısını bası altına koyup, toprak üzerinde
uyumus, dervis sûretinde. O seklde ki, onu gördüm. O kadar
siyâset ve heybet ki, halkın gönüllerinde yerlesmis oldugunu
gördüm. Kendi kendime dedim ki, bu dinde böyle bir emîr olsun,
bu din mutlaka hak dindir. Anlamalıdır ki, adâlet ne mubârek
nesnedir.
Altmısbirinci Menâkıb: Bir gün Ömer “radıyallahü anh”
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin arkasında
nemâz kılıyordu. Resûl aleyhisselâm sûre-i Vennaziat
okuyordu. Meâl-i serîfi (Fir’avn kavmine, ben sizin ulu tanrınızım
dedi) olan âyet-i kerîmeyi okudugunda, Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin gayret damarı harekete gelip, mubârek
bedeninde tüyleri elbisesinden dısarı çıkıp, (Eger ben orada hâzır
olaydım, boynunu vururdum) dedi. Nemâz edâ edildikden
sonra, Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki, (Yâ Ömer, nemâzda konusdun. Nemâzını kazâ et).
Hemen Cebrâîl aleyhisselâm gelip, Allahü teâlânın emrini erisdirip,
buyurdu ki, (Yâ Muhammed! Ömere nemâzı kazâ et diye
söyleme! Biz o nemâzı kabûl etdik. O nemâzı cümle ümmetin
nemâzına berâber etdik ki, biz çok gayretli, sevdigini kayırıcı
kimseleri severiz.)
Altmısikinci Menâkıb: Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” bir bayram günü, hazret-i Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine geldi. Mescide vardılar.
Sonra yola çıkdılar. Medîne-i Münevverenin çocukları Server-i
kâinâta yapısıp, bayramlık istediler. Hazret-i Habîbullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, yâ Ömer! Beni bunlardan
satın al [kurtar]. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
de gidip, bir parça et ve bir mikdâr hurma ve meyve getirip,
çocuklara verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, yâ Ömer! Sen beni Mâlik bin Za’rin, Yûsüf aleyhisselâmı
aldıgından dahâ ucuza aldın. Mâlik, Yûsüfu birkaç dirheme
aldı. Sen beni meyveye ve ete aldın. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu: Yâ Resûlallah! Her ne kadar Yûsüf aleyhisselâmdan
ucuz aldım ise de, ondan güzel ve sirinsin. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir merd idi ki, onun gölgesinden
– 168 –
iblîs kaçardı. Mısrdaki Nil nehri kurumus iken, onun mektûbu
ile akdı. Onun kamçısı ile zelzele durdu. Heybetinden ve onun
sesini Medîne-i Münevverede hutbe okurken, Irâkdan isitdiler.
Allahü tebâreke ve teâlâ onun rey’ine uygun âyet-i kerîme
gönderdi. Rıdvân [Cennet melegi] onun evine odun iletdi. Mikâîl
aleyhisselâm onun kokusunu alırdı. Islâm onunla kuvvetlendi.
Müslimân oldugu gün, Allahü teâlâ indinde makbûl oldugu
için, Cebrâîl aleyhisselâm onunla oturmus idi. Aslan onun
yasdıgının bekçiligini yapardı. Onun yükünü çekmekden yer ve
gök âciz kalırdı.
Altmısüçüncü Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, se’âdetle otururlardı. Ömer bin
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri meclis-i serîfinde hâzır
oldu. Hazret-i Server-i âlem buyurdu ki, (Yâ Ömer, bana
ilâhî emr gelmisdir ki, adâlet nûrunu, Ömer bin Hattâba ver.
Simdi sana verdim. Cihânda adâlet etmek senin nasîbindir.)
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin bu
dünyâdan göç etmek vakti yaklasdı. Bir vasıyyetnâme yazdı.
Halîfe olacak sahsın nâmını yazdı. Yerini açık koydu ki, kimse
incinmesin. Abbâs bin Abdülmuttalib “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri isitdi ki, halîfenin adının yeri açık kalmısdır. Ebû
Bekrden sonra ihtilâf vâki’ olur diye, varıp, vasıyyetnâmeyi istedi.
Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” ismini o açık yere yazdı.
Sonra Sıddîk-ı ekberin aklı basına geldi. Abbâs hazretlerine
dedi ki: Vasıyyetnâmeyi getir. O da getirdi. Aldı, bakdı. Buyurdu
ki, o açık yeri göreyim. Abbâs “radıyallahü anh” buyurdu
ki: Ben küstâhlık etdim; yâ halîfe-i Resûlallah! Ömer adını açık
yere yazdım. Sıddîk hazretleri sâd olup, buyurdu ki, Elhamdülillah,
benim de murâdım, bu idi. Eshâbdan ba’zıları gelip, dediler
ki, niçin böyle etdin. Ömer bin Hattâb sert tabî’atlı kimsedir.
Allahü tebâreke ve teâlâ huzûrunda, Ömeri müslimânlar
üzerine getirdiginden dolayı, ne huccet getirirsin. Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Beni kaldırın, oturtun. Oturup,
buyurdu ki, eger Hak Sübhânehü ve teâlâ, benden niçin Ömeri
halîfe etdin diye süâl buyurursa, ben cevâb veririm ki, yâ ilâhelâlemîn.
O gün yeryüzünde, Ömerden âdil kimse bulamadım.
O sebebden Ömeri halîfe ta’yîn etdim. Sonra Ömer “ra-
– 169 –
dıyallahü teâlâ anh” hilâfet makâmına oturdu. Etrâfdan insanlar
gelip, sorarlardı emîr kimdir diye. Kurt koyun ile berâber su
içip, dolasır, hiç ziyân etmez. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o
kadar âdil davrandı, adâlet gösterdi ki, müslimânlar maksadlarına
kavusdular. Dul kadınlara suyu kendi çekerdi. Ve unu
kendi satın alırdı ve kendi götürürdü. Hammallara yardım
ederdi. Der idi ki, bir mikdâr yol ben götüreyim ve bir mikdâr
sen götür. Köle ve câriye su çekmekden veyâ un ögütmekden
âciz kalmıs ise, yardım ederdi. Geceleri Abdürrahmân bin Avf
ile berâber sehri dolasıp, bekçilik ederdi. “Radıyallahü teâlâ
anhümâ”.
Altmısdördüncü Menâkıb: Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü
teâlâ anh” der ki, ben hazret-i Ömerden acâiblikler gördüm.
Dediler, ne gördün. Buyurdu ki, hayâtda olsa, ben söylemege
kâdir olmazdım. Birisi odur ki, her gece ikimiz sehri dolanırdık.
Bir mahalle varırdık. Ömer bana der idi ki, sen burada
dur. Ben de muhâlefete kâdir olamayıp, dururdum. Varıp,
bir zemândan sonra, gelirdi. Süâl etmege de cür’et edemezdim.
Vefâtlarından sonra bir gece o mahalleye varıp, bir ev içine girdim.
Bir ihtiyâr kadın gördüm. Kendi kendine acabâ ne oldu
ki, Ömer bu gece gelmedi, diyordu. Ben dedim, ey hâtun!
Ömer dünyâdan göçdü. Kadın bunu isitince, bir âh çekip, bayıldı.
Sonra aklı geri geldi. Dedi ki; ey Allahım! Bana yardımda
bulunan Ömeri afv et. Ona dedim ki, ne yardım ederdi.
Gündüz vakti üzerimi kirletirdim. Onu dısarı atardı. Kirlenmis
elbisemi yıkardı. Beni temizlerdi. Bana yiyecekden ne nesne
gerek ise, getirirdi. Dedim, ey hâtun! Ben de Ömerin yâriyim.
Eger o gitdi ise ben sagım. Ben Ömerin yapdıgı isleri yapayım.
Beni çagırıp, dedi ki, Ömerin yerini kim tutabilir. Eger Ömerin
yâri isen, bana düâ eyle, yardım et. Hemen basını yukarı tutup,
dedi ki, yâ ilâhel âlemîn! Ben o hastalıgı Ömerin yardımı
ile çekerdim. Ömer gitdi. Benim rûhumu kabz eyle ki, ben
Ömersiz ömr istemem. Bunu dedi, o sâat düâsı makbûl olup,
dünyâdan göç etdi. Ben agladım. Techîz ve tekfînini yapıp,
defn eyledim.
Altmısbesinci Menâkıb: Yine Abdürrahmân bin Avf “radı-
– 170 –
yallahü teâlâ anh” buyurdu. Hazret-i Ömer bir gece bir tulumu
su ile doldurup, arkasına almıs, Medîne-i Münevvere köylerine
giderken yorulmus. Ben dedim ki, ey emîr-el mü’minîn, yorulmussunuz!
Bana ver, biraz da ben götüreyim. Buyurdu ki, eger
bugün sen benim tulumumun yükünü götürür isen, yarın benim
günâhımın yükünü kim götürür. Dedim, senin ne yükün var ki,
sen Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yolu üzerine
yürüyorsun. Buyurdu ki, ben Resûlullah hazretlerinin dostu
o zemân olurum ki, bu hilâfetden basabas kurtulayım. [Ya’nî
zararsız olarak kurtulur isem, Resûlullahın dostu olurum.]
Dünyâdan göç etmezden evvel böyle buyururlar idi.
Ogulları Abdüllah “radıyallahü teâlâ anhümâ” babasının
vefâtlarından bir sene sonra onu rü’yâda görmüs. Sabâhleyin
bası açık dısarı gelip, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mescid-i serîflerine vardı. Seslenip, dedi ki,
ey Sahâbîler, toplanın. Babamın selâmını size getirdim. Hepsi
toplandılar. Orada Abdüllah hazretleri buyurdu. Dün gece babamı
rü’yâda gördüm. Dün geceye kadar, babamın âhırete göç
edisi bir sene oldu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine babamı rü’yâda göreyim niyyeti ile salevât
getirirdim. Fekat, göremezdim. Tâ dün gece gördüm. Babamın
yüzü degismis. Dedim, ey baba! Bu ne hâldir. Senin yüzünün
rengi kırmızı idi. Dedi, ey ogul, simdi kurtuldum. Simdiye kadar
muhâsebede idim. Dedim. Ey baba, nasıl muhâsebe [hesâb]
olundun. Hesâbın biri bitmeden biri baslıyordu. Hâl bir yere
erisdi ki, beyt-ül-mâla âid sadaka develerinin bir yuları var idi.
Birçok yerden baglamısdım. Artık deveye takacak yeri kalmamısdı.
Dısarı atmısdım. Cenâb-ı Rabbil âlemînden azarlayıcı hitâb
geldi ki, niçin o yuları atdın. Müslimânların malını zâyi’ etdin.
Ey baba, bu itâbdan ne sebeble kurtuldun. Dedi ki, ey
ogul! O mektûb sebebi ile ki, sana demisdim. Bu mektûbu benim
kefenim arasına koy. O mektûb su idi. Bir gün Hasen ve
Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri babamın yanına
geldiler. Selâm verdiler. Oturdular. Babam, müslimânların isi
ile mesgûl idi. Selâmlarını isitmedi. Sonra isi bitdi. Buraya gelin.
Onlar dediler, biz selâm verdik. Babam dedi, isitmedim. Babam
kalkdı. Onların yanına vardı. Onların ikisi de ayaga kalk-
– 171 –
dılar. Babam ikisinin de elini öpdü. Hazîne ile mesgûl olan hizmetkâra
buyurdu ki, iki kaftan getir. Her birini birine giydir.
Onlardan sonra özr dileyip, dedi ki, bizden râzı olun ki, bilmedik,
kusûr etdik. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”,
babalarının huzûrlarına vardılar. Dediler ki, Emîr-ül mü’minîn
Ömer bize hil’at verdi [elbise verdi]. Hazret-i Alî “radıyallahü
anh” çok memnûn oldu.
Nükte: Her kim babalarının gönlünü almak isterse, evlâdına
iyilik eyleye ki, babalarının gönlünün meyvesi, evlâddır. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, geri Emîr-ül mü’minînin
huzûruna gidiniz. Söyleyin ki, bizim babamız der ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim. Resûlullah
buyurdu ki, (Ömer hayâtda iken, islâmın nûrudur. Dünyâdan
gidince de Cennet ehlinin çirâgıdır.) Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” geldiler, haber verdiler. Hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, siz ikiniz de onu babanızdan
isitdiniz mi? Dediler, evet. Hazret-i Ömer ogluna dedi ki,
yâ Abdüllah! Divit ve kalem ve kâgıd getir. Hasen ve Hüseynin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” babaları Alîden “radıyallahü anh”
isitdikleri ve onun Resûlullahdan “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
(Ömer hayâtda iken islâmın nûru, dünyâdan gidince de
Cennet ehlinin çirâgıdır) buyurdugunu ve üçünün sehâdetlerini
yaz. Üçünün de sehâdetlerini yazdılar. Sonra, ogluna: Ey Abdüllah!
Bunu, ben vefât edince, kefenim arasına, gögsüm üzerine
koy ki, zarûret mahallinde [zor durumda kalınca] imdâdıma
yetissin, buyurdu.
Altmısaltıncı Menâkıb: Bir gün hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Medîne-i münevverede gidiyordu. Bir ihtiyâr kadın
yol kenârında durmus idi. Bir baska kadın ona dedi ki, içeri gir,
emîr-ül mü’minîn Ömer gidiyor. Acûze (ihtiyâr) kadın, basını
dısarı çıkarıp dedi ki, kimdir, emîr-ül mü’minîn. Bir merd idi ki,
ona dün Ömer derler idi. Bu gün emîr-ül mü’minîn mi oldu.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri o sözü isitdi. Geri döndü,
dedi ki, Ömeri Ömere gösteren o kadın kimdir. Ömerin
kendini tanımasına, anlamasına sebeb oldu. Ondan sonra hergün
o acûzenin [ihtiyâr kadının] kapısına gelirdi ve derdi ki, atı-
– 172 –
lacak çöpün var ise atayım, hizmetin var ise göreyim. Destin
bos ise ver, su getireyim. Zîrâ Ömeri senden gayri kimse tanımadı.
Altmısyedinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir
gece Medîne-i münevverede geziyordu. Bir kadın evi içinde kızına
dedi ki, kızım bir mikdâr su getir, südün içine kat. Kızı dedi
ki, Emîr-ül mü’minîn nidâ etdirmedi mi bugünden sonra, süde
su katmayınız. Kadın dedi ki, O simdi burada degildir. Kız
dedi, Ömer burada degil ise, Rabbi buradadır, O görüyor.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri onun sözünü isitdi. Evi
nisân etdi. Geldi, ogluna dedi ki, senin için bir kız buldum. Onu
sana alayım. Ertesi gün o kadının kapısına geldi. Dedi ki, kızını
benim ogluma ver. Kadın dedi ki, bende o cür’et yokdur ki, bunu
kalbimden geçireyim. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu:
Ben o kızdan isitdim söyledigi o sözü ki, hosuma gitdi. O kızı
kendi oglu Âsım hazretlerine aldı. Abdül’azîz o kızın evlâdından
oldu. Abdül’azîzden emîr-ül mü’minîn Ömer bin Abdül’azîz
hazretleri vücûda geldi. Onun hilâfeti zemânında kurt
koyun ile gezerdi.
Altmıssekizinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bir
gece sehri gezerken bir evden çesidli sesler isitdi. Ömer hazretleri
dama çıkdı. Damdan o eve girdi. Gördü ki, bir kisi bir kadın
ile oturmus. Orta yerde de serâb var. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri dedi: Niçin Allahü teâlâ hazretlerinin emrini
tutmazsın. Bu kadar günâhın cezâsını çekmiyecegini mi zan
ediyorsunuz! O kisi çok korkup, dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn!
Hiç acele etme ki, ben bir günâh isledim ise, sen dört günâh isledin.
Birincisi, Allahü tebâreke ve teâlâ buyurdu ki, (Evlere
kapılarından giriniz.) Sen damdan girdin. Ikincisi, Allahü teâlâ
buyurdu ki, (Evlerinizden gayrî evlere izn alıp, ehli üzerine selâm
vermeyince girmeyiniz.) Sen fermân dinlemeden girdin.
Üçüncü; Allahü teâlâ buyurur: (Tecessüs etmeyiniz.) Sen tecessüs
etdin. Dördüncü; Allahü tebâreke ve teâlâ buyurur, (Sû-i
zân etmekden sakınınız.) Sen sû-i zan etdin. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” bunu isitdi. Mubârek gönlüne çok te’sîr etdi. Pismân
oldu. Onun keffâretine bir köle âzâd etdi. Ömer “radıyallahü
– 173 –
teâlâ anh” hazretlerinin adâleti ve siyâseti bereketi ile, o kisi de
tevbe edip, iyiler zümresinden oldu.
Altmısdokuzuncu Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri bir gün, mescidde mubârek basını koyup, tam yatacakdı.
Tam o sırada bir kara köle, seslenip, dedi: Kalk, yâ
Emîr-el mü’minîn. Önce bana insâf eyle. Rabbil âlemîn kıyâmet
günü benim hakkımı senden alır. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” acele kalkıp, onun sözü gönlüne fazla te’sîr etdi.
Buyurdu ki: Ne is yaparsın. Yardım edeyim. O köle dedi ki,
ben düskün bir kisiyim. Elbisemi yıkayasın ve temizleyesin.
Mübtelâlara (düskünlere), dervislere, hastalara yardım etmek
senin üzerine vâcibdir. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi:
Evet, Hak senin elindedir. Ne buyurur isen öylece yapacagım.
O kendi esvâblarını çıkardı ve dedi; yâ Emîr-el mü’minîn! Sen
esvâbını bana ver; giyineyim ki, çıplaklıga sabr edemem. Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri esvâbını çıkarıp, ona verdi.
Kendi beline bir pestemâl bagladı. Kölenin elbisesini yıkadı.
Ondan özrler diledi. Ona taltîf gösterdi. Yumusak sözler ile halâllik
diledi. Köle dedi, yâ Emîr-el mü’minîn, eger sana acımasam,
halâl etmezdim. Sen bilirsin ki, kıyâmet gününde, sarkdan-
garba müslimânların çıplakları ve açları ve za’îfleri ve fakîrleri
ve mübtelâları haklarından seni süâl ederler. Allahü teâlâ
hazretleri bunlar haklarından sana süâl eder, sen ne cevâb
verirsin. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” çok agladı. Yine köleden
özrler diledi. Gönlünü hos etdi. Kendi elbisesini ona bagısladı.
Aglıyarak geri döndü. “Radıyallahü teâlâ anh”.
Yetmisinci Menâkıb: Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
zemânında bir kervân, bir gece vaktinde Medîne-i münevvereye
geldi. Kervândakilerin hepsi kâfir idiler. Konakladıkları
gibi hepsi uyudular. Zîrâ yorulmuslardı. Develerini ve
yüklerini himâyesiz koydular. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bu
hâlde onları uyumus gördü. Düsündü ki, sakın olmıya ki, bunların
mallarını çalarlar, ben mes’ûl olurum. Bu endîse ile Abdürrahmân
bin Avfın “radıyallahü teâlâ anh” yanına vardı. Abdürrahmân
bin Avf sordu, yâ Emîr-el mü’minîn! Bu vaktde ne
ise geldiniz. Buyurdu ki, yâ Abdürrahmân! Bir kervâna ugra-
– 174 –
dım. Konmuslar ve hepsi uyumuslar. Korkdum ki, onların malları
çalınır. Bana muvâfakat et, varalım, onları bekleyelim. Ikisi,
varıp, hıfz edip, beklediler. Sabâh vakti oldu. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” (Es-salât, es-salât), deyip, seslendi. Uyandılar.
Emîr-ül mü’minîn dönüp, se’âdethânelerine geldi. Kervân halkından
bir kimse, Emîr-ül mü’minînin, arkasından gitdi. Bu
kimdir ki, bunları sabâha kadar bekledi. Onu baskalarından süâl
etdi. Dediler, o emîr-ül mü’minîn Ömer hazretleridir. Yeryüzündeki
insanların en iyisidir. O kisi de varıp, kervân halkına
haber verdi ki, emîr-ül mü’minîn Ömer kendisi gelip, biz uyurken
bizi beklemis. Dediler, onun kâfirlere bu derece (mertebe)
sefkat ve merhameti olduguna göre, müslimânlara ne derecede
merhametlidir. Biz anladık ki, onun dîni hak dindir. Hepsi kalkıp,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, huzûr-ı serîflerine varıp, temâmı
müslimân oldular.
Yetmisbirinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” Selmân-ı Fârisîyi “radıyallahü teâlâ anh” Fârîs vilâyetine
vâlî ta’yîn etdi. Ebû Mûsel es’arî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini hâkim ta’yîn etdi. Herbirine beyt-ül mâldan
iki dank ta’yîn buyurdu. [Bir dank, yarım gram gümüsdür.] Buyurdular
ki, beyt-ül-mâldan bir mescid binâ ediniz. Selmân vardı.
Emîrlik isleri ile ugrasmaga ve mescid binâ etmege basladı.
Ebû Mûsel es’arî baska bir yerde oturup, müslimânlar arasında
hükm etmege basladı. Selmân kendi ücretinden iki dank aldı.
Bir dankı ile Sâmî kilim aldı. Zîrâ illeti [hastalıgı] vardı. Sâm yapısı
o kilim hastalıga fâideli idi. Bir danka iki arpa ekmegi aldı.
Yemekden sonra, kendi kilimini döseyip, üzerinde bir mikdâr
uyudu. Ebû Mûsel es’arî, Emîr-ül mü’minîn katına mektûb yazdı.
Yâ Emîr-el mü’minîn! Selmân, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” yasayısını ve Eshâb-ı güzînin “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hâllerini bırakıp, çesidli nefîs yemekler
ile mesgûl olur ve yumusak esyâ üzerinde uyur. Müslimânların
isleri ile mesgûl olmaz. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” o mektûbu
okudu. Bir kimse gönderip, Selmânı azl etdi. Geri yanına çagırdı.
Selmân Medîne-i münevvereye geldi. Ehâli karsılamaya
çıkdı. Hazret-i Ömer de karsılamaya çıkdı. Selmân-ı Fârisî “radıyallahü
teâlâ anh” hazret-i Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” gö-
– 175 –
rüp, deveden indi. Yanına varıp, müsafehâ etdi. Sonra, Selmân
dedi ki: Yâ Emîr-el mü’minîn! Benim hakkımda ne isitdin ki,
beni azl etdin. Hazret-i Ömer iki arpa ekmegini ve Sâmî kilim
üzerinde uyudugunu söyledi. Selmân, kendi hastalıgını söyledi
ve tevbe etdi. Bir dahâ etmem, dedi. Emîr-ül mü’minîn hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Yâ Selmân! Allahü tebâreke
ve teâlânın izzü ve celâli hakkı için, eger benim ahvâlimden
sen de bir nesne isitdin ise ki, sana mekrûh gelen [uygun
gelmiyen] birsey, bana haber ver, tâ ben de tevbe edeyim.
Selmân “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Yâ Emîr-el mü’minîn,
isitdim ki, senin iki kaftanın vardı. Biri eski, biri Cum’a nemâzından
dolayı yeni idi. Sen bilirsin ki, bizim Peygamberimizin
hiçbir vakt gömlegi iki olmadı. Emîr-ül mü’minîn buyurdu: Yâ
Selmân, bir zemân iki gömlek edinmisdim. Lâkin, birisini fukarâya
verdim. Tevbe etmisdim ve iki elbise kullanmıyacagıma
da söz verdim.
Yetmisikinci Menâkıb: Bize bildirilmisdir ki, emîr-ül mü’minîn
hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” Pers [Îrân] vilâyetini
feth etdi. Deveden, atdan ve dirhemden ve koyundan ve sıgırdan
ve köle ve câriyeden çok mal ve ganîmet getirdiler. Emîr-ül
mü’minîn bütün o ganîmeti taksîm etdi. Kendisine aslâ birsey
alıkoymadı. Se’âdethânelerine gece vakti geldiler. Ev ehli dediler
ki, niçin bizim için iki dirhem getirmedin. Yimek için, bu gece
evde hiç ta’âm yokdur. Hazret-i Ömer buyurdu, ey hâtun!
Korkdum o tâifeden olmakdan ki, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri kelâmı mecîdinde buyurur: (... Dünyâ hayâtında güzel
ni’metleri yiyerek, iyi islerinizin sevâbını giderdiniz. Onlar
ile istimtâ’ edip, fâidelendiniz, yeryüzünde kibrlenip, günâh islediniz.
Bugün siddetli azâb ile cezâlanacaksınız.) [Ahkâf sûresi
20.ci âyet-i kerîme meâli.] Yine korkdum o kimselerden de
olurum diye. (Dünyâya magrûr olup, aldandılar...) ve Hak sübhânehü
ve teâlâ buyurmusdur: (Sizi dünyâ hayâtı aldatmasın...)
ve de kıyâmet günü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden uzak kalmakdan korkdum, buyurmuslardır.
Resûlullah, (Ey Allahım! Beni miskîn yasat. Miskîn olarak
öldür. Kıyâmet günü miskîn oldugum hâlde, miskînler zümresi
ile hasr eyle) buyururdu. Ondan sonra Ömer “radıyallahü anh”
– 176 –
bakdı ki, evde yiyecek yok. Dısarı çıkdı. Mescide varıp, minbere
çıkdı. Yüksek sesle (Essalât) deyip, hutbeye basladı. Hutbede
dedi ki, ey insanlar, kıyâmet korkusu olmasa idi, bu korkdugunuz
islerden baska isler olurdu. Velâkin, kıyâmet korkusu bizi
geri çekdi. Hevâmıza tâbi’ olmadık. Sonra buyurdu: Bana iki
dirhem kim borç verir. Tâ ki bu gecenin ihtiyâcını göreyim ki,
benim evimde bu gece yiyecek bir nesne yokdur. Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” bunu isitdiler. Çok agladılar.
Sonra Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” kalkıp,
iki dirhem verdi.
Yetmisüçüncü Menâkıb: Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
Fârîs [Îrân] sehrinin fethini emîr-ül mü’minîn hazret-i Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” zemân-ı serîfinde müyesser eyledi. O
gece hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Ömerin
“radıyallahü anh” huzûruna vardı. Gördü ki, acele ile mektûb
yazarlar. Hazret-i Osmân selâm verdiler. Emîr-ül mü’minîn cevâb
vermedi. Mektûbu bitirdi. Çırâgı söndürüp, selâma cevâb
verdi. Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sordu: Neden
selâmın cevâbını çırâgı söndürdükden sonra verdiniz. Buyurdular
ki, yâ Osmân! Çırâgı müslimânların maslahatları için ısıklandırdım.
Korkdum ki, o zemân selâmını alsam o çırâg ısıgında,
kıyâmet gününde, müslimânlar bana hasm olurlar [haklarını
isterler]. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri beni ondan süâl
edip, ben cevâb vermege tâkat getiremem.
Yetmisdördüncü Menâkıb: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
anâsır-ı erbe’a ki, su, ates, toprak, havâdır, emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine müsahhar kıldı
[Emrine verdi]. Hilâfetleri zemânında, Medîne-i münevverede
bir zelzele vâki’ oldu. Halk korkdular. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” halkı topladı. Minbere çıkıp, hutbe okudu. Hutbede
buyurdu ki, ey müslimânlar! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitmisim, buyurdular ki: (Yerin
zelzelesi iki seyden olur. Birisi, zinâ etmekden. Biri, zulm etmekden.
Zinâ ve zulm âsikâre olur ise, yer ona tâkat getiremez.
Allahü tebâreke ve teâlâ dergâhına yalvarır, inler ve sallanmaga
baslar. Tâ ki, Allahü tebâreke ve teâlâ onları helâk eder.)
– 177 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:12
Simdi eger günâhkâr ben isem, tevbe etdim. Siz de tevbe ediniz.
Onlar da tevbe etdiler. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
kamçısını yere vurdu. Buyurdu ki, yâ yer! Sen tevbe edenlerin
altında sallanıyorsun. Eger sâkin olup, karâr kılmazsan, ben sana
bir vururum ki, kıyâmete kadar onu söylerler. Sonra yer sâkin
oldu. Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hayâtda iken,
bir dahâ yer sallanmadı; sâkin oldu, hazret-i Ömere boyun egdi.
Nitekim, hazret-i Mûsâ aleyhisselâma boyun egip, Kârûnu
yutdu. Rüzgârın müsahhar olması [itâ’at etmesi] ise o hutbede,
yâ Sâriye-el cebel [yâ Sâriye daga] buyurdukları zemândadır.
Bu sesi Nehâvendde Sâriye “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
isitmesine vâsıl oldu. Kıssa-i sâbıkada beyân olunmusdur.
Yel [rüzgâr], Süleymân Peygamber “salevâtullahi alâ nebiyyinâ
ve aleyh” hazretlerine de itâ’at etmis idi. Atesin müsahhar olması
[itâ’at etmesi] su seklde oldu. Yemen yolu üzerinde bir kuyu
var idi. Ona Câh-ı Aden derlerdi. Ates ile dolu idi. Her kim
o kuyu üzerinden geçse yanardı. Bu haberi emîr-ül mü’minîn
hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ anh” götürdüler. Devlet ve
se’âdetle kalkıp, o kuyunun basına vardı. Kamçısı ile kuyunun
üzerine vurdu. Buyurdu ki, Ömerin kamçısından korkmaz mısın
ki, ümmet-i Muhammedi yakarsın. O ates, o kuyuya girip,
gayb oldu. Kıyâmete kadar o ates bir dahâ ortaya çıkmaz. Ulemâdan
ba’zıları demisler ki, o ates (Eshâb-ı Eyke)ye indirilen
atesden kalmısdır. [Eshâb-ül Eyke; Suayb aleyhisselâmın kâfir
kavmidir.]
Yetmisbesinci Menâkıb: Bir gün Emîr-ül mü’minîn hazret-i
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dervislere bahsîs verdi, mal ihsân
etdi. Bir kisi bir oglan çocugu ile geldi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu; Sübhânallah! Bu çocugun sana benzedigi
kadar, birbirine benzeyen kimse görmedim. Muhakkak ki bu
oglan sana benzer. O kisi dedi ki: Yâ emîr-el mü’minîn! Bu oglanın
acâib ahvâlinden sana haber vereyim. Ben sefere gitmek
murâd etdim. Bunun anası hâmile idi. Bana dedi, beni bu hâlde
koyup, gider misin. Ben dedim ki, karnında olan nesneyi
Allahü teâlâ hazretlerine emânet etdim. Sonra seferden geri
geldim. Annesi ölmüs. Bir gece söylesirken, karsımızda mezârlıkdan
bir ates gördüm. Süâl etdim ki, bu ates nedir? Dediler
– 178 –
bu ates senin hanımının kabrindendir. Biz bunu her gece böyle
görürüz. Dedim, Sübhânallah! O hâtun nemâz kılıcı ve oruc
tutucu idi. Bu ates ne hâldir, diyerek vardım. Kabri açıp, gördüm,
bir çırâg yanar. Bu oglan onun ısıgında oynar. Bir ses isitdim
ki, bana, bunu bize ısmarladın, geri biz sana verdik, diyordu.
Ben dedim, ne olaydı, anası da diri olaydı. Hâtıfdaki ses dedi
ki, eger anasını da bize ısmarlamıs olaydın, bu seklde onu da
geri verirdik.
Yetmisaltıncı Menâkıb: Bundan evvel anlatılmısdı. Emîr-ül
mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” bekçi yerine, sehri
kendi dolanırdı. Nerede bir noksanlık görür ise, onu tedârik
ederdi. Bu kadar ihtiyât ile dâimâ aglar idi. Derler idi, yâ Emîrel
mü’minîn! Bu kadar korku ve aglamak neden dolayıdır. Buyurdu
ki, eger bir koyun veyâ bir keçi Fırat kenârında gezer.
Onun hastalıgına ilâc yapmazlar ise, korkarım ki, kıyâmetde
onu benden süâl ederler. O bu kadar takvâ ve vera’ sâhibi idi.
Abdüllah bin Amr bin Âs “radıyallahü teâlâ anh” der ki, hazret-
i Ömerin vefâtından sonra, ben dâimâ düâ ederdim ki, yâ
Rabbel âlemîn! Ömer hazretlerini rü’yâda bana göster. Oniki
aydan sonra düâm kabûl olup, rü’yâmda gördüm. Gusl edip,
pestemâlini tutunmus seklde gördüm. Dedim, yâ emîr-el
mü’minîn! Allahü teâlânın huzûrunda yerini nasıl buldun. Buyurdu
ki, yâ Abdüllah! Sizden ayrılalı ne kadar zemân oldu.
Dedim: Oniki ay. Buyurdu: Simdiye kadar muhâsebede idim.
Islerimden helâk olmak korkusu var idi. Eger, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin rahmeti gazabını asmasa idi, çâresiz kalır,
mahv olurdum. Simdi ben ve sen bilelim ki, defterleri günâh ile
siyâh etmisiz. Ben ve sen tâ’at ve hasenâtı rüzgâra vermisiz.
Ben ve sen yüz suyunu Allahü teâlâ ve Resûlü önünde yere
dökmüsüz. [Huzûrunda edebsizlik etmisiz.] Ben ve sen dünyâ
malına magrûr ve mesgûl olup, âhıret hâzırlıgı yapmamısız.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin hâli
böyle olan yerde ki, dünyâda geçinecek mikdârdan fazla esyâ
tutmazdı, yâ biz âsî ve ser kulların ve âhıreti dünyâya veren hasîslerin,
belki âhıreti bir baskasının dünyâsına veren düsük kimselerin
hâli ne olur.
– 179 –
Yetmisyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri Ebû Mûsâ-el es’arî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerini Pars vilâyetine vâlî ta’yîn edip, göndermisdi.
Bir müddet sonra bir mektûb yazıp, gönderdi. Mektûbda:
Bilmelisin ki, idârecilerin en iyisi o kimsedir ki, halkı onun sebebi
ile iyidir. Kötü bahtlılar onun ile kötü bahtlıdır. Ve zinhâr
yâ Ebû Mûsâ, elini açık tutup, isrâf edici olma ki, o vakt
âmillerin de öyle ederler. Senin misâlin o hayvan gibidir ki,
otu çok yir. Onun semîz olması, bogazlanmasına sebeb olur.
Bir vakt hazret-i Ömer ve Huzeyfe “radıyallahü teâlâ anhümâ”
oturmuslar idi. Hazret-i Ömer buyurdu ki: Yâ Huzeyfe!
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri münâfıkların
sırrını sana söylemisdir. Bende nifâk eserinden ne görürsün.
Huzeyfe dedi ki: Allahü teâlâ muhâfaza etsin. Sen bunu
nasıl söylüyorsun. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden, sende nifâk ile alâkalı birsey isitmedim.
[Ya’nî sende münâfıklık alâmeti yokdur.] Bir vaktde de
oturmusdu. Vera’ sözünü söylerdi. Sonra buyurdu; harâma ve
sübheliye düserim korkusu ile yetmis halâlden el çekdim.
(Kimyâ-i se’âdet)de de nakl edilmisdir ki, emîr-ül mü’minîn
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” yedi veyâ dokuz lokmadan fazla
yimezdi.
Yetmissekizinci Menâkıb: Ebû Ishak Gülâbâdî (Te’arrüf)
kitâbında demisdir ki, emîr-ül mü’minîn hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh”, Üveys-i Karnînin “rahmetullahi aleyh” sıfatını
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitmisdi. Hazret-i Ömere “radıyallahü teâlâ anh” söylemisdi,
Üveysi görmemisdi. Fekat, Üveysi çok senâ ederdi.
Ömere “radıyallahü teâlâ anh” Üveys hakkında vasıyyet eyledi.
Hilâfet sırası hazret-i Ömere geldi. Arefe gününde halkı
Arafatda toplanmıs buldu. Minber üzerine çıkdı. Seslendi: Her
kim Irâklı ise ayaga kalksın. Bir mikdâr halk ayaga kalkdılar.
Her kim Yemenli ise, ayrı tarafda otursun. Bir kisi kalkdı.
Emîr-ül mü’minîn o kisiden süâl buyurdu ki; Neredensin. O
dedi, Karndanım. Buyurdu, Üveys-i Karnîyi bilir misin. Bilirim,
onu niçin soruyorsunuz. Hâlbuki, içimizde ondan dîvâne
ve fakîr yokdur. Emîr-ül mü’minîn bunu isitdi ve buyurdu ki,
– 180 –
onu o sebebden isterim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdu ki: Kıyâmet günü
Râbi’a ve Mudar kabîlelerinin koyunlarının yünü adedince,
Onun sefâ’atiyle benim ümmetimden Cennete girseler gerekdir.
Bu iki kabîle Arabistânda büyük kabîlelerdir. Koyunları
çokdur.
Herem bin Hayyân “rahmetullahi aleyh” der ki: Bunu isitdim.
Kûfeye varıp, onu taleb etdim [aradım]. Tâ Fırat kenârında
buldum, abdest alıp, kaftanını yıkardı. Selâm verdim. Selâmımı
alıp, bana bakdı. Istedim ki, elini tutayım. Dedim: Allahü
teâlâ sana rahmet etsin, seni afv etsin, nasılsın. Bana onun muhabbetinden
ve onun hâlinin zaîfligine acımamdan, bir aglamak
geldi. O da agladı. Dedi: Yâ Herem bin Hayyân! Sen nasılsın, yâ
benim kardesim. Sana benim tarafıma kim yol gösterdi. Ben
sordum: Benim adımı ve babamın adını nasıl bildin, görmemis
iken, nasıl tanıdın. (O alîm ve habîr ki, hiçbir sey onun ilminden
dısarı degildir), bana haber verdi. Benim rûhum senin rûhunu
tanıdı. Mü’minlerin rûhu birbirlerini görmemis olsalar bile, birbirleri
ile âsinâ olurlar. Dedim, bana Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden bir haber ver, yâdigâr olsun.
Dedi: Benim cânım ve bedenim Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” fedâ olsun. Ben Onu görmemisim ve Onun
hadîsini gayriden isitmisim. Hadîs rivâyetinin yolunu kendimin
üzerine kurulmasını istemem. Muhaddis ve müftî olmagı ve
meshûr olmagı istemem [sevmem]. Benim bir mesgûliyyetim
vardır ki, ondan gayri ile mesgûl olmam. Dedim; bana bir âyet
oku. Tâ senden isiteyim. Bana düâ ve vasıyyet et. Tâ onunla
amel edeyim ki, seni Allah için çok severim. Benim elimi tutdu.
Fırat kenârına götürdü. Dedi; (E’ûzü billâhi minesseytânirracîm)
ve aglayıp, sözlerin en dogrusu Allahü teâlânın sözüdür.
Sonra Dühân sûresi 38.ci âyetinden 42.ci âyetine kadar okudu.
(Biz gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri abes olarak, bâtıl olarak
yaratmadık. Bu ikisini hak olarak yaratdık. Fekat çokları bunu
bilmezler. Dogrusu hükm günü hepsinin bir arada bulunacagı
gündür. O gün dostun dosta hiçbir fâidesi olmaz. Yardım da
görmezler. Yalnız Allahü teâlânın merhamet etdigi kimseler
bunların dısındadır. O sübhesiz güçlüdür, merhametlidir.) Son-
– 181 –
ra bir bagırdı ki, aklı basından gitdi ve dedi, yâ Hayyân oglu!
Baban Hayyân öldü. Sen dahî yakındır ki ölürsün! Yâ Cennete
gidersin veyâ Cehenneme! Baban hazret-i Âdem aleyhisselâm
öldü ve Nûh aleyhisselâm öldü. Ibrâhîm Halîlullah öldü. Mûsâ
kelîmullah öldü. Dâvüd halîfe-i hüdâ öldü. [Hazret-i Îsâ ölmedi.]
Hazret-i Muhammed Resûlullah “aleyhissalâtü vesselâm”
öldü. Resûlullahın halîfesi Ebû Bekr öldü. Birâderim hazret-i
Ömer de öldü. Ben, Ömer henüz ölmedi, dedim. Hak Sübhânehü
ve teâlâ bana Ömerin öldügünü haber verdi. Ben ve sen de
ölecegiz, dedi. Salevât getirip, kısa bir düâ yapdı. Dedi ki, benim
sana vasıyyetim odur ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
kelâm-ı azîmüssânını ve ehl-i sâlih tarîkını [sâlih kisilerin
yolunu] önünde tutasın, ölümü anmakdan bir sâat gâfil olmıyasın.
Kendi kavmine varıp, onlara nasîhat edesin. Onları nasîhatsız
bırakmayasın. Cemâ’atden bir adım ayrılmayasın ki, bilmeden
dinden çıkar ve Cehenneme düsersin. Sonra bir çok düâlar
etdi ve dedi: Yâ Herem bin Hayyân! Bundan böyle ne ben seni
görürüm. Ve ne sen beni görürsün. Beni düâ ile yâd et. Tâ ki,
ben de seni düâ ile yâd edeyim. Sen bir tarafa git. Ben de bir
baska tarafa gideyim. Istedim ki, bir sâat onunla gideyim. Istemedi
ve agladı, beni de aglatdı. Ardınca bakdım. Sonra bir mahalleye
girdi. Bir dahâ ondan haber alamadım. Ömrümün sonuna
kadar hazret-i Ömerin rûhuna hayr düâ ederdim ki, bana
onun tarafına yol gösterdi. Eger onun irsâdı olmasaydı, ben
Üveysi bulup, feyz alamazdım.
Yetmisdokuzuncu Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin bir câriyesi var idi. Adı Zâide
idi. Bir gün kosarak Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin huzûrlarına geldi ve dedi ki: Yâ Nebiyyallah!
Ben Ömerin evinde idim. Hamur yapıp, ekmek pisirmek
istedim. Odun yok idi. Vardım hurmalıga odun getirmege.
Odunu topladım. Bagladım. Getirmege kâdir olamadım.
Bir at ayagı sesi isitdim. O hurmalıkda hiç atlı görmemisdim.
Bakdım, güzel yüzlü bir atlı gördüm. Yesil kaftanlar giymis.
Bana dedi, yâ Zâide! Hazret-i Muhammed “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” nasıldır. Ben dedim, pek iyidir. Cennet ile
müjde verir. Cehennem ile korku verir. Dedi, yâ Zâide! Git,
– 182 –
hazret-i Muhammedin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna,
ona benden selâm söyle. Söyle ki, Cennet Rıdvânı sana
selâm eder. Ve der ki, hiç kimse senin Peygamberligine ve Resûllügüne
benim kadar sevinen ve hurrem olan kimse olmadı.
Zîrâ ki hiçbir Peygamber ümmeti, onun ümmeti kadar Cennete
girmek istemez. Senin ümmetin kıyâmet günü üç bölük olsa
gerekdir. Zâlimler, muktesıdlar ve sâbıklar. Allahü teâlâ sâbıkları
hesâba çekmez. Hesâbsız Cennete gönderir. Muktesıdların
hesâbı kolay olur. Yine Cennete gönderir. Zâlimleri Senin sefâ’atin
ile sana bagıslar. Ümîd ederim ki, senin ümmetinden
kimse kıyâmetde, zâyi’ olmaz. Bu üç gürûh, senin bereketin ile
Cennete girerler. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” mubârek basını secdeye koydu ve buyurdu ki, Elhamdülillah
ki, beni dünyâdan âhırete iletmeden, Rıdvânın dili
üzerinden, benim ümmetimin afv olacagını bana müjde verdi.
Zâide dedi ki; yâ Resûlallah! Bundan acâibini söyliyeyim!
Ben odunu baglamısdım. Agır idi. Götürmege kâdir olamadım.
Bana dedi, odunu götüremiyor musun. Dedim, evet, götüremiyorum.
Elindeki kamçısı ile bir büyük tasa isâret etdi ve yâ
tas kalk. Bu odunu Ömer bin Hattâbın evine götür ve sen geri
gel, dedi. O sâat o tası gördüm. Yerinden kalkarak, kosarak
geldi. O odunu yerinden kaldırıp gitdi. Ömerin kapısına koymus,
geri geldigini gördüm. Geldi, yerinde karâr eyledi. Sonra
o atlıyı görmedim. Ey kardesim! Eger, Ömerin “radıyallahü
anh” fazîletlerini bilmek istersen, onun hizmetçisinin hâline
bak! Hizmetçisinin fazîleti böyle olur ise, kendinin fazîletini kıyâs
eyle “radıyallahü teâlâ anh”.
Sekseninci Menâkıb: (Tenbîh-ül gâfilîn)de nakl edilmisdir.
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine Sâmdan
kablar içinde zeytin getirmisler idi. Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri onu taksim ederdi. Oglu önünde otururdu. Bos
olan kaplara elini sürerdi. Eli yaglı olurdu. O yaglı elini saçına
sürerdi. Ömer hazretleri bakdı. Dedi ki, ey ogul! Saçını yaglı
görürüm. Oglu dedi: Evet, elim zeytinlerin kabından, saçlarım
da elimden yaglandı. Çabuk oglunun elinden tutup, hamâma
götürdü. Saçlarını yıkatdı. Buyurdu ki: Oglum! Bu is babanın
azâb görmesinden kolaydır.
– 183 –
Yine (Tenbîh-ül gâfilîn)de bildirilmisdir. Bir gün bir kisi
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin huzûruna hanımından
sikâyet etmege gitdi. Se’âdethânelerinin [evinin] kapısına
vardı. Içeriden bir münâkasa sesi geliyordu. O kisi der ki, kulagımla
isitdim ki, harem-i muhteremleri [muhterem hanımları]
Ümm-i Gülsüm ona çok sözler söyler. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” ona aslâ karsılık vermez. Susar ve dinler. O kisi
kendi kendine dedi ki, ben isterim ki kendi hanımımdan hazret-
i Ömere sikâyet edeyim. Simdi o benden de çok elemde ve
cefâdadır. Evine gitmek üzere geri dönmüs idi. Hazret-i Ömer
dısarı çıkdı, o kisiyi gördü ki, gidiyor. Ona dedi ki, ne is için gelmisdin.
O kisi, Yâ Emîr-el mü’minîn! Hanımımdan sana sikâyet
etmege gelmisdim. Sizin harem-i serîfinizde olan nesneyi isitince
geri döndüm, dedi. Hazret-i Ömer buyurdu ki, (Ben onu,
üzerimde olan su haklardan dolayı afv ederim. Birincisi, benim
ile Cehennem arasında perdedir. Nefsim onun ile harâmdan sâkin
olur. Ikincisi, evden dısarı giderim, evimin bekçisi olur.
Üçüncüsü, kassârımdır, esvâbımı yıkar. Dördüncüsü, çocuklarımın
bakıcısıdır. Besincisi, ekmegimi yapar, yemegimi pisirir.
Onun bu hakları onu azarlamama mâni’dir.) O merd de dedi ki,
dogru söyliyen kisiyi ve dogru giden kisiyi Allahü teâlâ sever.
Benim hanımımın da bu hakları var. Onu rızâm ile afv etdim.
Seksenbirinci Menâkıb: (Mesâbîh)den havz ve sefâ’at bâbının
hasen hadîs-i serîflerinde Enes “radıyallahü teâlâ anh” nakl
etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki: (Allahü teâlâ bana ümmetimden dörtyüzbin kimseyi
Cennete koyacagını va’d etdi.) Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh”, bize ziyâde et yâ Resûlallah, dedi. Buyurdu: Iki elini avuç
yapıp, bunun kadar, buyurdu. Yine Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” dedi: Bize ziyâde et, yâ Resûlallah! Yine öyle buyurdu.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” dedi: Bizim hepimizi Allahü teâlâ
Cennete koymagı irâde etse idi, bir avuçda koyardı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” (Ömer dogru söyledi) buyurdular.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1331 Sun, 11 Oct 2020 17:26:45 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1331 Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Dördüncü Halîfe emîr-ül mü’minîn Esedillahi Gâlib Alî ibni
Ebî Tâlibin “radıyallahü teâlâ anh” Menâkıbı hakkındadır:
Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ
anh”, ikrâm ve ihsân sâhibi dördüncü yârdır. Dindeki müskiller
onunla çözülmüsdür. Kardeslik mesnedinin seyyidi odur.
Fütüvvet sofrasını o kurmusdur. Neseb-i serîfleri Alî bin Ebî
Tâlib bin Abdülmüttalib, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin neseb-i tâhirlerine ikinci babada [atada]
birlesir ki, Abdülmüttalibdir. Neseb cihetinden bundan yakın
yokdur. Ammâ, fazîlet husûsu, tertîb-i hilâfet üzeredir. [Üstünlük
sırası, hilâfet sırasıdır.]
Birinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin
dogusları hakkındadır. Dogumları Mekke-i mükerremede
vâki’ olmusdur. [Hicretden yirmiüç sene evvel tevellüd etmisdir.]
Fil vak’asından otuz, Iskenderden dokuzyüzonbir sene
ve Pervîzin pâdisâhlıgından sekiz sene geçmis idi. Vâlidesi Fâtıma
hâtun binti Esed bin Hâsim, bir gece rü’yâda gördü ki, evi
nûr ile doldu. Kâ’benin etrâfında olan daglar Kâ’beye secde ediyorlardı.
Eline dört kılınç verdiler. Elinden düsüp dört yana dagıldılar.
Biri suya düsdü. Biri havâya uçup gitdi. Biri elinden düsüp
kırıldı. Biri elinde bir aslan olup, hem kaçar. Hem daglara
düser. Heybetinden bütün mahlûklar kaçarlar. Benî âdemden
bir kimse yanına yaklasamaz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri o aslanın yanına varıp ve tutup, kendine
boyun egdirir. Aslan ona itâ’at eder. Mubârek ayaklarına yüzünü
ve gözünü sürüp, hizmet-i serîflerinden ayrılmaz. Bu rü’yâdan
dört ay geçmis idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Fâtıma hâtunun benzine bakıp, anladı. Dedi ki ey ana! Hâlin
nedir. Yüzünde bir degisiklik vardır. Dedi ki, ey ogul! Hâmileyim.
Himmet et, oglum olsun. Bana bagıslar isen, ben de sana
düâ ederim, dedi. Fâtıma hâtun, ey ogul, vallahi bu oglanı sana
nezr etdim. Senin olsun, dedi. Ebû Tâlib de kabûl edip, o da, ben
de sana bu oglanı nezr eyledim, ey ogul, dedi. Hemen Resûlul-
– 271 –
lah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri düâ edip, vücûda
gelen o oglan Alî Mürtedâ oldu. Çünki dokuz ay hâmilelik
temâm oldu. Dünyâ mülküne hazret-i Alînin nûru direk gibi göründü.
Râvî der ki; hazret-i Alî dogdugu zemân, Peygamber-i
Hüdâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” geldi. Mubârek parmagı
ile, mubârek agzının tükrügünden alıp, hazret-i Alînin agzına
koydu. O da o mubârek agız suyunu yutdu. Bu sebeble her sözü
hikmet oldu. Ilmi kemâlde oldu. Afv, kudret, se’âdet ve kerâmet
sâhibi oldu. Hem zafer ve nusretin sultânı oldu. Zühd, takvâ,
vera’, fadl, kerem ve bütün güzel huyları topladı. Kulagına
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri tekbîr
ve tehlîl okudu. Adını da Alî koydu. Dedi ki, Allahü teâlâ hazretleri
bunun adına Alî dedi. Annesi adına Haydar dedi. Zîrâ
rü’yâda onu aslan olmus gördü. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ayrıca Allahü teâlânın aslanı dedi ve hem
Aliyyül Mürtedâ budur, buyurdu. Mubârek elleri ile kendisi yıkadı.
Mubârek basından sarıgını çıkarıp, ikiye böldü. Bir bölügünü
basına bagladı. Bir bölügü ile bedeninin yasını sildi. Böylece
mü’minlerin baslarının tâcı oldu. Ona nasîb olan bu se’âdet,
eshâbdan kimseye nasîb olmamısdır.
Ba’zı rivâyetde söyle bildirilmisdir: Annesi Fâtıma hâmileliginin
son günlerinde, ziyâret niyyeti ile Beyt-i serîfe girer.
Beyt-i serîf içinde iken dogum sancıları baslar. Dısarı çıkmaga
kâdir olamayıp, Beyt içinde dogurur. Dogumu beyt içinde olur.
Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet ederler. Bir
gün Server-i âlem seyyid-i veled-i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri oturuyordu. Hazret-i Alî gelip, geçdi. Buyurdu
ki, yâ Âise! Bil ki Alî arabın seyyididir. Ben dedim ki, yâ
Resûlallah, sen degil misin? Buyurdu ki, Ben cümle insanların
seyyidiyim. Türk, tatar, hind, arab ve acem kavmlerinin seyyidiyim.
O arab kavminin seyyididir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” besigini sallar idi. Besiginden çıkarıp götürürdü.
Iletir ve gezdirirdi. Her ne vakt ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” gelse, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, derîn uykuda bile olsa duyardı [uyanırdı] ve besiginden
kollarını çıkarırdı. Ellerini hazret-i Resûlün boynuna sarar-
– 272 –
dı. O da hemen alıp, bagrına basardı. Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” annesi Fâtıma der ki: Dedim ki, ey cihânın bir dânesi! Müsâde
ediniz, bunu [çocugu] biz götürelim, bu isler [çocuga bakmak]
bizim isimizdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki, (Bu çocuk dogmadan evvel, bunu
bana vermediniz mi? Bu benimdir, siz karısmayınız!)
Râvî (rivâyet eden) der ki, bir gün Server-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Harem-i serîfe geldi. Aliyyül
Mürtedâ omuzunda idi. Insanlar [halk] oturup, pehlivânları
söyleyip, herbirinin erligini vasf ederlerdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” dönüp onlara buyurdu ki: (Bu omuzumdaki
oglan, bu söylediginiz erlerin hepsinden üstün pehlivân
olacakdır. Yeryüzünde buna benzer bir pehlivân olmıyacakdır.
Sizin saydıgınız erlerin çogunu bu öldürecekdir ve defterlerini
dürecekdir.) Beyt:
Dünyâ halkı toplansa bir yana,
Yalnızca bu kalırsa bir yana.
Aralarında ceng olursa,
O gâlib gelse gerekdir.
Allahü teâlâ onu gâlip kılar,
Bunun gibi bir süvâri gelmedi.
Onun gibi bir süvâri görmedi bu zemân,
Kılıncını bir ân sallasa.
Ceng ola ki, günde bin kisi katl eder.
Onlar dediler ki, yâ Muhammed-ül Emîn! Biz seni, akllı ve
sâdık, büyük kimse zan ederdik. Bu nasıl sözdür. Sen bir küçük
çocuk için böyle söyliyorsun. Sen ona nasıl güveniyorsun. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri se’âdetle buyurdular
ki: (Siz bunu unutmayınız. Nice yıllar sonra görürsünüz
bu oglanı!) Râvî der ki, üç yasına girdigi zemân, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile nemâz kıldı. Babası
Ebû Tâlib onu gördü. Birsey söylemedi. Annesi söyledi ki, görürmüsün
bu Alî, o Muhammed ile nemâz kılıyor. Kâ’beye karsı
secde ediyor. Bizim putlarımıza tapmaz. Ebû Tâlib dedi ki, yâ
Fâtıma! Biz onu Muhammede vermisiz. Her ne yaparsa hakdır.
– 273 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:18
Savâb olur [dogrudur]. Henüz ma’sûmdur. Muhammed hangi
dinde olursa, Alî de onun yoldası olsun, ayrılmasın. Birgün, Resûl-
i ekrem, Alî ile nemâz kılarken Ebû Tâlib at ile gidiyordu.
Alî, Resûlullahın sag yanında dururdu. Meger Ca’fer-i Tayyâr
“radıyallahü anh” hazretleri Ebû Tâlibin atının ardında idi. Dedi
ki, ey gözümün nûru, in sen de var, Muhammedin sol yanında
dur. Onlar ile sen de nemâz kıl. Devlet sâhibi kesf ve sır sâhibi
olasın. Ca’fer de inip, vardı ve sol yanına durdu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bakdı, gördü ki,
Ca’fer de geldi, yanına durdu. Gönlü sâd oldu. Nemâz kılıp, bitirdikden
sonra, buyurdu ki: (Yâ Ca’fer! Sana müjdeler olsun ki,
Hak Sübhânehü ve teâlâ sana iki kanat verir. Yer yüzünden tâ
Cennete kadar uçarsın. Menzilin Cennet, refîkin Hûrîayn olur.
Kavusmak istedigin Rabbilâlemîn olsun!)
Ba’zı rivâyetde, dogumları fil senesinden otuz sene geçdikde,
Harem-i Kâ’bede, Receb ayının onüçünde Cum’a günü vâki’
oldugu bildirilmisdir. Nakl edilir ki, Yemen diyârında Mirem
adında müttekî bir âbid vardı. Zâhidlerin zâhidi idi. Kalb-i
serîfleri mâsivâdan pâk idi. Yüzdoksan senelik ömrlerini ibâdet
kösesinde geçirip, mala mülke hiç bakmamıs, seccâdeden gayri
bir menzile ayak basmayıp, mihrâbdan baska yere dönmemis
idi. Bir gün münâcât etdi: Ilâhî! Harem-i muhteremin sâkinlerinden
ve Kâ’be-i muazzamanın büyüklerinden birinin dîdârı
[yüzünü görmek] ile müserref olmak, istiyorum. Riyâsız düâsı
kabûl oldu. Ebû Tâlib Mekke-i Mükerremenin serefli büyügü
ve Kâ’be-i muazzamanın en kerîm sâkini idi. Bir seferde iken
yolu o zâhid ve âbidin makâmına ugradı. Mirem Ebû Tâlibe gerekli
ta’zîm sartlarını yerine getirdikden ve durumunu sordukdan
sonra, Ebû Tâlib dedi ki: Mekke diyârında beni Hâsim kabîlesinden
Abdülmuttalib oglu Ebû Tâlibim. Zâhid bu haberden
çok sevinip, tekrâr ta’zîm edip, dedi ki: Elhamdülillah [Allahü
teâlâya hamd olsun], murâdım hâsıl oldu, düâm kabûl oldu
[eseri açıga çıkdı]. Ey Ebû Tâlib; geçmislerden bize söyle bildirilmisdir
ki, Abdülmuttalibin iki torunu olup, biri Abdüllahın
sülbünden zuhûra gelip, Peygamber olur. Biri Ebû Tâlibden zâhir
olup, se’âdet sâhibi olur. Peygamber otuz yasına geldikde
Alî dünyâya gelir. O Nebî ki, herkesin bekledigi Peygamberdir.
Henüz açıga çıkmamısdır ya’nî’ gelmemisdir. Ebû Tâlib dedi ki:
– 274 –
Ey seyh! Nebî dünyâya gelip, henüz yirmidokuz yasındadır. Mîrem
dedi ki: Yâ Ebâ Tâlib! Mekkeye döndükde, o ma’bûdün
dergâhının yakını olana benden selâm götür. Arz et ki, Mîrem
sehâdet eder ki, benzeri, ortagı olmıyan Allahü teâlâ vardır ve
Sen onun Peygamberisin. Ey Ebû Tâlib! Senden mütevellid
olan azîze de selâm götür. Ebû Tâlib [karsılarında] bir kurumus
nâr agacı görüp, imtihân yolu ile dedi ki: Ey Seyh, isterim ki, bu
agaçda meyve ve yaprak olsun. Senin sâdık olduguna delîl olsun.
Seyh, Hakkın dergâhına ilticâ ve tedarru edip, dedi ki: Ilâhî!
Nebî ve Velî hurmeti için, sıfatlarını beyân edip, geleceklerini
söyledim. Beni mahcûb etme. Derhâl kuru agaçdan yapraklar
ve iki dâne nâr meydâna geldi. Seyh o nârların birini Ebû
Tâlibe verdi. Ebû Tâlib, parçalayıp, iki dânesini yidi. Rivâyet
edilir ki, o dâneler nutfeye sirâyet edip, Alîyyül Mürtedânın vücûdunun
baslangıcı oldu. Degerli bir süs tası gibi o eserden vücûd
buldu. Ebû Tâlib, verilen müjdelere çok sevindi. Geri dönüp,
Mekke-i Mükerremeye geldi. Sülbünden o nutfe Fâtıma
binti Esedin bâtınına intikâl edip, hâmile oldu. Fâtıma binti
Esedden nakl edilir: Ben Kâ’be-i serîfi tavâf ediyordum. Dogum
alâmetleri belirdi. Hazret-i Habîb-i Ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri beni görüp, firâsetle, durumumu
anlayıp, buyurdu ki: Ey vâlide, tavâfını temâm etdin mi. Hâyır
dedim. Buyurdu: Tavâfı temâm et. Eger zor durumda kalırsan,
harem-i Kâ’beye gir.
(Kitâb-ı Siyer-i Mustafâ)dan nakl etmislerdir. Fâtıma binti
Esed, Kâ’beyi tavâf ediyordu. Abbâs bin Abdülmuttalib ve bütün
Benî Hâsim onun ardınca tavâf ile mesgûl idi. Dogum alâmetleri
belirdi. Dısarı çıkmaga mecâli kalmayıp, dedi ki, yâ
Rabbî! Bana dogumu kolay kıl. O hâlde iken, evin dıvârı yarılıp,
Fâtıma gözden gayb oldu. Rivâyet eden diyor ki, ben Hâne-
i Kâ’beye girip ahvâlini anlamak istedim. Müyesser olmadı.
Üç gün gâib oldu. Dördüncü gün, Haremden çıkdı. Elinde Alî
ibni Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” vardı. Fâtıma binti Esed
Harem-i Kâ’beden hazret-i Alîyi evine götürüp, âdet üzerine
besigi bagladı. Ebû Tâlib gelip, istedi ki, mubârek yüzünü görsün.
Örtüsüne el uzatdıgında, hazret-i Alî eli ile, Ebû Tâlibin
eline ma’nî olup ve yüzüne el uzatıp, çehresine vurdu. Yüzünü
tahrîs etdi. Vâlidesi de gelip, emzirmek istedikde, ma’nî olup,
– 275 –
onun da, yüzünü tırmaladı. Ebû Tâlib, hayret edip, dedi ki, ey
Fâtıma! Buna ne ism koyalım! Fâtıma dedi ki, ey Ebû Tâlib!
Bu çocugun pençesinde Esed [aslan] salâbeti var! Esed [aslan]
demek münâsibdir. Ebû Tâlib dedi ki, benim niyyetim budur
ki, Zeyd ismi ile adlandıralım. Lâkin Fahr-i âlem seyyid-i veled-
i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onun
dogum haberini aldıkda, ferâhnak [sevinçli, sâd] olup, Ebû Tâlibin
evine geldi. Sordu ki, bu çocugun ismini ne koydunuz.
Herkes ihtiyâr etdigini beyân etdikde, hazret-i Habîb-i Ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslar ki,
(benim niyyetim, Alî koymakdır. Âli himmet [yüksek arzûlu,
himmetli] olsun!) Fâtıma dedi ki, bu ismi ben gâibden isitmisdim.
Bir rivâyet de odur ki, vâlidesi [annesi] isminde nizâ edip,
istihâre yolu ile Kâ’beye yönelip, Rabbine niyâzda bulunup,
(Yâ Rabbî! Harem-i serîfinde ikrâm eyledigin oglum için tarafından
ism niyâz ederim!) dedi. Bu niyâz esnâsında Kâ’benin
damından bir ses geldi ki, (ism-i serîfini Alî koyun!). Mubârek
ismini Alî koydular. Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri besik yanına varmak istedi. Fâtıma dedi
ki, ey Muhammed-ül emîn! Sakın onun yanına gitmeyiniz ki,
bu oglanın aslan gibi saldırıcı pençeleri var. Hazretinize bir
edebsizlik yapabilir. Habîb-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Ey Fâtıma!
Alî bize karsı edebe riâyet eder!) Yanına varıp, Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” derin uykuda iken, güzel gören
gözlerini açıp, Resûlullahın mubârek yüzüne bakdı. Hâl lisânı
ile bu rübâiyi terennüm ediyordu. Nazm:
Sükr müserref oldum, devlet-i dîdârına,
Kan dolu gözlerimi açdım, gül ruhsârına.
Kat’etdigim yokluk konakları zâyi’ olmadı,
Vâsıl oldum, simdi senin günes suâlarına!
Se’âdet sâhibi hazret-i Fahr-i Enbiyâ “salevâtullahi alâ nebiyyinâ
ve aleyhim ecma’în” besiginden kucagına aldı. Bir zemân
mubârek dilini gül yapragı gibi [Alî “radıyallahü teâlâ
anh”ın] gonca dihenine [mubârek agzına] koyup, serçesme-i
esrâr [esrâr çesmesinin kaynagı] olan [nitekim Vennecmi sûresindeki
âyet-i kerîmede (O, bos söz söylemez) buyruldu ki,]
mubârek agzının suyunu emzirdi. [Mubârek dilini agzına koy-
– 276 –
du. Agızdan agıza emzirdi.]
Rivâyet edilir ki, hazret-i Mürtezânın “radıyallahü teâlâ
anh” babası Ebû Tâlibin dokunmasına ma’nî olmasının sebebi,
önce kendisine Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dokunmasını istemesi idi. Annesini emmesinden imtinâ etmesinin
maksadı bu idi ki, önce Resûlulahın mubârek agız suyundan
emmekdi. Kıt’a:
Katre katre ma’rifet serbetini,
O deryâdan iktisâb etdi.
Feyz-i Hak o hilâli etmege Bedr,
Kâbil-i nûr-ı âfitâb etdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir legen hâzırlayıp,
hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” yıkanmasına
bizzat mesgûl oldular. Sag tarafını yıkayınca çocuk sol tarafa
dönerdi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bu hâli görünce, aglamaga baslardı. Fâtıma dedi ki, ey ogul, aglamanızın
sebebi nedir? Buyurdu ki, (Ey Fâtıma! Bu çocugu
önce ben yıkadım. Bu çocuk beni ömrümün nihâyetinde [vefât
edince] yıkar. O zemân ben de sag tarafımdan sol tarafıma kendiligimden
dönerim!) Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” onun terbiye olmasında çok gayret sarf edip,
ilkbehâr bulutu gibi o goncaya kol-kanat gerdi. Mürtedâ bes yasına
girdikde, Hîcâz memleketinde az yagmur sebebi ile kıtlık
oldu. Gıdâ yoklugundan halk sıkıntıya düsdü. Ebû Tâlibin çoluk-
çocugu çok idi. Bir gün hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Abbâsa “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: Ey amcam, sen zenginsin! Ebû Tâlib amcam, fakîr ve çocukları
da çokdur. Münâsibdir ki, kıtlık geçinceye kadar herbirimiz
Ebû Tâlibin çocuklarına bakalım. Ona ma’îset husûsunda
yardım edelim. Berâber Ebû Tâlibin huzûruna gelip, durumu
söyledikde, Ebû Tâlib dedi ki, Ukayli benim ile bırakınız. Digerlerini
siz bilirsiniz! Hazret-i Abbâs, Ca’fer-i Tayyârı “radıyallahü
anhümâ” alıp, hazret-i Fâhr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Aliyyül Mürtedâyı “kerremallahü vecheh”
kabûl kılıp, hazret-i Alî Onun kefâletinde oldu. Hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm da’vete ruhsat müjdeci getirinceye kadar, yanında
kaldı. Hazret-i Ebû Bekrden sonra hazret-i Alî îmân ge-
– 277 –
tirdi. Sonra diger Sahâbe-i kirâm îmân getirdi “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”.
Ikinci Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine nübüvvet Pazartesi günü bildirildi. Evvelâ
hazret-i Ebû Bekr îmâna geldi. Ikinci olarak Salı günü hazret-i
imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” îmâna geldi. Hazret-i Ebû
Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” evvel kimse îmâna gelmemisdir.
Ikinci îmâna imâm-ı Alî “radıyallahü anh” gelmisdir. On
yasında idi. Ba’zıları yedi yasında idi dediler. Imâm-ı Alî “radıyallahü
anh” ömründe hiç puta tapmadı. Hak Sübhânehü ve
teâlâ onu puta tapmakdan sakladı. Hattâ bir rivâyetde Imâm
hazretleri buyurmuslar ki: Annemin karnında yatarken, kiliseye
varıp, puta tapmak istedikde, Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretlerinin inâyeti ile, annemin yüregi agrımaga baslayıp, o
kadar ızdırâp verdi ki, kiliseye varıp, puta tapmak istegini unutup,
kendi evine döndü. Imâm hazretleri, Sultân-ı kâinâtın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-u serîflerinde yetismisdir.
Imâm hazretlerinin yüksek sânları hakkında, üçyüz âyet-i kerîme
nâzil oldugunu, hazret-i Abbâs “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir.
Üçüncü Menâkıb: Hazret-i imâm-ı Alînin “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” birkaç adı var idi. Bir ismi
Ebûl Hasen, bir ismi Ebûl Hüseyn ve biri Haydar [aslan] ve biri
Kerrâr [muhârebede düsmana tekrâr tekrâr hamle eden], biri
Emîr-ün nahl ve biri Ebû el Reyhâneyn ve biri Esedillah ve
biri Ebû Türâb [topragın babası]dır. Lâkin kendileri her zemân
buyururlar idi ki, bana Ebû Türâb adından sevgili ad yokdur.
Zîrâ onu Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” koymusdur.
Sebebi budur ki, bir gün Fâtıma-tüz Zehrâ ile imâm-ı
Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” küsüsdüler. Imâm-ı Alî huzûrsuz
olup, mescide varıp, kuru toprak üzerine yatdı. Fâtıma “radıyallahü
anhâ”, o hâl ile Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine varıp, dedi ki, devletlü ve izzetli sultânım,
babacagım! Yanlıslıkla hazret-i Alîyi küsdürdüm. Ammâ
bilirim ki, suç benimdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” se’âdetle ve izzetle kalkıp, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini arayıp, mescidde buldu. Gördü ki, kuru toprak üzerinde
yatıyor. Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü
– 278 –
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Kalk yâ Alî, kalk
yâ Alî!). Hazret-i Alî gördü ki, çagıran Fahr-i âlemdir. Ayak
üzerine kalkdı. Sultân-ı kâinât gördü ki, imâm-ı Alînin yüzüne
toprak yapısmıs. Bizzat mubârek elleri ile topragı yüzünden silkip,
(Kalk yâ Ebâ Türâb) buyurdu. Onun için hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” her zemân, (Bana Ebû Türâbdan sevgili ism
yokdur) buyururlardı. Lâkin (Sevâhid-ün nübüvve)de söyle yazılıdır.
Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Fâtıma-tüz-zehrânın “radıyallahü anhâ” evine gelip,
hazret-i Alîyi “radıyallahü anh” göremeyip, nerede oldugunu
sordu. Hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâ dedi ki, yâ Resûlallah! Ba’zı
seylerden üzülüp, dısarıya çıkdı. Gâlibâ mescide gitdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, se’âdetle mescide
gelip, gördü ki, elbisesi latîf bedeninden düsüp, cism-i serîfi
toz-toprak ile bulasmıs. Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi
muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” o mubâregi temizleyip,
(Kalk yâ Ebâ Türâb) buyurdu.
Dördüncü Menâkıb: (Hazret-i Alî ile hazret-i Fâtımanın
“radıyallahü teâlâ anhümâ” evlenmeleri.) Nakl olunur ki, Server-
i Enbiyâ ve Resûl-i kibriyânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Hadîce-i kübrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
altı evlâd-ı kirâmları vücûda geldi. Ikisi erkek ve dördü kız.
Hadîce-i kübrâ, Fâtıma-i Zehrâyı “radıyallahü anhünne” küçük
yasda bırakıp, dâr-ı fenâdan dâr-ı bekâya göç etdi [vefât etdi].
Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri hazret-i Fâtımayı bülûg çagına kadar
kendi yanında bakıp, terbiye etdiler. Bir gün Fâtıma-tüz-zehrâ
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleri Resûl-i ekremin huzûr-u serîflerine
bir hizmet için geldiler. Hizmet edip döndükde, hazret-
i Fâtımaya, bakdılar ki, kemâle gelip, evlenme vaktine gelmisler.
Hemen hâtır-ı serîflerine geldi ki, Fâtımanın vâlidesi
hayâtda olsa idi, Fâtıma bülûga erdikde, onun çeyizini hâzırlardı.
Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hazret-i Fâtımaya muhabbeti çok fazla idi. Sebebi bu idi
ki, gâyet zâhide idi. Hem de vâlidesi olan Hadîce-i kübrâ “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretlerine benzerdi. Bu husûs mubârek
hâtırlarına gelince, derhâl hazret-i Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm”
gelip, Allahü teâlâ hazretlerinin selâmını Habîbine getir-
– 279 –
di. Dedi ki; (Yâ Muhammed! Allahü teâlâ buyurur ki, Habîbim
hiç merâk etmesin ki, ben Fâtıma kulumun bütün ihtiyâclarını
ve elbiselerini Cennet libâslarından yapıp, yakında sâdık ve
muvahhid ve has kuluma veririm.) Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Cebrâîl aleyhisselâm hazretlerinden
bu kelâmı isitip, sükr secdesi yapdı. Sonra Cebrâîl aleyhisselâm
Allahü teâlânın huzûruna vardı ve geri döndü. Elinde bir
altın sini, üstünde altın bogça ile örtülmüs, bin Kerûbiyân melegi
iledir. Arkasından hazret-i Mikâîl aleyhisselâm elinde bir
altın sini, bir altın bogça örtülmüs ve ta’zîm için bin Kerûbiyân
melegi iledir. Onun ardınca hazret-i Isrâfîl aleyhisselâtü vesselâm,
elinde bir altın sini, bir altın bogça ile örtülmüs ve bin melek
iledir. Onun ardınca, hazret-i Azrâîl aleyhisselâm, bir altın
sini, bir altın bogça ile örtülmüs. Bin melek iledir. Bu melekler,
getirip sinileri Server-i kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûrlarına arz eylediler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bunları gördü. Buyurdu
ki, yâ kardesim Cebrâîl. Allahü teâlânın emr-i serîfi nedir. Bu
siniler ile ne emr ederler. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki:
Yâ Resûlallah! Allahü Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder ve
buyurur ki, ben Habîbimin kızı Fâtıma-i Zehrâyı Alîye verdim.
Ars-ı Uzmâda nikâh etdim. Hemen Habîbim de Eshâb arasında
nikâh eylesin. Sinilerin birinde Cennet libâsları [elbiseleri]
vardır. Fâtımaya giydirsin. Diger sinilerde Cennet yiyecekleri
vardır. Eshâbına ziyâfet versin. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bu müjdeyi isitdi. Tekrâr sükr
secdesi yapıp ve hazret-i Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâma dedi
ki: Yâ kardesim Cebrâîl. Dilerim ki, nikâhın nasıl yapıldıgını
aynen açıklıyasın. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, Yâ Resûlallah!
Allahü Sübhânehü ve teâlâ emr etdi ki, Cennet kapılarını açsınlar.
Cenneti süslesinler. Sonra Cehennem kapılarını kapatsınlar.
Yedi kat gökde ve yerde ne kadar Kerûbiyân, mukarrabîn
ve rûhâniyyân var ise Ars-ı azîmin zıllinde [gölgesinde] secere-
i Tûbâ [Tûbâ agacı altında] toplansınlar. Allahü teâlânın
emri yerine geldi. Allahü teâlâ yine emr etdi ki, melekler üzerine
tatlı bir rüzgâr esdi ki, vasfı anlatılamaz. O tatlı rüzgâr,
Cennet agaçlarının üzerine eser. Çünki, Cennet agaçlarının
yapraklarının birbirine dokunması ile hos bir sedâ hâsıl oldu ki,
dinliyenlerin aklları baslarından gitdi. Ondan sonra gönül kus-
– 280 –
larına emr eyledi ki nagmeye basladılar. Yâ Habîballah! Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri cemâlini arz buyurdu. Buyurdu
ki, yâ Cebrâîl, sen aslanım Alînin vekîli ol. Ben de Fâtımanın
vekîli olayım. Yâ Meleklerim siz de sâhid olunuz. Fâtımayı halâllige
Alîye verdim. Yâ Cebrâîl, sen de vekâletin hasebiyle Alî
için kabûl eyle. Orada nikâh oldu. Sana da emr olundu ki, burada
da Sahâbe-i güzîni “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
toplayıp, nikâh yapasın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri bunu isitdi. Tekrâr sükr secdesi yapdı. Emr
eyledi ki, Sahâbe-i güzîn hazretlerini toplasınlar. Ondan sonra
hazret-i Cebrâîle dedi ki, yâ kardesim Cebrâîl! Kızım Fâtıma
benim hâtırımı kırmaz. Bu Cennet elbiselerini dünyâda giymege
degmez. Geriye Cennete götürünüz! Sahâbe-i kirâm toplandı.
Hazret-i Resûlün ve hazret-i Alînin vekîli kim olacak diye
bakdılar. Biraz durakladılar. Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm gelip,
dedi ki, yâ Resûlallah! Allahü teâlâ sana selâm edip, emr
eyledi ki, hutbeyi hazret-i Alî okusun. Hazret-i Alî hutbeyi
okudu [kimse onun yerine vekîl olmadı. Kendisi bulundu].
Dörtyüz akçe ile nikâh eylediler. Müjdeyi, hazret-i Fâtımaya
“radıyallahü teâlâ anhâ” müjdelediler. Hazret-i Fâtıma râzı olmadı.
Hazret-i Cebrâîl tekrâr geldi. Yâ Resûlallah! Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri buyurdu ki; Fâtıma dörtyüz akçe ile
nikâha râzı olmaz ise dörtbin akçe olsun. Geri hazret-i Fâtımaya
söylediler. Yine râzı olmadı. Geri hazret-i Cebrâîl gelip,
dörtbin altın emr olundu. Hazret-i Fâtıma yine râzı olmadı. Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâ emr etdi ki, Sen bizzat, hazret-i Fâtıma
huzûruna varıp, murâdı ne ise süâl edesin. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-i Fâtımanın yanına varıp,
murâdını süâl buyurduklarında, hazret-i Fâtıma dedi ki: Yâ
Habîballah, murâdım budur ki, sen, mahser meydânında
mü’minlerin günâhkârlarından nicelerine sefâ’at edip, Cennete
koyarsın. Ben de onların hâtunlarına sefâ’at edip, Cennete koyayım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
çıkıp, hazret-i Fâtımanın murâd-ı serîflerini beyân buyurdu.
Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlânın huzûr-ı serîflerine varıp,
hazret-i Fâtımanın arzûsunu iletdi. Geri nüzûl edip [inip] dedi
ki, yâ Resûlallah! Allahü Sübhânehü ve teâlâ Fâtımanın murâdını
kabûl edip, o da rûz-i cezâda [mahser meydânında (kıyâmet
gününde)] sefâ’atcı olsun, diye buyurdu. Hazret-i Resûlul-
– 281 –
lah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Fâtımaya, murâdı
kabûl olup, sefî’a oldugunu [sefâ’at edecegini] kendisine
iletdi. Yâ Resûlallah! Hazretinizin sefâ’at edecegine huccet
[delîl] kelâm-ı kadîmde ve Fürkân-ı azîmde âyet-i kerîmelerdir.
Yâ bana kat’i hüccet [delîl] nedir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: Ey ciger gûsem;
cenâb-ı hazret-i Rabbil izzete murâdını arz edeyim. Göreyim
ne fermân olunur. Çıkıp, Cebrâîl aleyhisselâma Fâtımanın murâdını
beyân etdi. Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlânın huzûruna
arz edip, hemen geri döndü. Elinde bir beyâz ipek getirdi.
Resûlullahın huzûrunda ak ipegi açıp, içinden bir kâgıd çıkardı.
(Yevm-i cezâda [kıyâmet gününde] mü’min hâtunların âsîlerine,
kulum Fâtımayı sefâ’atcı etdigime bu hucceti yanında
bulundursun.) Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” o kâgıdı geri harîre [ipege] sarıp, hazret-i Fâtımaya
getirdi. Hazret-i Fâtıma hucceti gördü. Kabûl edip, nikâha râzı
oldu. (Allahü teâlâ kalbdekileri bilir. Allahü teâlâ için, neden
böyledir diye sorulmaz.)
Rivâyetde gelmisdir ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Fâtımayı hazret-i Alîye “radıyallahü
teâlâ anh” verdigi zemân onsekiz akçe verdi. Bir gelinlik ve bir
de kaftan aldı. Hazret-i Fâtımaya giydirdigi zemân, Fahr-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” agladı. Hazret-i Fâtıma dedi
ki, se’âdetim ve izzetim babam, niçin aglarsın. Buyurdular ki,
(ciger gûsem, gözümün nûru kızım, onun için aglarım ki, kıyâmet
gününde, Allahü teâlânın huzûrunda bu onsekiz akçe ile
bu kaftanın hesâbını nasıl vereceksin.) Bunların hâli böyle
olunca, gör zemâne adamları kızlarının dertlerine düsüp, nice
bin, belki nice yük akçe çeyize sarf edenlerin âhıretde hâlleri
nasıl olur. Hâlimiz kederlidir. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri
inâyet ve hidâyet ile, Habîbi ve Ehl-i beyti hurmetine,
keremi, fadlı ve ihsânı ile afv ve magfiret buyursun.
Besinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” orta
boylunun kısası idi. Genis gögüslü idi. Elâ gözlü idi. Mubârek
sakalı bütün eshâbdan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
çok idi. Mubârek karnı büyükce idi. Her ne zemân kâfirlerin
yüzlerine baksa, kalblerine korku düsüp, hazân yapragı gibi titrerlerdi.
Bu mubârek cüsse ile üç, dört ve bes gün, ba’zan da ye-
– 282 –
di, sekiz gün yemek yimezdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine süâl etdiler ki, hazret-i Alî yemek yimez,
hikmeti nedir. Buyurdular ki; (Hazret-i Alînin kuvvet-i
kudsiyyesi vardır. Açlıgı bilmez.) Umûmiyyetle gazâlarda nice
günler yemek yimez ve gazâ ile mesgûl olurdu. Açlık hâtır-ı serîflerine
gelmezdi. Kuvvet-i kudsiyyesi ile içi temâmen dolu idi.
Bir gazâ vâki’ olmamısdır ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” onda mevcûd olmasın. Bir kal’ayı almakda zorlanılsa veyâ
düsman galebe etse, Sultân-ı kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” sancagı hazret-i Alînin eline verip de buyururdu ki,
(Yâ Alî! Bu feth senindir. Var feth eyle! Seni Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine ısmarladım) diye gönderirdi. Feth ederdi.
Altıncı Menâkıb: Benî Necrân derler, hıristiyanlardan bir
kabîle var idi. Kalabalık bir kabîle idi. Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” bunlara her ne kadar nasîhatda bulundu
ise de, kimse râzı olmayıp, ıslâh olmadılar. Inâd ve taskınlıklarını
artdırdılar. Bir vechle bunlar îmâna gelmediler. Bunlar
hakkında ibtihâl (karsılıklı yemînlesme) âyet-i kerîmesi nâzil
oldu. Ibtihâl ile emr olundular. Sûre-i Âl-i imrânda, [61.ci
âyet-i kerîmede] meâlen buyurulmusdur: (Seninle mücâdele
edenlere [hıristiyanlara] de ki: Geliniz biz ve siz, ogullarımızı
[evlâdlarımızı], kadınlarımızı ve kendimizi çagıralım. Sonra ibtihâl
edelim. [Îsâ aleyhisselâm hakkında] kim yalan söylüyor
ise, Allahü teâlânın la’neti onun üzerine olsun diyelim!) (Tefsîr-
i Meâlim)de buyurmus ki, (......... ya’nî kim ki seninle, hazret-
i Îsâ aleyhisselâm hakkında mücâdele etse, sana, hazret-i
Îsâ aleyhisselâm, Allahü teâlânın kulu ve Resûlü oldugu hakkında
ilm geldikden sonra, denildi ki, ebnâünâdan murâd Fâtıma
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleridir. Enfüsenâdan murâd,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kendileridir ve hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”dir. Zîrâ,
arablarda, kisinin, amca oglu kisinin kendisinden sayılır.)
Nitekim Allahü teâlâ hazretleri buyurur: (........ murâd ihvâneküm
demekdir). Denildi ki, ibtihâl cümle ehli dîne umûmdur.
Ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ” buyurdular ki, ya’nî düâda
tadarru’ edelim. Ve Kelbî dedi ki, düâda ictihâd ve mübâlaga
edelim. Kesâî ve Ebû Ubeyde dediler ki, (lâin) ediselim [birbi-
– 283 –
rimize la’net edelim!]. Zîrâ ibtihâl telâundur. (La’netlesmekdir.)
La’netullah ma’nâsına derler. (Allahü teâlânın la’neti
onun üzerine olsun demekdir.) Bizden ve sizden hepimiz Allahın
la’netini yalancılar üzerine kılalım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu âyet-i kerîmeyi
Necrân kavmi üzerine okudu ve onları mübâheleye
da’vet etdi. Onlar refîklerimize [arkadaslarımıza] gidelim.
Emîrimizle müsâvere edelim. Sonra yarın gelelim dediler. Varıp
bir yere toplandılar. Reîslerine mubâhele hakkında ne düsündügünü
sordular. Ona, yâ Mesîhin kulu! Rey’ hakkında ne
düsünürsün, dediler. O dedi ki: Yâ Nasâra cemâ’ati. Muhakkak
siz biliniz ki, Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Peygamberdir. Vallahi la’net etmez. Bir kavm
Peygamber ile mübâheleye kalkısırsa, o kavmin büyügü, küçügü
muhakkak helâk olur. Hemen sâhibinizin yanına varınız.
Kavli üzerine ikâmet edip, va’d alınıp, kendi bildiginizden dönün.
Ertesi gün, hazret-i Alî ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine geldiler. Hâlbuki
Resûlullah hazretleri Hüseyni kucagına almıs, hazret-i Hasenin
elinden tutmus, hazret-i Fâtıma ardınca yürürdü “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, bunlara, (ben düâ edeyim, siz âmîn deyiniz,)
buyurdu. Nasâra kavminin reîsleri yanındaki hıristiyanlara dedi
ki, yâ nasâra cemâ’ati. Ben muhakkak öyle yüzler görüyorum
ki, eger Allahü teâlâ hazretlerinden, bir dagı yerinden kaldırmasını
isteseler, Allahü teâlâ hazretleri, o dagı onlar hürmetine
kaldırır. Sakın mübâhele etmeyiniz! Yoksa helâk olursunuz.
Kıyâmete kadar yeryüzünde nasrânî kalmaz. Sonra reîsleri,
Peygamberimize “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dedi ki,
yâ Ebel Kâsım! Biz karâr verdik ki, seninle, mübâhele etmiyelim.
Senden ayrılalım. Sen dînin üzerine sâbit ol. Biz de dînimiz
üzerinde sâbit olalım. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Mübâheleden vaz geçdi iseniz müslimân
olunuz. Size lâzım olan sey, müslimânlara olur.) Onlar müslimân
olmak istemediler. (Kıtâle hâzır olun. Muhakkak sizinle
mukâtele ederiz) buyuruldu. Onlar dediler ki, biz seninle harb
edemeyiz. Lâkin seninle sulh olalım ki, bizimle mukâtele etmi-
– 284 –
yesiniz. Bizi korkutmıyasınız. Dînimizden döndürmiyesiniz. Biz
de sana her sene iki bin hulle verelim. Bin hulle Saferde, bin hulle
Recebde. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu
kavl üzerine sulh etdi. Sonra buyurdular ki; (Nefsim yed-i kudretinde
olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, azâb Necran ehlinden
döndü. Eger mübâhele etseler idi, maymûna ve hınzıra dönerlerdi.
Bulundukları vâdi ates ile dolardı. Allahü teâlâ Necrânın
ve halkının kökünü kazırdı. Agaçlardaki kuslar bile canlı
kalmaz, bir sene geçmeden hepsi helâk olurlardı.) [(Se’âdet-i
Ebediyye) kitâbının 369.cu sahîfesine bakınız!]
Yedinci Menâkıb: Mîr Hüseyn Vâ’ız “rahimehullahü teâlâ”
(Mevâhib-i aliyye) adlı tefsîrinde, sûre-i Bekarada 274.cü âyet-i
kerîmenin tefsîrinde, beyân etmisdir. Bu âyet-i kerîmenin indirilis
sebebinde bildirilmisdir. Hazret-i Aliyyül Mürtedânın “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” dört dirhemi var idi.
Onun birisini âsikâre [açıkdan] tasadduk eyledi [sadaka verdi].
Birisini gizli tasadduk etdi. Birisini kara gecede, birisini de gündüz
tasadduk eyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu
âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. (Mallarını Allah yolunda, gecegündüz,
gizli-âsikâr olarak dagıtanların, Allahü teâlâ indinde
ecrleri çokdur ve hâzırdır. Onlar için gelecekde korku yokdur.
Geçmis için mahzûn olmaz, üzülmezler.) [Bekara sûresi 274.cü
âyet-i kerîme meâli.] Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” bu çesid
sadaka vermesine hangi seyin sebeb oldugunu sordu. Cevâb
verdi ki, bu dört sekl dısında sadaka verme yolu görmedim. Her
seklde sadaka verdim ki, bunlardan biri kabûl serefi bulup, digerleri
de Allahü teâlânın rızâsına erer.
Sekizinci Menâkıb: (Meâlim-üt-tenzîl)de sûre-i Secdede,
meâl-i serîfi, (Îmân eden [inanan] kimse, fâsık [inanmıyan] gibi
midir. Bunlar esit olmazlar) olan, onaltıncı âyet-i kerîmenin tefsîrinde,
Muhyissünne “rahimehullahü teâlâ” beyân buyurmuslar.
Bu âyet-i kerîme, Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh”
ve Velîd bin Ebî Mu’ayt hakkında nâzil olmusdur. Velîd bin
Ebî Mu’ayt, Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin ana
tarafından akrabâsıdır. Hazret-i Alî ile Velîd arasında çekisme
ve münâkasa oldu. Velîd hazret-i Alîye dedi ki; sen sus! Muhakkak
sen çocuksun. Ben lisân cihetinde senden dahâ açıgım.
– 285 –
Mızrak [ok] atmakda senden mâhirim. Kalb cihetinden senden
cesâretliyim. Harblerde, hasmet cihetinden dahâ gösterisliyim.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, sen sus! Muhakkak
sen fâsıksın. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bu âyet-i
kerîmeyi gönderdiler. (Onlar müsâvî degillerdir) buyurdular.
(Ikisi müsâvî degildir) buyurmadılar. Zîrâ bir mü’min ve bir fâsık
murâd etmediler. Belki bütün mü’minleri ve bütün fâsıkları
irâde buyurdular.
Dokuzuncu Menâkıb: (Meâlim-üt-tenzîl) tefsîrinde, imâm-ı
Begavî “rahimehullahü teâlâ” hazretleri (Hel etâ) [insan] sûresinde,
meâl-i serîfi (Onlar kendileri arzû etdikleri [içleri çekdigi
hâlde] yiyecegi, fakîrlere [yoksullara], öksüze ve esîre yidirirler)
olan sekizinci âyet-i kerîmenin tefsîrinde beyân buyurmusdur
ki, bu âyet-i kerîmenin nüzûl [inis] sebebinde ihtilâf etmislerdir.
Mücâhid ve Atâ, Ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerinden, hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
hakkında nâzil oldugunu rivâyet etmislerdir. Kıssasını kısaltarak
beyân etmisler. Lâkin diger tefsîrlerde ve menâkıbda su
seklde anlatılmısdır. Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hasta olmuslardı. Fahr-i âlem seyyid-i
veled-i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Sahâbe-i kirâm
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri ile görmege
vardılar. Hazret-i Alî ve hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâya “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hitâb edip, buyurdular ki, (Bu ciger gûselerinize
bir nezr eyleyin [bir adak adayın]!) O iki Server ve Fıdda
adlı câriyeleri, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu ikisine
[ya’nî Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhümâ” hazretlerine]
sıhhat verir ise, üçer gün oruc bize nezr olsun dediler. O iki
Cennet râyihâları sifâ buldu. Ancak evlerinde yinilecek birseyi
yok idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” varıp, bir yehûdîden
üç sa’ arpa borç aldı. Üçü de nezr etdikleri oruclara niyyet
etdiler. O ölçek arpanın bir ölçegini hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretlerinin câriyesi ügütüp, bes adet ekmek
pisirdi. Kendileri bes kisi idiler. Iftâr vakti oldu. O bes çöregin
birini hazret-i Alînin önüne ve birini hazret-i Hasenin önüne
ve birini hazret-i Hüseynin önüne ve birini Fıdda câriyeye ve
birini de [hazret-i Fâtıma] kendi önüne koydu. Iftâr yapacaklardı.
Bir miskîn gelip, dedi ki: Yâ Ehl-i beyt-i Resûlallah! Mis-
– 286 –
kîn müslimânlardan bir miskînim. Bana yiyecek verin. Allahü
teâlâ hazretleri sizi Cennet ni’metleri ile ta’âmlandırsın. Ellerindeki
çörekleri ona sadaka verip, kendileri su ile iftâr etdiler.
Ertesi gün yine oruc tutdular. Câriye bir ölçek arpa dahâ ügütüp,
yine bes çörek pisirdi. Iftâr vaktinde, önlerine alıp, iftâr
edecekleri sırada, bir yetîm geldi. Besi de çörekleri ona verip,
o yetîmi sevindirip, kendileri su ile iftâr edip, uyudular. Ertesi
günü yine oruc tutdular. O kalan bir ölçek arpayı da, bes çörek
yapıp, önlerine aldılar. Iftâr edecekleri vakt, bir esîr gelip, dedi
ki, üç gündür açım. Beni baglayıp, yemek de vermediler. Allahü
teâlâ için bana acıyın, dedi. Besi de çöreklerini ona verip,
yine su ile iftâr etdiler. Ba’zı rivâyetde o esîr sirk ehlinden idi.
Bu rivâyet delîl olur ki, ehl-i sirkden de olsalar, esîrlere yiyecek
verilirse, sevâb olacagı anlasılmakdadır. (Meâlim-üt-tenzîl)de
böyle yazılıdır.
Rivâyet olunur ki, dördüncü gün sabâhladılar. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseynin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” ellerinden tutup, Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
götürdüler. Hazret-i Habîb-i ekrem onları, açlıkdan kus
yavrusu gibi titrerler seklde gördüler. Alî “kerremallahü vecheh”
hazretlerine buyurdu ki, yâ Alî! Bizi üzüntüye gark etdin.
Kalkıp bunları aldı. Hazret-i Fâtımanın “radıyallahü teâlâ anhâ”
yanına vardı. Fâtımayı mihrâbında gördü ki, karnı arkasına
yapısmıs ve mubârek gözleri çukura gitmis. Üzüntüsü dahâ da
artdı. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm nâzil oldu ve dedi ki; Yâ
Muhammed! Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri mubârek etsin.
Ehl-i beytin hakkında âyet-i kerîme gönderdi. (Hel etâ) sûresini
okudu. Rivâyet olundu ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” bunları bu hâlde görünce buyurdular ki:
(Yâ kızım Fâtıma! Baban üç gündür ta’âm yimemisdir.)
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” Medîneden dısarı gitdi.
Gördü ki, bir arab kuyudan su çekip, davarına su verir. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” araba dedi ki, yâ kisi, sana ücret ile su çekeyim
mi. O da hos [iyi] olur dedi. Her kovaya bir avuç hurmaya
ücret ile pazarlık etdiler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” su çekmege basladılar. Yeteri kadar çekip, son kovayı
çekdiklerinde, Allahü teâlânın hikmeti, kovanın ipi kopup, ko-
– 287 –
va kuyuya düsdü. Arab, Alînin “radıyallahü teâlâ anh” mubârek
yüzüne bir tokat vurdu. Getirip, hesâbınca hurma verdi. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” mubârek elini, o derin kuyuya sokup,
kovayı çıkardı. Arabın eline verdi. Sonra da koyup, gitdi. Hazret-
i Fâtımanın “radıyallahü teâlâ anhâ” yanına varıp, hurmayı
önlerine koydu. Hurmayı yir iken, hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” bakdı. Mubârek yüzünde tokat eserini gördü. Dedi
ki, yâ Alî, yüzünüzde bir iz vardır; bu nedir. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” gizleyip, birsey yokdur, buyurdular. Bu tarafda ise
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, kovayı kuyudan alıp, arabın
eline verip gitmisdi. Arab da hayret etmisdi. Düsündü ki,
eger bu kisinin dîni ki, Muhammed dînidir. Hak din olmasa idi,
bu derin kuyudan kovayı nasıl çıkarırdı. Kendi kendisine dedi
ki, bir el ki böyle küstâhlık etmis olsun, o el bana lâzım degildir
deyip, hazret-i Alîye vuran elini kesip, eline aldı. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin huzûrlarına gitmek üzere yola koyulup,
geldi ve kapıyı çaldı. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
kapıya çıkıp, gördügü gibi, acele ile geri içeri girip, dedi ki;
yâ Resûlallah! Bir arab gelmis. Elinde kendinin bir kesik eli
var. Kanı akar. Aglar. Sizi görmek ister. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” tebessüm edip, buyurdu ki, yâ Alî! O
arab edebsizlik eden arabdır. Söyle içeri gelsin. Varıp, söyledi.
Arab içeri girdikde, hazret-i Habîbullah o arabı o hâl üzere görüp,
üzüldü. Ona dedi ki, niçin böyle hatâya düsdün, hatâ isledin.
Arab aglıyarak, küstâhlıgının özrünü dileyerek îmâna geldi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kesik elini yerine
koyup, mubârek agzının suyunu sürüp, düâ buyurdu. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kudreti ile arabın eli sapasaglam
oldu.
Onuncu Menâkıb: (Menkıbe-i Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü
teâlâ anhâ”.) Rivâyet olunur ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri; Aliyyül Mürtedâ hazretlerine buyurdular
ki, (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâyı sever misin!)
Hazret-i Alî dedi ki, (Evet, yâ Resûlallah.) (Beni sever misin.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi, (Evet, yâ Resûlallah.) Buyurdu
ki, (Fâtımayı sever misin.) Dedi ki (Evet, yâ Resûlallah!).
Buyurdu ki (Hasen ve Hüseyni sever misin.) Dedi ki, (Evet, yâ
Resûlallah!) Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sel-
– 288 –
lem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Bu kadar muhabbeti bir gönüle nasıl
sıgdırırsın!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mu’ciz süâl beyânlarına
cevâb veremedigini beyân etdi. Hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” buyurdular ki; bunda üzülecek ne vardır.
Allahü Sübhânehü ve teâlâyı sevmek, îmândan ve akldandır.
Muhammed aleyhisselâmı sevmek îmândandır. Beni sevmek
sehvetindendir. Hasen ve Hüseyni sevmek tabî’atındandır, dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” acele, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına gelip, o cevâbı
söyledi. Resûlullah buyurdu ki, (Demek olur ki, bu yemis nübüvvet
agacının yemisidir.) Ya’nî yâ Alî, bu cevâb senin degildir.
Fâtımanın cevâbıdır. Bu cevâbda derin ilm vardır. Düsünmelidir.
Onbirinci Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 250.ci sahîfesinde
buyuruluyor ki: (Bahr-ül-Ulûm) adındaki tefsîrde bildirilen
hadîs-i serîflerde, (Ümmetimin en merhametlisi Ebû
Bekrdir. Dinde en kuvvetli olan Ömerdir. Hayâsı en çok olan,
Osmândır. Islâmiyyetde her süâli cevâblandıran Alîdir. Halâl ve
harâm olanları en iyi bilen Mu’âzdır. Kur’ân-ı kerîmi en güzel
okuyan Ubeyy bin Kâ’bdır. Münâfıkları tanıyan, Huzeyfetibni
Yemândır. Îsâ aleyhisselâmın zühdünü görmek isteyen Ebû Zerin
zühdüne baksın! Cennet, Selmân-ı Fârisîye âsıkdır. Hâlid bin
Velîd, Allahın kılıcıdır. Hamza, Allahü teâlânın arslanıdır. Hasen
ve Hüseyn Cennet gençlerinin en üstünüdür. Ca’fer bin Ebî
Tâlib, Cennetde meleklerle berâber uçar. Cennet kapısını ilk
açacak olan Bilâldir. Benim Kevser havuzumdan ilk içecek olan
Suheyb-i Rûmîdir. Kıyâmet günü melekler ilk önce Ebüdderdâ
ile müsâfeha eder. Her Peygamberin bir arkadası vardır. Benim
arkadasım Sa’d bin Mu’âzdır. Her Peygamberin Eshâbından
seçdikleri vardır. Benim seçdiklerim, Talha ve Zübeyrdir. Her
Peygamberin mahrem islerini gören yardımcısı vardır. Benim
yardımcım, Enes bin Mâlikdir. Her ümmetde hakîm vardır.
Benim ümmetimde hikmeti çok söyliyen Ebû Hüreyredir.
Hassân bin Sâbitin sözleri Allah tarafından te’sîrlidir. Ebû Talhanın
harb meydânındaki sesi, bir fırka askerden dahâ kuvvetlidir)
buyurdu. (Bahr-ül-ulûm) kitâbını yazan Alâüddîn Alî
Semerkandî sekizyüzaltmıs (860) senesinde, Anadoluda Lâ-
– 289 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:19
rende sehrinde vefât etmisdir.]
Onikinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, sahîh hadîsler bâbında,
Sa’d bin Ebî Vakkâsdan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
Alîye “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, (Senin ile
ben, Hârûn ile Mûsâ “aleyhimesselâm” gibiyiz. Benden sonra
Peygamber yokdur.) Türpüstî “rahimehullah” dedi ki, Resûl-i
ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Tebûk gazâsı
için yola çıkdıklarında, hazret-i Alîyi Medînede Ehl-i beyti
üzerine halîfe bırakdı. Emr etdi ki, onların islerini görsün. Münâfıklar
isitip, birbirine dediler ki, Alîyi halîfe bırakmakdan
maksadı, onun yanında bulunmasından [sohbetinden] sıkıldıgı
için idi. [Münâfıklar böyle dediler.] Hazret-i Alî münâfıkların
bu sapık sözlerini isitdi. Silâhını kusanıp, çıkdı. Resûlullah “sallallahü
aleyhi ve sellem” (Cürf) adlı menzilde konaklamıs idi.
Huzûr-ı serîflerine varıp, dediler ki, yâ Resûlallah! Münâfıklar,
bu kölenizi halîfe etmenizin sebebini, yanınızda götürünce sıkılacagınızdan
ötürü oldugunu söyliyorlar. Habîb-i Muhterem
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Münâfıklar yalan
söylüyorlar! Seni Medînede bırakdıklarıma halîfe yapdım. Geri
dön. Benim ehlime ve senin ehline halîfem ol. Yâ Alî! Benim
ile; Mûsâ aleyhisselâm ile Hârûn aleyhisselâmın oldugu gibi olmak
istemez misin! Nitekim Hak celle ve alâ buyurur; (A’râf
142.ci âyet) (Mûsâ, kardesi Hârûna, kavmimde halîfem ol! dedigini
haber vermisdir.))
Müslim sârihi “rahimehullahü teâlâ” beyân edip, dediler ki,
bu hadîs-i serîf o hadîs-i serîflerdendir ki, râfizî ve diger sî’a fırkaları
bunu sened olarak almıslardır. Bu hadîs-i serîfe göre hilâfet,
muhakkak hazret-i Alînin idi. Baskasının halîfe olmasına
kendisi râzı olmusdur. Bu fırkalar ihtilâf etdiler. Râfizîler Sahâbe-
i güzîni hazret-i Alî üzerine baskasını üstün tutdukları
için, tekfîr etdiler. Ba’zıları da çok taskınlık edip, hazret-i Alîyi
de tekfîr etdiler ki, kendi kötü düsüncelerince hilâfet kendinin
hakkı idi. Niçin taleb etmege gayret etmedi. Bu tâife mezheblerinin
çok asırılıgı cihetinden ve akllarının çok fesâdından,
bunlar muhâtab kabûl edilmemis ve sözlerine cevâb verilmemisdir.
– 290 –
Kâdî “rahimehullah” buyurmusdur ki, bu sözleri söyliyen
kimsenin küfründe sübhe yokdur. Zîrâ bir kimse ki, bütün ümmeti
tekfîr eder, ilk asrı tekfîr eder. Muhakkak ki, nakl edilen
dîni bâtıl kılmıs olur. Islâmı kötülemis olup, Allahü teâlâ muhâfaza
etsin, kâfir olur. Ammâ Gulât-ı râfizîden baskası, bunların
yolundan gitmemisdir. Imâmiyye ve ba’zı mu’tezile; Sahâbe
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, hazret-i Alîden “radıyallahü
teâlâ anh” önce digerlerini halîfe seçdikleri için hatâ etdiler,
derler. Ancak tekfîr etmezler. Hâlbuki bu hadîs-i serîfde
bunların hiçbirine delîl yokdur. Belki bunda hazret-i Alînin
“radıyallahü anh” fazîletinin isbâtı için delîl vardır. Ammâ gayriden
efdal olmasına ve gayri ile misilli olmasına kinâye yokdur.
[Baskalarından üstünlügü veyâ berâberligi anlasılmamalıdır.]
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sonra halîfe olacagına isâret yokdur. Zîrâ bu sözü Tebûk gazâsına
gitdikleri vakt, Medîne-i münevverede kendi yerine geçirmelerinde
buyurdular. Yukarıda zikr olundu. Bu sözü kuvvetlendiren
odur ki, hazret-i Hârûn aleyhisselâm hazret-i Alîye
benzetilmisdir. Hazret-i Mûsâ aleyhissalâtü vesselâmdan sonra
[Hârûn aleyhisselâm] halîfe olmadı. Mûsâ aleyhisselâmın vefâtından
meshûr rivâyete göre kırk yıl sonra vefât etdi. Dediler ki,
o vefât etdiginde onu halîfe yapmadı. Rabbine münacât etmege
giderken, onu yerine halîfe yapdı. [Hârûn aleyhisselâm ondan
sonra halîfe olmadı.]
Onüçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, anlatılan menâkıbın
meshûr olan hadîs-i serîflerinde zikr olunmusdur. Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurmusdur ki, ekin dânesini bitiren
ve insanı halk eden Allahü teâlâya yemîn ederim ki, ümmî
olan Nebî “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” beni kasd ederek;
(Alîyi ancak mü’minler sever. Alîye ancak münâfıklar bugz
eder!) buyurmusdur.
Müslim sârihi “rahimehullahü teâlâ” buyurmuslar ki, bu hadîs-
i sahîhin ma’nâsı sudur. Muhakkak ki bir kimse, hazret-i
Alînin “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” yakınlıgını, Resûlullahın hazret-i Alîye sevgisini
bilir ve hazret-i Alîden sâdır olan seyleri islâmın yayılmasında
ve islâmda hizmetlerini düsünerek, bu sebebler ile hazret-i
Alîye muhabbet ederse, o kimsenin îmânın sıhhatine delîller-
– 291 –
den olur. Allahü teâlânın râzı oldugu ve islâma hizmetleri ve yukarıdaki
sebeblerin aksine Alîye “radıyallahü teâlâ anh” bugz
ederse, o muhabbet eden kimsenin zıddı olup, nifâkı siddetli
olur. Fesâdı çok olur. Allahü teâlâ muhâfaza etsin.
Ondördüncü Menâkıb: Yukarıda bahs edilen hadîs-i serîflerden
sonra, Sehl ibni Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Hayber günü muhakkak ben bu
bayragı yarın bir sahsa veririm. Allahü teâlâ onun üzerinde feth
müyesser eyler. O sahs Allahü teâlâ hazretlerini ve Resûlünü
sever. Allahü teâlâ hazretleri ve Resûlü de onu severler.) O günün
sabâhında, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-ı serîflerine sür’atle varanlardan her biri ümîd ederler ki,
bayrak kendisine verilsin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki, (Alî bin Ebî Tâlib nerededir.). Dediler,
yâ Resûlallah, hazret-i Alînin gözleri agrıyor. Buyurdular ki,
(Adam gönderin, getirsinler). Vardılar, getirdiler. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek tükrügünü, hazret-i
Alînin gözlerine sürdü. Agrıdan kurtuldu. Sanki hiç agrı görmemis
gibi idi. Alemi [bayragı] hazret-i Alîye verdi. Hazret-i Alî
dedi ki, yâ Resûlallah! Kâfirler ile bizim gibi oluncaya kadar
muhârebe edecegim. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Rıfk ve sükûn üzere hareket eyle. Hattâ
onların topraklarına gir. Sonra onları islâma da’vet et. Allahü
teâlânın islâm dîninde onlar hakkında bildirdiklerini haber ver.
Allahü tebâreke ve teâlânın senin sebebin ile bir sahsa hidâyet
vermesi, muhakkak kırmızı develerin olup, sadaka vermenden
hayrlıdır.)
Onbesinci Menâkıb: (Mesâbîh)in yine hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” ile alâkalı menâkıbın hadîs-i serîfler kısmında,
Imrân bin Hasîn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Alî benden, ben de Ondanım. Alî bütün
mü’minlerin velîsidir.) Sârîh Tayyibî “rahmetullahi teâlâ
aleyh” beyân etmisdir. Kâdî “rahimehullahü teâlâ” buyurdular
ki: Sî’a tâifesi dediler ki; tasarruf edici hazret-i Alîdir. Ve dediler
ki, hadîs-i serîfin ma’nâsı budur ki, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”, tasarruf etdigi herseyde hazret-i Alî ta-
– 292 –
sarrufa müstehak olur. Mü’minlerin islerini görmek de tasarrufa
girer. Onun için hazret-i Alî mü’minlerin imâmıdır. Biz onlara
deriz ki, mü’minlerin velîsi olmagı, halîfe (imâm) olmak
ma’nâsına anlamak dogru olmaz. O zemân bütün mü’minlerin
islerini de üzerine almak îcâb eder. Zîrâ Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri hayâtlarında mü’minlerin bütün
islerini kendileri görürdü. Ancak vâcib oldu ki, vilâyeti [velî
olmagı], muhabbet ve buna benzer seyler sekliyle anlamalıdır.
Onaltıncı Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de bahs edilen
menâkıbın meshûr hadîs-i serîfler kısmında, Abdüllah ibni
Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
birbiri arasında kardes kıldı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” sonraya kaldı. Mubârek gözlerinden yas akar [ya’nî
aglar idi]. Dedi ki; Yâ Resûlallah! Sahâbe-i güzîni aralarında
kardes kıldın. Beni kimse ile kardes yapmadın. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Sen benim dünyâda
ve âhıretde kardesimsin.) (Tirmizî) rivâyet etmisdir.
Onyedinci Menâkıb: Yine yukarıdaki hadîs-i serîfden sonra,
Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir.
Enes “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında bir
pismis kus var idi. Buyurdular ki; (Allahım! Bana mahlûklarından
en çok sevdigini gönder!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” geldi. Berâberce yidiler. (Tirmizî) rivâyet etdi ve dedi ki,
bu hadîs-i serîf hasen ve garîbdir. Sârih Türpüstî (Allahü teâlâ
ona hayrlar versin) “rahimehullah” bu hadîs-i serîfin serhinde,
fesâhat ve belâgat ile genis bir mukaddemeden sonra buyurmus
ki, bu bir hadîsdir ki, mübtedi’ler [yoldan çıkmıslar] bunun
ile oklarını bileyip, bunu vesîle yapıp, hazret-i Ebû Bekrin
“radıyallahü teâlâ anh” hilâfetine hücûm ederler. Hâlbuki o
hazretin hilâfeti, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin intikâlinden [vefâtından] sonra, bu ümmetde
müslimânların icmâ’ı ile sâbit olan ahkâmın evvelidir. Dîni
ayakda durduran direklerin en saglamıdır. Bu hadîs-i serîf,
hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” birinci halîfe ol-
– 293 –
masını ve diger Sahâbeden üstün olmasını îcâb etdiren sahîh
hadîsler ve buna ilâve olarak Sahâbe-i kirâmın “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” icmâ’ı karsısında mukâvemet edemez.
Zîrâ bu bahs edilen hadîs-i serîf, nakl ehli için mekâle [bend]
vardır. Bu misilli hadîs icmâ’ın hilâfı üzerine olmak câiz olmaz.
Husûsan o Sahâbe ya’nî Enes “radıyallahü teâlâ anh” ki, bu
hadîs-i serîfi rivâyet etdi. Eshâb-ı kirâmın icmâ’ında [ya’nî hazret-
i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” halîfe seçiminde] hayâtda
idi. Eshâb-ı kirâm bu hadîs-i serîfi isitdikleri hâlde icmâ’
etmislerdir. Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden bu hadîs
sâbit ise, ma’nâsı bozulmıyacak seklde te’vîl edilebilir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, en çok
sevdigini, gönder buyurması, en çok sevdiklerinden birini gönder
ma’nâsınadır. Çünki, Resûlullah da Allahü teâlânın yaratdıkları
içindedir. Allahü teâlânın en çok sevdigi Odur. Bu misilli
kelâm arabîde çokdur. Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” Resûlullahdan dahâ sevgili olması düsünülemez. Eger denilirse
ki, dinde Allahü teâlânın en sevdigi kul odur. Biz de öyle
deriz. Sahîh nass ve icmâ’ı ümmet ile bildirilmisdir. Muhakkak,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
amcası ogullarından kendisine sevgili olanı murâd etdiler. Zîrâ
Resûlullah hazretlerinin ba’zan olur idi ki, inci dökülen kelâmları
mutlak olurdu. Ba’zan sartlı olurdu. Ba’zan umûmî olurdu.
Ba’zan husûsî olurdu. Fehm sâhibi olan bilirdi. Türpüstînin
açıklaması sona erdi. Yine (Mesâbîh)de bu hadîsin akabinde,
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurur ki, ne
zemân ki Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
süâl sorardım. Cevâb verirdi. Ben susunca o baslardı.
Onsekizinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de bu hadîs-i serîfden
sonra, hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdiler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki,
(Hikmetin evi benim. Kapısı Alîdir!) Tirmizî rivâyet etmisdir
ki, bu hadîs-i serîf garîbdir. Muhyissünne Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Mesâbîh)in yazarıdır. Buyurdular ki, Süreykden baska,
vesîka olan hiçbir kitâbda bildirilmemisdir, Onun isnâdı karârsızdır.
Sârih Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” beyân etmis ki,
sî’a fırkası bu hadîs-i serîfi delîl göstererek, derler ki, muhakkak;
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerin-
– 294 –
den ilm ve hikmet almak Alîye “radıyallahü teâlâ anh” mahsûsdur.
Gayrileri alamaz. Illâ Alî “kerremallahü vecheh” vâsıtası
ile alır. Zîrâ eve dâhil olunmak [eve girmek] kapısından olur.
Allahü teâlâ hazretleri kelâm-ı kadîminde buyurmusdur ki; (...
Evlerinize kapılarından girip çıkınız) [Bekara sûresi 189.cu
âyet-i kerîme meâli.]. Hâlbuki onlara bu hadîs-i serîfde hüccet
[sened] yokdur. Cennet evi hikmet evinden dahâ genis degildir.
Cennet evinin ise sekiz kapısı vardır. Yine (Mesâbîh)de bu hadîsin
akabinde Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Dedi ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, hazret-i Alîyi da’vet etdi. O gün Tâife gönderdi.
Onunla gizli söylesdi. Insanlar söylediler ki, muhakkak
amcasının oglu ile gizli söylemesi uzadı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Onun ile ben degil,
Allahü teâlâ gizli konusdu.) Sârih Tayyibî “rahimehullahü
teâlâ” söyle açıklamısdır. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
bana emr eyledi ki, hazret-i Alî ile gizli konusayım. Ben derim
ki, o gizli söylesdikleri kelâm, ilâhî sırlara âid sözler ve gayba
âid sırlar idi. Yine (Mesâbîh)i serîfde o menâkıbın sonunda,
Ümm-i Atiyyeden “radıyallahü anhâ” rivâyet edilmisdir. Dedi
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri gazâya
bir bölük asker gönderdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh ve kerremallahü vecheh” onların içinde idi. Ben, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim,
mubârek ellerini kaldırıp, buyurdu ki, (Yâ Rabbî! Alîyi tekrâr
görünceye kadar, bana ölüm verme!)
Ondokuzuncu Menâkıb: Bir gün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine dediler ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Alîyi
bu kadar çok seversiniz. Hikmeti nedir, bize haber ver ki, biz
de bilelim ve evvelki muhabbetimizden de çok muhabbet edelim.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Varın Alîyi çagırın! Ondan haber alırsınız!) Eshâbdan
biri hazret-i Alîyi çagırmaga gitdi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” gelmeden, Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Ey benim Eshâbım! Bir kimseye iyilik etseniz,
o kimse karsılıgında size kötülük yapsa, ne yaparsınız!)
Dediler ki, (yine iyilik ederiz.) (Tekrâr size kötülük yapsa!)
– 295 –
Dediler, (yine iyilik ederiz.) (Tekrâr size kötülük yapsa, ne yaparsınız!)
buyurdukda, baslarını asagıya salıp, cevâb vermediler.
O sırada hazret-i Alî, se’âdet ile geldiler. Hazret-i Fahr-i
âlem ve Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Yâ Alî! Bir kimseye iyilik eylesen ve o sana
mukâbelesinde kötülük yapsa, ne yapardın!), (Yâ Resûlallah!
Iyilik ederdim.) (Tekrâr kötülük yapsa!), (Yine iyilik ederdim.)
Sultân-ı kâinât “aleyhi efdalüssalevât” hazretleri, birbiri
ardınca yedi def’a süâl buyurdular. Yedisine de, hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” (iyilik ederdim) dedikden sonra, dedi
ki, (O kimseye ben iyilik etdikce, o karsılıgında bana kötülük
yapsa, yine ben ona iyilik ederdim,) deyince, cümle Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri dediler ki;
(Yâ Resûlallah! Hazret-i Alîyi bu kadar riâyet edip, sevip, muhabbet
etdiginiz kadar var imis.) Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, hazret-i Alîyi kıskandıkları için böyle
süâl sormadılar. Maksadları hazret-i Alînin yüksek mertebesine
ve derecesine vâkıf olmak için, süâl etmislerdir.
Yirminci Menâkıb: (Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” mu’cizesine isâret): Birgün, Sultân-ı Enbiyâ ve
Resûl-i müctebânın huzûrlarına üç kimse geldi. Biri hazret-i Ibrâhîm
aleyhisselâmın kavminden, biri hazret-i Mûsâ aleyhisselâmın
kavminden, biri hazret-i Îsâ aleyhisselâmın kavminden
idi. “Salevâtullahi aleyhim ve alâ nebiyyinâ.” Hazret-i Ibrâhîm
kavminden olan kimse ileri gelip, dedi ki: Yâ Muhammed! Bütün
Peygamberlerin büyügü ve efdali benim diyorsun. Nereden
bilelim ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin makbûlüsün.
Hazret-i Ibrâhîme Allahü teâlâ halîlim demisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki; Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri, hazret-i Ibrâhîme halîlim dedi ise,
bana habîbim demisdir. Kisinin dostumu yakındır, yoksa mahbûbu
mu [sevgilisi mi]. O kimse hayrân olup, cevâba kâdir olamadı.
Hemen Resûl-i ekremin mubârek cemâline nazar edip,
kalbden (Eshedü en lâ ilâhe illallah vahdehü lâ serîkeleh. Ve
eshedü enne Muhammeden abdühü ve resûlüh.) dedi. Ondan
sonra hazret-i Mûsâ kavminden olan kimse ileri gelip, dedi ki,
yâ Muhammed! Bütün Peygamberlerden benim mertebem
yüksekdir. Hepsinin serveri ve sultânı benim, diyorsun. Nere-
– 296 –
den inanalım ki, Allahü teâlâ hazretlerinin yanında senin merteben,
diger Enbiyâdan yüksekdir. Isitdik ki, Allahü teâlâ , hazret-
i Mûsâya kelîmim demisdir. Her zemân Tûr-i sînâya çıkarıp,
kelâm söyler idi. Hazret-i Fahr-i âlem ve seyyid-i veled-i
Âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Mûsâya kelîmim dedi ise, bana
habîbim, demisdir. Eger hazret-i Mûsâyı Tûr-i sînâya çıkardı
ise, bana, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmla, Cennet elbiseleri ile
burakı donatıp, gökleri, yerleri, arsı ile kürsîyi ve Cennet ve
Cehennemi ve kevn-ü mekânı az zemân içinde seyr etdirdi. Kabe
kavseyn ev ednâ rütbesine varınca, Allahü teâlâ bana o seklde
ihsânlar ve nihâyetsiz lutfler eylemisdir ki, hicâbı aramızdan
kalkmısdır. Elhamdülillah ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ biz
za’îf kullarını o sultânın ümmetinden eyledi. Allahü teâlâ hazretleri
bana va’d eyledi ki, benim ümmetimden her kim benim
rûh-i pâkime günde yüz kerre Salevât-i serîfe getirmeyi âdet
hâline getirip, terk eylemese, bin kerre rahmet eyler. Ve Cennet
içinde bin derece verir. Bin günâhı mahv olur. Bin altın sadaka
vermiscesine sevâb verir. Hazret-i Ebû Hüreyre “radıyallahü
teâlâ anh” ve hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmislerdir ki, o kimse de birsey söyliyemeyip, cevâba
kâdir olmayıp, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mubârek ayaklarına yüz sürüp, bin zevk ile
parmak kaldırıp, (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü enne
Muhammeden abdühü ve resûlüh) dedi. Ondan sonra, hazret-i
Îsâ aleyhisselâm kavminden olan, ileri gelip, dedi ki, yâ Muhammed!
Allahü teâlâ hazretlerine bütün Peygamberlerden
yakınım ve sevgiliyim. Seyyidil evvelin ve âhırîn benim, dersin.
Hazret-i Îsâ aleyhisselâmın rûhullah oldugunu isitmedin mi.
Allahü teâlânın emri ile ölüleri diriltirdi. Fahr-ül kevneyn ve
Resûl-i sekaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki,
(Varın, Alîyi çagırın.) Eshâbdan birisi gidip, hazret-i Alîyi çagırdı.
Hazret-i Alî geldikden sonra, Resûl-i ekrem hazretleri, o
kimseye buyurdu ki, (Bir eski mezâr ki, ondan eski mezâr olmasın.
Var Alîye göster.) O kimse dedi, falan yerde bir mezâr
vardır. Bin yıllık mezârdır. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Var o mezârın üzerine
üç kerre çagır. Bekle ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
emri ile ne zuhûr edecekdir.) Hazret-i Alî “radıyallahü
– 297 –
teâlâ anh” o mezârın üzerine varıp, bir kerre (yâ Ya’kûb!) diye
çagırdı. Allahü tebâreke ve teâlânın emr-i serîfi ile mezâr orta
yerinden yarıldı. Bir def’a (yâ Ya’kûb) diye çagırdı. Mezâr açıldı.
Bir def’a dahâ (yâ Ya’kûb) diye çagırdı. O sırada mezâr içinden
bir nûrânî pîr kalkdı. Saçları uzamıs. Basından topragı saça
saça ayak üzerine durup, yüksek sesle söyledi ki, (Eshedü en
lâ ilâhe illallah vahdehü lâ serîke leh. Ve eshedü enne Muhammeden
abdühü ve Resûlüh.) Ondan sonra hazret-i Alî ile hazret-
i Habîb-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna
gitdiler. Bu açık mu’cizeyi görmekle çok kâfirler îmâna
geldiler. Hazret-i Îsâ “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm” kavminden
olan kimse müslimân oldu.
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
bütün menkıbeleri yerine yalnız bu kifâyet eder. Habîb-i
ekrem ve Nebiyy-i muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine, Allahü teâlâdan Medîne-i münevvereye hicret
emr olundu. Sultân-ı kâinâtın dösegine hazret-i Alî girsin
deyip, Allahü teâlâ tarafından emr edildi. Mekke-i Mükerremede
kalıp, gerek se’âdethânelerinin isleri olsun, gerek kendileri
ile alâkalı emânetleri sâhiblerine ulasdırmak olsun ve gerekse
Mekke-i Mükerremede kalan Sahâbîyi gözetmek olsun,
cümle hizmetleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine sipâris buyurdular.
O gece kâfirler Sultân-ı kâinâtın evinin etrâfını kusatmıslar
idi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ kendi lütfundan bütün
kâfirlere uyku verdi. Seytân aleyhilla’ne de kâfirler ile berâber
idi. O da uyudu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” ile çıkıp,
se’âdet ile yürüyüverdiler. Allahü teâlâ azze sânühü azamet-i
kibriyâsı ile, hazret-i Mikâîle ve hazret-i Isrâfîle “aleyhimesselâm”
hos hitâb edip, buyurdu ki, siz çok çabuk Alînin yanına
yetisin. Kâfirler bir hatâ ederler. Göz açıp-kapayıncaya kadar,
bu iki sultân yetisip, hazret-i Mikâîl hazret-i Alînin bası ucunda
oturup, hazret-i Isrâfîl, mubârek ayakları tarafında oturup, düâ
ederler idi. Bir zemândan sonra seytân aleyhilla’ne uykudan
uyanıp, yüksek ses ile çagırdı ki, vay Muhammed kaçdı. Mel’ûn,
insan sûretinde kâfirlere görünürdü. Mel’ûna dediler ki, nereden
bildin. Ben bilirim ki, ben uyku nedir bilmezdim. Bu gece
– 298 –
uyudum. Muhammed bana sihr edip, uyutdu; dedi. Ondan sonra
bütün kâfirler birden hücûm edip, içeri girdiler. Hazret-i Alîyi
Resûl-i ekremin döseginde gördüler. Resûl-i ekremi sordular.
O da bilmem diye cevâb verdi. Acele ile dısarı çıkdılar.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” ertesi gün o kadar kâfirlerin arasından
çıkıp, Kâ’be-i serîfde, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” se’âdetle oturdukları bir makâm var idi, o makâma
varıp, devletle ve sevketle oturdu. Resûlullah hazretlerinde
her kimin emâneti var ise, gelsin, benden alsın diye seslendi.
Emâneti olanlar gelip, emânetlerini aldı. Bir kimsenin emâneti
kalmayıp, cümlesini sâhiblerine teslîm eyledi. Mekke-i Mükerremede
Eshâb-ı güzînden kimse kalmamıs idi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin se’âdethâneleri
Mekke-i Mükerremede idi. Hazret-i Alî de Mekke-i Mükerremede
idi. Bir zemândan sonra, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri emr eyledi ki, hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” se’âdethânelerini kaldırıp, Medîne-i Münevvereye
alıp, götürsün. Hazret-i Sâh-ı Merdân ve sîr-i yezdân
se’âdet ile kalkıp, Kureys kâfirlerinin cem’iyyetlerine varıp, dedi
ki, insâallahü teâlâ yarınki gün Medîne-i Münevvereye gidecegim.
Eger bir kimsenin bir sözü var ise ben burada iken söylesin.
Cümlesi baslarını asagı salıp, hiçbirisi cevâb vermedi.
Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” gitdikden sonra, Ebû
Cehl la’în dedi ki, yâ Kureysin büyükleri. Niçin söylemezsiniz.
Mâdem ki, hazret-i Muhammedin evi buradadır. Bizim ile düsmanlık
etmez. Her birisi Ebû Cehlin yanınca söyle böyle yaparız,
dediler. Sonra hazret-i Abbâsa “radıyallahü teâlâ anh” yalvardılar
ki, var kardesinin ogluna nasîhat eyle ki, Muhammedin
evini götürmesin. Yoksa fesâd olur [aramız açılır]. Hazret-i Abbâs
kalkıp, imâm-ı Alînin huzûruna varıp, bu konusulanları
söyledikde, sâh-ı merdân [Alî “radıyallahü anh”] buyurdular ki,
yâ amca, insâallah ben yarın, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin se’âdethânelerini götürürüm. Her
kim yoluma gelirse ceng ederim. Hazret-i Abbâs “radıyallahü
teâlâ anh” Kureys kâfirlerine bu haberleri verince, huzûrsuz
olup, sehrden çıkarmamak için söylesdiler. Sonra sabâh oldu.
Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin se’âdethânesini kaldı-
– 299 –
rıp, yola revân oldu. Kureysden dört bes kimse, atlarına binip,
hazret-i Alînin yoluna geldiler. Dön geri, yoksa senin ile ceng
ederiz; dediler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yükleri indirip,
kendisi cenge mübâseret eyledi. Allahü teâlâ, hazret-i
Alîye “kerremallahü vecheh” fırsat verip, onlara gâlip geldi.
Sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yerden hâne-i
se’âdetin yüklerini kaldırıp, yola revân oldular. Hazret-i Mikdâd
bin Esved yolda hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
üzerine gelip ceng eylediler. [Mikdâd henüz îmân etmemis idi.]
Hazret-i Alî söyletmeyip, bir darbe ile atından yıkdıkdan sonra,
gögsü üzerine çıkıp, îmâna da’vet eyledi. O da hemen cân-ı gönülden
kabûl edip, müslimân oldu. Hattâ bu sultânın bir oglu
Kerbelâda, hazret-i Hüseynin “radıyallahü teâlâ anh” ugruna
mubârek cânını fedâ edip, sehîd olmusdur. Bu zât Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin büyüklerindendir
ve behâdırlarındandır. Bu hikâyenin tafsîlini [dahâ
genisini] isteyen (SIYER-I NEBÎ)ye mürâce’at etsin. Orada genis
anlatılmısdır.
Yirmiikinci Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh” gâyet fakîr bir hâle geldi. Zîrâ Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri (Fakîrlik ile ögünürüm!)
buyurdular. O büyük zât, bu hadîs-i serîfi Habîbullahdan isitdikden
sonra, dünyâya aslâ iltifât etmedi. Meselâ, mubârek eline
bin altın geçse, bir dânesi ertesi güne kalsın, demezdi. O gün
hepsini fakîrlere dagıtırdı. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Alîye “kerremallahü vecheh” (Sultân-
ı Eshiyâ) [Cömerdlerin sultânı] buyururlar idi. Bir gün hazret-
i Alî, Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ” hazretlerine buyurdular
ki, yâ Hayrünnisâ! Yâ Resûlullahın kızı! Hiç zevcin ve
halâlin Alî için yiyecek bir nesne var mıdır? Zîrâ çok acıkdım.
Hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki, yâ
Ebel-Hasen! O Allahü tebâreke ve teâlâ hakkı için ki, ondan
gayri Allah yokdur. Su ânda hiçbir sey yokdur. Lâkin mendil
ucunda baglı, altı akçe vardır. O akçeleri alıp, pazara varın.
Hem kendiniz için bir nesnecik alın. Hem Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” meyve istediler. Onlar için de bir
mikdâr meyve alın. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” o altı
akçeyi alıp, pazara gitdi. Yolda giderken, bir kimse gördü. Bir
– 300 –
müslimânın etegine yapısıp, durmayıp, çekip, gider. Der ki, artık
seni bırakmam, katlanmaga dermânım kalmamısdır. Yâ
hakkımı ver. Yâ gel senin ile mahkemeye gidelim. O dertli
adam ise, durmadan yalvarır ki, bir kaç gün dahâ lutf edip, bana
mühlet ver. O kimse de der ki, sabra mecâlim yokdur. Zîrâ
benim de çok sıkıntım, darlıgım vardır. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bunların çekismelerini görünce, yanlarına varıp,
süâl buyurdular ki, da’vânız kaç akçedir. Dediler ki, altı akçedir.
Hazret-i Alî kendi kendine dedi ki, bu müslimânı bu elemden
kurtarayım. Nihâyet, hazret-i Fâtımaya bir yol ile cevâb veririm.
O altı akçeyi verip, o müslimânı ızdırâbdan kurtardı. Ondan
sonra hazret-i Alî bir zemân ne cevâb vereyim diye tefekküre
vardı. Bir mikdâr zemân üzüldüler. Sonra yine düsündü ki,
hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” seyyidetün-nisâdır.
Resûlullahın kızıdır. Ne diyecek, dedi. Eli bos se’âdethânelerine
gelip, kapıyı çaldı. Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” kosarak gelip, zan etdiler ki babaları yemis
getirdi. Gördüler ki, bos geldi; bir nesne getirmedi. Aglamaga
basladılar. Sonra hazret-i Fâtımaya buyurdular ki, yâ
Hayrünnisâ! O altı akçe ile bir müslimânı habsden kurtardım.
Hazret-i Fâtıma buyurdu ki, güzel yapdın, yâ Imâm. Elhamdülillah
ki, bir müslimânı bunun gibi elemden kurtardın. Böyle buyurmakla
berâber, mubârek hâtırları bir mikdâr mahzûn olur
gibi oldu. Bizim ihtiyâcımız çok idi. Niçin böyle yapdın diyecek
iken, öyle demeyip, hemen Allahü teâlâ hazretleri bize kâfîdir,
dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Fâtımanın gamının
oldugunu ve iki seyhzâdenin agladıklarını görünce; mubârek
gönüllerine üzüntü gelip, bu elem ile dısarı çıkdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına
varıp, cemâl-i serîflerini müsâhede ederek, bu gamdan kurtulayım
niyyeti ile gitdi. Zîrâ bir kimsenin yüzbin gamı olsa, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
cemâline nazar eylese [baksa], bütün gamı ve gussası gitdikden
baska, kalbine birçok sürûrlar ve safâlar hâsıl olurdu. Onun
için hazret-i Alî, Sultânı kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mubârek ayaklarına yüz sürmege gitdi. Biraz
gitdikden sonra, yolda bir kisiye rast geldi. Elinde bir besili de-
– 301 –
ve tutar idi. Hazret-i Alîye dedi ki, ey yigit, bu deveyi satarım,
alır mısın. Hazret-i Alî buyurdu ki, hâzır akçem yokdur. O sahs
dedi ki, sana veresiye veririm. Hazret-i Alî dedi ki, ne kadara
verirsin. Dedi ki, yüz akçeye veririm. Hazret-i Alî dedi ki, makbûlümdür;
alırım. O da râzı olup, öyle olsun dedi. Deveyi hazret-
i Alîye teslîm eyledi. Hazret-i Alî, deveyi eline alıp, biraz
gitdikden sonra bir baska sahsa dahâ rast geldi. Dedi ki, yâ Alî,
bu deveyi satar mısın. Hazret-i Alî, evet satarım dedi. O sahs
dedi ki, üç yüz akçeye bana verir misin. Hemen vereyim, dedi.
Deveyi o sahsa teslîm eyledi. O sahs da üçyüz akçeyi hazret-i
Alîye temâmen verip, deveyi alıp-gitdi. Hazret-i Alî de sevinip,
dogru pazara gitdi. Yiyecekler ve yemisler alıp, se’âdethânelerine
vardı. Kapıyı açıp, içeri girdiginde seyhzâdeler sevinip, yemisi
ve ni’metleri aldılar. Yemege basladılar. Hazret-i Fâtımatüz-
zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ”, hazret-i Alîye bu akçeyi nereden
aldın, diye sordular. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Ondan sonra yemegi yiyip,
nes’elendiler. Sonra, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine
hamd ve senâ ve sükr etdiler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, yâ Hayrünnisâ! Simdi ben, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” meclisine gideyim. Se’âdet ile
kalkıp, devlethâneden dısarı çıkdı. Biraz gitdigi gibi, karsıdan
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” göründü. O sırada
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri
ile otururken buyurmusdu ki, (Varayım, Alî ile Fâtımayı
göreyim.) Se’âdet ile kalkıp, gelirken, hazret-i Alî ile karsılasıp,
tebessüm ederek, buyurdular ki, (Yâ Alî! Deveyi kimden satın
aldın. Kime satdın.) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki, (Allahü teâlâ ve Resûlü bilir.) Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Sana deveyi satan Cebrâîl
aleyhisselâm idi. Satın alan Isrâfîl aleyhisselâm idi. O deve
Cennet develerinden idi. Yâ Alî! Sen o müslimânın sıkıntısını
giderdigin için, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri dünyâda
yerine elli hasene verdi. Âhıretde vereceginin hesâbını Allahü
teâlâ hazretlerinden gayri kimse bilmez) “radıyallahü teâlâ
anh”.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Mi’râc-ı serîfe çıkdıkları zemânda, dör-
– 302 –
düncü gökde bir aslan gördü. Diller ile anlatılamaz. Hazret-i
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Cebrâîl aleyhisselâm
hazretlerine sordular ki, (Yâ kardesim Cebrâîl! Bu aslan
nedir.) Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm cevâb verdi, (Yâ Resûlallah!
Yabancı degildir. Hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
rûhâniyyetleridir. Yâ Habîballah! Mubârek parmagınızdan yüzügünüzü
çıkarıp, agzına atın, dedi. Hazret-i Fâhr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yüzügü aslanın üzerine atdıgı gibi,
tevâzû’ ve hürmet ile, yüzügü agzı ile aldı. Ondan sonra Sultân-
ı kevneyn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” mi’râcdan indi. Ertesi gün Eshâb-ı güzîne, mi’râcdan
haber verdi. Dördüncü gökde müsâhede buyurdukları aslanın
vasfını serh buyurdukları sırada, hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” mubârek agzından yüzügü çıkarıp, hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizin huzûr-ı se’âdetlerine
koydular. Bütün Eshâb-ı güzîn, hazret-i Alînin bu mertebesini
ve bu kerâmetini görünce hayrân oldular. Ne derece
mertebesinin yüksek oldugunu bilip, meyl ve muhabbetleri çok
fazla oldu “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.
Yirmidördüncü Menâkıb: Hazret-i Alînin “radıyallahü anh”
sân-ı serîflerinde olan âyet-i kerîmeler beyânındadır.
1– Ba’zı âlimler derler ki, Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
anh” mescidde nemâza durmusdu. Bir dilenci düâ etdi.
Bir sey istedi. Hazret-i Alî rükû’a varmıs idi. Parmagındaki
yüzügü isâret ile o dilenciye verdi. Bu is [amel] Allahü teâlâ
hazretlerine makbûl gelip, meâl-i serîfi, (Ancak Allahü teâlâ,
Resûlü ve mü’minlerden îmân edenler, nemâzlarını kılanlar,
rükû’da oldukları hâlde sadaka verenler, sizin velînizdir) olan
âyet-i kerîmeyi gönderdi. [Mâide sûresi 55.ci âyet-i kerîme.]
Isâret: (Kıymetsiz, degeri olmıyan birsey kıymetli bir kimsenin
vermesi ile degerli olur.) Kadr gecesi bütün geceler gibi bir
gece olmasına ragmen; Allahü teâlâ kıymet verdigi için; bin aydan
dahâ kıymetli olmusdur. Ümmetlerin iyisi bu ümmetdir ki,
onların bir tâ’atları yediyüz olur. O mert hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”dır ki, üç dört arpa ekmegi ve yarım dinârlık bir
gümüs yüzük verdigi için, o mertebelere yükselmisdir.
2– Abbâs ve Talha “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
– 303 –
arasında bir münâzara vâkı’ oldu. Abbâs “radıyallahü anh”
buyurdu ki, hâcılara suyu ben dagıtdıgım için dahâ fazîletliyim.
Talha “radıyallahü anh” buyurdu ki, Beyt-i serîfin kilidini ben
tutarım. Istersem gece orada kalırım. Onun için ben dahâ fazîletliyim.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdu ki, siz
ne dersiniz! Ben sizden on ay evvel yüzümü bu kıbleye dönmüsüm.
Siz o zemân yokdunuz. Allahü Sübhânehü ve teâlâ,
meâl-i serîfi (Hâcılara su vermegi ve Mescid-i harâmı binâ etmegi,
îmân etmek ile ve Allah yolunda cihâd etmek ile bir mi
tutuyorsunuz. Hâyır, böyle degildir. Allah zâlimlere [Resûline
düsmanlık edenlere, Allahü teâlâya sirk kosanlara, dalâletde
kalmakda ısrâr edenlere] hidâyet vermez. Derecesi Allah indinde
en çok olanlar, Allaha îmân edenler, hicret edenler ile
mallarını ve nefslerini Allah yolunda vererek cihâd edenlerdir)
olan âyet-i kerîmeleri gönderdi. [Tevbe sûresi 19-20.ci
âyeti kerîmeleri.]
3– Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib ve Fâtıma ve Hasen
ve Hüseyn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hakkında, (Size
islâmiyyeti bildirdigim ve Cenneti müjdeledigim için, bir
karsılık beklemiyorum. Yalnız yakınım olanları seviniz!) [Sûrâ
sûresi 23.cü âyet-i kerîme meâli.] buyuruldu. Katâde “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, (müsrikler bir cem’iyyetde, görelim
bakalım, Muhammed getirdigi sözler üzerine bir karsılık istiyecek
mi, dediler.) Bu sözler üzerine Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. Sa’îd bin Cübeyr
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri Ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
hazretlerinden rivâyet etmisdir ki, bu karâbetden [yakınlıkdan],
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
hazret-i Alî, Fâtıma ve Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini irâde etmisdir. Bir kimseye hiçbir
hâlde bunları düsman tutmak lâyık olmaz.
4– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, Aliyyül mürtedâ
“kerremallahü vecheh” hazretlerinin pâk dinli olmasını beyân
edip, buyurdular ki [Hicr sûresi 47-48.ci âyet-i kerîmelerinde
meâlen], (Biz o ehl-i Cennetin sadrlarından [gönüllerinden] hıkdı
ve hasedi çıkarırız. Onlar birbirlerine kardes olarak serîrleri
üzere, dâimâ birbirlerine mukâbildirler. Cennetde onlar, eziyyet
ve mesakkat mes etmez. Onlar Cennetden hiç ihrâc olun-
– 304 –
mazlar.) Âlimlerden ba’zısı buyurmuslar ki, bu âyet-i azîme;
hazret-i Alî, hazret-i Mu’âviye, hazret-i Talha, hazret-i Zübeyr
ve hazret-i Âise-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”
üstünlüklerini bildirmek için nâzil olmusdur.
5– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu ki; (Ey
mü’minler! Resûlullaha münâcât etdiginiz vaktde, önce sadaka
veriniz! Bu sizin için hayrlıdır. Nefslerinizi sübhe ve mal sevgisinden
en iyi temizleyicidir. Eger sadaka verecek birsey bulamazsanız,
Allah gafûr ve rahîmdir.) [Mücâdele sûresi 12.ci
âyet-i kerîme meâli.] (Münâcât; bir arzûyu gizli olarak söylemekdir.)
Mücâhid buyurdular ki, hiçbir kimseye, bu âyet-i kerîme
ile amel etmek, ittifak düsmedi. Hazret-i Alî bin Ebî Tâlib,
bu fermân nâzil oldukdan sonra ne zemân Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile münâcât etmek istese
idi, bir sadaka verirdi. Ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretleri se’âdet ile buyurdular ki, Emîr-ül mü’minîn Alî
“kerremallahü vecheh” hazretlerinde üç nesne var idi ki, onlardan
biri bende olaydı, bana kırmızı tüylü ve siyâh gözlü develerden
sevgili olurdu. O seylerden birincisi, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri kendi kerîmeleri Fâtıma-
tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerini ona verdi.
Ikincisi, Hayber gününde feth için bayragı ona verdi. Üçüncüsü,
necvî âyet-i kerîmesi ile; [(Resûlüme bir sey söyliyeceginiz
zemân, önce sadaka veriniz!) âyet-i kerîmesi ile] o amel etdi.
Derler ki, Alînin “radıyallahü teâlâ anh” bir dinâr altını vardı.
Onu on dirheme ayırdı. On dirhemi tasadduk etdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden on mes’ele
süâl etdi. Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerine nasıl ibâdet edeyim.) Buyurdular ki: (Sıdk ve safâ
ile!) Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden
ne isteyeyim.) Buyurdular ki, (Dünyâda ve âhıretde
âfiyet ve magfiret iste.) Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Benim üzerime
ne lâzımdır.) Buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddesin
buyurdugunu tutmak ve Resûlünün buyurdugunu tutmak.)
Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Ne edeyim ki, benim kurtulusum onda
olsun.) Buyurdular ki: (Halâl yi ve dogru söyle!) Dedi ki:
(Yâ Resûlallah! Râhat ne seydedir.) Buyurdular ki: (Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin dîdârında.) Dedi ki: (Yâ Resûlal-
– 305 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:20
lah! Fesâd nedir.) Buyurdular ki: (Kâfir olmak. Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine sirk kosmak). Dedi ki: (Yâ Resûlallah!
Vefâ nedir.) Buyurdular ki: (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü
enne Muhammeden Resûlullah!)
Nükte: Allahü teâlâ diledigini azîz, diledigini zelîl eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Mekkeliler
arasında öyle olmus idi ki, her kime söz söylese o kimse yüz
çevirirdi. [Böylece Resûlullahı küçük düsürmek isterler idi.]
Kur’ân-ı azîm-üs-sânda [Fussilet sûresi 26.cı âyet-i kerîmesinde
meâlen]; (Kâfirler, Kur’ân-ı kerîm için, onu dinlemeyiniz! Lagv
ediniz! [Bos seylerdir, diyerek bagırınız!]derlerdi) buyuruldu.
Sonra mertebesini yükselterek (Onun sözünü isitebilmeniz için,
önce sadaka vermeniz lâzımdır.) buyurdu. Dahâ sonra [Hücurât
sûresi dördüncü âyet-i kerîmesinde meâlen]; (Ey mü’minler!
Seslerinizi, Resûlullahın sesinden dahâ yükseltmeyiniz!
Onunla konusurken birbirinizle konusur gibi bagrısmayınız!)
buyuruldu. Dahâ sonra Allahü teâlâ, Resûlullahın Mekkede
durmasına engel olan Mekkelilere karsılık, Onu bir dereceye
yükseltdi ki, Cebrâîl aleyhisselâm ve cümle mukarreb melekler
o dereceye ulasamadı. Onu (Kabe kavseyn) makâmı ile sereflendirdi.
(Isâret): Yalan yere yemîn eden; Harem-i serîfde avlanan,
oruclarında ve nemâzlarında kusûru olanlar, fakîrlere birsey
vererek Allahü teâlânın rızâsını kazanmaga çalısmalıdır. Bu, fakîrler
için ne büyük bir makâmdır.
6– Allahü tebâreke ve teâlâ [Câsiye sûresi 21.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen]: (Dünyâda kötü amel isleyenleri; îmânlı olanlar
ve sâlih amel yapanlar gibi hayâtda ve öldükden sonra müsâvî
kılacagımızı mı zan ediyorlar. Buna ne ile hükm ediyorlar!)
buyurdu. Bu âyet-i kerîme hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
sânının serefi için nâzil olmusdur ki, îmânı dogru idi. Bütün
isleri lâyık ve begenilmis ve riyâsız, yakısır idi. Müsrikler ise
ona derlerdi ki, (Dedikleriniz dogru çıksa bile, Allahü teâlâ bizi,
dünyâda oldugu gibi yine sizden üstün kılar.)
7– Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Ahzâb sûresi 33.cü
âyet-i kerîmesinde meâlen; (Ey Habîbimin Ehl-i beyti! Allahü
teâlâ, sizin günâhsız olmanızı istiyor.) buyurdu. Resûlullah “sal-
– 306 –
lallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ehl-i beyti, ervâh-ı
tâhirât ve yakınları ve asîreti, Alî ve Fâtıma ve Hasen ve Hüseyndir
“radıyallahü teâlâ anhüm”.
Yirmibesinci Menâkıb: Alî “radıyallahü anh” hazretlerinin
üstünlükleri hakkında söylenen haberler beyânındadır.
1– Sa’îd bin Cübeyr, Abdüllah ibni Abbâsdan “radıyallahü
teâlâ anhüm” rivâyet eder. Ibni Abbâs “radıyallahü anh” der
ki, meâli serîfi, (Ey Resûlüm! Sen insanları korkutucusun! Her
kavme dogru yolu gösterici birisi vardır) olan, Ra’d sûresi yedinci
âyet-i kerîmesi nâzil olunca, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Korkutucu benim. Alî yol göstericidir.
Yâ Alî! Senin ile gidenler, dogru yolda gidenlerdir.)
2– Rebi’atebni Nâcid, Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet eder. Buyurdular ki, Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” beni çagırdı ve buyurdu ki,
(Yâ Alî! Îsâ bin Meryem aleyhisselâm” gibisin. Yehûdî ona
bugz etdi. Hattâ vâlidesi Meryem hazretlerine, hâsâ sümme hâsâ
bühtân etdiler. Nasârâ ona muhabbet etdiler. Hattâ onu bir
makâma çıkardılar ki, onun makâmı degil idi.) Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki: Çok kimseler benim yüzümden helâk
olurlar. Ba’zısı beni ifrâtla severler. Diger Sahâbe-i güzîne bugz
ederler. Ben onları sevmem. Ba’zısı bana bugz ederler. Diger
Sahâbeleri severler. Bu iki tâife de Cehennem ehlidir. Ben Nebî
degilim. Bana vahy nâzil olmaz. Lâkin, kudretim oldugu kadar
Kitâb ile amel ederim. Allahü teâlânın tâ’atında ben ne emr
edersem, size vâcibdir. Isteseniz de istemeseniz de yapmanız lâzımdır.
Ma’siyyetde bana itâ’at etmeyiniz. Zîrâ bana itâ’at iyilikdedir.
3– Kays bin Hâris rivâyet eder: Bir kisi Mu’âviye bin Ebî
Süfyândan “radıyallahü anhüm” bir mes’ele süâl etdi. Mu’âviye
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki; Var [git] hazret-i Alîden süâl et
ki, o benden iyi bilir. O kisi dedi ki, ben bu mes’elede senin cevâbını
isterim. Senin verecegin cevâbı Alînin cevâbından çok
severim. Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Sen yalan
söyledin. Sen kötü kisisin. Muhakkak sen, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ilmde mu’azzez ve mükerrem
tutdugu kimseden ikrâh etdin. Buyurdu ki: (Yâ Alî, Sen
– 307 –
benim yanımda, Hârûnun Mûsâ “aleyhimesselâm” yanında oldugu
gibisin. Benden sonra Peygamber gelmez.) Çok gördüm
ki, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” onun ile mesveret ederdi.
Eger bir mes’elede müskili olsa idi, Alî burada mıdır, der idi.
Mu’âviye “radıyallahü anh” o kisiye dedi ki, kalk, Allahü tebâreke
ve teâlâ ayaklarına kuvvet vermesin. O kisinin adını kendi
divânından sildi.
4– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü anh” buyurdu ki, bir
vakt Mu’âviye “radıyallahü anh” bir hâcetinden dolayı benim
yanıma gelmis idi. Alîden “radıyallahü anh” bahs etdi. Ben dedim,
üç haslet Alî de vardır ki, eger o üçden birisi bende olsaydı,
bana dünyâdan ve içindekilerden sevgili gelirdi. Isitdim ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu,
(Her kim ki ben onun velîsiyim. Alî de onun velîsidir.) [Beni
seven Alîyi de sever.] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden isitdim ki, Hayber günü buyurdu: (Yarın
ben bayragı bir kimseye vereyim ki, Allahü teâlâ ve Resûlü
onu severler. Ve o da Allahı ve Resûlünü sever.) Alemi [bayragı,
sancagı] Alîye verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden isitdim ki, buyurdu: (Yâ Alî! Sen benimle;
Hârûnun Mûsâ “aleyhimesselâm” ile oldugu gibisin.)
5– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet etmisdir.
Buyurdular ki: (O beni mi’râca iletdikleri gece, göklerde hicâblardan
geçdim. Hicâbların arasından bir nidâ edici nidâ etdi
ki, (Yâ Muhammed! Senin baban Ibrâhîm ne güzel babadır. Alî
bin Ebî Tâlib ne güzel kardesdir. Ona hayr ile vasıyyet eyle.))
Hasen-i Basrî, Enes bin Mâlikden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eyler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Üç kimse vardır ki, Cennet onlara müstakdır.
Alî bin Ebî Tâlib, Ammâr bin Yâser, Selmân-ı Fârisî “radıyallahü
teâlâ anhüm”).
6– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü anh” buyurdu ki: Bir
gün hazret-i Mu’âviye bana dedi ki, Alîyi sever misin. Ben onu
nice sevmiyeyim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hazret-i Alîye buyurdu ki: (Yâ Alî! Sen bana,
Hârûnun Mûsâya “aleyhimesselâm” yakınlıgı gibisin!) Bedr
– 308 –
gününde onu gördüm. Muhârebeden dısarıya geldi. Karnından
bir ses gelir ve bir beyt okurdu. O cengden, kılıncı küffâr kanı
ile boyanmayınca dönmedi.
7– Âmileyn Serhabîl Sâbî der ki; Alî Mürtedâ “kerremallahü
vecheh” hazretleri, Cemel vak’ası günü, Zeyd bin Serhânı
gördü. Zeyd düsmüs, kan içinde yuvarlanır. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bası yanında durdu. Buyurdu ki: Yâ Zeyd!
Allahü teâlâ hazretleri sana rahmet etsin. Ben seni güvenilir
[emânete sâhib çıkıcı] ve iyi isli bilirdim. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri sana Cennet ile müjde vermisdir.
Zeyd, kan arasından elini kaldırıp, dedi ki: Yâ Emîr-el
mü’minîn! Sana da müjde olsun Cennet ile ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” müjde vermisdir. Bu cengde senin
ile bulunmadım ki, ceng edeyim ve safları birbirine vurayım
ve hasmları helâk edeyim. Fekat bunları halka riyâ ve süm’adan
(riyâkârlık) ötürü veyâ dünyâ tamâ’ından ötürü yapmıyayım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Imâm-ı Alî iyilerdendir. Bâgîleri [isyân edenleri] öldürür.
Ona yardım eden iyi seylere kavusur. Ona yardım etmiyen
iyi seylerden uzak kalır, mahrûm kalır.) Bunu isitdim, sevdim
ki, gazâlarda senin ile olayım. Senin dostlarından [yârlarından]
olayım. Bunları dedi ve rûhunu teslîm etdi “radıyallahü teâlâ
anh”.
8– Amr bin el Cûmî rivâyet eder. Ben Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda oturmus idim. Buyurdu
ki, (Yâ Amr!). (Lebbeyk yâ Resûlallah!) dedim. Buyurdu; (Ister
misin ki, Cennetin diregini sana göstereyim.) Dedim, isterim
yâ Resûlallah! O sırada Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ
anh” oradan geçdi. Buyurdu: (Bu kisi ve bunun ehli Cennetin
diregidirler.) Yine Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü anhümâ”
hazretlerinin rivâyeti ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu ki: (Alî bedende bas menzilesindedir.)
9– Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Beni mi’râca iletdikleri o gecede, Cebrâîl aleyhisselâm benim
elimi tutdu. Beni Cennet derecelerinden bir müzeyyen derece-
– 309 –
de oturtdu. Orada bir ayva benim önüme koydu. Ben aldım,
kokladım. Elimde döndürürken, iki bölük oldu. Bir hûrî ondan
dısarı geldi ki, ondan güzel hûrî görmedim.) Dedi ki: (Esselâmü
aleyke yâ Muhammed!) Ben cevâb verdim ve dedim, (Sen kimsin).
Benim ismim (Râdiyye-i Merdıyye)dir. Allahü teâlâ hazretleri,
beni üç seyden yaratmısdır. Yukarı kısmımı anberden,
orta kısmımı kâfurdan, asagı kısmımı miskden. Beni âb-ı hayât
ile yogurdu. Ondan sonra, Hüdâvend-i Cebbâr ve Hâlık-i perverdigâr
bana (Ol!) dedi; oldum. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
beni, kardesin hazret-i Alî ibni Ebî Tâlib için “radıyallahü
anh” yaratmısdır. Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Her kim benden ayrıldı. Allahü teâlâdan
ayrıldı. Yâ Alî! Her kim senden ayrıldı. Benden ayrıldı.)
Hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Server-i kâinât “aleyhi efdalüs salevât” hazretleri buyurdular
ki: (Alî bin Ebî Tâlibi zikr etmek [anmak] ibâdetdir.) Hazret-i
Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, ([Allahü teâlâ] Cennet kapısı
üzerine, (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah Aliyyün
Nâsır-ü Resûlillah) yazmısdır!) buyurmusdur. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri gökleri ve yerleri halk etmeden ikibin sene
önce yazmısdır.
10– Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
buyurur: Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûrunda idim. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
hakkında süâl olundukda, (Hikmeti on cüze taksîm etdiler. Dokuz
cüzünü Alî bin Ebî Tâlibe verdiler. Bir cüzünü sâir (diger)
insanlara verdiler!) buyurdular.
11– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
bildiriyor. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bir gün dısarı çıkdı. Alînin elini kendi mubârek
eli ile tutdugu hâlde, buyurdu ki: (Âgâh olun [uyanık olun].
Her kim, buna bugz eder. Muhakkak Allahü teâlâ hazretlerine
ve Resûlüne bugz etmis olur. Her kim buna muhabbet eder.
Muhakkak Allahü teâlâ hazretlerine ve Resûlüne muhabbet
etmis olur.)
– 310 –
12– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Her kim hilmde Ibrâhîm aleyhisselâma, hikmetde
Nûh aleyhissalâtü vesselâma, çekdigi sıkıntılarda Yûsüf
aleyhisselâma bakmak isterse; Alî bin Ebî Tâlibe baksın.) Enes
bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde oturmus idik. O sırada hazret-i Alî “kerremallahü
teâlâ vecheh” geldi. Meclisin ardında oturdu. Resûlullah
hazretleri onu çagırdı. Hattâ önüne oturdu. Buyurdu ki:
(Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri seni dört haslet ile
benim üzerime mükerrem ve müfeddâl [sâirlerinden ziyâde
meziyyetli] kıldı. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hemen dizleri
üzerine gelip, basını topraga koyup, dedi ki, babam, anam sana
fedâ olsun, yâ Resûlallah! Kölenin efendi üzerine fadlı olur
mu? Buyurdular ki: (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
bir kula ikrâm etmek isterse, gözlerin görmedigi, kulakların
isitmedigi ve bir beserin hâtırına gelmiyen seyi verir!) Enes
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, biz dedik, yâ Resûlallah! Bize
onu beyân buyur, bilelim. Buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri, ona Fâtıma gibi bir zevce nasîb etdi. Ben nasîb
olunmadım. Hasen ve Hüseyn gibi ogullar nasîb etdi. Ben
nasîb olunmadım. Bir kayın ata ona nasîb olundu. Bana olunmadı.)
13– Sa’îd bin Cübeyr, Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhüm” hazretlerinin elini tutup, gidiyordu. Zemzem kuyusuna
geldiler. Orada ise bir kavm oturmusdu. Hazret-i Alîye
“kerremallahü vecheh” setm ederlerdi. [Ya’nî onu kötülüyorlardı.]
Ibni Abbâs hazretleri buyurdu ki, beni dönderin. Onlardan
yana geri döndürdüler. [Onların yanına vardılar.] Varıp,
orada durdu ve buyurdu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
ve Resûlüne yaramaz sözler söyliyen kimdir. Dediler ki:
Bizim aramızda kimse Allahü teâlâ hazretlerine yaramaz söylemez.
Ve bizim aramızda hazret-i Resûle hiç kimse yaramaz söylemez.
Buyurdu ki, Alî bin Ebî Tâlibe yaramaz söyleyen ve
setm eden, var mıdır. Dediler, evet vardır. Buyurdu ki: Isitin,
ben sehâdet ederim ki, bu kulagım ile isitdim; Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden, buyurdu ki: (Her
– 311 –
kim Alîye seb’ eder, muhakkak bana seb’ ederler. Her kim bana
seb’ eder, muhakkak Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerine
seb’ eder. Her kim Allahü teâlâ hazretlerine seb’ eder, Allahü
teâlâ ve tekaddes anı yüz üzerine Cehenneme atar.)
14– Atıyye-tül Ufî der ki: Câbir bin Abdüllahın “radıyallahü
teâlâ anh” huzûruna geldik. Pîr olmus [ihtiyârlamıs] ve kasları
gözlerini örtmüs idi. Ona, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
muhabbetinden sorduk. Basını kaldırıp, söyle söyledi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
zemân-ı serîflerinde bir kimsenin münâfık oldugunu Alîye
bugz etmesi ve düsman tutması ile anlardık.
15– Sa’bî “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerini
gördü ve buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûrunda, makâm cihetinden en üstününe
ve yakınlık cihetinden en yakınına ve kana’at cihetiyle agniyâsına
[zenginine] bakarak mesrûr olmak isteyen, Alî bin Ebî Tâlib
hazretlerine “radıyallahü teâlâ anh” baksın.
16– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki,
yâ Resûlallah! Senden sonra halkın hayrlısı kimdir, dedim. Buyurdular
ki: (Ebû Bekr-i Sıddîkdır.) Dedim, ondan sonra, buyurdular
ki: (Ömerdir). Ondan sonra kimdir. Buyurdular ki:
(Osmândır.)
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi ki, (Yâ Resûlallah!
Alî hakkında hiçbir nesne söylemediniz.) Buyurdular
ki: (Yâ cânım kızım! Alî benim nefsim demekdir. Hiç kimse
gördün mü ki, kendini begensin veyâ kendi hakkında bir sey
söylesin!)
17– Zeynel’âbidîn Alî bin Hüseyn, ceddi Alî bin Ebî Tâlibden
rivâyet eder. Alî “kerremallahü vecheh” hazretleri buyurdu
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bana, ilmden bin bâb ta’lîm etdi. Her bâbdan da bin seklini
ta’lîm etdi [ögretdi].
18– Abdüllah el-Kindî rivâyet eder. Mu’âviye bin Ebî Süfyân
hac yapdı ve geldi. Cemâ’at ortasında oturdu. Abdüllah bin
Abbâs ve Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” haz-
– 312 –
retlerinin huzûrlarında Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” elini,
Abdüllah bin Abbâsın “radıyallahü teâlâ anhümâ” dizi üzerine
koyup, dedi ki, ben Senin amca oglundan hilâfete dahâ lâyıkım.
Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri buyurdu;
niçin. Dedi ki, ondan dolayı ki, ben o halîfenin amcazâdesiyim
ki, onu zulm ile katl etdiler. Ya’nî o Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Abdüllah dedi ki: O hilâfete
senden su sebeb ile dahâ lâyıkdır ki, Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin yakınlıgı senin amcazâden yakınlıgından ileridir.
Hazret-i Mu’âviye bunu isitdi ve susdu. Yüzünü Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine döndürdü.
Dedi ki: yâ Sa’d! Sen hakkı bâtıldan ayırmaz mısın! Bizim lehimize
veyâ aleyhimize olur musun. Sa’d dedi ki: Zulmet yeri
kapladıgı vakt, sabr edemem. Tâ âlem rûsen olsun, gideyim.
Hazret-i Mu’âviye dedi, vallahi ben Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okudum.
Onda bir sey bulmadım. Sa’d dedi: Sen bu sözü kabûl
eder misin. Ben Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden isitdim, Alî bin Ebî Tâlibe buyurdu ki: (Yâ Alî!
Sen hak ilesin. Hak senin iledir.) Hazret-i Mu’âviye dedi ki: Bir
kimse getir ki, bunu senin ile isitmis olsun. Sa’d dedi ki: Ümmü
Seleme isitmisdir. Râvî der ki; hazret-i Mu’âviye ve o cemâ’at
cümlesi kalkıp, Ümmü Selemenin “radıyallahü teâlâ anhâ” huzûrlarına
vardılar. Dediler ki: Yâ Ümmül mü’minîn! Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sizin rivâyetiniz
ile Sa’d bir hadîs-i serîf söyler. Ümmü Seleme dedi, ne söyler.
Der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
Alîye (Sen hak ilesin, hak senin iledir,) buyurmusdur.
Ümm-ü Seleme hazretleri, dogru söyler. Ben kendi evimde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim buyurdu. Hazret-i Mu’âviye yüzünü döndürüp, hazret-i
Sa’d ve sâir Eshâb-ı güzîn hazretlerine bakıp, onlardan özr dileyip,
eger ben bu hadîs-i serîfi önceden isitmis olaydım, dâimâ,
Alî bin Ebî Tâlibin hâdimi olurdum, buyurdu.
19– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
etdi. Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Ben ilmin terâzîsiyim. Alî o terâzînin kefeleridir.
Hazret-i Hasen ve Hüseyn ipleridir. Fâtıma alâkasıdır [kefelerin
asıldıgı demiridir] ve benden sonra imâmlar o terâzinin
– 313 –
amûdîdir [düsey demiridir]. O terâzî ile bizim dostlarımızın
amelini tartarlar.) Hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” efendimiz buyurdular ki: (Ben ilmin sehriyim.
Alî o sehrin kapısıdır. O kapının halkası Mu’âviyedir.)
20– Hazret-i Mu’âz bin Cebel “radıyallahü anh” rivâyet etmisdir.
Habîb-i Hudâ Resûl-i Müctebâ “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ
bir kavmi günâhlarından pâk eder, saçları temâmen dökülen
kimseler gibi ki, bu kavmin evveli Alî bin Ebî Tâlibdir.)
21– Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü vecheh” rivâyet
eder. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”
efendimiz buyurdular ki: Hazret-i Mûsâ bin Imrân “salavâtullahi
aleyhi ve alâ nebiyyinâ” Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
istedi ve dedi, yâ Rabbî! Benim kardesim Hârûn vefât
etdi. Sen onu afv et. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri vahy etdi
ki, yâ Mûsâ! Eger, önce ve sonra gelenlerin afvını benden isteseydin
kabûl ederdim. Hüseyn bin Alî bin Ebî Tâlibin kâtilini,
ya’nî Onu sehîd edeni afv etmiyecegim.
Yine hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” rivâyet eder.
Habîb-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Mûsâ bin Imrân “aleyhisselâm” Rabbinden istedi ki, Hüseyn
bin Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rûhunu ziyâret
etsin Onun ziyâretine yetmisbin melek ile geldi. Abdüllah
bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet eder. Resûl-i kâinât,
aleyhi efdalüssalevât hazretleri buyurdular ki: (Hak teâlâ
hazretleri benî Isrâîlden nebîlerine su’izanları ve bugzları sebebi
ile yagmuru men’ buyurdu. Bu ümmetden Alî bin Ebî Tâlibe
adâvet etdikleri için de yagmuru men’ eder.)
22– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Alî bin Ebî Tâlibin bu ümmet üzerine hakkı,
babanın oglu üzerine hakkı gibidir.)
23– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Hazret-i Alî ibni Ebî Tâlibin muhabbeti,
– 314 –
günâhları yir, mahv eder. Nasıl ki ates odunu yiyip mahv etdigi
gibi.)
24– Mu’az bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Alî bin Ebî Tâlibin sevgisi, bir hasenedir ki, ya’nî bir
tâ’atdır ki, hiç bir seyyie, ya’nî hiçbir ma’siyyet onunla zarar veremez.
Bugz ve adâveti bir seyyiedir ki, hiçbir hasene onunla
fâide veremez.) Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benim sırrımın sâhibi Alî bin Ebî Tâlibdir “radıyallahü
teâlâ anh”.)
25– Abdüllah bin Ca’fer “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benim, Alî aslımdır. Ve Ca’fer fer’imdir. Yâhud
Ca’fer aslımdır; Alî fer’imdir) “radıyallahü teâlâ anhümâ”.
26– Ümm-i Seleme “radıyallahü anhâ” rivâyet eder. Habîb-i
ekrem “aleyhissalâtü vesselâm” buyurdular ki, (Alî ve onun gürûhu
[fırkası] kıyâmet gününde necât buluculardır [kurtulanlardır].)
27– Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Peygamberimiz “aleyhissalâtü vesselâm” hazretleri buyurdu ki:
(Alî benim ilmimin kapısıdır. Âsikâre edicidir, bildirmem lâzım
gelen seyleri ümmetime açıklayıcıdır. Benden sonra, onu sevmek
îmândandır. Ona bugz etmek nifâkdandır. Ona nazar etmek
[bakmak] rahmetdendir. Onun muhabbeti ibâdetdir.)
28– Ümm-ü Seleme “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet eder.
Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki, (Kur’ân-ı azîm-üs-sân Alî iledir. Alî Kur’ân-ı azîmüs-
sân iledir.) Ya’nî hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” her zemân
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın hükmü ve emri iledir. Kur’ân-ı kerîm
de onun imâmı ve yol göstericisidir.
29– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Patlıcan yiyiniz ki, o bir agaçdır. Ben onu Cennet-ül
Me’vâda gördüm. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin vahdâniyyetine
ve Benim Peygamberligime ve Alînin velîligine se-
– 315 –
hâdet etdi. Her kim patlıcanı, zarar niyyeti ile yirse, zarar olur.
Eger sifâ niyyeti ile yirse, sifâ olur.)
30– Huzeyfe tebni Yemân “radıyallahü anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Eger halk, Alîye emîr-ül mü’minin ismi ne zemân verildigini
bilseler idi, Alînin fazîletini inkâr etmezlerdi. Hâlbuki
Âdem aleyhissalâtü vesselâm rûh ile beden arasında idi. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu ki: Ben sizin Rabbinizim,
Muhammed Nebînizdir. O zemân Alîye “radıyallahü teâlâ
anh” emîr-ül mü’minîn denildi.
31– Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Eger gökleri ve yerleri terâzînin bir kefesine koysalar,
Alînin îmânını diger kefesine koysalar, Alînin îmânı agır
gelir.)
32– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Eger cümle halk Alî bin Ebî Tâlibin muhabbeti
üzerine birlesseler idi, Allahü teâlâ ve tekaddes Cehennemi
yaratmazdı.)
33– (Eger Alî yaratılmasa idi, dünyâda Fâtımaya münâsib
kimse bulunmaz idi) buyuruldu.
34– Mu’âviye bin Hîdet “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Kalbinde Alî bin Ebî Tâlibin bugzu oldugu hâlde
ölen kimse, ister yehûdî olsun, ister nasârâ olsun, fark etmez.)
35– Mu’âz bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Alînin “radıyallahü anh” yüzüne nazar etmek
[bakmak] ibâdetdir.)
36– Ebû Berze-tel Eslemî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ bana husûsî bir ahd
verdi. Bana nice kerre buyurdu ki, bu husûsî ahdimi kabûl et-
– 316 –
din mi. Ben dedim, evet yâ Rabbî bu ahdi kabûl etdim.) Ebû
Berze-i Eslemî der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, (Dedim, yâ Rabbel’âlemîn! Bu ahdini ki benim
ile etdin. Ve ben o ahdi senden kabûl etdim. Bana söyle o
ahd nedir. Allahü Sübhânehü ve teâlâ bana vâsıtasız olarak buyurdu
ki, o ahd odur ki, sen bilesin, benden cümle halka diyesin
ki, Alî hidâyeti göstericidir, dogru yolun isâretidir. Mutî’lerin
ve muvahhidlerin gözlerinin nûrudur. Müslimân ve mü’minlerin
serverleridir. Ben bütün kullarıma benim birligimi ve tevhîdimi
lâzım kılmısım. Bütün ümmetine senin risâletini tasdîk
etmelerini lâzım kılmısım. Bütün mü’minlere Alînin muhabbetini
ve meveddetini [sevmegi] lâzım kılmısım. Her kim Alîyi
dost tutar, Allahü teâlâyı [beni] ve Muhammedi [seni] dost tutmus
olur. Muhakkak ki o kimse hakîkî dost olur. Alîyi sevmiyen
de hakîkî düsmân olur.)
(Isâret): Zühd ve vefâ ehli Alîdir. Sıdk ve safâ ehli Alîdir. Cömert
ve sehâ ehli Alîdir. Rıfk ve rızâ ehli Alîdir. Mahrem-i ravda-
i asfiyâ Alîdir. Mefhâr-ı fadl-ı a’lâ Alîdir. Mahrem-i fadl-ı
nu’mâ Alîdir. Kendi zemân-ı serîfinde Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin mahlûkunun kıdvesidir. Semere-i secere-i dîn-i
Hudâ-i teâlâ Alîdir. Müstevcibül fedâil ve tefâdul ve meâsir Alîdir.
Alî Mürtedâ “kerremallahü teâlâ vecheh” hazretlerinin mubârek
gönlü, kâfirler ve mülhidler ve hâricîler üzerine, Cehennem
Mâlikinin Cehennem ehli üzerine gönlünden siddetli katı
idi. Mubârek gönlü, dervisler ve yetîmler ve Cennet ehli üzerine,
Cennet Rıdvânının gönlünden dahâ yumusak idi. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri behâdırlıkda, aslancasına mertlikde, kâfirlere
ve mülhidlere çok siddetli zehrden acı idi. Civânmertlikde,
dervislere bal ve sekerden tatlı idi. Her vakt ki, hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” hâmiyyet (iyilik severlik) ve siyâsete gideydi,
Cehennemin sam yeli ve zakkûmu piser ve ölürdü. Her
vakt ki sefkat ve kerâmetde gideydi, Cennetin Na’îm nesimi piser
ve ölürdü. Her vakt ki Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” Zülfikârı
elinde tutar idi, kâfirlerin ve mülhidlerin ve ehl-i hevâların
cânları tenlerinde muzdarib olurdu. Her vakt ki akçe keselerini
eline alıp, açdıgı zemân, fakîrlerin ve yetîmlerin cânları tenlerinde
sâkin olurdu.
Yirmialtıncı Menâkıb: Rüknül-islâm Ahmed Cürcânî “rahi-
– 317 –
mehullahü teâlâ” rivâyet eder. Yüzden fazla Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin rivâyeti ile isitdim
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Alînin bir kerre Amr bin Abdûdün karsısına çıkması, ümmetimin
kıyâmete dek ibâdetinden hayrlıdır.) Amr bin Abdûd
arabî idi, Kureysî idi. Mudar bin Nizâr evlâdından idi. Fekat Âd
kavminin kuvvetinde idi. Ömründe hiçbir cengden yenilerek
dönmemis idi. Yalnız Bedr cenginde yaralanıp düsmüs idi. Yarası
iyi oldu. Tekrâr Hendek cengine geldi. Onun gelmesinden
müslimânlara korku hâsıl oldu. O vâkı’ada yirmibir gün ok ve
kılınç ile ve mızrak ile ve tas ile ceng oldu. Yirmiikinci gününde
ceng ve cidâl iyice siddetlendi. Amr bin Abdûd, Hendek kenârına
gelip, meydâna er istedi. Müslimânlardan karsılık veren olmadı.
Bir dahâ istedi. Kimse varmadı. Yedi kerre da’vet etdi.
Yedincide, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini çagırdı
ve huzûrlarına oturtdu. Buyurdu ki, (Yâ Alî! Benim atıma
bin. Zülfikârı al. Amr bin Abdûdün önüne mertçe var. Onun
uzun boylu olusundan ve heybetinden üzülüp, endîse etme ki,
ben Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerinden, düâ
ederim ki, sana nusret edip ve senin elin ile müslimânlardan serîri
def’ eder.) Alî “radıyallahü teâlâ anh” düldüle binip, Zülfikârı
kusandı. O aslan ki, avını gözleyip, gider gibi, Amr bin Abdûdün
önüne vardı. Birbirini gördüler. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdu ki: Yâ Amr, isitdim ki, sen Kâ’be karsısında
ahd etmissin ki, Kureysden bir kimse senden iki hâcet istedikde,
o isteklerden birini yerine getirecekmissin. Evet yâ Alî.
Ben bu ahdi etdim. Hazret-i Alî buyurdu: Yâ Amr! Simdi sen
bilirsin ki, ben Kureysdenim. Senden iki hâcet isterim. Eger ikisini
de kabûl etmez isen, bâri birisini kabûl et! Evvelâ senden isterim
ki, bu sâatde, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin vahdâniyyetini
ve Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin risâletini ikrâr edesin. Dedi ki; Bunu kabûl etmem.
Baska ne istersin. Buyurdu ki: Onu isterim ki, bu sâatde,
bu iki kuvveti birbirine koyasın, sen Mekke-i Mükerremeye dönesin.
Bunu kabûl etdim. Ammâ, Ebû Bekr ve Ömer ve Osmânın
baslarını keserim. Hazret-i Alî “radıyallahü anh” buyurdu
ki, Ey sefîh! Benim basımı kesmeyince onların basını nasıl kesersin.
Ey Alî, sen gençsin. Henüz dünyâyı görmemissin. Iste-
– 318 –
mem ki, senin basını keseyim. Hazret-i Murtedâ buyurdu ki:
Ben isterim ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin tevfîki
ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
düâsı ile senin basını keseyim. Bu sözden Amr harâretlendi.
Hemen atından inip, atını bırakdı. Hazret-i Alîye dogru yürüdü.
Hazret-i Alî de “kerremallahü vecheh” atından inip, yaya oldu.
Birbirine hamle edip, dolasdılar. Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, fırsatı bulup ceng arasında Zülfikârı ile bir darbe vurup,
uylugunu dibinden ayırıp, düsürdü. Hazret-i Alî, Amrın
bacagını teninden ayırıp, yüzünü ondan döndürüp, uzaklasırken,
Amr, kendi kesilmis bacagını eline alıp, hazret-i Alînin ardınca
atdı. Öyle bir atdı ki, eger hazret-i Alî, onun önünden sapmasa
idi, o ayak parçası ile helâk olurdu. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” tekrâr dönüp, Amr bin Abdüdün basını kesdi.
O sırada Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz
hazretleri tekbîr alıp, buyurdu ki; (Alînin Amr bin Abdûd
ile bir kerre karsılasması, ümmetimin kıyâmete kadar olan ibâdetlerinden
hayrlıdır.)
Yirmiyedinci Menâkıb: Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, hazret-i Alîye
“radıyallahü teâlâ anh” vasıyyetleri beyânındadır.
1– Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Sana bes yüz koyun vermemi mi, yoksa dînin
ve dünyân kurtulusuna sebeb olacak bes kelime ta’lîm etmemi
mi sevgili tutarsın!) Ben dedim; kelimeleri isterim. Bir düâ ögretdiler.
(Allahım! Benim günâhımı afv eyle! Hulkumü genis
eyle! Kesbimi [kazancımı] temiz kıl. Bana nasîb etdigin sey’e
kana’at edici eyle. Begenmedigin seye nefsimi meyl etdirme.)
Sonra Resûlullah buyurdu ki: (Yâ Alî! Sonu üzüntü ve aglamak
olmıyan hiçbir sevinç ve nes’e yokdur.)
2– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eyler ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular:
(Yâ Alî! Sen Kâ’be menzilesindesin! Bütün herkes Kâ’beye
varır. Kâ’be hiçbir yere varmaz. Eger bir kavm sana gelip, bu
hilâfet emrini sana teslîm ederlerse, onlardan kabûl eyle! Eger
gelmezler ise, sen onlara varma.)
– 319 –
3– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eyledi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Yâ Alî! Sen ehl-i Cennetsin. Yakın zemânda bir
kavm gelir ki, onların lakabları olur. Onlara râfizî derler. Eger
sen onlara yetisirsen onları öldür ki, müsriklerdir. Ne Cum’a bilirler,
ne cemâ’at bilirler! Ebû Bekr ve Ömeri seb’ ederler [kötülerler].)
4– Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Yâ Alî! Süâl etdim Allahü teâlâ hazretlerinden
ki, seni hilâfetde öne alsın. Üç kerre istedim. Allahü teâlâ
ve tekaddes kabûl etmedi. Ebû Bekri öne aldı.)
5– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Fâtımayı sana tezvîc etdi. Ve ona yeri sıdâk [yeryüzünü
mehr] kıldı. Her kim yeryüzünde sana bugz edici oldugu hâlde
yürürse, bu yürümesi harâmdır.)
6– Ammâr bin Yâser “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki:
(Yâ Alî! Allahü teâlâ hazretleri seni bir zînet ile zînetlendirdi
ki, dünyâyı terk etmek olan ve kendisine sevgili olan zühd ile zînetledi.
Öyle takdîr etdi ki dünyâdan birseye nâil olmıyasın!)
7– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî!
Yalnız Rabbinden ümîd edici ol! Günâhından baska birseyden
korkma! Birsey sorduklarında bilmez isen, Allahü teâlâ bilir
demekden ar etme.)
8– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Cimri ve bahîl olma. Yüzünü güler tutasın [güleryüzlü
olasın]. Kerîm ve ikrâm edici olasın ki, mü’min yumusak
yüzlü ve cömert olur. Münâfık kaba ve cimri olur. Benim
ümmetimin cömertlerinin günâhları, günesde buzun eridigi gibi
erir.)
9– Ebû Mûsâ “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Re-
– 320 –
sûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Ben kendim için râzı oldugum seylere, senin
için de râzı olurum. Kendim için kerîh gördügüm nesneyi, senin
için de kerîh görürüm. Kur’ân-ı azîm-üs-sânı cünüb oldugun
hâlde okuma. Rükû’ ve secdede Kur’ân-ı kerîmi okumıyasın.
Saçlarını basın üstünde topladıgın hâlde nemâz kılmıyasın.)
10– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Gayretli ol ki, Allahü teâlâ gayretli olanı sever. Sahî
[cömert] ol ki, Allahü teâlâ sahî [cömert] olanı sever. Cesâretli
ol ki, Allahü teâlâ ve tekaddes secâ’ati sever. Eger bir kimse
senden bir hâcet istese, onun hâcetini bitir. Eger o kimse o
hâcete lâyık degil ise, sen hâcet bitirmege lâyıksın!)
11– Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” hazretleri rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Insanlar, Allahü teâlâ hazretlerine yaklasıyoruz
diye çalısıp-kazandıkları zemân, sen akl kesb eyle, tâ onlara
sebkat edesin [onlardan ileri geçesin.] Allahü teâlâya dünyâda
ve âhıretde yaklasmak derece ve kıymetinin onlardan önde
olması için gayret edesin.)
12– Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Bas agrısı seni râhatsız edecek kadar olursa, iki elini
basın üzerine koyup, sûre-i Hasrın âhırini [sonunu] oku.
“Lev enzelnâ” âyet-i kerîmesinden sonuna kadar oku.)
13– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yâ Alî! Yalan söylemekden
sakın. Eger zan edersen ki, o yalan seni kurtarır, yalan söyleme.
Sana dogru söylemek lâzım olsun. O dogru seni helâk edecek
bile olsa, dogru söyle.)
14– Hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Bes kelime ki, Cebrâîl bana ta’lîm etmisdir.
Onları sana ta’lîm etmemi mi seversin. Yoksa emr edeyim sana
– 321 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:21
bes keçi versinler, bunu mu seversin!) Hazret-i Alî dedi, (Yâ
Resûlallah! Ben o bes kelimeyi severim.) Buyurdular ki: (Ey
mahlûklara rızk veren! Ey fakîrlere rahmet eden! Ey zor durumda
olanları kabûl eden! Ey mü’minlerin Velîsi! Ey rahmet
edenlerin en rahîmi! Bana rahmet et, acı.)
15– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî!
Persembe gününde bıyıgını kırk ve tırnagını kes. Koltugunu
yol, kasıgını tras eyle. Cum’a günü temiz elbise giy! Güzel koku
isti’mâl eyle [sürün, kullan].)
16– Nizâmüddîn Abdül’vâhid ibni el Fadl el-Fermâdî, ceddi
Ebül Kâsım Gürgânîden isnâd ile, o da Mûsâ Kâzım bin Ca’fer
Sâdık bin Muhammed Bâkır bin Alî Zeynel’âbidîn bin Hüseyn
bin Alî bin Ebî Tâlibden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Yâ Alî! Mercimek
yemegine devâm et ki, yetmis Nebî mercimek yidiler ve
ona bereket ile düâ etdiler. Sonuncuları Îsâ bin Meryemdir “alâ
Nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”.)
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin sânlarını anlatan haberler hakkındadır.
1– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Beni mi’râca çıkardıkları o gece gördüm. Arsın ayagında
yazılmıs, ben birim, benden baska ilâh yokdur. Adn Cennetini
ben yaratdım. Yaratdıklarımdan Resûlüm Muhammedi
seçdim. Onu Alî ile kuvvetlendirip, yardım etdim.)
2– Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Kıyâmet günü olunca; Arsın sagında benim için kırmızı
yâkutdan bir kubbe kurarlar. Arsın solunda Ibrâhîm halîlullah
için yâkutdan bir kubbe kurarlar. Bir kubbe de Alî için benim
ile Ibrâhîm arasında beyâz inciden kurarlar. Siz iki Halîlin arasında
olan Habîbi ne zan ediyorsunuz.)
3– Bilâl-i Habesî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, mubârek yüzü
– 322 –
bedr olan aydan nûrlu oldugu hâlde bizim üzerimize çıkageldi.
Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” karsılayıp, dedi
ki, babam ve anam sana fedâ olsun; yâ Resûlallah, bu ne nûrdur.
Buyurdular ki: (Rabbimden azze ve celle müjde geldi, kardesim
ve amcamoglu ve kızımın zevci Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hakkında ki, Allahü tebâreke ve teâlâ o vakt ki, Fâtımayı
Alîye tezvîc eyledi. Cennet hâzini Rıdvâna emr eyledi ki, Tûbâ
agacını sallaya. Rıdvân da salladı. Tûbâ agacından, bizim
dostlarımızın adedince hüccetler saçıldı. Allahü teâlâ ve tekaddes
nûrdan melekler yaratdı. Her melege o hüccetlerden bir
hüccet verdi. O hüccetlerde yazılmısdır ki, Mustafânın ve ehl-i
beytinin muhib ve muhlîsleri Cehennemden azâd olmusdur.)
4– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet
etmisdir. Buyurdular ki, (Kıyâmet günü olunca, bütün Peygamberleri
“alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” bir yere toplarlar.
Bir nidâ edici ars altından nidâ eder, yâ Enbiyâ cemâ’ati.
Sizi sevenleriniz ile iftihâr edin. Ben Cihâr-ı yârim ile iftihâr
ederim.)
5– (O kimseler ki, îmân getirdiler ve sâlih amel islediler. Yakın
zemânda Allahü rahmân onlara kendi dostlugunu, muhabbetini
verir.) âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, Abdüllah ibni Abbâs
“radıyallahü anhümâ” buyurdu ki; ya’nî Allahü teâlâ onları
dost tutar ve onları dost kılar ki, onları yer ve gök ehline sevdirir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki,
(Allahü Sübhânehü ve teâlâ bir kulunu severse, Cebrâîl aleyhisselâma
buyurur ki, filân kimseyi dost tutdum. Siz de dost tutun.
Cebrâîl ve melekler de dost tutarlar.) Onlardan yine bir nidâ
edici gökden nidâ eder ki, Allahü tebâreke ve teâlâ filân
kimseyi dost tutdu. Siz de ey yer ehli onu dost tutunuz. Hepsi
dost tutup, severler. Onun muhabbetini yer halkının da kalbine
salar. Bütün yer ehli de muhabbet ederler. Abdüllah ibni Abbâs
“radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurur ki, âyet-i kerîmede,
(vüdd) lafzından murâd, Alî bin Ebî Tâlibin “radıyallahü teâlâ
anh” muhabbetidir ki, onu mü’minlerin kalbinde tatlı etmisdir.
6– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” haber vermisdir.
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîfin-
– 323 –
de oturmusduk. Ensârdan, Ebû Ukayl demekle ma’rûf bir kisi
kalkıp, dedi ki: Yâ Resûlallah! Senden sonra nâsın hayrlısı kimdir.
Buyurdu ki: (Ebû Bekr-i Sıddîkdır). Ondan sonra kimdir.
Buyurdu ki: (Ömer-ül Fârûkdur). Ondan sonra kimdir, dedi.
Buyurdu ki: (Osmân bin Affândır). Ondan sonra kimdir, dedi.
Buyurdu ki: (Alî bin Ebî Tâlibdir). O dedi ki: Neden amcan oglu
Alîyi sonraya bırakdın, dördüncü etdin. Hâlbuki o senin kardesindir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: (Vay sana yâ Ebâ Ukayl. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri yüzyirmidörtbin (den ziyâde) Nebîyi halk etdi.
Insanlara gönderdi. Beni cümlesinin sonu kıldıgını bilmiyor
musun!) Ebû Ukayl dedi ki: (Evet yâ Resûlallah!). Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Benim Peygamberlerin
sonuncusu olmamın ne zararı oldu ki, halîfelerin dördüncüsü
olmasının Alîye de zararı olsun! Yâ Ebâ Ukayl! Muhakkak
Allahü teâlâ ve tekaddes bana; Âdem aleyhisselâmın
yaratıldıgı vaktden kıyâmete dek îmân getiren kimselerin sevâbını
bagısladı. Ebû Bekre de benim bâis oldugum vaktden [Peygamberligim
bildirildigi vaktden] kıyâmete kadar gelen ve Ebû
Bekri seven mü’minlerin sevâblarını bagısladı. Alî bin Ebî Tâlibe
de, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine Sarkdan garba
ibâdet edenlerin sevâbını bagısladı.)
7– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Biz kıyâmetde dört atlı [süvâri] oluruz ve halk aç ve susuz
ve çıplak olurlar. Ben kendi binegim [atım] Burak üzerinde
olurum. Sâlih Nebî “aleyhisselâm” Nâkatullah [devesi] üzerine
biner. Fâtıma benim asbâ adlı devem üzerine biner. Alî bin Ebî
Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” Cennet develerinden bir deve
üzerine biner ki, bâtını Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin
havfından ve zâhiri Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin rahmetinden
olur. Bası üzerine tâc koyarlar ki, sekiz rüknü olur.
Onun rûsenligi sekiz Cennetden olur. O kıyâmetde benim
önümde nidâ eder ki, (Lâ ilâhe illallah. Muhammedün Resûlullah).
Melekler önünden geçerken, bu bir mukarreb melekdir,
derler. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin cenâbından bir
nidâ gelir ki: Yâ Ehl-e mevkıf. [Ey mahser halkı.] Bu mukarreb
melek veyâ Peygamber degil, Alî bin Ebî Tâlibdir.) Ars önüne
– 324 –
gelir ve der ki: Yâ Rabbî; her kim beni sever, muhabbet eder,
senin zâtına muhabbet eder, sever. Sonra mahser meydânında
bir nidâ edici der ki, Ebû Bekr ve Ömerin sevenleri, sonra Alîye
tâbi’ olanlar nerededir. Bunlar Râbi’a ve Mudar kabîleleri
adedincedir.
8– Hazret-i Hasen bin Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” haber
verir ki, babam mescidden döndü [çıkdı]. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin yüzüne bakdı. Ebû Bekr de babamın
yüzüne bakdı. Dedi ki: Yâ Ebâ Bekr! Ne olmus bana ki,
sen bana böyle uzun nazar edersin. O buyurdu ki, evet ondan
dolayı nazar ederim [bakarım] ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdu ki, (Kıyâmet
günü, sırat üzerinden, Alî bin Ebî Tâlibin, eline buyruk vermedigi
kimseler geçemez!) Sonra babam da dedi ki: (Yâ Ebâ
Bekr! Sen bana müjde verdin. Ben de sana müjde vereyim mi.)
(Evet ver) dedi. Yâ Ebâ Bekr! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana kavminden gizlide [tenhâda]
vasıyyet buyurdular ki, (Yâ Alî! Kıyâmet günü sırat üzerinde,
Ebû Bekri ve Ömeri ve Osmân hazretlerini sâdık olarak sevmiyenlerin
eline sıratı geçmeleri için ruhsat verme “radıyallahü
teâlâ anhüm”.) Yâ Rabbî! Bizi bu dört halîfeyi sevenler ile hasr
et!
9– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Arafatda idi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” karsılarında idi. Buyurdu: (Yâ Alî! Bana yakın ol. Tenini
benim tenime degdir ki, beni ve seni halk etdiler bir agaçdan ki,
ben o agacın aslıyım. Sen fer’isin. Hasen ve Hüseyn o agacın
budaklarıdır [dallarıdır]. Her kim o agaçdan bir dala yapısırsa,
Allahü teâlâ hazretleri o kimseyi Cennete dâhil kılar. Yâ Alî!
Eger benim ümmetim sana bugz ederler ise, Allahü teâlâ ve tekaddes,
azâb meleklerine buyurur: Tâ onları burunları ve yüzleri
üstüne çeke çeke Cehenneme iletirler.)
10– Berâ’ bin Âzib “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile berâber
idik. Vedâ haccına geldik. Gadîr-i Hum dedikleri menzile konduk.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bana buyurdular ki, (Nidâ et ve söyle, Essalâh! Essalâh!) Es-
– 325 –
hâb-ı güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hepsi toplandılar.
Buyurdular: (Ben her mü’mine kendi nefsinden evlâ
degil miyim.) Dediler ki, (Evet, yâ Resûlallah!) Buyurdular ki,
(Benim ezvâcım [hanımlarım] mü’minlerin annesi degil midir.)
Dediler ki, (Evet, yâ Resûlallah!) Sonra Alî hazretlerinin elini
tutup, buyurdular ki, (Bu mevlâsıdır o kimsenin ki, ben onun
mevlâsıyım. Allahım, dost tut o kimseyi ki, bunu dost tutar.
[Bunu seveni sen de sev.] Düsman tut o kimseyi ki, bunu düsman
tutar [Bunu sevmiyeni sevme].)
11– Resûl aleyhisselâm buyurdular ki, (Kıyâmet günü ben
gelirim. Alî benim ile olur. Livâ-i hamdi elinde tutar. Onun üzerinde
iki parça olur. Biri sündüsden ve biri istebrakdan.) Bir
arâbî, huzûr-ı serîflerinde ayak üzerine kalkıp, dedi ki, babam
ve anam sana fedâ olsun, yâ Resûlallah! Hazret-i Alî kâdir olur
mu [gücü yeter mi] Livâ-i hamdi götürmege. Buyurdular ki,
(Niçin kâdir olmasın ki, ona üstün hasletler verilmisdir. Onun
sabrı benim gibidir. Hüsnü [güzelligi] hazret-i Yûsüf aleyhisselâmın
hüsnü gibidir. Kuvveti hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmın
kuvveti gibidir. Livâ-i hamd elinde olur. Bütün mahlûklar kıyâmet
günü benim livâm altında olur.)
12– Hayber gazâsından döndüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yâ Alî! Eger
insanlar yanlıs anlıyarak Îsâ aleyhisselâma söyledikleri gibi söylemiyeceklerini
bilseydim, senin hakkında çok sözler söylerdim.
O zemân insanlar ayagının tozunu bereketlenmek için alırlardı.
Abdest aldıgın su ile istisfâ ederlerdi. Lâkin sana kifâyet
eder ki, sen bana Hârûn aleyhisselâmın Mûsâ aleyhisselâma yakınlıgı
gibisin. Fekat bu kadar var ki, benden sonra Peygamber
gelmez. Seni, benim sünnetim üzerine sehîd ederler. Sen âhıretde
bendensin. Benim havzım üzerine halîfem olursun. O Cennet
libâsı ile libâslanan olursun. Benim ümmetimden evvel
Cennete girersin. Seni sevenler nûrdan minber üzerinde olurlar.
Ve yüzleri beyâz ve nûrlu olur. Onlara sefâ’at ederim. Yarın
benim komsum olurlar. Senin cemâ’atin benim cemâ’atimdir.
Senin sulhün benim sulhümdür. Senin sırrın benim sırrımdır.
Senin âsikârın benim âsikârımdır. Evlâdın benim evlâdımdır.)
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” sükr secdesi edip, dedi
ki, Allahü teâlâ hazretlerine hamd olsun ki, beni islâm ni’me-
– 326 –
ti ile ni’metlendirdi. Bana Kur’ân-ı azîm-üs-sânı ta’lîm eyledi.
Beni, mahlûkların en üstünü ve Peygamberlerin sonuncusu ve
efendisine, fadlı ile, keremi ile sevdirdi.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Ben, Ömer bin Hattâb ve Osmân-ı Zinnûreyn,
hazret-i Âisenin “radıyallahü teâlâ anhâ” evine Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ba’zı müskillerimizi
süâl edelim diye geldik. Hücre-i serîfenin kapısına erisdik. O sırada,
kapının önünde, bir ejderhâ durur idi. O zemâna kadar
öyle yaratılmıs bir ejderhâ görmemis idik. Korkduk, geri döndük.
Ben dedim ki, buna Alî ibni Tâlibden baskası mukâvemet
edemez. Zîrâ o heybetli, mertdir. Hemen hazret-i Ömer geriye
bakıp, dedi ki: yâ Ebâ Bekr; iste Alî bin Ebî Tâlib, geliyor. Ben
dedim, yâ Alî! Bu ejderhâyı görür müsün. Bizi hısmından geri
döndürdü. Hazret-i Alî ejderhâyı gördü. Yenini açdı. Isâret etdi
ki, gel yenime gir. Ejderhâ da tevâzu’ ile basını yere koyup,
gelip, yenine girdi. Alî de yenini kapatdı. Resûl-i kâinât aleyhi
efdal-i salevât hazretlerinin huzûr-i serîflerine vardık. Buyurdular:
(Yâ Ebâ Bekr. Alî ne yapdı). O sırada hazret-i Alî geldi.
(Yâ Ebel Hasen [Hasenin babası]. Nedir, yenindeki) buyurdu.
Dedi ki, yâ Resûlallah! Bir ejderhâdır ki, Ebû Bekr, Ömer ve
Osmâna karsı gelmis. Resûl-i kâinât efdalüt-tehıyyât hazretleri,
tebessüm edip, buyurdular. (Yâ Ebel Hasen! O ejderhâ degildir.
O bir melekdir ki, Allahü teâlâ hazretlerine bir sehvi sebebi
ile ejderhâ sûretine degisdirildi. Kapıda, seni görüp, sefâ’at
istemek için durmus idi. Ben Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden
sefâ’at dileyeyim ki, o melegi evvelki mertebesine getirsin.
Ne zemân ki, ben sefâ’at etdim. Allahü teâlâ ve tekaddes
benim sefâ’atimi kabûl etdi. Simdi, yenin agzını aç.) Hazret-i
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” yeninin agzını açdıgı
gibi, gördük, bir yesil kus çıkıp, uçdu. Sadaka Muhammed, sadaka
Muhammed, diye söylerdi.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü
vecheh” buyurdu ki, Resûl-i kâinât aleyhi efdalüttehıyyât
hazretlerinin huzûr-u serîflerine vardım. Mubârek ve münevver
yüzlerini nes’eli buldum. Selâm verdim, oturdum. Dedim; yâ
Resûlallah! Sizi sâd-ü hurrem [nes’eli] gördüm. Eger Allahü
teâlâ hazretlerinden sevindirici bir buyruk nâzil olmus ise haber
– 327 –
veriniz de, sizinle berâber sevinelim. Buyurdular ki: (Yâ Alî!
Cebrâîl aleyhisselâm bana haber verdi ki, Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri Cennet-i Adnı yaratdı. O Cennete kendi yed-i
ile kırmızı yâkutdan bir agaç dikdi. Ona kökünü yere geçir, dallarını
dısarı çıkar diye emr etdi. O agaç da köklerini yere geçirip,
dısarı yediyüzbin dal çıkardı. Her budak [dal] üzerinde yediyüzbin
kırmızı yâkutdan kasr [kösk], her kasrda yediyüzbin
oda, her odada bir kapu, her kapuda bir taht, her taht üzerinde
bin dösek ve dösegin kalınlıgı bin arsın, her taht üzerinde bir
hûrî, onun karsısında kırkbin kul [hizmetci] ve kırk bin câriye
ve her oda ta’âmdan ve serâbdan ve elvândan, o seyleri yaratdı
ki, ne gözler görmüs ve ne kulaklar isitmis ve ne bir beserin hâtırına
gelmis olsun.) Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Yâ Alî! Bunlar sana ve seni
ve evlâdını sevenleredir. Her kim sana bugz ederse, muhakkak
bana bugz etmisdir. Her kim bana bugz ederse, benim sefâ’atime
kavusamaz.)]]> Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 1. Bölüm

Dördüncü Halîfe emîr-ül mü’minîn Esedillahi Gâlib Alî ibni
Ebî Tâlibin “radıyallahü teâlâ anh” Menâkıbı hakkındadır:
Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ
anh”, ikrâm ve ihsân sâhibi dördüncü yârdır. Dindeki müskiller
onunla çözülmüsdür. Kardeslik mesnedinin seyyidi odur.
Fütüvvet sofrasını o kurmusdur. Neseb-i serîfleri Alî bin Ebî
Tâlib bin Abdülmüttalib, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin neseb-i tâhirlerine ikinci babada [atada]
birlesir ki, Abdülmüttalibdir. Neseb cihetinden bundan yakın
yokdur. Ammâ, fazîlet husûsu, tertîb-i hilâfet üzeredir. [Üstünlük
sırası, hilâfet sırasıdır.]
Birinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin
dogusları hakkındadır. Dogumları Mekke-i mükerremede
vâki’ olmusdur. [Hicretden yirmiüç sene evvel tevellüd etmisdir.]
Fil vak’asından otuz, Iskenderden dokuzyüzonbir sene
ve Pervîzin pâdisâhlıgından sekiz sene geçmis idi. Vâlidesi Fâtıma
hâtun binti Esed bin Hâsim, bir gece rü’yâda gördü ki, evi
nûr ile doldu. Kâ’benin etrâfında olan daglar Kâ’beye secde ediyorlardı.
Eline dört kılınç verdiler. Elinden düsüp dört yana dagıldılar.
Biri suya düsdü. Biri havâya uçup gitdi. Biri elinden düsüp
kırıldı. Biri elinde bir aslan olup, hem kaçar. Hem daglara
düser. Heybetinden bütün mahlûklar kaçarlar. Benî âdemden
bir kimse yanına yaklasamaz. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri o aslanın yanına varıp ve tutup, kendine
boyun egdirir. Aslan ona itâ’at eder. Mubârek ayaklarına yüzünü
ve gözünü sürüp, hizmet-i serîflerinden ayrılmaz. Bu rü’yâdan
dört ay geçmis idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Fâtıma hâtunun benzine bakıp, anladı. Dedi ki ey ana! Hâlin
nedir. Yüzünde bir degisiklik vardır. Dedi ki, ey ogul! Hâmileyim.
Himmet et, oglum olsun. Bana bagıslar isen, ben de sana
düâ ederim, dedi. Fâtıma hâtun, ey ogul, vallahi bu oglanı sana
nezr etdim. Senin olsun, dedi. Ebû Tâlib de kabûl edip, o da, ben
de sana bu oglanı nezr eyledim, ey ogul, dedi. Hemen Resûlul-
– 271 –
lah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri düâ edip, vücûda
gelen o oglan Alî Mürtedâ oldu. Çünki dokuz ay hâmilelik
temâm oldu. Dünyâ mülküne hazret-i Alînin nûru direk gibi göründü.
Râvî der ki; hazret-i Alî dogdugu zemân, Peygamber-i
Hüdâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” geldi. Mubârek parmagı
ile, mubârek agzının tükrügünden alıp, hazret-i Alînin agzına
koydu. O da o mubârek agız suyunu yutdu. Bu sebeble her sözü
hikmet oldu. Ilmi kemâlde oldu. Afv, kudret, se’âdet ve kerâmet
sâhibi oldu. Hem zafer ve nusretin sultânı oldu. Zühd, takvâ,
vera’, fadl, kerem ve bütün güzel huyları topladı. Kulagına
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri tekbîr
ve tehlîl okudu. Adını da Alî koydu. Dedi ki, Allahü teâlâ hazretleri
bunun adına Alî dedi. Annesi adına Haydar dedi. Zîrâ
rü’yâda onu aslan olmus gördü. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ayrıca Allahü teâlânın aslanı dedi ve hem
Aliyyül Mürtedâ budur, buyurdu. Mubârek elleri ile kendisi yıkadı.
Mubârek basından sarıgını çıkarıp, ikiye böldü. Bir bölügünü
basına bagladı. Bir bölügü ile bedeninin yasını sildi. Böylece
mü’minlerin baslarının tâcı oldu. Ona nasîb olan bu se’âdet,
eshâbdan kimseye nasîb olmamısdır.
Ba’zı rivâyetde söyle bildirilmisdir: Annesi Fâtıma hâmileliginin
son günlerinde, ziyâret niyyeti ile Beyt-i serîfe girer.
Beyt-i serîf içinde iken dogum sancıları baslar. Dısarı çıkmaga
kâdir olamayıp, Beyt içinde dogurur. Dogumu beyt içinde olur.
Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet ederler. Bir
gün Server-i âlem seyyid-i veled-i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri oturuyordu. Hazret-i Alî gelip, geçdi. Buyurdu
ki, yâ Âise! Bil ki Alî arabın seyyididir. Ben dedim ki, yâ
Resûlallah, sen degil misin? Buyurdu ki, Ben cümle insanların
seyyidiyim. Türk, tatar, hind, arab ve acem kavmlerinin seyyidiyim.
O arab kavminin seyyididir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” besigini sallar idi. Besiginden çıkarıp götürürdü.
Iletir ve gezdirirdi. Her ne vakt ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” gelse, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, derîn uykuda bile olsa duyardı [uyanırdı] ve besiginden
kollarını çıkarırdı. Ellerini hazret-i Resûlün boynuna sarar-
– 272 –
dı. O da hemen alıp, bagrına basardı. Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” annesi Fâtıma der ki: Dedim ki, ey cihânın bir dânesi! Müsâde
ediniz, bunu [çocugu] biz götürelim, bu isler [çocuga bakmak]
bizim isimizdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki, (Bu çocuk dogmadan evvel, bunu
bana vermediniz mi? Bu benimdir, siz karısmayınız!)
Râvî (rivâyet eden) der ki, bir gün Server-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Harem-i serîfe geldi. Aliyyül
Mürtedâ omuzunda idi. Insanlar [halk] oturup, pehlivânları
söyleyip, herbirinin erligini vasf ederlerdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” dönüp onlara buyurdu ki: (Bu omuzumdaki
oglan, bu söylediginiz erlerin hepsinden üstün pehlivân
olacakdır. Yeryüzünde buna benzer bir pehlivân olmıyacakdır.
Sizin saydıgınız erlerin çogunu bu öldürecekdir ve defterlerini
dürecekdir.) Beyt:
Dünyâ halkı toplansa bir yana,
Yalnızca bu kalırsa bir yana.
Aralarında ceng olursa,
O gâlib gelse gerekdir.
Allahü teâlâ onu gâlip kılar,
Bunun gibi bir süvâri gelmedi.
Onun gibi bir süvâri görmedi bu zemân,
Kılıncını bir ân sallasa.
Ceng ola ki, günde bin kisi katl eder.
Onlar dediler ki, yâ Muhammed-ül Emîn! Biz seni, akllı ve
sâdık, büyük kimse zan ederdik. Bu nasıl sözdür. Sen bir küçük
çocuk için böyle söyliyorsun. Sen ona nasıl güveniyorsun. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri se’âdetle buyurdular
ki: (Siz bunu unutmayınız. Nice yıllar sonra görürsünüz
bu oglanı!) Râvî der ki, üç yasına girdigi zemân, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile nemâz kıldı. Babası
Ebû Tâlib onu gördü. Birsey söylemedi. Annesi söyledi ki, görürmüsün
bu Alî, o Muhammed ile nemâz kılıyor. Kâ’beye karsı
secde ediyor. Bizim putlarımıza tapmaz. Ebû Tâlib dedi ki, yâ
Fâtıma! Biz onu Muhammede vermisiz. Her ne yaparsa hakdır.
– 273 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:18
Savâb olur [dogrudur]. Henüz ma’sûmdur. Muhammed hangi
dinde olursa, Alî de onun yoldası olsun, ayrılmasın. Birgün, Resûl-
i ekrem, Alî ile nemâz kılarken Ebû Tâlib at ile gidiyordu.
Alî, Resûlullahın sag yanında dururdu. Meger Ca’fer-i Tayyâr
“radıyallahü anh” hazretleri Ebû Tâlibin atının ardında idi. Dedi
ki, ey gözümün nûru, in sen de var, Muhammedin sol yanında
dur. Onlar ile sen de nemâz kıl. Devlet sâhibi kesf ve sır sâhibi
olasın. Ca’fer de inip, vardı ve sol yanına durdu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bakdı, gördü ki,
Ca’fer de geldi, yanına durdu. Gönlü sâd oldu. Nemâz kılıp, bitirdikden
sonra, buyurdu ki: (Yâ Ca’fer! Sana müjdeler olsun ki,
Hak Sübhânehü ve teâlâ sana iki kanat verir. Yer yüzünden tâ
Cennete kadar uçarsın. Menzilin Cennet, refîkin Hûrîayn olur.
Kavusmak istedigin Rabbilâlemîn olsun!)
Ba’zı rivâyetde, dogumları fil senesinden otuz sene geçdikde,
Harem-i Kâ’bede, Receb ayının onüçünde Cum’a günü vâki’
oldugu bildirilmisdir. Nakl edilir ki, Yemen diyârında Mirem
adında müttekî bir âbid vardı. Zâhidlerin zâhidi idi. Kalb-i
serîfleri mâsivâdan pâk idi. Yüzdoksan senelik ömrlerini ibâdet
kösesinde geçirip, mala mülke hiç bakmamıs, seccâdeden gayri
bir menzile ayak basmayıp, mihrâbdan baska yere dönmemis
idi. Bir gün münâcât etdi: Ilâhî! Harem-i muhteremin sâkinlerinden
ve Kâ’be-i muazzamanın büyüklerinden birinin dîdârı
[yüzünü görmek] ile müserref olmak, istiyorum. Riyâsız düâsı
kabûl oldu. Ebû Tâlib Mekke-i Mükerremenin serefli büyügü
ve Kâ’be-i muazzamanın en kerîm sâkini idi. Bir seferde iken
yolu o zâhid ve âbidin makâmına ugradı. Mirem Ebû Tâlibe gerekli
ta’zîm sartlarını yerine getirdikden ve durumunu sordukdan
sonra, Ebû Tâlib dedi ki: Mekke diyârında beni Hâsim kabîlesinden
Abdülmuttalib oglu Ebû Tâlibim. Zâhid bu haberden
çok sevinip, tekrâr ta’zîm edip, dedi ki: Elhamdülillah [Allahü
teâlâya hamd olsun], murâdım hâsıl oldu, düâm kabûl oldu
[eseri açıga çıkdı]. Ey Ebû Tâlib; geçmislerden bize söyle bildirilmisdir
ki, Abdülmuttalibin iki torunu olup, biri Abdüllahın
sülbünden zuhûra gelip, Peygamber olur. Biri Ebû Tâlibden zâhir
olup, se’âdet sâhibi olur. Peygamber otuz yasına geldikde
Alî dünyâya gelir. O Nebî ki, herkesin bekledigi Peygamberdir.
Henüz açıga çıkmamısdır ya’nî’ gelmemisdir. Ebû Tâlib dedi ki:
– 274 –
Ey seyh! Nebî dünyâya gelip, henüz yirmidokuz yasındadır. Mîrem
dedi ki: Yâ Ebâ Tâlib! Mekkeye döndükde, o ma’bûdün
dergâhının yakını olana benden selâm götür. Arz et ki, Mîrem
sehâdet eder ki, benzeri, ortagı olmıyan Allahü teâlâ vardır ve
Sen onun Peygamberisin. Ey Ebû Tâlib! Senden mütevellid
olan azîze de selâm götür. Ebû Tâlib [karsılarında] bir kurumus
nâr agacı görüp, imtihân yolu ile dedi ki: Ey Seyh, isterim ki, bu
agaçda meyve ve yaprak olsun. Senin sâdık olduguna delîl olsun.
Seyh, Hakkın dergâhına ilticâ ve tedarru edip, dedi ki: Ilâhî!
Nebî ve Velî hurmeti için, sıfatlarını beyân edip, geleceklerini
söyledim. Beni mahcûb etme. Derhâl kuru agaçdan yapraklar
ve iki dâne nâr meydâna geldi. Seyh o nârların birini Ebû
Tâlibe verdi. Ebû Tâlib, parçalayıp, iki dânesini yidi. Rivâyet
edilir ki, o dâneler nutfeye sirâyet edip, Alîyyül Mürtedânın vücûdunun
baslangıcı oldu. Degerli bir süs tası gibi o eserden vücûd
buldu. Ebû Tâlib, verilen müjdelere çok sevindi. Geri dönüp,
Mekke-i Mükerremeye geldi. Sülbünden o nutfe Fâtıma
binti Esedin bâtınına intikâl edip, hâmile oldu. Fâtıma binti
Esedden nakl edilir: Ben Kâ’be-i serîfi tavâf ediyordum. Dogum
alâmetleri belirdi. Hazret-i Habîb-i Ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri beni görüp, firâsetle, durumumu
anlayıp, buyurdu ki: Ey vâlide, tavâfını temâm etdin mi. Hâyır
dedim. Buyurdu: Tavâfı temâm et. Eger zor durumda kalırsan,
harem-i Kâ’beye gir.
(Kitâb-ı Siyer-i Mustafâ)dan nakl etmislerdir. Fâtıma binti
Esed, Kâ’beyi tavâf ediyordu. Abbâs bin Abdülmuttalib ve bütün
Benî Hâsim onun ardınca tavâf ile mesgûl idi. Dogum alâmetleri
belirdi. Dısarı çıkmaga mecâli kalmayıp, dedi ki, yâ
Rabbî! Bana dogumu kolay kıl. O hâlde iken, evin dıvârı yarılıp,
Fâtıma gözden gayb oldu. Rivâyet eden diyor ki, ben Hâne-
i Kâ’beye girip ahvâlini anlamak istedim. Müyesser olmadı.
Üç gün gâib oldu. Dördüncü gün, Haremden çıkdı. Elinde Alî
ibni Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” vardı. Fâtıma binti Esed
Harem-i Kâ’beden hazret-i Alîyi evine götürüp, âdet üzerine
besigi bagladı. Ebû Tâlib gelip, istedi ki, mubârek yüzünü görsün.
Örtüsüne el uzatdıgında, hazret-i Alî eli ile, Ebû Tâlibin
eline ma’nî olup ve yüzüne el uzatıp, çehresine vurdu. Yüzünü
tahrîs etdi. Vâlidesi de gelip, emzirmek istedikde, ma’nî olup,
– 275 –
onun da, yüzünü tırmaladı. Ebû Tâlib, hayret edip, dedi ki, ey
Fâtıma! Buna ne ism koyalım! Fâtıma dedi ki, ey Ebû Tâlib!
Bu çocugun pençesinde Esed [aslan] salâbeti var! Esed [aslan]
demek münâsibdir. Ebû Tâlib dedi ki, benim niyyetim budur
ki, Zeyd ismi ile adlandıralım. Lâkin Fahr-i âlem seyyid-i veled-
i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onun
dogum haberini aldıkda, ferâhnak [sevinçli, sâd] olup, Ebû Tâlibin
evine geldi. Sordu ki, bu çocugun ismini ne koydunuz.
Herkes ihtiyâr etdigini beyân etdikde, hazret-i Habîb-i Ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmuslar ki,
(benim niyyetim, Alî koymakdır. Âli himmet [yüksek arzûlu,
himmetli] olsun!) Fâtıma dedi ki, bu ismi ben gâibden isitmisdim.
Bir rivâyet de odur ki, vâlidesi [annesi] isminde nizâ edip,
istihâre yolu ile Kâ’beye yönelip, Rabbine niyâzda bulunup,
(Yâ Rabbî! Harem-i serîfinde ikrâm eyledigin oglum için tarafından
ism niyâz ederim!) dedi. Bu niyâz esnâsında Kâ’benin
damından bir ses geldi ki, (ism-i serîfini Alî koyun!). Mubârek
ismini Alî koydular. Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri besik yanına varmak istedi. Fâtıma dedi
ki, ey Muhammed-ül emîn! Sakın onun yanına gitmeyiniz ki,
bu oglanın aslan gibi saldırıcı pençeleri var. Hazretinize bir
edebsizlik yapabilir. Habîb-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Ey Fâtıma!
Alî bize karsı edebe riâyet eder!) Yanına varıp, Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” derin uykuda iken, güzel gören
gözlerini açıp, Resûlullahın mubârek yüzüne bakdı. Hâl lisânı
ile bu rübâiyi terennüm ediyordu. Nazm:
Sükr müserref oldum, devlet-i dîdârına,
Kan dolu gözlerimi açdım, gül ruhsârına.
Kat’etdigim yokluk konakları zâyi’ olmadı,
Vâsıl oldum, simdi senin günes suâlarına!
Se’âdet sâhibi hazret-i Fahr-i Enbiyâ “salevâtullahi alâ nebiyyinâ
ve aleyhim ecma’în” besiginden kucagına aldı. Bir zemân
mubârek dilini gül yapragı gibi [Alî “radıyallahü teâlâ
anh”ın] gonca dihenine [mubârek agzına] koyup, serçesme-i
esrâr [esrâr çesmesinin kaynagı] olan [nitekim Vennecmi sûresindeki
âyet-i kerîmede (O, bos söz söylemez) buyruldu ki,]
mubârek agzının suyunu emzirdi. [Mubârek dilini agzına koy-
– 276 –
du. Agızdan agıza emzirdi.]
Rivâyet edilir ki, hazret-i Mürtezânın “radıyallahü teâlâ
anh” babası Ebû Tâlibin dokunmasına ma’nî olmasının sebebi,
önce kendisine Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dokunmasını istemesi idi. Annesini emmesinden imtinâ etmesinin
maksadı bu idi ki, önce Resûlulahın mubârek agız suyundan
emmekdi. Kıt’a:
Katre katre ma’rifet serbetini,
O deryâdan iktisâb etdi.
Feyz-i Hak o hilâli etmege Bedr,
Kâbil-i nûr-ı âfitâb etdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bir legen hâzırlayıp,
hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” yıkanmasına
bizzat mesgûl oldular. Sag tarafını yıkayınca çocuk sol tarafa
dönerdi. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bu hâli görünce, aglamaga baslardı. Fâtıma dedi ki, ey ogul, aglamanızın
sebebi nedir? Buyurdu ki, (Ey Fâtıma! Bu çocugu
önce ben yıkadım. Bu çocuk beni ömrümün nihâyetinde [vefât
edince] yıkar. O zemân ben de sag tarafımdan sol tarafıma kendiligimden
dönerim!) Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” onun terbiye olmasında çok gayret sarf edip,
ilkbehâr bulutu gibi o goncaya kol-kanat gerdi. Mürtedâ bes yasına
girdikde, Hîcâz memleketinde az yagmur sebebi ile kıtlık
oldu. Gıdâ yoklugundan halk sıkıntıya düsdü. Ebû Tâlibin çoluk-
çocugu çok idi. Bir gün hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Abbâsa “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: Ey amcam, sen zenginsin! Ebû Tâlib amcam, fakîr ve çocukları
da çokdur. Münâsibdir ki, kıtlık geçinceye kadar herbirimiz
Ebû Tâlibin çocuklarına bakalım. Ona ma’îset husûsunda
yardım edelim. Berâber Ebû Tâlibin huzûruna gelip, durumu
söyledikde, Ebû Tâlib dedi ki, Ukayli benim ile bırakınız. Digerlerini
siz bilirsiniz! Hazret-i Abbâs, Ca’fer-i Tayyârı “radıyallahü
anhümâ” alıp, hazret-i Fâhr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Aliyyül Mürtedâyı “kerremallahü vecheh”
kabûl kılıp, hazret-i Alî Onun kefâletinde oldu. Hazret-i Cebrâîl
aleyhisselâm da’vete ruhsat müjdeci getirinceye kadar, yanında
kaldı. Hazret-i Ebû Bekrden sonra hazret-i Alî îmân ge-
– 277 –
tirdi. Sonra diger Sahâbe-i kirâm îmân getirdi “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”.
Ikinci Menâkıb: Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine nübüvvet Pazartesi günü bildirildi. Evvelâ
hazret-i Ebû Bekr îmâna geldi. Ikinci olarak Salı günü hazret-i
imâm-ı Alî “kerremallahü vecheh” îmâna geldi. Hazret-i Ebû
Bekrden “radıyallahü teâlâ anh” evvel kimse îmâna gelmemisdir.
Ikinci îmâna imâm-ı Alî “radıyallahü anh” gelmisdir. On
yasında idi. Ba’zıları yedi yasında idi dediler. Imâm-ı Alî “radıyallahü
anh” ömründe hiç puta tapmadı. Hak Sübhânehü ve
teâlâ onu puta tapmakdan sakladı. Hattâ bir rivâyetde Imâm
hazretleri buyurmuslar ki: Annemin karnında yatarken, kiliseye
varıp, puta tapmak istedikde, Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretlerinin inâyeti ile, annemin yüregi agrımaga baslayıp, o
kadar ızdırâp verdi ki, kiliseye varıp, puta tapmak istegini unutup,
kendi evine döndü. Imâm hazretleri, Sultân-ı kâinâtın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-u serîflerinde yetismisdir.
Imâm hazretlerinin yüksek sânları hakkında, üçyüz âyet-i kerîme
nâzil oldugunu, hazret-i Abbâs “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmisdir.
Üçüncü Menâkıb: Hazret-i imâm-ı Alînin “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” birkaç adı var idi. Bir ismi
Ebûl Hasen, bir ismi Ebûl Hüseyn ve biri Haydar [aslan] ve biri
Kerrâr [muhârebede düsmana tekrâr tekrâr hamle eden], biri
Emîr-ün nahl ve biri Ebû el Reyhâneyn ve biri Esedillah ve
biri Ebû Türâb [topragın babası]dır. Lâkin kendileri her zemân
buyururlar idi ki, bana Ebû Türâb adından sevgili ad yokdur.
Zîrâ onu Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” koymusdur.
Sebebi budur ki, bir gün Fâtıma-tüz Zehrâ ile imâm-ı
Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” küsüsdüler. Imâm-ı Alî huzûrsuz
olup, mescide varıp, kuru toprak üzerine yatdı. Fâtıma “radıyallahü
anhâ”, o hâl ile Server-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine varıp, dedi ki, devletlü ve izzetli sultânım,
babacagım! Yanlıslıkla hazret-i Alîyi küsdürdüm. Ammâ
bilirim ki, suç benimdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” se’âdetle ve izzetle kalkıp, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerini arayıp, mescidde buldu. Gördü ki, kuru toprak üzerinde
yatıyor. Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü
– 278 –
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Kalk yâ Alî, kalk
yâ Alî!). Hazret-i Alî gördü ki, çagıran Fahr-i âlemdir. Ayak
üzerine kalkdı. Sultân-ı kâinât gördü ki, imâm-ı Alînin yüzüne
toprak yapısmıs. Bizzat mubârek elleri ile topragı yüzünden silkip,
(Kalk yâ Ebâ Türâb) buyurdu. Onun için hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” her zemân, (Bana Ebû Türâbdan sevgili ism
yokdur) buyururlardı. Lâkin (Sevâhid-ün nübüvve)de söyle yazılıdır.
Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Fâtıma-tüz-zehrânın “radıyallahü anhâ” evine gelip,
hazret-i Alîyi “radıyallahü anh” göremeyip, nerede oldugunu
sordu. Hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâ dedi ki, yâ Resûlallah! Ba’zı
seylerden üzülüp, dısarıya çıkdı. Gâlibâ mescide gitdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, se’âdetle mescide
gelip, gördü ki, elbisesi latîf bedeninden düsüp, cism-i serîfi
toz-toprak ile bulasmıs. Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi
muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” o mubâregi temizleyip,
(Kalk yâ Ebâ Türâb) buyurdu.
Dördüncü Menâkıb: (Hazret-i Alî ile hazret-i Fâtımanın
“radıyallahü teâlâ anhümâ” evlenmeleri.) Nakl olunur ki, Server-
i Enbiyâ ve Resûl-i kibriyânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Hadîce-i kübrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinden
altı evlâd-ı kirâmları vücûda geldi. Ikisi erkek ve dördü kız.
Hadîce-i kübrâ, Fâtıma-i Zehrâyı “radıyallahü anhünne” küçük
yasda bırakıp, dâr-ı fenâdan dâr-ı bekâya göç etdi [vefât etdi].
Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri hazret-i Fâtımayı bülûg çagına kadar
kendi yanında bakıp, terbiye etdiler. Bir gün Fâtıma-tüz-zehrâ
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleri Resûl-i ekremin huzûr-u serîflerine
bir hizmet için geldiler. Hizmet edip döndükde, hazret-
i Fâtımaya, bakdılar ki, kemâle gelip, evlenme vaktine gelmisler.
Hemen hâtır-ı serîflerine geldi ki, Fâtımanın vâlidesi
hayâtda olsa idi, Fâtıma bülûga erdikde, onun çeyizini hâzırlardı.
Zîrâ Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hazret-i Fâtımaya muhabbeti çok fazla idi. Sebebi bu idi
ki, gâyet zâhide idi. Hem de vâlidesi olan Hadîce-i kübrâ “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretlerine benzerdi. Bu husûs mubârek
hâtırlarına gelince, derhâl hazret-i Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâm”
gelip, Allahü teâlâ hazretlerinin selâmını Habîbine getir-
– 279 –
di. Dedi ki; (Yâ Muhammed! Allahü teâlâ buyurur ki, Habîbim
hiç merâk etmesin ki, ben Fâtıma kulumun bütün ihtiyâclarını
ve elbiselerini Cennet libâslarından yapıp, yakında sâdık ve
muvahhid ve has kuluma veririm.) Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Cebrâîl aleyhisselâm hazretlerinden
bu kelâmı isitip, sükr secdesi yapdı. Sonra Cebrâîl aleyhisselâm
Allahü teâlânın huzûruna vardı ve geri döndü. Elinde bir
altın sini, üstünde altın bogça ile örtülmüs, bin Kerûbiyân melegi
iledir. Arkasından hazret-i Mikâîl aleyhisselâm elinde bir
altın sini, bir altın bogça örtülmüs ve ta’zîm için bin Kerûbiyân
melegi iledir. Onun ardınca hazret-i Isrâfîl aleyhisselâtü vesselâm,
elinde bir altın sini, bir altın bogça ile örtülmüs ve bin melek
iledir. Onun ardınca, hazret-i Azrâîl aleyhisselâm, bir altın
sini, bir altın bogça ile örtülmüs. Bin melek iledir. Bu melekler,
getirip sinileri Server-i kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûrlarına arz eylediler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bunları gördü. Buyurdu
ki, yâ kardesim Cebrâîl. Allahü teâlânın emr-i serîfi nedir. Bu
siniler ile ne emr ederler. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki:
Yâ Resûlallah! Allahü Sübhânehü ve teâlâ sana selâm eder ve
buyurur ki, ben Habîbimin kızı Fâtıma-i Zehrâyı Alîye verdim.
Ars-ı Uzmâda nikâh etdim. Hemen Habîbim de Eshâb arasında
nikâh eylesin. Sinilerin birinde Cennet libâsları [elbiseleri]
vardır. Fâtımaya giydirsin. Diger sinilerde Cennet yiyecekleri
vardır. Eshâbına ziyâfet versin. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bu müjdeyi isitdi. Tekrâr sükr
secdesi yapıp ve hazret-i Cebrâîl aleyhissalâtü vesselâma dedi
ki: Yâ kardesim Cebrâîl. Dilerim ki, nikâhın nasıl yapıldıgını
aynen açıklıyasın. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki, Yâ Resûlallah!
Allahü Sübhânehü ve teâlâ emr etdi ki, Cennet kapılarını açsınlar.
Cenneti süslesinler. Sonra Cehennem kapılarını kapatsınlar.
Yedi kat gökde ve yerde ne kadar Kerûbiyân, mukarrabîn
ve rûhâniyyân var ise Ars-ı azîmin zıllinde [gölgesinde] secere-
i Tûbâ [Tûbâ agacı altında] toplansınlar. Allahü teâlânın
emri yerine geldi. Allahü teâlâ yine emr etdi ki, melekler üzerine
tatlı bir rüzgâr esdi ki, vasfı anlatılamaz. O tatlı rüzgâr,
Cennet agaçlarının üzerine eser. Çünki, Cennet agaçlarının
yapraklarının birbirine dokunması ile hos bir sedâ hâsıl oldu ki,
dinliyenlerin aklları baslarından gitdi. Ondan sonra gönül kus-
– 280 –
larına emr eyledi ki nagmeye basladılar. Yâ Habîballah! Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri cemâlini arz buyurdu. Buyurdu
ki, yâ Cebrâîl, sen aslanım Alînin vekîli ol. Ben de Fâtımanın
vekîli olayım. Yâ Meleklerim siz de sâhid olunuz. Fâtımayı halâllige
Alîye verdim. Yâ Cebrâîl, sen de vekâletin hasebiyle Alî
için kabûl eyle. Orada nikâh oldu. Sana da emr olundu ki, burada
da Sahâbe-i güzîni “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
toplayıp, nikâh yapasın. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri bunu isitdi. Tekrâr sükr secdesi yapdı. Emr
eyledi ki, Sahâbe-i güzîn hazretlerini toplasınlar. Ondan sonra
hazret-i Cebrâîle dedi ki, yâ kardesim Cebrâîl! Kızım Fâtıma
benim hâtırımı kırmaz. Bu Cennet elbiselerini dünyâda giymege
degmez. Geriye Cennete götürünüz! Sahâbe-i kirâm toplandı.
Hazret-i Resûlün ve hazret-i Alînin vekîli kim olacak diye
bakdılar. Biraz durakladılar. Derhâl Cebrâîl aleyhisselâm gelip,
dedi ki, yâ Resûlallah! Allahü teâlâ sana selâm edip, emr
eyledi ki, hutbeyi hazret-i Alî okusun. Hazret-i Alî hutbeyi
okudu [kimse onun yerine vekîl olmadı. Kendisi bulundu].
Dörtyüz akçe ile nikâh eylediler. Müjdeyi, hazret-i Fâtımaya
“radıyallahü teâlâ anhâ” müjdelediler. Hazret-i Fâtıma râzı olmadı.
Hazret-i Cebrâîl tekrâr geldi. Yâ Resûlallah! Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri buyurdu ki; Fâtıma dörtyüz akçe ile
nikâha râzı olmaz ise dörtbin akçe olsun. Geri hazret-i Fâtımaya
söylediler. Yine râzı olmadı. Geri hazret-i Cebrâîl gelip,
dörtbin altın emr olundu. Hazret-i Fâtıma yine râzı olmadı. Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâ emr etdi ki, Sen bizzat, hazret-i Fâtıma
huzûruna varıp, murâdı ne ise süâl edesin. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazret-i Fâtımanın yanına varıp,
murâdını süâl buyurduklarında, hazret-i Fâtıma dedi ki: Yâ
Habîballah, murâdım budur ki, sen, mahser meydânında
mü’minlerin günâhkârlarından nicelerine sefâ’at edip, Cennete
koyarsın. Ben de onların hâtunlarına sefâ’at edip, Cennete koyayım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
çıkıp, hazret-i Fâtımanın murâd-ı serîflerini beyân buyurdu.
Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlânın huzûr-ı serîflerine varıp,
hazret-i Fâtımanın arzûsunu iletdi. Geri nüzûl edip [inip] dedi
ki, yâ Resûlallah! Allahü Sübhânehü ve teâlâ Fâtımanın murâdını
kabûl edip, o da rûz-i cezâda [mahser meydânında (kıyâmet
gününde)] sefâ’atcı olsun, diye buyurdu. Hazret-i Resûlul-
– 281 –
lah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Fâtımaya, murâdı
kabûl olup, sefî’a oldugunu [sefâ’at edecegini] kendisine
iletdi. Yâ Resûlallah! Hazretinizin sefâ’at edecegine huccet
[delîl] kelâm-ı kadîmde ve Fürkân-ı azîmde âyet-i kerîmelerdir.
Yâ bana kat’i hüccet [delîl] nedir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: Ey ciger gûsem;
cenâb-ı hazret-i Rabbil izzete murâdını arz edeyim. Göreyim
ne fermân olunur. Çıkıp, Cebrâîl aleyhisselâma Fâtımanın murâdını
beyân etdi. Cebrâîl aleyhisselâm Allahü teâlânın huzûruna
arz edip, hemen geri döndü. Elinde bir beyâz ipek getirdi.
Resûlullahın huzûrunda ak ipegi açıp, içinden bir kâgıd çıkardı.
(Yevm-i cezâda [kıyâmet gününde] mü’min hâtunların âsîlerine,
kulum Fâtımayı sefâ’atcı etdigime bu hucceti yanında
bulundursun.) Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” o kâgıdı geri harîre [ipege] sarıp, hazret-i Fâtımaya
getirdi. Hazret-i Fâtıma hucceti gördü. Kabûl edip, nikâha râzı
oldu. (Allahü teâlâ kalbdekileri bilir. Allahü teâlâ için, neden
böyledir diye sorulmaz.)
Rivâyetde gelmisdir ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Fâtımayı hazret-i Alîye “radıyallahü
teâlâ anh” verdigi zemân onsekiz akçe verdi. Bir gelinlik ve bir
de kaftan aldı. Hazret-i Fâtımaya giydirdigi zemân, Fahr-i âlem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” agladı. Hazret-i Fâtıma dedi
ki, se’âdetim ve izzetim babam, niçin aglarsın. Buyurdular ki,
(ciger gûsem, gözümün nûru kızım, onun için aglarım ki, kıyâmet
gününde, Allahü teâlânın huzûrunda bu onsekiz akçe ile
bu kaftanın hesâbını nasıl vereceksin.) Bunların hâli böyle
olunca, gör zemâne adamları kızlarının dertlerine düsüp, nice
bin, belki nice yük akçe çeyize sarf edenlerin âhıretde hâlleri
nasıl olur. Hâlimiz kederlidir. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri
inâyet ve hidâyet ile, Habîbi ve Ehl-i beyti hurmetine,
keremi, fadlı ve ihsânı ile afv ve magfiret buyursun.
Besinci Menâkıb: Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” orta
boylunun kısası idi. Genis gögüslü idi. Elâ gözlü idi. Mubârek
sakalı bütün eshâbdan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
çok idi. Mubârek karnı büyükce idi. Her ne zemân kâfirlerin
yüzlerine baksa, kalblerine korku düsüp, hazân yapragı gibi titrerlerdi.
Bu mubârek cüsse ile üç, dört ve bes gün, ba’zan da ye-
– 282 –
di, sekiz gün yemek yimezdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine süâl etdiler ki, hazret-i Alî yemek yimez,
hikmeti nedir. Buyurdular ki; (Hazret-i Alînin kuvvet-i
kudsiyyesi vardır. Açlıgı bilmez.) Umûmiyyetle gazâlarda nice
günler yemek yimez ve gazâ ile mesgûl olurdu. Açlık hâtır-ı serîflerine
gelmezdi. Kuvvet-i kudsiyyesi ile içi temâmen dolu idi.
Bir gazâ vâki’ olmamısdır ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” onda mevcûd olmasın. Bir kal’ayı almakda zorlanılsa veyâ
düsman galebe etse, Sultân-ı kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” sancagı hazret-i Alînin eline verip de buyururdu ki,
(Yâ Alî! Bu feth senindir. Var feth eyle! Seni Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine ısmarladım) diye gönderirdi. Feth ederdi.
Altıncı Menâkıb: Benî Necrân derler, hıristiyanlardan bir
kabîle var idi. Kalabalık bir kabîle idi. Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” bunlara her ne kadar nasîhatda bulundu
ise de, kimse râzı olmayıp, ıslâh olmadılar. Inâd ve taskınlıklarını
artdırdılar. Bir vechle bunlar îmâna gelmediler. Bunlar
hakkında ibtihâl (karsılıklı yemînlesme) âyet-i kerîmesi nâzil
oldu. Ibtihâl ile emr olundular. Sûre-i Âl-i imrânda, [61.ci
âyet-i kerîmede] meâlen buyurulmusdur: (Seninle mücâdele
edenlere [hıristiyanlara] de ki: Geliniz biz ve siz, ogullarımızı
[evlâdlarımızı], kadınlarımızı ve kendimizi çagıralım. Sonra ibtihâl
edelim. [Îsâ aleyhisselâm hakkında] kim yalan söylüyor
ise, Allahü teâlânın la’neti onun üzerine olsun diyelim!) (Tefsîr-
i Meâlim)de buyurmus ki, (......... ya’nî kim ki seninle, hazret-
i Îsâ aleyhisselâm hakkında mücâdele etse, sana, hazret-i
Îsâ aleyhisselâm, Allahü teâlânın kulu ve Resûlü oldugu hakkında
ilm geldikden sonra, denildi ki, ebnâünâdan murâd Fâtıma
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleridir. Enfüsenâdan murâd,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kendileridir ve hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”dir. Zîrâ,
arablarda, kisinin, amca oglu kisinin kendisinden sayılır.)
Nitekim Allahü teâlâ hazretleri buyurur: (........ murâd ihvâneküm
demekdir). Denildi ki, ibtihâl cümle ehli dîne umûmdur.
Ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ” buyurdular ki, ya’nî düâda
tadarru’ edelim. Ve Kelbî dedi ki, düâda ictihâd ve mübâlaga
edelim. Kesâî ve Ebû Ubeyde dediler ki, (lâin) ediselim [birbi-
– 283 –
rimize la’net edelim!]. Zîrâ ibtihâl telâundur. (La’netlesmekdir.)
La’netullah ma’nâsına derler. (Allahü teâlânın la’neti
onun üzerine olsun demekdir.) Bizden ve sizden hepimiz Allahın
la’netini yalancılar üzerine kılalım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu âyet-i kerîmeyi
Necrân kavmi üzerine okudu ve onları mübâheleye
da’vet etdi. Onlar refîklerimize [arkadaslarımıza] gidelim.
Emîrimizle müsâvere edelim. Sonra yarın gelelim dediler. Varıp
bir yere toplandılar. Reîslerine mubâhele hakkında ne düsündügünü
sordular. Ona, yâ Mesîhin kulu! Rey’ hakkında ne
düsünürsün, dediler. O dedi ki: Yâ Nasâra cemâ’ati. Muhakkak
siz biliniz ki, Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Peygamberdir. Vallahi la’net etmez. Bir kavm
Peygamber ile mübâheleye kalkısırsa, o kavmin büyügü, küçügü
muhakkak helâk olur. Hemen sâhibinizin yanına varınız.
Kavli üzerine ikâmet edip, va’d alınıp, kendi bildiginizden dönün.
Ertesi gün, hazret-i Alî ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine geldiler. Hâlbuki
Resûlullah hazretleri Hüseyni kucagına almıs, hazret-i Hasenin
elinden tutmus, hazret-i Fâtıma ardınca yürürdü “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, bunlara, (ben düâ edeyim, siz âmîn deyiniz,)
buyurdu. Nasâra kavminin reîsleri yanındaki hıristiyanlara dedi
ki, yâ nasâra cemâ’ati. Ben muhakkak öyle yüzler görüyorum
ki, eger Allahü teâlâ hazretlerinden, bir dagı yerinden kaldırmasını
isteseler, Allahü teâlâ hazretleri, o dagı onlar hürmetine
kaldırır. Sakın mübâhele etmeyiniz! Yoksa helâk olursunuz.
Kıyâmete kadar yeryüzünde nasrânî kalmaz. Sonra reîsleri,
Peygamberimize “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” dedi ki,
yâ Ebel Kâsım! Biz karâr verdik ki, seninle, mübâhele etmiyelim.
Senden ayrılalım. Sen dînin üzerine sâbit ol. Biz de dînimiz
üzerinde sâbit olalım. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Mübâheleden vaz geçdi iseniz müslimân
olunuz. Size lâzım olan sey, müslimânlara olur.) Onlar müslimân
olmak istemediler. (Kıtâle hâzır olun. Muhakkak sizinle
mukâtele ederiz) buyuruldu. Onlar dediler ki, biz seninle harb
edemeyiz. Lâkin seninle sulh olalım ki, bizimle mukâtele etmi-
– 284 –
yesiniz. Bizi korkutmıyasınız. Dînimizden döndürmiyesiniz. Biz
de sana her sene iki bin hulle verelim. Bin hulle Saferde, bin hulle
Recebde. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bu
kavl üzerine sulh etdi. Sonra buyurdular ki; (Nefsim yed-i kudretinde
olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, azâb Necran ehlinden
döndü. Eger mübâhele etseler idi, maymûna ve hınzıra dönerlerdi.
Bulundukları vâdi ates ile dolardı. Allahü teâlâ Necrânın
ve halkının kökünü kazırdı. Agaçlardaki kuslar bile canlı
kalmaz, bir sene geçmeden hepsi helâk olurlardı.) [(Se’âdet-i
Ebediyye) kitâbının 369.cu sahîfesine bakınız!]
Yedinci Menâkıb: Mîr Hüseyn Vâ’ız “rahimehullahü teâlâ”
(Mevâhib-i aliyye) adlı tefsîrinde, sûre-i Bekarada 274.cü âyet-i
kerîmenin tefsîrinde, beyân etmisdir. Bu âyet-i kerîmenin indirilis
sebebinde bildirilmisdir. Hazret-i Aliyyül Mürtedânın “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” dört dirhemi var idi.
Onun birisini âsikâre [açıkdan] tasadduk eyledi [sadaka verdi].
Birisini gizli tasadduk etdi. Birisini kara gecede, birisini de gündüz
tasadduk eyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu
âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. (Mallarını Allah yolunda, gecegündüz,
gizli-âsikâr olarak dagıtanların, Allahü teâlâ indinde
ecrleri çokdur ve hâzırdır. Onlar için gelecekde korku yokdur.
Geçmis için mahzûn olmaz, üzülmezler.) [Bekara sûresi 274.cü
âyet-i kerîme meâli.] Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” bu çesid
sadaka vermesine hangi seyin sebeb oldugunu sordu. Cevâb
verdi ki, bu dört sekl dısında sadaka verme yolu görmedim. Her
seklde sadaka verdim ki, bunlardan biri kabûl serefi bulup, digerleri
de Allahü teâlânın rızâsına erer.
Sekizinci Menâkıb: (Meâlim-üt-tenzîl)de sûre-i Secdede,
meâl-i serîfi, (Îmân eden [inanan] kimse, fâsık [inanmıyan] gibi
midir. Bunlar esit olmazlar) olan, onaltıncı âyet-i kerîmenin tefsîrinde,
Muhyissünne “rahimehullahü teâlâ” beyân buyurmuslar.
Bu âyet-i kerîme, Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh”
ve Velîd bin Ebî Mu’ayt hakkında nâzil olmusdur. Velîd bin
Ebî Mu’ayt, Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin ana
tarafından akrabâsıdır. Hazret-i Alî ile Velîd arasında çekisme
ve münâkasa oldu. Velîd hazret-i Alîye dedi ki; sen sus! Muhakkak
sen çocuksun. Ben lisân cihetinde senden dahâ açıgım.
– 285 –
Mızrak [ok] atmakda senden mâhirim. Kalb cihetinden senden
cesâretliyim. Harblerde, hasmet cihetinden dahâ gösterisliyim.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, sen sus! Muhakkak
sen fâsıksın. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bu âyet-i
kerîmeyi gönderdiler. (Onlar müsâvî degillerdir) buyurdular.
(Ikisi müsâvî degildir) buyurmadılar. Zîrâ bir mü’min ve bir fâsık
murâd etmediler. Belki bütün mü’minleri ve bütün fâsıkları
irâde buyurdular.
Dokuzuncu Menâkıb: (Meâlim-üt-tenzîl) tefsîrinde, imâm-ı
Begavî “rahimehullahü teâlâ” hazretleri (Hel etâ) [insan] sûresinde,
meâl-i serîfi (Onlar kendileri arzû etdikleri [içleri çekdigi
hâlde] yiyecegi, fakîrlere [yoksullara], öksüze ve esîre yidirirler)
olan sekizinci âyet-i kerîmenin tefsîrinde beyân buyurmusdur
ki, bu âyet-i kerîmenin nüzûl [inis] sebebinde ihtilâf etmislerdir.
Mücâhid ve Atâ, Ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerinden, hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
hakkında nâzil oldugunu rivâyet etmislerdir. Kıssasını kısaltarak
beyân etmisler. Lâkin diger tefsîrlerde ve menâkıbda su
seklde anlatılmısdır. Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hasta olmuslardı. Fahr-i âlem seyyid-i
veled-i âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Sahâbe-i kirâm
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri ile görmege
vardılar. Hazret-i Alî ve hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâya “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hitâb edip, buyurdular ki, (Bu ciger gûselerinize
bir nezr eyleyin [bir adak adayın]!) O iki Server ve Fıdda
adlı câriyeleri, Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu ikisine
[ya’nî Hasen ve Hüseyn “radıyallahü anhümâ” hazretlerine]
sıhhat verir ise, üçer gün oruc bize nezr olsun dediler. O iki
Cennet râyihâları sifâ buldu. Ancak evlerinde yinilecek birseyi
yok idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” varıp, bir yehûdîden
üç sa’ arpa borç aldı. Üçü de nezr etdikleri oruclara niyyet
etdiler. O ölçek arpanın bir ölçegini hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazretlerinin câriyesi ügütüp, bes adet ekmek
pisirdi. Kendileri bes kisi idiler. Iftâr vakti oldu. O bes çöregin
birini hazret-i Alînin önüne ve birini hazret-i Hasenin önüne
ve birini hazret-i Hüseynin önüne ve birini Fıdda câriyeye ve
birini de [hazret-i Fâtıma] kendi önüne koydu. Iftâr yapacaklardı.
Bir miskîn gelip, dedi ki: Yâ Ehl-i beyt-i Resûlallah! Mis-
– 286 –
kîn müslimânlardan bir miskînim. Bana yiyecek verin. Allahü
teâlâ hazretleri sizi Cennet ni’metleri ile ta’âmlandırsın. Ellerindeki
çörekleri ona sadaka verip, kendileri su ile iftâr etdiler.
Ertesi gün yine oruc tutdular. Câriye bir ölçek arpa dahâ ügütüp,
yine bes çörek pisirdi. Iftâr vaktinde, önlerine alıp, iftâr
edecekleri sırada, bir yetîm geldi. Besi de çörekleri ona verip,
o yetîmi sevindirip, kendileri su ile iftâr edip, uyudular. Ertesi
günü yine oruc tutdular. O kalan bir ölçek arpayı da, bes çörek
yapıp, önlerine aldılar. Iftâr edecekleri vakt, bir esîr gelip, dedi
ki, üç gündür açım. Beni baglayıp, yemek de vermediler. Allahü
teâlâ için bana acıyın, dedi. Besi de çöreklerini ona verip,
yine su ile iftâr etdiler. Ba’zı rivâyetde o esîr sirk ehlinden idi.
Bu rivâyet delîl olur ki, ehl-i sirkden de olsalar, esîrlere yiyecek
verilirse, sevâb olacagı anlasılmakdadır. (Meâlim-üt-tenzîl)de
böyle yazılıdır.
Rivâyet olunur ki, dördüncü gün sabâhladılar. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh”, hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseynin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” ellerinden tutup, Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
götürdüler. Hazret-i Habîb-i ekrem onları, açlıkdan kus
yavrusu gibi titrerler seklde gördüler. Alî “kerremallahü vecheh”
hazretlerine buyurdu ki, yâ Alî! Bizi üzüntüye gark etdin.
Kalkıp bunları aldı. Hazret-i Fâtımanın “radıyallahü teâlâ anhâ”
yanına vardı. Fâtımayı mihrâbında gördü ki, karnı arkasına
yapısmıs ve mubârek gözleri çukura gitmis. Üzüntüsü dahâ da
artdı. Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm nâzil oldu ve dedi ki; Yâ
Muhammed! Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri mubârek etsin.
Ehl-i beytin hakkında âyet-i kerîme gönderdi. (Hel etâ) sûresini
okudu. Rivâyet olundu ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” bunları bu hâlde görünce buyurdular ki:
(Yâ kızım Fâtıma! Baban üç gündür ta’âm yimemisdir.)
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” Medîneden dısarı gitdi.
Gördü ki, bir arab kuyudan su çekip, davarına su verir. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” araba dedi ki, yâ kisi, sana ücret ile su çekeyim
mi. O da hos [iyi] olur dedi. Her kovaya bir avuç hurmaya
ücret ile pazarlık etdiler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” su çekmege basladılar. Yeteri kadar çekip, son kovayı
çekdiklerinde, Allahü teâlânın hikmeti, kovanın ipi kopup, ko-
– 287 –
va kuyuya düsdü. Arab, Alînin “radıyallahü teâlâ anh” mubârek
yüzüne bir tokat vurdu. Getirip, hesâbınca hurma verdi. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” mubârek elini, o derin kuyuya sokup,
kovayı çıkardı. Arabın eline verdi. Sonra da koyup, gitdi. Hazret-
i Fâtımanın “radıyallahü teâlâ anhâ” yanına varıp, hurmayı
önlerine koydu. Hurmayı yir iken, hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” bakdı. Mubârek yüzünde tokat eserini gördü. Dedi
ki, yâ Alî, yüzünüzde bir iz vardır; bu nedir. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” gizleyip, birsey yokdur, buyurdular. Bu tarafda ise
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, kovayı kuyudan alıp, arabın
eline verip gitmisdi. Arab da hayret etmisdi. Düsündü ki,
eger bu kisinin dîni ki, Muhammed dînidir. Hak din olmasa idi,
bu derin kuyudan kovayı nasıl çıkarırdı. Kendi kendisine dedi
ki, bir el ki böyle küstâhlık etmis olsun, o el bana lâzım degildir
deyip, hazret-i Alîye vuran elini kesip, eline aldı. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin huzûrlarına gitmek üzere yola koyulup,
geldi ve kapıyı çaldı. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
kapıya çıkıp, gördügü gibi, acele ile geri içeri girip, dedi ki;
yâ Resûlallah! Bir arab gelmis. Elinde kendinin bir kesik eli
var. Kanı akar. Aglar. Sizi görmek ister. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” tebessüm edip, buyurdu ki, yâ Alî! O
arab edebsizlik eden arabdır. Söyle içeri gelsin. Varıp, söyledi.
Arab içeri girdikde, hazret-i Habîbullah o arabı o hâl üzere görüp,
üzüldü. Ona dedi ki, niçin böyle hatâya düsdün, hatâ isledin.
Arab aglıyarak, küstâhlıgının özrünü dileyerek îmâna geldi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kesik elini yerine
koyup, mubârek agzının suyunu sürüp, düâ buyurdu. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kudreti ile arabın eli sapasaglam
oldu.
Onuncu Menâkıb: (Menkıbe-i Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü
teâlâ anhâ”.) Rivâyet olunur ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri; Aliyyül Mürtedâ hazretlerine buyurdular
ki, (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâyı sever misin!)
Hazret-i Alî dedi ki, (Evet, yâ Resûlallah.) (Beni sever misin.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi, (Evet, yâ Resûlallah.) Buyurdu
ki, (Fâtımayı sever misin.) Dedi ki (Evet, yâ Resûlallah!).
Buyurdu ki (Hasen ve Hüseyni sever misin.) Dedi ki, (Evet, yâ
Resûlallah!) Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sel-
– 288 –
lem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Bu kadar muhabbeti bir gönüle nasıl
sıgdırırsın!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mu’ciz süâl beyânlarına
cevâb veremedigini beyân etdi. Hazret-i Fâtıma “radıyallahü
teâlâ anhâ” buyurdular ki; bunda üzülecek ne vardır.
Allahü Sübhânehü ve teâlâyı sevmek, îmândan ve akldandır.
Muhammed aleyhisselâmı sevmek îmândandır. Beni sevmek
sehvetindendir. Hasen ve Hüseyni sevmek tabî’atındandır, dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” acele, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına gelip, o cevâbı
söyledi. Resûlullah buyurdu ki, (Demek olur ki, bu yemis nübüvvet
agacının yemisidir.) Ya’nî yâ Alî, bu cevâb senin degildir.
Fâtımanın cevâbıdır. Bu cevâbda derin ilm vardır. Düsünmelidir.
Onbirinci Menâkıb: [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbının 250.ci sahîfesinde
buyuruluyor ki: (Bahr-ül-Ulûm) adındaki tefsîrde bildirilen
hadîs-i serîflerde, (Ümmetimin en merhametlisi Ebû
Bekrdir. Dinde en kuvvetli olan Ömerdir. Hayâsı en çok olan,
Osmândır. Islâmiyyetde her süâli cevâblandıran Alîdir. Halâl ve
harâm olanları en iyi bilen Mu’âzdır. Kur’ân-ı kerîmi en güzel
okuyan Ubeyy bin Kâ’bdır. Münâfıkları tanıyan, Huzeyfetibni
Yemândır. Îsâ aleyhisselâmın zühdünü görmek isteyen Ebû Zerin
zühdüne baksın! Cennet, Selmân-ı Fârisîye âsıkdır. Hâlid bin
Velîd, Allahın kılıcıdır. Hamza, Allahü teâlânın arslanıdır. Hasen
ve Hüseyn Cennet gençlerinin en üstünüdür. Ca’fer bin Ebî
Tâlib, Cennetde meleklerle berâber uçar. Cennet kapısını ilk
açacak olan Bilâldir. Benim Kevser havuzumdan ilk içecek olan
Suheyb-i Rûmîdir. Kıyâmet günü melekler ilk önce Ebüdderdâ
ile müsâfeha eder. Her Peygamberin bir arkadası vardır. Benim
arkadasım Sa’d bin Mu’âzdır. Her Peygamberin Eshâbından
seçdikleri vardır. Benim seçdiklerim, Talha ve Zübeyrdir. Her
Peygamberin mahrem islerini gören yardımcısı vardır. Benim
yardımcım, Enes bin Mâlikdir. Her ümmetde hakîm vardır.
Benim ümmetimde hikmeti çok söyliyen Ebû Hüreyredir.
Hassân bin Sâbitin sözleri Allah tarafından te’sîrlidir. Ebû Talhanın
harb meydânındaki sesi, bir fırka askerden dahâ kuvvetlidir)
buyurdu. (Bahr-ül-ulûm) kitâbını yazan Alâüddîn Alî
Semerkandî sekizyüzaltmıs (860) senesinde, Anadoluda Lâ-
– 289 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:19
rende sehrinde vefât etmisdir.]
Onikinci Menâkıb: (Mesâbîh-i serîf)de, sahîh hadîsler bâbında,
Sa’d bin Ebî Vakkâsdan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
Alîye “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki, (Senin ile
ben, Hârûn ile Mûsâ “aleyhimesselâm” gibiyiz. Benden sonra
Peygamber yokdur.) Türpüstî “rahimehullah” dedi ki, Resûl-i
ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Tebûk gazâsı
için yola çıkdıklarında, hazret-i Alîyi Medînede Ehl-i beyti
üzerine halîfe bırakdı. Emr etdi ki, onların islerini görsün. Münâfıklar
isitip, birbirine dediler ki, Alîyi halîfe bırakmakdan
maksadı, onun yanında bulunmasından [sohbetinden] sıkıldıgı
için idi. [Münâfıklar böyle dediler.] Hazret-i Alî münâfıkların
bu sapık sözlerini isitdi. Silâhını kusanıp, çıkdı. Resûlullah “sallallahü
aleyhi ve sellem” (Cürf) adlı menzilde konaklamıs idi.
Huzûr-ı serîflerine varıp, dediler ki, yâ Resûlallah! Münâfıklar,
bu kölenizi halîfe etmenizin sebebini, yanınızda götürünce sıkılacagınızdan
ötürü oldugunu söyliyorlar. Habîb-i Muhterem
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Münâfıklar yalan
söylüyorlar! Seni Medînede bırakdıklarıma halîfe yapdım. Geri
dön. Benim ehlime ve senin ehline halîfem ol. Yâ Alî! Benim
ile; Mûsâ aleyhisselâm ile Hârûn aleyhisselâmın oldugu gibi olmak
istemez misin! Nitekim Hak celle ve alâ buyurur; (A’râf
142.ci âyet) (Mûsâ, kardesi Hârûna, kavmimde halîfem ol! dedigini
haber vermisdir.))
Müslim sârihi “rahimehullahü teâlâ” beyân edip, dediler ki,
bu hadîs-i serîf o hadîs-i serîflerdendir ki, râfizî ve diger sî’a fırkaları
bunu sened olarak almıslardır. Bu hadîs-i serîfe göre hilâfet,
muhakkak hazret-i Alînin idi. Baskasının halîfe olmasına
kendisi râzı olmusdur. Bu fırkalar ihtilâf etdiler. Râfizîler Sahâbe-
i güzîni hazret-i Alî üzerine baskasını üstün tutdukları
için, tekfîr etdiler. Ba’zıları da çok taskınlık edip, hazret-i Alîyi
de tekfîr etdiler ki, kendi kötü düsüncelerince hilâfet kendinin
hakkı idi. Niçin taleb etmege gayret etmedi. Bu tâife mezheblerinin
çok asırılıgı cihetinden ve akllarının çok fesâdından,
bunlar muhâtab kabûl edilmemis ve sözlerine cevâb verilmemisdir.
– 290 –
Kâdî “rahimehullah” buyurmusdur ki, bu sözleri söyliyen
kimsenin küfründe sübhe yokdur. Zîrâ bir kimse ki, bütün ümmeti
tekfîr eder, ilk asrı tekfîr eder. Muhakkak ki, nakl edilen
dîni bâtıl kılmıs olur. Islâmı kötülemis olup, Allahü teâlâ muhâfaza
etsin, kâfir olur. Ammâ Gulât-ı râfizîden baskası, bunların
yolundan gitmemisdir. Imâmiyye ve ba’zı mu’tezile; Sahâbe
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, hazret-i Alîden “radıyallahü
teâlâ anh” önce digerlerini halîfe seçdikleri için hatâ etdiler,
derler. Ancak tekfîr etmezler. Hâlbuki bu hadîs-i serîfde
bunların hiçbirine delîl yokdur. Belki bunda hazret-i Alînin
“radıyallahü anh” fazîletinin isbâtı için delîl vardır. Ammâ gayriden
efdal olmasına ve gayri ile misilli olmasına kinâye yokdur.
[Baskalarından üstünlügü veyâ berâberligi anlasılmamalıdır.]
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
sonra halîfe olacagına isâret yokdur. Zîrâ bu sözü Tebûk gazâsına
gitdikleri vakt, Medîne-i münevverede kendi yerine geçirmelerinde
buyurdular. Yukarıda zikr olundu. Bu sözü kuvvetlendiren
odur ki, hazret-i Hârûn aleyhisselâm hazret-i Alîye
benzetilmisdir. Hazret-i Mûsâ aleyhissalâtü vesselâmdan sonra
[Hârûn aleyhisselâm] halîfe olmadı. Mûsâ aleyhisselâmın vefâtından
meshûr rivâyete göre kırk yıl sonra vefât etdi. Dediler ki,
o vefât etdiginde onu halîfe yapmadı. Rabbine münacât etmege
giderken, onu yerine halîfe yapdı. [Hârûn aleyhisselâm ondan
sonra halîfe olmadı.]
Onüçüncü Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de, anlatılan menâkıbın
meshûr olan hadîs-i serîflerinde zikr olunmusdur. Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurmusdur ki, ekin dânesini bitiren
ve insanı halk eden Allahü teâlâya yemîn ederim ki, ümmî
olan Nebî “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” beni kasd ederek;
(Alîyi ancak mü’minler sever. Alîye ancak münâfıklar bugz
eder!) buyurmusdur.
Müslim sârihi “rahimehullahü teâlâ” buyurmuslar ki, bu hadîs-
i sahîhin ma’nâsı sudur. Muhakkak ki bir kimse, hazret-i
Alînin “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” yakınlıgını, Resûlullahın hazret-i Alîye sevgisini
bilir ve hazret-i Alîden sâdır olan seyleri islâmın yayılmasında
ve islâmda hizmetlerini düsünerek, bu sebebler ile hazret-i
Alîye muhabbet ederse, o kimsenin îmânın sıhhatine delîller-
– 291 –
den olur. Allahü teâlânın râzı oldugu ve islâma hizmetleri ve yukarıdaki
sebeblerin aksine Alîye “radıyallahü teâlâ anh” bugz
ederse, o muhabbet eden kimsenin zıddı olup, nifâkı siddetli
olur. Fesâdı çok olur. Allahü teâlâ muhâfaza etsin.
Ondördüncü Menâkıb: Yukarıda bahs edilen hadîs-i serîflerden
sonra, Sehl ibni Sa’d “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden
rivâyet olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Hayber günü muhakkak ben bu
bayragı yarın bir sahsa veririm. Allahü teâlâ onun üzerinde feth
müyesser eyler. O sahs Allahü teâlâ hazretlerini ve Resûlünü
sever. Allahü teâlâ hazretleri ve Resûlü de onu severler.) O günün
sabâhında, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûr-ı serîflerine sür’atle varanlardan her biri ümîd ederler ki,
bayrak kendisine verilsin. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki, (Alî bin Ebî Tâlib nerededir.). Dediler,
yâ Resûlallah, hazret-i Alînin gözleri agrıyor. Buyurdular ki,
(Adam gönderin, getirsinler). Vardılar, getirdiler. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek tükrügünü, hazret-i
Alînin gözlerine sürdü. Agrıdan kurtuldu. Sanki hiç agrı görmemis
gibi idi. Alemi [bayragı] hazret-i Alîye verdi. Hazret-i Alî
dedi ki, yâ Resûlallah! Kâfirler ile bizim gibi oluncaya kadar
muhârebe edecegim. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Rıfk ve sükûn üzere hareket eyle. Hattâ
onların topraklarına gir. Sonra onları islâma da’vet et. Allahü
teâlânın islâm dîninde onlar hakkında bildirdiklerini haber ver.
Allahü tebâreke ve teâlânın senin sebebin ile bir sahsa hidâyet
vermesi, muhakkak kırmızı develerin olup, sadaka vermenden
hayrlıdır.)
Onbesinci Menâkıb: (Mesâbîh)in yine hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” ile alâkalı menâkıbın hadîs-i serîfler kısmında,
Imrân bin Hasîn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
olunmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki, (Alî benden, ben de Ondanım. Alî bütün
mü’minlerin velîsidir.) Sârîh Tayyibî “rahmetullahi teâlâ
aleyh” beyân etmisdir. Kâdî “rahimehullahü teâlâ” buyurdular
ki: Sî’a tâifesi dediler ki; tasarruf edici hazret-i Alîdir. Ve dediler
ki, hadîs-i serîfin ma’nâsı budur ki, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”, tasarruf etdigi herseyde hazret-i Alî ta-
– 292 –
sarrufa müstehak olur. Mü’minlerin islerini görmek de tasarrufa
girer. Onun için hazret-i Alî mü’minlerin imâmıdır. Biz onlara
deriz ki, mü’minlerin velîsi olmagı, halîfe (imâm) olmak
ma’nâsına anlamak dogru olmaz. O zemân bütün mü’minlerin
islerini de üzerine almak îcâb eder. Zîrâ Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri hayâtlarında mü’minlerin bütün
islerini kendileri görürdü. Ancak vâcib oldu ki, vilâyeti [velî
olmagı], muhabbet ve buna benzer seyler sekliyle anlamalıdır.
Onaltıncı Menâkıb: Yine (Mesâbîh-i serîf)de bahs edilen
menâkıbın meshûr hadîs-i serîfler kısmında, Abdüllah ibni
Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet olunmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerini
birbiri arasında kardes kıldı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” sonraya kaldı. Mubârek gözlerinden yas akar [ya’nî
aglar idi]. Dedi ki; Yâ Resûlallah! Sahâbe-i güzîni aralarında
kardes kıldın. Beni kimse ile kardes yapmadın. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Sen benim dünyâda
ve âhıretde kardesimsin.) (Tirmizî) rivâyet etmisdir.
Onyedinci Menâkıb: Yine yukarıdaki hadîs-i serîfden sonra,
Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir.
Enes “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yanında bir
pismis kus var idi. Buyurdular ki; (Allahım! Bana mahlûklarından
en çok sevdigini gönder!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” geldi. Berâberce yidiler. (Tirmizî) rivâyet etdi ve dedi ki,
bu hadîs-i serîf hasen ve garîbdir. Sârih Türpüstî (Allahü teâlâ
ona hayrlar versin) “rahimehullah” bu hadîs-i serîfin serhinde,
fesâhat ve belâgat ile genis bir mukaddemeden sonra buyurmus
ki, bu bir hadîsdir ki, mübtedi’ler [yoldan çıkmıslar] bunun
ile oklarını bileyip, bunu vesîle yapıp, hazret-i Ebû Bekrin
“radıyallahü teâlâ anh” hilâfetine hücûm ederler. Hâlbuki o
hazretin hilâfeti, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin intikâlinden [vefâtından] sonra, bu ümmetde
müslimânların icmâ’ı ile sâbit olan ahkâmın evvelidir. Dîni
ayakda durduran direklerin en saglamıdır. Bu hadîs-i serîf,
hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” birinci halîfe ol-
– 293 –
masını ve diger Sahâbeden üstün olmasını îcâb etdiren sahîh
hadîsler ve buna ilâve olarak Sahâbe-i kirâmın “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” icmâ’ı karsısında mukâvemet edemez.
Zîrâ bu bahs edilen hadîs-i serîf, nakl ehli için mekâle [bend]
vardır. Bu misilli hadîs icmâ’ın hilâfı üzerine olmak câiz olmaz.
Husûsan o Sahâbe ya’nî Enes “radıyallahü teâlâ anh” ki, bu
hadîs-i serîfi rivâyet etdi. Eshâb-ı kirâmın icmâ’ında [ya’nî hazret-
i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” halîfe seçiminde] hayâtda
idi. Eshâb-ı kirâm bu hadîs-i serîfi isitdikleri hâlde icmâ’
etmislerdir. Enes “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden bu hadîs
sâbit ise, ma’nâsı bozulmıyacak seklde te’vîl edilebilir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, en çok
sevdigini, gönder buyurması, en çok sevdiklerinden birini gönder
ma’nâsınadır. Çünki, Resûlullah da Allahü teâlânın yaratdıkları
içindedir. Allahü teâlânın en çok sevdigi Odur. Bu misilli
kelâm arabîde çokdur. Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” Resûlullahdan dahâ sevgili olması düsünülemez. Eger denilirse
ki, dinde Allahü teâlânın en sevdigi kul odur. Biz de öyle
deriz. Sahîh nass ve icmâ’ı ümmet ile bildirilmisdir. Muhakkak,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
amcası ogullarından kendisine sevgili olanı murâd etdiler. Zîrâ
Resûlullah hazretlerinin ba’zan olur idi ki, inci dökülen kelâmları
mutlak olurdu. Ba’zan sartlı olurdu. Ba’zan umûmî olurdu.
Ba’zan husûsî olurdu. Fehm sâhibi olan bilirdi. Türpüstînin
açıklaması sona erdi. Yine (Mesâbîh)de bu hadîsin akabinde,
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurur ki, ne
zemân ki Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
süâl sorardım. Cevâb verirdi. Ben susunca o baslardı.
Onsekizinci Menâkıb: Yine (Mesâbîh)de bu hadîs-i serîfden
sonra, hazret-i Alîden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdiler.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki,
(Hikmetin evi benim. Kapısı Alîdir!) Tirmizî rivâyet etmisdir
ki, bu hadîs-i serîf garîbdir. Muhyissünne Begavî “rahimehullahü
teâlâ” (Mesâbîh)in yazarıdır. Buyurdular ki, Süreykden baska,
vesîka olan hiçbir kitâbda bildirilmemisdir, Onun isnâdı karârsızdır.
Sârih Tayyibî “rahimehullahü teâlâ” beyân etmis ki,
sî’a fırkası bu hadîs-i serîfi delîl göstererek, derler ki, muhakkak;
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerin-
– 294 –
den ilm ve hikmet almak Alîye “radıyallahü teâlâ anh” mahsûsdur.
Gayrileri alamaz. Illâ Alî “kerremallahü vecheh” vâsıtası
ile alır. Zîrâ eve dâhil olunmak [eve girmek] kapısından olur.
Allahü teâlâ hazretleri kelâm-ı kadîminde buyurmusdur ki; (...
Evlerinize kapılarından girip çıkınız) [Bekara sûresi 189.cu
âyet-i kerîme meâli.]. Hâlbuki onlara bu hadîs-i serîfde hüccet
[sened] yokdur. Cennet evi hikmet evinden dahâ genis degildir.
Cennet evinin ise sekiz kapısı vardır. Yine (Mesâbîh)de bu hadîsin
akabinde Câbir “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet
edilmisdir. Dedi ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, hazret-i Alîyi da’vet etdi. O gün Tâife gönderdi.
Onunla gizli söylesdi. Insanlar söylediler ki, muhakkak
amcasının oglu ile gizli söylemesi uzadı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Onun ile ben degil,
Allahü teâlâ gizli konusdu.) Sârih Tayyibî “rahimehullahü
teâlâ” söyle açıklamısdır. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
bana emr eyledi ki, hazret-i Alî ile gizli konusayım. Ben derim
ki, o gizli söylesdikleri kelâm, ilâhî sırlara âid sözler ve gayba
âid sırlar idi. Yine (Mesâbîh)i serîfde o menâkıbın sonunda,
Ümm-i Atiyyeden “radıyallahü anhâ” rivâyet edilmisdir. Dedi
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri gazâya
bir bölük asker gönderdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh ve kerremallahü vecheh” onların içinde idi. Ben, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim,
mubârek ellerini kaldırıp, buyurdu ki, (Yâ Rabbî! Alîyi tekrâr
görünceye kadar, bana ölüm verme!)
Ondokuzuncu Menâkıb: Bir gün Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine dediler ki, yâ Resûlallah! Hazret-i Alîyi
bu kadar çok seversiniz. Hikmeti nedir, bize haber ver ki, biz
de bilelim ve evvelki muhabbetimizden de çok muhabbet edelim.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Varın Alîyi çagırın! Ondan haber alırsınız!) Eshâbdan
biri hazret-i Alîyi çagırmaga gitdi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” gelmeden, Server-i Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Ey benim Eshâbım! Bir kimseye iyilik etseniz,
o kimse karsılıgında size kötülük yapsa, ne yaparsınız!)
Dediler ki, (yine iyilik ederiz.) (Tekrâr size kötülük yapsa!)
– 295 –
Dediler, (yine iyilik ederiz.) (Tekrâr size kötülük yapsa, ne yaparsınız!)
buyurdukda, baslarını asagıya salıp, cevâb vermediler.
O sırada hazret-i Alî, se’âdet ile geldiler. Hazret-i Fahr-i
âlem ve Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki, (Yâ Alî! Bir kimseye iyilik eylesen ve o sana
mukâbelesinde kötülük yapsa, ne yapardın!), (Yâ Resûlallah!
Iyilik ederdim.) (Tekrâr kötülük yapsa!), (Yine iyilik ederdim.)
Sultân-ı kâinât “aleyhi efdalüssalevât” hazretleri, birbiri
ardınca yedi def’a süâl buyurdular. Yedisine de, hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” (iyilik ederdim) dedikden sonra, dedi
ki, (O kimseye ben iyilik etdikce, o karsılıgında bana kötülük
yapsa, yine ben ona iyilik ederdim,) deyince, cümle Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri dediler ki;
(Yâ Resûlallah! Hazret-i Alîyi bu kadar riâyet edip, sevip, muhabbet
etdiginiz kadar var imis.) Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în”, hazret-i Alîyi kıskandıkları için böyle
süâl sormadılar. Maksadları hazret-i Alînin yüksek mertebesine
ve derecesine vâkıf olmak için, süâl etmislerdir.
Yirminci Menâkıb: (Resûl-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” mu’cizesine isâret): Birgün, Sultân-ı Enbiyâ ve
Resûl-i müctebânın huzûrlarına üç kimse geldi. Biri hazret-i Ibrâhîm
aleyhisselâmın kavminden, biri hazret-i Mûsâ aleyhisselâmın
kavminden, biri hazret-i Îsâ aleyhisselâmın kavminden
idi. “Salevâtullahi aleyhim ve alâ nebiyyinâ.” Hazret-i Ibrâhîm
kavminden olan kimse ileri gelip, dedi ki: Yâ Muhammed! Bütün
Peygamberlerin büyügü ve efdali benim diyorsun. Nereden
bilelim ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin makbûlüsün.
Hazret-i Ibrâhîme Allahü teâlâ halîlim demisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki; Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri, hazret-i Ibrâhîme halîlim dedi ise,
bana habîbim demisdir. Kisinin dostumu yakındır, yoksa mahbûbu
mu [sevgilisi mi]. O kimse hayrân olup, cevâba kâdir olamadı.
Hemen Resûl-i ekremin mubârek cemâline nazar edip,
kalbden (Eshedü en lâ ilâhe illallah vahdehü lâ serîkeleh. Ve
eshedü enne Muhammeden abdühü ve resûlüh.) dedi. Ondan
sonra hazret-i Mûsâ kavminden olan kimse ileri gelip, dedi ki,
yâ Muhammed! Bütün Peygamberlerden benim mertebem
yüksekdir. Hepsinin serveri ve sultânı benim, diyorsun. Nere-
– 296 –
den inanalım ki, Allahü teâlâ hazretlerinin yanında senin merteben,
diger Enbiyâdan yüksekdir. Isitdik ki, Allahü teâlâ , hazret-
i Mûsâya kelîmim demisdir. Her zemân Tûr-i sînâya çıkarıp,
kelâm söyler idi. Hazret-i Fahr-i âlem ve seyyid-i veled-i
Âdem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ, hazret-i Mûsâya kelîmim dedi ise, bana
habîbim, demisdir. Eger hazret-i Mûsâyı Tûr-i sînâya çıkardı
ise, bana, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmla, Cennet elbiseleri ile
burakı donatıp, gökleri, yerleri, arsı ile kürsîyi ve Cennet ve
Cehennemi ve kevn-ü mekânı az zemân içinde seyr etdirdi. Kabe
kavseyn ev ednâ rütbesine varınca, Allahü teâlâ bana o seklde
ihsânlar ve nihâyetsiz lutfler eylemisdir ki, hicâbı aramızdan
kalkmısdır. Elhamdülillah ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ biz
za’îf kullarını o sultânın ümmetinden eyledi. Allahü teâlâ hazretleri
bana va’d eyledi ki, benim ümmetimden her kim benim
rûh-i pâkime günde yüz kerre Salevât-i serîfe getirmeyi âdet
hâline getirip, terk eylemese, bin kerre rahmet eyler. Ve Cennet
içinde bin derece verir. Bin günâhı mahv olur. Bin altın sadaka
vermiscesine sevâb verir. Hazret-i Ebû Hüreyre “radıyallahü
teâlâ anh” ve hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet etmislerdir ki, o kimse de birsey söyliyemeyip, cevâba
kâdir olmayıp, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mubârek ayaklarına yüz sürüp, bin zevk ile
parmak kaldırıp, (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü enne
Muhammeden abdühü ve resûlüh) dedi. Ondan sonra, hazret-i
Îsâ aleyhisselâm kavminden olan, ileri gelip, dedi ki, yâ Muhammed!
Allahü teâlâ hazretlerine bütün Peygamberlerden
yakınım ve sevgiliyim. Seyyidil evvelin ve âhırîn benim, dersin.
Hazret-i Îsâ aleyhisselâmın rûhullah oldugunu isitmedin mi.
Allahü teâlânın emri ile ölüleri diriltirdi. Fahr-ül kevneyn ve
Resûl-i sekaleyn “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki,
(Varın, Alîyi çagırın.) Eshâbdan birisi gidip, hazret-i Alîyi çagırdı.
Hazret-i Alî geldikden sonra, Resûl-i ekrem hazretleri, o
kimseye buyurdu ki, (Bir eski mezâr ki, ondan eski mezâr olmasın.
Var Alîye göster.) O kimse dedi, falan yerde bir mezâr
vardır. Bin yıllık mezârdır. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Var o mezârın üzerine
üç kerre çagır. Bekle ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
emri ile ne zuhûr edecekdir.) Hazret-i Alî “radıyallahü
– 297 –
teâlâ anh” o mezârın üzerine varıp, bir kerre (yâ Ya’kûb!) diye
çagırdı. Allahü tebâreke ve teâlânın emr-i serîfi ile mezâr orta
yerinden yarıldı. Bir def’a (yâ Ya’kûb) diye çagırdı. Mezâr açıldı.
Bir def’a dahâ (yâ Ya’kûb) diye çagırdı. O sırada mezâr içinden
bir nûrânî pîr kalkdı. Saçları uzamıs. Basından topragı saça
saça ayak üzerine durup, yüksek sesle söyledi ki, (Eshedü en
lâ ilâhe illallah vahdehü lâ serîke leh. Ve eshedü enne Muhammeden
abdühü ve Resûlüh.) Ondan sonra hazret-i Alî ile hazret-
i Habîb-i ekremin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna
gitdiler. Bu açık mu’cizeyi görmekle çok kâfirler îmâna
geldiler. Hazret-i Îsâ “alâ nebiyyinâ ve aleyhisselâm” kavminden
olan kimse müslimân oldu.
Yirmibirinci Menâkıb: Hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
bütün menkıbeleri yerine yalnız bu kifâyet eder. Habîb-i
ekrem ve Nebiyy-i muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine, Allahü teâlâdan Medîne-i münevvereye hicret
emr olundu. Sultân-ı kâinâtın dösegine hazret-i Alî girsin
deyip, Allahü teâlâ tarafından emr edildi. Mekke-i Mükerremede
kalıp, gerek se’âdethânelerinin isleri olsun, gerek kendileri
ile alâkalı emânetleri sâhiblerine ulasdırmak olsun ve gerekse
Mekke-i Mükerremede kalan Sahâbîyi gözetmek olsun,
cümle hizmetleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine sipâris buyurdular.
O gece kâfirler Sultân-ı kâinâtın evinin etrâfını kusatmıslar
idi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ kendi lütfundan bütün
kâfirlere uyku verdi. Seytân aleyhilla’ne de kâfirler ile berâber
idi. O da uyudu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” ile çıkıp,
se’âdet ile yürüyüverdiler. Allahü teâlâ azze sânühü azamet-i
kibriyâsı ile, hazret-i Mikâîle ve hazret-i Isrâfîle “aleyhimesselâm”
hos hitâb edip, buyurdu ki, siz çok çabuk Alînin yanına
yetisin. Kâfirler bir hatâ ederler. Göz açıp-kapayıncaya kadar,
bu iki sultân yetisip, hazret-i Mikâîl hazret-i Alînin bası ucunda
oturup, hazret-i Isrâfîl, mubârek ayakları tarafında oturup, düâ
ederler idi. Bir zemândan sonra seytân aleyhilla’ne uykudan
uyanıp, yüksek ses ile çagırdı ki, vay Muhammed kaçdı. Mel’ûn,
insan sûretinde kâfirlere görünürdü. Mel’ûna dediler ki, nereden
bildin. Ben bilirim ki, ben uyku nedir bilmezdim. Bu gece
– 298 –
uyudum. Muhammed bana sihr edip, uyutdu; dedi. Ondan sonra
bütün kâfirler birden hücûm edip, içeri girdiler. Hazret-i Alîyi
Resûl-i ekremin döseginde gördüler. Resûl-i ekremi sordular.
O da bilmem diye cevâb verdi. Acele ile dısarı çıkdılar.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” ertesi gün o kadar kâfirlerin arasından
çıkıp, Kâ’be-i serîfde, Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” se’âdetle oturdukları bir makâm var idi, o makâma
varıp, devletle ve sevketle oturdu. Resûlullah hazretlerinde
her kimin emâneti var ise, gelsin, benden alsın diye seslendi.
Emâneti olanlar gelip, emânetlerini aldı. Bir kimsenin emâneti
kalmayıp, cümlesini sâhiblerine teslîm eyledi. Mekke-i Mükerremede
Eshâb-ı güzînden kimse kalmamıs idi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin se’âdethâneleri
Mekke-i Mükerremede idi. Hazret-i Alî de Mekke-i Mükerremede
idi. Bir zemândan sonra, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri emr eyledi ki, hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” se’âdethânelerini kaldırıp, Medîne-i Münevvereye
alıp, götürsün. Hazret-i Sâh-ı Merdân ve sîr-i yezdân
se’âdet ile kalkıp, Kureys kâfirlerinin cem’iyyetlerine varıp, dedi
ki, insâallahü teâlâ yarınki gün Medîne-i Münevvereye gidecegim.
Eger bir kimsenin bir sözü var ise ben burada iken söylesin.
Cümlesi baslarını asagı salıp, hiçbirisi cevâb vermedi.
Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” gitdikden sonra, Ebû
Cehl la’în dedi ki, yâ Kureysin büyükleri. Niçin söylemezsiniz.
Mâdem ki, hazret-i Muhammedin evi buradadır. Bizim ile düsmanlık
etmez. Her birisi Ebû Cehlin yanınca söyle böyle yaparız,
dediler. Sonra hazret-i Abbâsa “radıyallahü teâlâ anh” yalvardılar
ki, var kardesinin ogluna nasîhat eyle ki, Muhammedin
evini götürmesin. Yoksa fesâd olur [aramız açılır]. Hazret-i Abbâs
kalkıp, imâm-ı Alînin huzûruna varıp, bu konusulanları
söyledikde, sâh-ı merdân [Alî “radıyallahü anh”] buyurdular ki,
yâ amca, insâallah ben yarın, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin se’âdethânelerini götürürüm. Her
kim yoluma gelirse ceng ederim. Hazret-i Abbâs “radıyallahü
teâlâ anh” Kureys kâfirlerine bu haberleri verince, huzûrsuz
olup, sehrden çıkarmamak için söylesdiler. Sonra sabâh oldu.
Hazret-i Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin se’âdethânesini kaldı-
– 299 –
rıp, yola revân oldu. Kureysden dört bes kimse, atlarına binip,
hazret-i Alînin yoluna geldiler. Dön geri, yoksa senin ile ceng
ederiz; dediler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yükleri indirip,
kendisi cenge mübâseret eyledi. Allahü teâlâ, hazret-i
Alîye “kerremallahü vecheh” fırsat verip, onlara gâlip geldi.
Sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yerden hâne-i
se’âdetin yüklerini kaldırıp, yola revân oldular. Hazret-i Mikdâd
bin Esved yolda hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
üzerine gelip ceng eylediler. [Mikdâd henüz îmân etmemis idi.]
Hazret-i Alî söyletmeyip, bir darbe ile atından yıkdıkdan sonra,
gögsü üzerine çıkıp, îmâna da’vet eyledi. O da hemen cân-ı gönülden
kabûl edip, müslimân oldu. Hattâ bu sultânın bir oglu
Kerbelâda, hazret-i Hüseynin “radıyallahü teâlâ anh” ugruna
mubârek cânını fedâ edip, sehîd olmusdur. Bu zât Eshâb-ı güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin büyüklerindendir
ve behâdırlarındandır. Bu hikâyenin tafsîlini [dahâ
genisini] isteyen (SIYER-I NEBÎ)ye mürâce’at etsin. Orada genis
anlatılmısdır.
Yirmiikinci Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh” gâyet fakîr bir hâle geldi. Zîrâ Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri (Fakîrlik ile ögünürüm!)
buyurdular. O büyük zât, bu hadîs-i serîfi Habîbullahdan isitdikden
sonra, dünyâya aslâ iltifât etmedi. Meselâ, mubârek eline
bin altın geçse, bir dânesi ertesi güne kalsın, demezdi. O gün
hepsini fakîrlere dagıtırdı. Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazret-i Alîye “kerremallahü vecheh” (Sultân-
ı Eshiyâ) [Cömerdlerin sultânı] buyururlar idi. Bir gün hazret-
i Alî, Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ” hazretlerine buyurdular
ki, yâ Hayrünnisâ! Yâ Resûlullahın kızı! Hiç zevcin ve
halâlin Alî için yiyecek bir nesne var mıdır? Zîrâ çok acıkdım.
Hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki, yâ
Ebel-Hasen! O Allahü tebâreke ve teâlâ hakkı için ki, ondan
gayri Allah yokdur. Su ânda hiçbir sey yokdur. Lâkin mendil
ucunda baglı, altı akçe vardır. O akçeleri alıp, pazara varın.
Hem kendiniz için bir nesnecik alın. Hem Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” meyve istediler. Onlar için de bir
mikdâr meyve alın. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” o altı
akçeyi alıp, pazara gitdi. Yolda giderken, bir kimse gördü. Bir
– 300 –
müslimânın etegine yapısıp, durmayıp, çekip, gider. Der ki, artık
seni bırakmam, katlanmaga dermânım kalmamısdır. Yâ
hakkımı ver. Yâ gel senin ile mahkemeye gidelim. O dertli
adam ise, durmadan yalvarır ki, bir kaç gün dahâ lutf edip, bana
mühlet ver. O kimse de der ki, sabra mecâlim yokdur. Zîrâ
benim de çok sıkıntım, darlıgım vardır. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bunların çekismelerini görünce, yanlarına varıp,
süâl buyurdular ki, da’vânız kaç akçedir. Dediler ki, altı akçedir.
Hazret-i Alî kendi kendine dedi ki, bu müslimânı bu elemden
kurtarayım. Nihâyet, hazret-i Fâtımaya bir yol ile cevâb veririm.
O altı akçeyi verip, o müslimânı ızdırâbdan kurtardı. Ondan
sonra hazret-i Alî bir zemân ne cevâb vereyim diye tefekküre
vardı. Bir mikdâr zemân üzüldüler. Sonra yine düsündü ki,
hazret-i Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ” seyyidetün-nisâdır.
Resûlullahın kızıdır. Ne diyecek, dedi. Eli bos se’âdethânelerine
gelip, kapıyı çaldı. Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhümâ” kosarak gelip, zan etdiler ki babaları yemis
getirdi. Gördüler ki, bos geldi; bir nesne getirmedi. Aglamaga
basladılar. Sonra hazret-i Fâtımaya buyurdular ki, yâ
Hayrünnisâ! O altı akçe ile bir müslimânı habsden kurtardım.
Hazret-i Fâtıma buyurdu ki, güzel yapdın, yâ Imâm. Elhamdülillah
ki, bir müslimânı bunun gibi elemden kurtardın. Böyle buyurmakla
berâber, mubârek hâtırları bir mikdâr mahzûn olur
gibi oldu. Bizim ihtiyâcımız çok idi. Niçin böyle yapdın diyecek
iken, öyle demeyip, hemen Allahü teâlâ hazretleri bize kâfîdir,
dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazret-i Fâtımanın gamının
oldugunu ve iki seyhzâdenin agladıklarını görünce; mubârek
gönüllerine üzüntü gelip, bu elem ile dısarı çıkdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına
varıp, cemâl-i serîflerini müsâhede ederek, bu gamdan kurtulayım
niyyeti ile gitdi. Zîrâ bir kimsenin yüzbin gamı olsa, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
cemâline nazar eylese [baksa], bütün gamı ve gussası gitdikden
baska, kalbine birçok sürûrlar ve safâlar hâsıl olurdu. Onun
için hazret-i Alî, Sultânı kâinât “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mubârek ayaklarına yüz sürmege gitdi. Biraz
gitdikden sonra, yolda bir kisiye rast geldi. Elinde bir besili de-
– 301 –
ve tutar idi. Hazret-i Alîye dedi ki, ey yigit, bu deveyi satarım,
alır mısın. Hazret-i Alî buyurdu ki, hâzır akçem yokdur. O sahs
dedi ki, sana veresiye veririm. Hazret-i Alî dedi ki, ne kadara
verirsin. Dedi ki, yüz akçeye veririm. Hazret-i Alî dedi ki, makbûlümdür;
alırım. O da râzı olup, öyle olsun dedi. Deveyi hazret-
i Alîye teslîm eyledi. Hazret-i Alî, deveyi eline alıp, biraz
gitdikden sonra bir baska sahsa dahâ rast geldi. Dedi ki, yâ Alî,
bu deveyi satar mısın. Hazret-i Alî, evet satarım dedi. O sahs
dedi ki, üç yüz akçeye bana verir misin. Hemen vereyim, dedi.
Deveyi o sahsa teslîm eyledi. O sahs da üçyüz akçeyi hazret-i
Alîye temâmen verip, deveyi alıp-gitdi. Hazret-i Alî de sevinip,
dogru pazara gitdi. Yiyecekler ve yemisler alıp, se’âdethânelerine
vardı. Kapıyı açıp, içeri girdiginde seyhzâdeler sevinip, yemisi
ve ni’metleri aldılar. Yemege basladılar. Hazret-i Fâtımatüz-
zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ”, hazret-i Alîye bu akçeyi nereden
aldın, diye sordular. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
meydâna gelen hâdiseyi anlatdı. Ondan sonra yemegi yiyip,
nes’elendiler. Sonra, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine
hamd ve senâ ve sükr etdiler. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, yâ Hayrünnisâ! Simdi ben, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” meclisine gideyim. Se’âdet ile
kalkıp, devlethâneden dısarı çıkdı. Biraz gitdigi gibi, karsıdan
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” göründü. O sırada
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri
ile otururken buyurmusdu ki, (Varayım, Alî ile Fâtımayı
göreyim.) Se’âdet ile kalkıp, gelirken, hazret-i Alî ile karsılasıp,
tebessüm ederek, buyurdular ki, (Yâ Alî! Deveyi kimden satın
aldın. Kime satdın.) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi
ki, (Allahü teâlâ ve Resûlü bilir.) Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki, (Yâ Alî! Sana deveyi satan Cebrâîl
aleyhisselâm idi. Satın alan Isrâfîl aleyhisselâm idi. O deve
Cennet develerinden idi. Yâ Alî! Sen o müslimânın sıkıntısını
giderdigin için, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri dünyâda
yerine elli hasene verdi. Âhıretde vereceginin hesâbını Allahü
teâlâ hazretlerinden gayri kimse bilmez) “radıyallahü teâlâ
anh”.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Mi’râc-ı serîfe çıkdıkları zemânda, dör-
– 302 –
düncü gökde bir aslan gördü. Diller ile anlatılamaz. Hazret-i
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” Cebrâîl aleyhisselâm
hazretlerine sordular ki, (Yâ kardesim Cebrâîl! Bu aslan
nedir.) Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm cevâb verdi, (Yâ Resûlallah!
Yabancı degildir. Hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
rûhâniyyetleridir. Yâ Habîballah! Mubârek parmagınızdan yüzügünüzü
çıkarıp, agzına atın, dedi. Hazret-i Fâhr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” yüzügü aslanın üzerine atdıgı gibi,
tevâzû’ ve hürmet ile, yüzügü agzı ile aldı. Ondan sonra Sultân-
ı kevneyn Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” mi’râcdan indi. Ertesi gün Eshâb-ı güzîne, mi’râcdan
haber verdi. Dördüncü gökde müsâhede buyurdukları aslanın
vasfını serh buyurdukları sırada, hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh” mubârek agzından yüzügü çıkarıp, hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizin huzûr-ı se’âdetlerine
koydular. Bütün Eshâb-ı güzîn, hazret-i Alînin bu mertebesini
ve bu kerâmetini görünce hayrân oldular. Ne derece
mertebesinin yüksek oldugunu bilip, meyl ve muhabbetleri çok
fazla oldu “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”.
Yirmidördüncü Menâkıb: Hazret-i Alînin “radıyallahü anh”
sân-ı serîflerinde olan âyet-i kerîmeler beyânındadır.
1– Ba’zı âlimler derler ki, Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
anh” mescidde nemâza durmusdu. Bir dilenci düâ etdi.
Bir sey istedi. Hazret-i Alî rükû’a varmıs idi. Parmagındaki
yüzügü isâret ile o dilenciye verdi. Bu is [amel] Allahü teâlâ
hazretlerine makbûl gelip, meâl-i serîfi, (Ancak Allahü teâlâ,
Resûlü ve mü’minlerden îmân edenler, nemâzlarını kılanlar,
rükû’da oldukları hâlde sadaka verenler, sizin velînizdir) olan
âyet-i kerîmeyi gönderdi. [Mâide sûresi 55.ci âyet-i kerîme.]
Isâret: (Kıymetsiz, degeri olmıyan birsey kıymetli bir kimsenin
vermesi ile degerli olur.) Kadr gecesi bütün geceler gibi bir
gece olmasına ragmen; Allahü teâlâ kıymet verdigi için; bin aydan
dahâ kıymetli olmusdur. Ümmetlerin iyisi bu ümmetdir ki,
onların bir tâ’atları yediyüz olur. O mert hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”dır ki, üç dört arpa ekmegi ve yarım dinârlık bir
gümüs yüzük verdigi için, o mertebelere yükselmisdir.
2– Abbâs ve Talha “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
– 303 –
arasında bir münâzara vâkı’ oldu. Abbâs “radıyallahü anh”
buyurdu ki, hâcılara suyu ben dagıtdıgım için dahâ fazîletliyim.
Talha “radıyallahü anh” buyurdu ki, Beyt-i serîfin kilidini ben
tutarım. Istersem gece orada kalırım. Onun için ben dahâ fazîletliyim.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdu ki, siz
ne dersiniz! Ben sizden on ay evvel yüzümü bu kıbleye dönmüsüm.
Siz o zemân yokdunuz. Allahü Sübhânehü ve teâlâ,
meâl-i serîfi (Hâcılara su vermegi ve Mescid-i harâmı binâ etmegi,
îmân etmek ile ve Allah yolunda cihâd etmek ile bir mi
tutuyorsunuz. Hâyır, böyle degildir. Allah zâlimlere [Resûline
düsmanlık edenlere, Allahü teâlâya sirk kosanlara, dalâletde
kalmakda ısrâr edenlere] hidâyet vermez. Derecesi Allah indinde
en çok olanlar, Allaha îmân edenler, hicret edenler ile
mallarını ve nefslerini Allah yolunda vererek cihâd edenlerdir)
olan âyet-i kerîmeleri gönderdi. [Tevbe sûresi 19-20.ci
âyeti kerîmeleri.]
3– Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib ve Fâtıma ve Hasen
ve Hüseyn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hakkında, (Size
islâmiyyeti bildirdigim ve Cenneti müjdeledigim için, bir
karsılık beklemiyorum. Yalnız yakınım olanları seviniz!) [Sûrâ
sûresi 23.cü âyet-i kerîme meâli.] buyuruldu. Katâde “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki, (müsrikler bir cem’iyyetde, görelim
bakalım, Muhammed getirdigi sözler üzerine bir karsılık istiyecek
mi, dediler.) Bu sözler üzerine Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri bu âyet-i kerîmeyi inzâl buyurdu. Sa’îd bin Cübeyr
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri Ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
hazretlerinden rivâyet etmisdir ki, bu karâbetden [yakınlıkdan],
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
hazret-i Alî, Fâtıma ve Hasen ve Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini irâde etmisdir. Bir kimseye hiçbir
hâlde bunları düsman tutmak lâyık olmaz.
4– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, Aliyyül mürtedâ
“kerremallahü vecheh” hazretlerinin pâk dinli olmasını beyân
edip, buyurdular ki [Hicr sûresi 47-48.ci âyet-i kerîmelerinde
meâlen], (Biz o ehl-i Cennetin sadrlarından [gönüllerinden] hıkdı
ve hasedi çıkarırız. Onlar birbirlerine kardes olarak serîrleri
üzere, dâimâ birbirlerine mukâbildirler. Cennetde onlar, eziyyet
ve mesakkat mes etmez. Onlar Cennetden hiç ihrâc olun-
– 304 –
mazlar.) Âlimlerden ba’zısı buyurmuslar ki, bu âyet-i azîme;
hazret-i Alî, hazret-i Mu’âviye, hazret-i Talha, hazret-i Zübeyr
ve hazret-i Âise-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”
üstünlüklerini bildirmek için nâzil olmusdur.
5– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu ki; (Ey
mü’minler! Resûlullaha münâcât etdiginiz vaktde, önce sadaka
veriniz! Bu sizin için hayrlıdır. Nefslerinizi sübhe ve mal sevgisinden
en iyi temizleyicidir. Eger sadaka verecek birsey bulamazsanız,
Allah gafûr ve rahîmdir.) [Mücâdele sûresi 12.ci
âyet-i kerîme meâli.] (Münâcât; bir arzûyu gizli olarak söylemekdir.)
Mücâhid buyurdular ki, hiçbir kimseye, bu âyet-i kerîme
ile amel etmek, ittifak düsmedi. Hazret-i Alî bin Ebî Tâlib,
bu fermân nâzil oldukdan sonra ne zemân Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile münâcât etmek istese
idi, bir sadaka verirdi. Ibni Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretleri se’âdet ile buyurdular ki, Emîr-ül mü’minîn Alî
“kerremallahü vecheh” hazretlerinde üç nesne var idi ki, onlardan
biri bende olaydı, bana kırmızı tüylü ve siyâh gözlü develerden
sevgili olurdu. O seylerden birincisi, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri kendi kerîmeleri Fâtıma-
tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerini ona verdi.
Ikincisi, Hayber gününde feth için bayragı ona verdi. Üçüncüsü,
necvî âyet-i kerîmesi ile; [(Resûlüme bir sey söyliyeceginiz
zemân, önce sadaka veriniz!) âyet-i kerîmesi ile] o amel etdi.
Derler ki, Alînin “radıyallahü teâlâ anh” bir dinâr altını vardı.
Onu on dirheme ayırdı. On dirhemi tasadduk etdi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden on mes’ele
süâl etdi. Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerine nasıl ibâdet edeyim.) Buyurdular ki: (Sıdk ve safâ
ile!) Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Hak sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden
ne isteyeyim.) Buyurdular ki, (Dünyâda ve âhıretde
âfiyet ve magfiret iste.) Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Benim üzerime
ne lâzımdır.) Buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddesin
buyurdugunu tutmak ve Resûlünün buyurdugunu tutmak.)
Dedi ki: (Yâ Resûlallah! Ne edeyim ki, benim kurtulusum onda
olsun.) Buyurdular ki: (Halâl yi ve dogru söyle!) Dedi ki:
(Yâ Resûlallah! Râhat ne seydedir.) Buyurdular ki: (Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin dîdârında.) Dedi ki: (Yâ Resûlal-
– 305 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:20
lah! Fesâd nedir.) Buyurdular ki: (Kâfir olmak. Hak sübhânehü
ve teâlâ hazretlerine sirk kosmak). Dedi ki: (Yâ Resûlallah!
Vefâ nedir.) Buyurdular ki: (Eshedü en lâ ilâhe illallah ve eshedü
enne Muhammeden Resûlullah!)
Nükte: Allahü teâlâ diledigini azîz, diledigini zelîl eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Mekkeliler
arasında öyle olmus idi ki, her kime söz söylese o kimse yüz
çevirirdi. [Böylece Resûlullahı küçük düsürmek isterler idi.]
Kur’ân-ı azîm-üs-sânda [Fussilet sûresi 26.cı âyet-i kerîmesinde
meâlen]; (Kâfirler, Kur’ân-ı kerîm için, onu dinlemeyiniz! Lagv
ediniz! [Bos seylerdir, diyerek bagırınız!]derlerdi) buyuruldu.
Sonra mertebesini yükselterek (Onun sözünü isitebilmeniz için,
önce sadaka vermeniz lâzımdır.) buyurdu. Dahâ sonra [Hücurât
sûresi dördüncü âyet-i kerîmesinde meâlen]; (Ey mü’minler!
Seslerinizi, Resûlullahın sesinden dahâ yükseltmeyiniz!
Onunla konusurken birbirinizle konusur gibi bagrısmayınız!)
buyuruldu. Dahâ sonra Allahü teâlâ, Resûlullahın Mekkede
durmasına engel olan Mekkelilere karsılık, Onu bir dereceye
yükseltdi ki, Cebrâîl aleyhisselâm ve cümle mukarreb melekler
o dereceye ulasamadı. Onu (Kabe kavseyn) makâmı ile sereflendirdi.
(Isâret): Yalan yere yemîn eden; Harem-i serîfde avlanan,
oruclarında ve nemâzlarında kusûru olanlar, fakîrlere birsey
vererek Allahü teâlânın rızâsını kazanmaga çalısmalıdır. Bu, fakîrler
için ne büyük bir makâmdır.
6– Allahü tebâreke ve teâlâ [Câsiye sûresi 21.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen]: (Dünyâda kötü amel isleyenleri; îmânlı olanlar
ve sâlih amel yapanlar gibi hayâtda ve öldükden sonra müsâvî
kılacagımızı mı zan ediyorlar. Buna ne ile hükm ediyorlar!)
buyurdu. Bu âyet-i kerîme hazret-i Alînin “kerremallahü vecheh”
sânının serefi için nâzil olmusdur ki, îmânı dogru idi. Bütün
isleri lâyık ve begenilmis ve riyâsız, yakısır idi. Müsrikler ise
ona derlerdi ki, (Dedikleriniz dogru çıksa bile, Allahü teâlâ bizi,
dünyâda oldugu gibi yine sizden üstün kılar.)
7– Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Ahzâb sûresi 33.cü
âyet-i kerîmesinde meâlen; (Ey Habîbimin Ehl-i beyti! Allahü
teâlâ, sizin günâhsız olmanızı istiyor.) buyurdu. Resûlullah “sal-
– 306 –
lallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ehl-i beyti, ervâh-ı
tâhirât ve yakınları ve asîreti, Alî ve Fâtıma ve Hasen ve Hüseyndir
“radıyallahü teâlâ anhüm”.
Yirmibesinci Menâkıb: Alî “radıyallahü anh” hazretlerinin
üstünlükleri hakkında söylenen haberler beyânındadır.
1– Sa’îd bin Cübeyr, Abdüllah ibni Abbâsdan “radıyallahü
teâlâ anhüm” rivâyet eder. Ibni Abbâs “radıyallahü anh” der
ki, meâli serîfi, (Ey Resûlüm! Sen insanları korkutucusun! Her
kavme dogru yolu gösterici birisi vardır) olan, Ra’d sûresi yedinci
âyet-i kerîmesi nâzil olunca, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Korkutucu benim. Alî yol göstericidir.
Yâ Alî! Senin ile gidenler, dogru yolda gidenlerdir.)
2– Rebi’atebni Nâcid, Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinden rivâyet eder. Buyurdular ki, Resûl-i ekrem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” beni çagırdı ve buyurdu ki,
(Yâ Alî! Îsâ bin Meryem aleyhisselâm” gibisin. Yehûdî ona
bugz etdi. Hattâ vâlidesi Meryem hazretlerine, hâsâ sümme hâsâ
bühtân etdiler. Nasârâ ona muhabbet etdiler. Hattâ onu bir
makâma çıkardılar ki, onun makâmı degil idi.) Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdular ki: Çok kimseler benim yüzümden helâk
olurlar. Ba’zısı beni ifrâtla severler. Diger Sahâbe-i güzîne bugz
ederler. Ben onları sevmem. Ba’zısı bana bugz ederler. Diger
Sahâbeleri severler. Bu iki tâife de Cehennem ehlidir. Ben Nebî
degilim. Bana vahy nâzil olmaz. Lâkin, kudretim oldugu kadar
Kitâb ile amel ederim. Allahü teâlânın tâ’atında ben ne emr
edersem, size vâcibdir. Isteseniz de istemeseniz de yapmanız lâzımdır.
Ma’siyyetde bana itâ’at etmeyiniz. Zîrâ bana itâ’at iyilikdedir.
3– Kays bin Hâris rivâyet eder: Bir kisi Mu’âviye bin Ebî
Süfyândan “radıyallahü anhüm” bir mes’ele süâl etdi. Mu’âviye
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki; Var [git] hazret-i Alîden süâl et
ki, o benden iyi bilir. O kisi dedi ki, ben bu mes’elede senin cevâbını
isterim. Senin verecegin cevâbı Alînin cevâbından çok
severim. Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Sen yalan
söyledin. Sen kötü kisisin. Muhakkak sen, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ilmde mu’azzez ve mükerrem
tutdugu kimseden ikrâh etdin. Buyurdu ki: (Yâ Alî, Sen
– 307 –
benim yanımda, Hârûnun Mûsâ “aleyhimesselâm” yanında oldugu
gibisin. Benden sonra Peygamber gelmez.) Çok gördüm
ki, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” onun ile mesveret ederdi.
Eger bir mes’elede müskili olsa idi, Alî burada mıdır, der idi.
Mu’âviye “radıyallahü anh” o kisiye dedi ki, kalk, Allahü tebâreke
ve teâlâ ayaklarına kuvvet vermesin. O kisinin adını kendi
divânından sildi.
4– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü anh” buyurdu ki, bir
vakt Mu’âviye “radıyallahü anh” bir hâcetinden dolayı benim
yanıma gelmis idi. Alîden “radıyallahü anh” bahs etdi. Ben dedim,
üç haslet Alî de vardır ki, eger o üçden birisi bende olsaydı,
bana dünyâdan ve içindekilerden sevgili gelirdi. Isitdim ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu,
(Her kim ki ben onun velîsiyim. Alî de onun velîsidir.) [Beni
seven Alîyi de sever.] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden isitdim ki, Hayber günü buyurdu: (Yarın
ben bayragı bir kimseye vereyim ki, Allahü teâlâ ve Resûlü
onu severler. Ve o da Allahı ve Resûlünü sever.) Alemi [bayragı,
sancagı] Alîye verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden isitdim ki, buyurdu: (Yâ Alî! Sen benimle;
Hârûnun Mûsâ “aleyhimesselâm” ile oldugu gibisin.)
5– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet etmisdir.
Buyurdular ki: (O beni mi’râca iletdikleri gece, göklerde hicâblardan
geçdim. Hicâbların arasından bir nidâ edici nidâ etdi
ki, (Yâ Muhammed! Senin baban Ibrâhîm ne güzel babadır. Alî
bin Ebî Tâlib ne güzel kardesdir. Ona hayr ile vasıyyet eyle.))
Hasen-i Basrî, Enes bin Mâlikden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eyler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Üç kimse vardır ki, Cennet onlara müstakdır.
Alî bin Ebî Tâlib, Ammâr bin Yâser, Selmân-ı Fârisî “radıyallahü
teâlâ anhüm”).
6– Sa’d bin Ebî Vakkâs “radıyallahü anh” buyurdu ki: Bir
gün hazret-i Mu’âviye bana dedi ki, Alîyi sever misin. Ben onu
nice sevmiyeyim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri hazret-i Alîye buyurdu ki: (Yâ Alî! Sen bana,
Hârûnun Mûsâya “aleyhimesselâm” yakınlıgı gibisin!) Bedr
– 308 –
gününde onu gördüm. Muhârebeden dısarıya geldi. Karnından
bir ses gelir ve bir beyt okurdu. O cengden, kılıncı küffâr kanı
ile boyanmayınca dönmedi.
7– Âmileyn Serhabîl Sâbî der ki; Alî Mürtedâ “kerremallahü
vecheh” hazretleri, Cemel vak’ası günü, Zeyd bin Serhânı
gördü. Zeyd düsmüs, kan içinde yuvarlanır. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bası yanında durdu. Buyurdu ki: Yâ Zeyd!
Allahü teâlâ hazretleri sana rahmet etsin. Ben seni güvenilir
[emânete sâhib çıkıcı] ve iyi isli bilirdim. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri sana Cennet ile müjde vermisdir.
Zeyd, kan arasından elini kaldırıp, dedi ki: Yâ Emîr-el
mü’minîn! Sana da müjde olsun Cennet ile ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” müjde vermisdir. Bu cengde senin
ile bulunmadım ki, ceng edeyim ve safları birbirine vurayım
ve hasmları helâk edeyim. Fekat bunları halka riyâ ve süm’adan
(riyâkârlık) ötürü veyâ dünyâ tamâ’ından ötürü yapmıyayım.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Imâm-ı Alî iyilerdendir. Bâgîleri [isyân edenleri] öldürür.
Ona yardım eden iyi seylere kavusur. Ona yardım etmiyen
iyi seylerden uzak kalır, mahrûm kalır.) Bunu isitdim, sevdim
ki, gazâlarda senin ile olayım. Senin dostlarından [yârlarından]
olayım. Bunları dedi ve rûhunu teslîm etdi “radıyallahü teâlâ
anh”.
8– Amr bin el Cûmî rivâyet eder. Ben Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûrunda oturmus idim. Buyurdu
ki, (Yâ Amr!). (Lebbeyk yâ Resûlallah!) dedim. Buyurdu; (Ister
misin ki, Cennetin diregini sana göstereyim.) Dedim, isterim
yâ Resûlallah! O sırada Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ
anh” oradan geçdi. Buyurdu: (Bu kisi ve bunun ehli Cennetin
diregidirler.) Yine Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü anhümâ”
hazretlerinin rivâyeti ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu ki: (Alî bedende bas menzilesindedir.)
9– Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Beni mi’râca iletdikleri o gecede, Cebrâîl aleyhisselâm benim
elimi tutdu. Beni Cennet derecelerinden bir müzeyyen derece-
– 309 –
de oturtdu. Orada bir ayva benim önüme koydu. Ben aldım,
kokladım. Elimde döndürürken, iki bölük oldu. Bir hûrî ondan
dısarı geldi ki, ondan güzel hûrî görmedim.) Dedi ki: (Esselâmü
aleyke yâ Muhammed!) Ben cevâb verdim ve dedim, (Sen kimsin).
Benim ismim (Râdiyye-i Merdıyye)dir. Allahü teâlâ hazretleri,
beni üç seyden yaratmısdır. Yukarı kısmımı anberden,
orta kısmımı kâfurdan, asagı kısmımı miskden. Beni âb-ı hayât
ile yogurdu. Ondan sonra, Hüdâvend-i Cebbâr ve Hâlık-i perverdigâr
bana (Ol!) dedi; oldum. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
beni, kardesin hazret-i Alî ibni Ebî Tâlib için “radıyallahü
anh” yaratmısdır. Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Her kim benden ayrıldı. Allahü teâlâdan
ayrıldı. Yâ Alî! Her kim senden ayrıldı. Benden ayrıldı.)
Hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Server-i kâinât “aleyhi efdalüs salevât” hazretleri buyurdular
ki: (Alî bin Ebî Tâlibi zikr etmek [anmak] ibâdetdir.) Hazret-i
Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, ([Allahü teâlâ] Cennet kapısı
üzerine, (Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah Aliyyün
Nâsır-ü Resûlillah) yazmısdır!) buyurmusdur. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri gökleri ve yerleri halk etmeden ikibin sene
önce yazmısdır.
10– Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
buyurur: Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûrunda idim. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh”
hakkında süâl olundukda, (Hikmeti on cüze taksîm etdiler. Dokuz
cüzünü Alî bin Ebî Tâlibe verdiler. Bir cüzünü sâir (diger)
insanlara verdiler!) buyurdular.
11– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
bildiriyor. Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bir gün dısarı çıkdı. Alînin elini kendi mubârek
eli ile tutdugu hâlde, buyurdu ki: (Âgâh olun [uyanık olun].
Her kim, buna bugz eder. Muhakkak Allahü teâlâ hazretlerine
ve Resûlüne bugz etmis olur. Her kim buna muhabbet eder.
Muhakkak Allahü teâlâ hazretlerine ve Resûlüne muhabbet
etmis olur.)
– 310 –
12– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Her kim hilmde Ibrâhîm aleyhisselâma, hikmetde
Nûh aleyhissalâtü vesselâma, çekdigi sıkıntılarda Yûsüf
aleyhisselâma bakmak isterse; Alî bin Ebî Tâlibe baksın.) Enes
bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde oturmus idik. O sırada hazret-i Alî “kerremallahü
teâlâ vecheh” geldi. Meclisin ardında oturdu. Resûlullah
hazretleri onu çagırdı. Hattâ önüne oturdu. Buyurdu ki:
(Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri seni dört haslet ile
benim üzerime mükerrem ve müfeddâl [sâirlerinden ziyâde
meziyyetli] kıldı. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hemen dizleri
üzerine gelip, basını topraga koyup, dedi ki, babam, anam sana
fedâ olsun, yâ Resûlallah! Kölenin efendi üzerine fadlı olur
mu? Buyurdular ki: (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
bir kula ikrâm etmek isterse, gözlerin görmedigi, kulakların
isitmedigi ve bir beserin hâtırına gelmiyen seyi verir!) Enes
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, biz dedik, yâ Resûlallah! Bize
onu beyân buyur, bilelim. Buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri, ona Fâtıma gibi bir zevce nasîb etdi. Ben nasîb
olunmadım. Hasen ve Hüseyn gibi ogullar nasîb etdi. Ben
nasîb olunmadım. Bir kayın ata ona nasîb olundu. Bana olunmadı.)
13– Sa’îd bin Cübeyr, Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhüm” hazretlerinin elini tutup, gidiyordu. Zemzem kuyusuna
geldiler. Orada ise bir kavm oturmusdu. Hazret-i Alîye
“kerremallahü vecheh” setm ederlerdi. [Ya’nî onu kötülüyorlardı.]
Ibni Abbâs hazretleri buyurdu ki, beni dönderin. Onlardan
yana geri döndürdüler. [Onların yanına vardılar.] Varıp,
orada durdu ve buyurdu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
ve Resûlüne yaramaz sözler söyliyen kimdir. Dediler ki:
Bizim aramızda kimse Allahü teâlâ hazretlerine yaramaz söylemez.
Ve bizim aramızda hazret-i Resûle hiç kimse yaramaz söylemez.
Buyurdu ki, Alî bin Ebî Tâlibe yaramaz söyleyen ve
setm eden, var mıdır. Dediler, evet vardır. Buyurdu ki: Isitin,
ben sehâdet ederim ki, bu kulagım ile isitdim; Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden, buyurdu ki: (Her
– 311 –
kim Alîye seb’ eder, muhakkak bana seb’ ederler. Her kim bana
seb’ eder, muhakkak Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerine
seb’ eder. Her kim Allahü teâlâ hazretlerine seb’ eder, Allahü
teâlâ ve tekaddes anı yüz üzerine Cehenneme atar.)
14– Atıyye-tül Ufî der ki: Câbir bin Abdüllahın “radıyallahü
teâlâ anh” huzûruna geldik. Pîr olmus [ihtiyârlamıs] ve kasları
gözlerini örtmüs idi. Ona, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
muhabbetinden sorduk. Basını kaldırıp, söyle söyledi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
zemân-ı serîflerinde bir kimsenin münâfık oldugunu Alîye
bugz etmesi ve düsman tutması ile anlardık.
15– Sa’bî “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerini
gördü ve buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin huzûrunda, makâm cihetinden en üstününe
ve yakınlık cihetinden en yakınına ve kana’at cihetiyle agniyâsına
[zenginine] bakarak mesrûr olmak isteyen, Alî bin Ebî Tâlib
hazretlerine “radıyallahü teâlâ anh” baksın.
16– Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdular ki,
yâ Resûlallah! Senden sonra halkın hayrlısı kimdir, dedim. Buyurdular
ki: (Ebû Bekr-i Sıddîkdır.) Dedim, ondan sonra, buyurdular
ki: (Ömerdir). Ondan sonra kimdir. Buyurdular ki:
(Osmândır.)
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” dedi ki, (Yâ Resûlallah!
Alî hakkında hiçbir nesne söylemediniz.) Buyurdular
ki: (Yâ cânım kızım! Alî benim nefsim demekdir. Hiç kimse
gördün mü ki, kendini begensin veyâ kendi hakkında bir sey
söylesin!)
17– Zeynel’âbidîn Alî bin Hüseyn, ceddi Alî bin Ebî Tâlibden
rivâyet eder. Alî “kerremallahü vecheh” hazretleri buyurdu
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bana, ilmden bin bâb ta’lîm etdi. Her bâbdan da bin seklini
ta’lîm etdi [ögretdi].
18– Abdüllah el-Kindî rivâyet eder. Mu’âviye bin Ebî Süfyân
hac yapdı ve geldi. Cemâ’at ortasında oturdu. Abdüllah bin
Abbâs ve Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhüm” haz-
– 312 –
retlerinin huzûrlarında Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” elini,
Abdüllah bin Abbâsın “radıyallahü teâlâ anhümâ” dizi üzerine
koyup, dedi ki, ben Senin amca oglundan hilâfete dahâ lâyıkım.
Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri buyurdu;
niçin. Dedi ki, ondan dolayı ki, ben o halîfenin amcazâdesiyim
ki, onu zulm ile katl etdiler. Ya’nî o Osmân bin Affân
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Abdüllah dedi ki: O hilâfete
senden su sebeb ile dahâ lâyıkdır ki, Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin yakınlıgı senin amcazâden yakınlıgından ileridir.
Hazret-i Mu’âviye bunu isitdi ve susdu. Yüzünü Sa’d bin
Ebî Vakkâs “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine döndürdü.
Dedi ki: yâ Sa’d! Sen hakkı bâtıldan ayırmaz mısın! Bizim lehimize
veyâ aleyhimize olur musun. Sa’d dedi ki: Zulmet yeri
kapladıgı vakt, sabr edemem. Tâ âlem rûsen olsun, gideyim.
Hazret-i Mu’âviye dedi, vallahi ben Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okudum.
Onda bir sey bulmadım. Sa’d dedi: Sen bu sözü kabûl
eder misin. Ben Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden isitdim, Alî bin Ebî Tâlibe buyurdu ki: (Yâ Alî!
Sen hak ilesin. Hak senin iledir.) Hazret-i Mu’âviye dedi ki: Bir
kimse getir ki, bunu senin ile isitmis olsun. Sa’d dedi ki: Ümmü
Seleme isitmisdir. Râvî der ki; hazret-i Mu’âviye ve o cemâ’at
cümlesi kalkıp, Ümmü Selemenin “radıyallahü teâlâ anhâ” huzûrlarına
vardılar. Dediler ki: Yâ Ümmül mü’minîn! Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden sizin rivâyetiniz
ile Sa’d bir hadîs-i serîf söyler. Ümmü Seleme dedi, ne söyler.
Der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
Alîye (Sen hak ilesin, hak senin iledir,) buyurmusdur.
Ümm-ü Seleme hazretleri, dogru söyler. Ben kendi evimde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim buyurdu. Hazret-i Mu’âviye yüzünü döndürüp, hazret-i
Sa’d ve sâir Eshâb-ı güzîn hazretlerine bakıp, onlardan özr dileyip,
eger ben bu hadîs-i serîfi önceden isitmis olaydım, dâimâ,
Alî bin Ebî Tâlibin hâdimi olurdum, buyurdu.
19– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
etdi. Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Ben ilmin terâzîsiyim. Alî o terâzînin kefeleridir.
Hazret-i Hasen ve Hüseyn ipleridir. Fâtıma alâkasıdır [kefelerin
asıldıgı demiridir] ve benden sonra imâmlar o terâzinin
– 313 –
amûdîdir [düsey demiridir]. O terâzî ile bizim dostlarımızın
amelini tartarlar.) Hazret-i Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” efendimiz buyurdular ki: (Ben ilmin sehriyim.
Alî o sehrin kapısıdır. O kapının halkası Mu’âviyedir.)
20– Hazret-i Mu’âz bin Cebel “radıyallahü anh” rivâyet etmisdir.
Habîb-i Hudâ Resûl-i Müctebâ “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ
bir kavmi günâhlarından pâk eder, saçları temâmen dökülen
kimseler gibi ki, bu kavmin evveli Alî bin Ebî Tâlibdir.)
21– Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü vecheh” rivâyet
eder. Hazret-i Habîb-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem”
efendimiz buyurdular ki: Hazret-i Mûsâ bin Imrân “salavâtullahi
aleyhi ve alâ nebiyyinâ” Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
istedi ve dedi, yâ Rabbî! Benim kardesim Hârûn vefât
etdi. Sen onu afv et. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri vahy etdi
ki, yâ Mûsâ! Eger, önce ve sonra gelenlerin afvını benden isteseydin
kabûl ederdim. Hüseyn bin Alî bin Ebî Tâlibin kâtilini,
ya’nî Onu sehîd edeni afv etmiyecegim.
Yine hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” rivâyet eder.
Habîb-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Mûsâ bin Imrân “aleyhisselâm” Rabbinden istedi ki, Hüseyn
bin Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rûhunu ziyâret
etsin Onun ziyâretine yetmisbin melek ile geldi. Abdüllah
bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet eder. Resûl-i kâinât,
aleyhi efdalüssalevât hazretleri buyurdular ki: (Hak teâlâ
hazretleri benî Isrâîlden nebîlerine su’izanları ve bugzları sebebi
ile yagmuru men’ buyurdu. Bu ümmetden Alî bin Ebî Tâlibe
adâvet etdikleri için de yagmuru men’ eder.)
22– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Alî bin Ebî Tâlibin bu ümmet üzerine hakkı,
babanın oglu üzerine hakkı gibidir.)
23– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Hazret-i Alî ibni Ebî Tâlibin muhabbeti,
– 314 –
günâhları yir, mahv eder. Nasıl ki ates odunu yiyip mahv etdigi
gibi.)
24– Mu’az bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Alî bin Ebî Tâlibin sevgisi, bir hasenedir ki, ya’nî bir
tâ’atdır ki, hiç bir seyyie, ya’nî hiçbir ma’siyyet onunla zarar veremez.
Bugz ve adâveti bir seyyiedir ki, hiçbir hasene onunla
fâide veremez.) Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benim sırrımın sâhibi Alî bin Ebî Tâlibdir “radıyallahü
teâlâ anh”.)
25– Abdüllah bin Ca’fer “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Benim, Alî aslımdır. Ve Ca’fer fer’imdir. Yâhud
Ca’fer aslımdır; Alî fer’imdir) “radıyallahü teâlâ anhümâ”.
26– Ümm-i Seleme “radıyallahü anhâ” rivâyet eder. Habîb-i
ekrem “aleyhissalâtü vesselâm” buyurdular ki, (Alî ve onun gürûhu
[fırkası] kıyâmet gününde necât buluculardır [kurtulanlardır].)
27– Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Peygamberimiz “aleyhissalâtü vesselâm” hazretleri buyurdu ki:
(Alî benim ilmimin kapısıdır. Âsikâre edicidir, bildirmem lâzım
gelen seyleri ümmetime açıklayıcıdır. Benden sonra, onu sevmek
îmândandır. Ona bugz etmek nifâkdandır. Ona nazar etmek
[bakmak] rahmetdendir. Onun muhabbeti ibâdetdir.)
28– Ümm-ü Seleme “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet eder.
Habîb-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki, (Kur’ân-ı azîm-üs-sân Alî iledir. Alî Kur’ân-ı azîmüs-
sân iledir.) Ya’nî hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” her zemân
Kur’ân-ı azîm-üs-sânın hükmü ve emri iledir. Kur’ân-ı kerîm
de onun imâmı ve yol göstericisidir.
29– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Patlıcan yiyiniz ki, o bir agaçdır. Ben onu Cennet-ül
Me’vâda gördüm. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin vahdâniyyetine
ve Benim Peygamberligime ve Alînin velîligine se-
– 315 –
hâdet etdi. Her kim patlıcanı, zarar niyyeti ile yirse, zarar olur.
Eger sifâ niyyeti ile yirse, sifâ olur.)
30– Huzeyfe tebni Yemân “radıyallahü anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: Eger halk, Alîye emîr-ül mü’minin ismi ne zemân verildigini
bilseler idi, Alînin fazîletini inkâr etmezlerdi. Hâlbuki
Âdem aleyhissalâtü vesselâm rûh ile beden arasında idi. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri buyurdu ki: Ben sizin Rabbinizim,
Muhammed Nebînizdir. O zemân Alîye “radıyallahü teâlâ
anh” emîr-ül mü’minîn denildi.
31– Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Eger gökleri ve yerleri terâzînin bir kefesine koysalar,
Alînin îmânını diger kefesine koysalar, Alînin îmânı agır
gelir.)
32– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Eger cümle halk Alî bin Ebî Tâlibin muhabbeti
üzerine birlesseler idi, Allahü teâlâ ve tekaddes Cehennemi
yaratmazdı.)
33– (Eger Alî yaratılmasa idi, dünyâda Fâtımaya münâsib
kimse bulunmaz idi) buyuruldu.
34– Mu’âviye bin Hîdet “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Kalbinde Alî bin Ebî Tâlibin bugzu oldugu hâlde
ölen kimse, ister yehûdî olsun, ister nasârâ olsun, fark etmez.)
35– Mu’âz bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir:
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Alînin “radıyallahü anh” yüzüne nazar etmek
[bakmak] ibâdetdir.)
36– Ebû Berze-tel Eslemî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ bana husûsî bir ahd
verdi. Bana nice kerre buyurdu ki, bu husûsî ahdimi kabûl et-
– 316 –
din mi. Ben dedim, evet yâ Rabbî bu ahdi kabûl etdim.) Ebû
Berze-i Eslemî der ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, (Dedim, yâ Rabbel’âlemîn! Bu ahdini ki benim
ile etdin. Ve ben o ahdi senden kabûl etdim. Bana söyle o
ahd nedir. Allahü Sübhânehü ve teâlâ bana vâsıtasız olarak buyurdu
ki, o ahd odur ki, sen bilesin, benden cümle halka diyesin
ki, Alî hidâyeti göstericidir, dogru yolun isâretidir. Mutî’lerin
ve muvahhidlerin gözlerinin nûrudur. Müslimân ve mü’minlerin
serverleridir. Ben bütün kullarıma benim birligimi ve tevhîdimi
lâzım kılmısım. Bütün ümmetine senin risâletini tasdîk
etmelerini lâzım kılmısım. Bütün mü’minlere Alînin muhabbetini
ve meveddetini [sevmegi] lâzım kılmısım. Her kim Alîyi
dost tutar, Allahü teâlâyı [beni] ve Muhammedi [seni] dost tutmus
olur. Muhakkak ki o kimse hakîkî dost olur. Alîyi sevmiyen
de hakîkî düsmân olur.)
(Isâret): Zühd ve vefâ ehli Alîdir. Sıdk ve safâ ehli Alîdir. Cömert
ve sehâ ehli Alîdir. Rıfk ve rızâ ehli Alîdir. Mahrem-i ravda-
i asfiyâ Alîdir. Mefhâr-ı fadl-ı a’lâ Alîdir. Mahrem-i fadl-ı
nu’mâ Alîdir. Kendi zemân-ı serîfinde Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinin mahlûkunun kıdvesidir. Semere-i secere-i dîn-i
Hudâ-i teâlâ Alîdir. Müstevcibül fedâil ve tefâdul ve meâsir Alîdir.
Alî Mürtedâ “kerremallahü teâlâ vecheh” hazretlerinin mubârek
gönlü, kâfirler ve mülhidler ve hâricîler üzerine, Cehennem
Mâlikinin Cehennem ehli üzerine gönlünden siddetli katı
idi. Mubârek gönlü, dervisler ve yetîmler ve Cennet ehli üzerine,
Cennet Rıdvânının gönlünden dahâ yumusak idi. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri behâdırlıkda, aslancasına mertlikde, kâfirlere
ve mülhidlere çok siddetli zehrden acı idi. Civânmertlikde,
dervislere bal ve sekerden tatlı idi. Her vakt ki, hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” hâmiyyet (iyilik severlik) ve siyâsete gideydi,
Cehennemin sam yeli ve zakkûmu piser ve ölürdü. Her
vakt ki sefkat ve kerâmetde gideydi, Cennetin Na’îm nesimi piser
ve ölürdü. Her vakt ki Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” Zülfikârı
elinde tutar idi, kâfirlerin ve mülhidlerin ve ehl-i hevâların
cânları tenlerinde muzdarib olurdu. Her vakt ki akçe keselerini
eline alıp, açdıgı zemân, fakîrlerin ve yetîmlerin cânları tenlerinde
sâkin olurdu.
Yirmialtıncı Menâkıb: Rüknül-islâm Ahmed Cürcânî “rahi-
– 317 –
mehullahü teâlâ” rivâyet eder. Yüzden fazla Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin rivâyeti ile isitdim
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular:
(Alînin bir kerre Amr bin Abdûdün karsısına çıkması, ümmetimin
kıyâmete dek ibâdetinden hayrlıdır.) Amr bin Abdûd
arabî idi, Kureysî idi. Mudar bin Nizâr evlâdından idi. Fekat Âd
kavminin kuvvetinde idi. Ömründe hiçbir cengden yenilerek
dönmemis idi. Yalnız Bedr cenginde yaralanıp düsmüs idi. Yarası
iyi oldu. Tekrâr Hendek cengine geldi. Onun gelmesinden
müslimânlara korku hâsıl oldu. O vâkı’ada yirmibir gün ok ve
kılınç ile ve mızrak ile ve tas ile ceng oldu. Yirmiikinci gününde
ceng ve cidâl iyice siddetlendi. Amr bin Abdûd, Hendek kenârına
gelip, meydâna er istedi. Müslimânlardan karsılık veren olmadı.
Bir dahâ istedi. Kimse varmadı. Yedi kerre da’vet etdi.
Yedincide, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini çagırdı
ve huzûrlarına oturtdu. Buyurdu ki, (Yâ Alî! Benim atıma
bin. Zülfikârı al. Amr bin Abdûdün önüne mertçe var. Onun
uzun boylu olusundan ve heybetinden üzülüp, endîse etme ki,
ben Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerinden, düâ
ederim ki, sana nusret edip ve senin elin ile müslimânlardan serîri
def’ eder.) Alî “radıyallahü teâlâ anh” düldüle binip, Zülfikârı
kusandı. O aslan ki, avını gözleyip, gider gibi, Amr bin Abdûdün
önüne vardı. Birbirini gördüler. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdu ki: Yâ Amr, isitdim ki, sen Kâ’be karsısında
ahd etmissin ki, Kureysden bir kimse senden iki hâcet istedikde,
o isteklerden birini yerine getirecekmissin. Evet yâ Alî.
Ben bu ahdi etdim. Hazret-i Alî buyurdu: Yâ Amr! Simdi sen
bilirsin ki, ben Kureysdenim. Senden iki hâcet isterim. Eger ikisini
de kabûl etmez isen, bâri birisini kabûl et! Evvelâ senden isterim
ki, bu sâatde, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin vahdâniyyetini
ve Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin risâletini ikrâr edesin. Dedi ki; Bunu kabûl etmem.
Baska ne istersin. Buyurdu ki: Onu isterim ki, bu sâatde,
bu iki kuvveti birbirine koyasın, sen Mekke-i Mükerremeye dönesin.
Bunu kabûl etdim. Ammâ, Ebû Bekr ve Ömer ve Osmânın
baslarını keserim. Hazret-i Alî “radıyallahü anh” buyurdu
ki, Ey sefîh! Benim basımı kesmeyince onların basını nasıl kesersin.
Ey Alî, sen gençsin. Henüz dünyâyı görmemissin. Iste-
– 318 –
mem ki, senin basını keseyim. Hazret-i Murtedâ buyurdu ki:
Ben isterim ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin tevfîki
ile, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
düâsı ile senin basını keseyim. Bu sözden Amr harâretlendi.
Hemen atından inip, atını bırakdı. Hazret-i Alîye dogru yürüdü.
Hazret-i Alî de “kerremallahü vecheh” atından inip, yaya oldu.
Birbirine hamle edip, dolasdılar. Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri, fırsatı bulup ceng arasında Zülfikârı ile bir darbe vurup,
uylugunu dibinden ayırıp, düsürdü. Hazret-i Alî, Amrın
bacagını teninden ayırıp, yüzünü ondan döndürüp, uzaklasırken,
Amr, kendi kesilmis bacagını eline alıp, hazret-i Alînin ardınca
atdı. Öyle bir atdı ki, eger hazret-i Alî, onun önünden sapmasa
idi, o ayak parçası ile helâk olurdu. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” tekrâr dönüp, Amr bin Abdüdün basını kesdi.
O sırada Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz
hazretleri tekbîr alıp, buyurdu ki; (Alînin Amr bin Abdûd
ile bir kerre karsılasması, ümmetimin kıyâmete kadar olan ibâdetlerinden
hayrlıdır.)
Yirmiyedinci Menâkıb: Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin, hazret-i Alîye
“radıyallahü teâlâ anh” vasıyyetleri beyânındadır.
1– Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Sana bes yüz koyun vermemi mi, yoksa dînin
ve dünyân kurtulusuna sebeb olacak bes kelime ta’lîm etmemi
mi sevgili tutarsın!) Ben dedim; kelimeleri isterim. Bir düâ ögretdiler.
(Allahım! Benim günâhımı afv eyle! Hulkumü genis
eyle! Kesbimi [kazancımı] temiz kıl. Bana nasîb etdigin sey’e
kana’at edici eyle. Begenmedigin seye nefsimi meyl etdirme.)
Sonra Resûlullah buyurdu ki: (Yâ Alî! Sonu üzüntü ve aglamak
olmıyan hiçbir sevinç ve nes’e yokdur.)
2– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eyler ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular:
(Yâ Alî! Sen Kâ’be menzilesindesin! Bütün herkes Kâ’beye
varır. Kâ’be hiçbir yere varmaz. Eger bir kavm sana gelip, bu
hilâfet emrini sana teslîm ederlerse, onlardan kabûl eyle! Eger
gelmezler ise, sen onlara varma.)
– 319 –
3– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
eyledi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Yâ Alî! Sen ehl-i Cennetsin. Yakın zemânda bir
kavm gelir ki, onların lakabları olur. Onlara râfizî derler. Eger
sen onlara yetisirsen onları öldür ki, müsriklerdir. Ne Cum’a bilirler,
ne cemâ’at bilirler! Ebû Bekr ve Ömeri seb’ ederler [kötülerler].)
4– Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Yâ Alî! Süâl etdim Allahü teâlâ hazretlerinden
ki, seni hilâfetde öne alsın. Üç kerre istedim. Allahü teâlâ
ve tekaddes kabûl etmedi. Ebû Bekri öne aldı.)
5– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
Fâtımayı sana tezvîc etdi. Ve ona yeri sıdâk [yeryüzünü
mehr] kıldı. Her kim yeryüzünde sana bugz edici oldugu hâlde
yürürse, bu yürümesi harâmdır.)
6– Ammâr bin Yâser “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki:
(Yâ Alî! Allahü teâlâ hazretleri seni bir zînet ile zînetlendirdi
ki, dünyâyı terk etmek olan ve kendisine sevgili olan zühd ile zînetledi.
Öyle takdîr etdi ki dünyâdan birseye nâil olmıyasın!)
7– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî!
Yalnız Rabbinden ümîd edici ol! Günâhından baska birseyden
korkma! Birsey sorduklarında bilmez isen, Allahü teâlâ bilir
demekden ar etme.)
8– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Cimri ve bahîl olma. Yüzünü güler tutasın [güleryüzlü
olasın]. Kerîm ve ikrâm edici olasın ki, mü’min yumusak
yüzlü ve cömert olur. Münâfık kaba ve cimri olur. Benim
ümmetimin cömertlerinin günâhları, günesde buzun eridigi gibi
erir.)
9– Ebû Mûsâ “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Re-
– 320 –
sûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Ben kendim için râzı oldugum seylere, senin
için de râzı olurum. Kendim için kerîh gördügüm nesneyi, senin
için de kerîh görürüm. Kur’ân-ı azîm-üs-sânı cünüb oldugun
hâlde okuma. Rükû’ ve secdede Kur’ân-ı kerîmi okumıyasın.
Saçlarını basın üstünde topladıgın hâlde nemâz kılmıyasın.)
10– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Gayretli ol ki, Allahü teâlâ gayretli olanı sever. Sahî
[cömert] ol ki, Allahü teâlâ sahî [cömert] olanı sever. Cesâretli
ol ki, Allahü teâlâ ve tekaddes secâ’ati sever. Eger bir kimse
senden bir hâcet istese, onun hâcetini bitir. Eger o kimse o
hâcete lâyık degil ise, sen hâcet bitirmege lâyıksın!)
11– Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” hazretleri rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Insanlar, Allahü teâlâ hazretlerine yaklasıyoruz
diye çalısıp-kazandıkları zemân, sen akl kesb eyle, tâ onlara
sebkat edesin [onlardan ileri geçesin.] Allahü teâlâya dünyâda
ve âhıretde yaklasmak derece ve kıymetinin onlardan önde
olması için gayret edesin.)
12– Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Bas agrısı seni râhatsız edecek kadar olursa, iki elini
basın üzerine koyup, sûre-i Hasrın âhırini [sonunu] oku.
“Lev enzelnâ” âyet-i kerîmesinden sonuna kadar oku.)
13– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder.
Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yâ Alî! Yalan söylemekden
sakın. Eger zan edersen ki, o yalan seni kurtarır, yalan söyleme.
Sana dogru söylemek lâzım olsun. O dogru seni helâk edecek
bile olsa, dogru söyle.)
14– Hazret-i Alî “kerremallahü teâlâ vecheh” rivâyet eder.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Yâ Alî! Bes kelime ki, Cebrâîl bana ta’lîm etmisdir.
Onları sana ta’lîm etmemi mi seversin. Yoksa emr edeyim sana
– 321 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:21
bes keçi versinler, bunu mu seversin!) Hazret-i Alî dedi, (Yâ
Resûlallah! Ben o bes kelimeyi severim.) Buyurdular ki: (Ey
mahlûklara rızk veren! Ey fakîrlere rahmet eden! Ey zor durumda
olanları kabûl eden! Ey mü’minlerin Velîsi! Ey rahmet
edenlerin en rahîmi! Bana rahmet et, acı.)
15– Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî!
Persembe gününde bıyıgını kırk ve tırnagını kes. Koltugunu
yol, kasıgını tras eyle. Cum’a günü temiz elbise giy! Güzel koku
isti’mâl eyle [sürün, kullan].)
16– Nizâmüddîn Abdül’vâhid ibni el Fadl el-Fermâdî, ceddi
Ebül Kâsım Gürgânîden isnâd ile, o da Mûsâ Kâzım bin Ca’fer
Sâdık bin Muhammed Bâkır bin Alî Zeynel’âbidîn bin Hüseyn
bin Alî bin Ebî Tâlibden “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Hazret-i Resûl-i ekrem ve nebiyyi muhterem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Yâ Alî! Mercimek
yemegine devâm et ki, yetmis Nebî mercimek yidiler ve
ona bereket ile düâ etdiler. Sonuncuları Îsâ bin Meryemdir “alâ
Nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”.)
Yirmisekizinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin sânlarını anlatan haberler hakkındadır.
1– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Beni mi’râca çıkardıkları o gece gördüm. Arsın ayagında
yazılmıs, ben birim, benden baska ilâh yokdur. Adn Cennetini
ben yaratdım. Yaratdıklarımdan Resûlüm Muhammedi
seçdim. Onu Alî ile kuvvetlendirip, yardım etdim.)
2– Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Kıyâmet günü olunca; Arsın sagında benim için kırmızı
yâkutdan bir kubbe kurarlar. Arsın solunda Ibrâhîm halîlullah
için yâkutdan bir kubbe kurarlar. Bir kubbe de Alî için benim
ile Ibrâhîm arasında beyâz inciden kurarlar. Siz iki Halîlin arasında
olan Habîbi ne zan ediyorsunuz.)
3– Bilâl-i Habesî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, mubârek yüzü
– 322 –
bedr olan aydan nûrlu oldugu hâlde bizim üzerimize çıkageldi.
Abdürrahmân bin Avf “radıyallahü teâlâ anh” karsılayıp, dedi
ki, babam ve anam sana fedâ olsun; yâ Resûlallah, bu ne nûrdur.
Buyurdular ki: (Rabbimden azze ve celle müjde geldi, kardesim
ve amcamoglu ve kızımın zevci Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hakkında ki, Allahü tebâreke ve teâlâ o vakt ki, Fâtımayı
Alîye tezvîc eyledi. Cennet hâzini Rıdvâna emr eyledi ki, Tûbâ
agacını sallaya. Rıdvân da salladı. Tûbâ agacından, bizim
dostlarımızın adedince hüccetler saçıldı. Allahü teâlâ ve tekaddes
nûrdan melekler yaratdı. Her melege o hüccetlerden bir
hüccet verdi. O hüccetlerde yazılmısdır ki, Mustafânın ve ehl-i
beytinin muhib ve muhlîsleri Cehennemden azâd olmusdur.)
4– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden rivâyet
etmisdir. Buyurdular ki, (Kıyâmet günü olunca, bütün Peygamberleri
“alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” bir yere toplarlar.
Bir nidâ edici ars altından nidâ eder, yâ Enbiyâ cemâ’ati.
Sizi sevenleriniz ile iftihâr edin. Ben Cihâr-ı yârim ile iftihâr
ederim.)
5– (O kimseler ki, îmân getirdiler ve sâlih amel islediler. Yakın
zemânda Allahü rahmân onlara kendi dostlugunu, muhabbetini
verir.) âyet-i kerîmesinin tefsîrinde, Abdüllah ibni Abbâs
“radıyallahü anhümâ” buyurdu ki; ya’nî Allahü teâlâ onları
dost tutar ve onları dost kılar ki, onları yer ve gök ehline sevdirir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki,
(Allahü Sübhânehü ve teâlâ bir kulunu severse, Cebrâîl aleyhisselâma
buyurur ki, filân kimseyi dost tutdum. Siz de dost tutun.
Cebrâîl ve melekler de dost tutarlar.) Onlardan yine bir nidâ
edici gökden nidâ eder ki, Allahü tebâreke ve teâlâ filân
kimseyi dost tutdu. Siz de ey yer ehli onu dost tutunuz. Hepsi
dost tutup, severler. Onun muhabbetini yer halkının da kalbine
salar. Bütün yer ehli de muhabbet ederler. Abdüllah ibni Abbâs
“radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurur ki, âyet-i kerîmede,
(vüdd) lafzından murâd, Alî bin Ebî Tâlibin “radıyallahü teâlâ
anh” muhabbetidir ki, onu mü’minlerin kalbinde tatlı etmisdir.
6– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” haber vermisdir.
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîfin-
– 323 –
de oturmusduk. Ensârdan, Ebû Ukayl demekle ma’rûf bir kisi
kalkıp, dedi ki: Yâ Resûlallah! Senden sonra nâsın hayrlısı kimdir.
Buyurdu ki: (Ebû Bekr-i Sıddîkdır). Ondan sonra kimdir.
Buyurdu ki: (Ömer-ül Fârûkdur). Ondan sonra kimdir, dedi.
Buyurdu ki: (Osmân bin Affândır). Ondan sonra kimdir, dedi.
Buyurdu ki: (Alî bin Ebî Tâlibdir). O dedi ki: Neden amcan oglu
Alîyi sonraya bırakdın, dördüncü etdin. Hâlbuki o senin kardesindir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular: (Vay sana yâ Ebâ Ukayl. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri yüzyirmidörtbin (den ziyâde) Nebîyi halk etdi.
Insanlara gönderdi. Beni cümlesinin sonu kıldıgını bilmiyor
musun!) Ebû Ukayl dedi ki: (Evet yâ Resûlallah!). Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Benim Peygamberlerin
sonuncusu olmamın ne zararı oldu ki, halîfelerin dördüncüsü
olmasının Alîye de zararı olsun! Yâ Ebâ Ukayl! Muhakkak
Allahü teâlâ ve tekaddes bana; Âdem aleyhisselâmın
yaratıldıgı vaktden kıyâmete dek îmân getiren kimselerin sevâbını
bagısladı. Ebû Bekre de benim bâis oldugum vaktden [Peygamberligim
bildirildigi vaktden] kıyâmete kadar gelen ve Ebû
Bekri seven mü’minlerin sevâblarını bagısladı. Alî bin Ebî Tâlibe
de, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine Sarkdan garba
ibâdet edenlerin sevâbını bagısladı.)
7– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Biz kıyâmetde dört atlı [süvâri] oluruz ve halk aç ve susuz
ve çıplak olurlar. Ben kendi binegim [atım] Burak üzerinde
olurum. Sâlih Nebî “aleyhisselâm” Nâkatullah [devesi] üzerine
biner. Fâtıma benim asbâ adlı devem üzerine biner. Alî bin Ebî
Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” Cennet develerinden bir deve
üzerine biner ki, bâtını Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin
havfından ve zâhiri Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin rahmetinden
olur. Bası üzerine tâc koyarlar ki, sekiz rüknü olur.
Onun rûsenligi sekiz Cennetden olur. O kıyâmetde benim
önümde nidâ eder ki, (Lâ ilâhe illallah. Muhammedün Resûlullah).
Melekler önünden geçerken, bu bir mukarreb melekdir,
derler. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin cenâbından bir
nidâ gelir ki: Yâ Ehl-e mevkıf. [Ey mahser halkı.] Bu mukarreb
melek veyâ Peygamber degil, Alî bin Ebî Tâlibdir.) Ars önüne
– 324 –
gelir ve der ki: Yâ Rabbî; her kim beni sever, muhabbet eder,
senin zâtına muhabbet eder, sever. Sonra mahser meydânında
bir nidâ edici der ki, Ebû Bekr ve Ömerin sevenleri, sonra Alîye
tâbi’ olanlar nerededir. Bunlar Râbi’a ve Mudar kabîleleri
adedincedir.
8– Hazret-i Hasen bin Alî “radıyallahü teâlâ anhümâ” haber
verir ki, babam mescidden döndü [çıkdı]. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin yüzüne bakdı. Ebû Bekr de babamın
yüzüne bakdı. Dedi ki: Yâ Ebâ Bekr! Ne olmus bana ki,
sen bana böyle uzun nazar edersin. O buyurdu ki, evet ondan
dolayı nazar ederim [bakarım] ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdu ki, (Kıyâmet
günü, sırat üzerinden, Alî bin Ebî Tâlibin, eline buyruk vermedigi
kimseler geçemez!) Sonra babam da dedi ki: (Yâ Ebâ
Bekr! Sen bana müjde verdin. Ben de sana müjde vereyim mi.)
(Evet ver) dedi. Yâ Ebâ Bekr! Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana kavminden gizlide [tenhâda]
vasıyyet buyurdular ki, (Yâ Alî! Kıyâmet günü sırat üzerinde,
Ebû Bekri ve Ömeri ve Osmân hazretlerini sâdık olarak sevmiyenlerin
eline sıratı geçmeleri için ruhsat verme “radıyallahü
teâlâ anhüm”.) Yâ Rabbî! Bizi bu dört halîfeyi sevenler ile hasr
et!
9– Câbir “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Arafatda idi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” karsılarında idi. Buyurdu: (Yâ Alî! Bana yakın ol. Tenini
benim tenime degdir ki, beni ve seni halk etdiler bir agaçdan ki,
ben o agacın aslıyım. Sen fer’isin. Hasen ve Hüseyn o agacın
budaklarıdır [dallarıdır]. Her kim o agaçdan bir dala yapısırsa,
Allahü teâlâ hazretleri o kimseyi Cennete dâhil kılar. Yâ Alî!
Eger benim ümmetim sana bugz ederler ise, Allahü teâlâ ve tekaddes,
azâb meleklerine buyurur: Tâ onları burunları ve yüzleri
üstüne çeke çeke Cehenneme iletirler.)
10– Berâ’ bin Âzib “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile berâber
idik. Vedâ haccına geldik. Gadîr-i Hum dedikleri menzile konduk.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
bana buyurdular ki, (Nidâ et ve söyle, Essalâh! Essalâh!) Es-
– 325 –
hâb-ı güzînin “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hepsi toplandılar.
Buyurdular: (Ben her mü’mine kendi nefsinden evlâ
degil miyim.) Dediler ki, (Evet, yâ Resûlallah!) Buyurdular ki,
(Benim ezvâcım [hanımlarım] mü’minlerin annesi degil midir.)
Dediler ki, (Evet, yâ Resûlallah!) Sonra Alî hazretlerinin elini
tutup, buyurdular ki, (Bu mevlâsıdır o kimsenin ki, ben onun
mevlâsıyım. Allahım, dost tut o kimseyi ki, bunu dost tutar.
[Bunu seveni sen de sev.] Düsman tut o kimseyi ki, bunu düsman
tutar [Bunu sevmiyeni sevme].)
11– Resûl aleyhisselâm buyurdular ki, (Kıyâmet günü ben
gelirim. Alî benim ile olur. Livâ-i hamdi elinde tutar. Onun üzerinde
iki parça olur. Biri sündüsden ve biri istebrakdan.) Bir
arâbî, huzûr-ı serîflerinde ayak üzerine kalkıp, dedi ki, babam
ve anam sana fedâ olsun, yâ Resûlallah! Hazret-i Alî kâdir olur
mu [gücü yeter mi] Livâ-i hamdi götürmege. Buyurdular ki,
(Niçin kâdir olmasın ki, ona üstün hasletler verilmisdir. Onun
sabrı benim gibidir. Hüsnü [güzelligi] hazret-i Yûsüf aleyhisselâmın
hüsnü gibidir. Kuvveti hazret-i Cebrâîl aleyhisselâmın
kuvveti gibidir. Livâ-i hamd elinde olur. Bütün mahlûklar kıyâmet
günü benim livâm altında olur.)
12– Hayber gazâsından döndüler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yâ Alî! Eger
insanlar yanlıs anlıyarak Îsâ aleyhisselâma söyledikleri gibi söylemiyeceklerini
bilseydim, senin hakkında çok sözler söylerdim.
O zemân insanlar ayagının tozunu bereketlenmek için alırlardı.
Abdest aldıgın su ile istisfâ ederlerdi. Lâkin sana kifâyet
eder ki, sen bana Hârûn aleyhisselâmın Mûsâ aleyhisselâma yakınlıgı
gibisin. Fekat bu kadar var ki, benden sonra Peygamber
gelmez. Seni, benim sünnetim üzerine sehîd ederler. Sen âhıretde
bendensin. Benim havzım üzerine halîfem olursun. O Cennet
libâsı ile libâslanan olursun. Benim ümmetimden evvel
Cennete girersin. Seni sevenler nûrdan minber üzerinde olurlar.
Ve yüzleri beyâz ve nûrlu olur. Onlara sefâ’at ederim. Yarın
benim komsum olurlar. Senin cemâ’atin benim cemâ’atimdir.
Senin sulhün benim sulhümdür. Senin sırrın benim sırrımdır.
Senin âsikârın benim âsikârımdır. Evlâdın benim evlâdımdır.)
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” sükr secdesi edip, dedi
ki, Allahü teâlâ hazretlerine hamd olsun ki, beni islâm ni’me-
– 326 –
ti ile ni’metlendirdi. Bana Kur’ân-ı azîm-üs-sânı ta’lîm eyledi.
Beni, mahlûkların en üstünü ve Peygamberlerin sonuncusu ve
efendisine, fadlı ile, keremi ile sevdirdi.
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Ben, Ömer bin Hattâb ve Osmân-ı Zinnûreyn,
hazret-i Âisenin “radıyallahü teâlâ anhâ” evine Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ba’zı müskillerimizi
süâl edelim diye geldik. Hücre-i serîfenin kapısına erisdik. O sırada,
kapının önünde, bir ejderhâ durur idi. O zemâna kadar
öyle yaratılmıs bir ejderhâ görmemis idik. Korkduk, geri döndük.
Ben dedim ki, buna Alî ibni Tâlibden baskası mukâvemet
edemez. Zîrâ o heybetli, mertdir. Hemen hazret-i Ömer geriye
bakıp, dedi ki: yâ Ebâ Bekr; iste Alî bin Ebî Tâlib, geliyor. Ben
dedim, yâ Alî! Bu ejderhâyı görür müsün. Bizi hısmından geri
döndürdü. Hazret-i Alî ejderhâyı gördü. Yenini açdı. Isâret etdi
ki, gel yenime gir. Ejderhâ da tevâzu’ ile basını yere koyup,
gelip, yenine girdi. Alî de yenini kapatdı. Resûl-i kâinât aleyhi
efdal-i salevât hazretlerinin huzûr-i serîflerine vardık. Buyurdular:
(Yâ Ebâ Bekr. Alî ne yapdı). O sırada hazret-i Alî geldi.
(Yâ Ebel Hasen [Hasenin babası]. Nedir, yenindeki) buyurdu.
Dedi ki, yâ Resûlallah! Bir ejderhâdır ki, Ebû Bekr, Ömer ve
Osmâna karsı gelmis. Resûl-i kâinât efdalüt-tehıyyât hazretleri,
tebessüm edip, buyurdular. (Yâ Ebel Hasen! O ejderhâ degildir.
O bir melekdir ki, Allahü teâlâ hazretlerine bir sehvi sebebi
ile ejderhâ sûretine degisdirildi. Kapıda, seni görüp, sefâ’at
istemek için durmus idi. Ben Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden
sefâ’at dileyeyim ki, o melegi evvelki mertebesine getirsin.
Ne zemân ki, ben sefâ’at etdim. Allahü teâlâ ve tekaddes
benim sefâ’atimi kabûl etdi. Simdi, yenin agzını aç.) Hazret-i
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” yeninin agzını açdıgı
gibi, gördük, bir yesil kus çıkıp, uçdu. Sadaka Muhammed, sadaka
Muhammed, diye söylerdi.
Otuzuncu Menâkıb: Hazret-i Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü
vecheh” buyurdu ki, Resûl-i kâinât aleyhi efdalüttehıyyât
hazretlerinin huzûr-u serîflerine vardım. Mubârek ve münevver
yüzlerini nes’eli buldum. Selâm verdim, oturdum. Dedim; yâ
Resûlallah! Sizi sâd-ü hurrem [nes’eli] gördüm. Eger Allahü
teâlâ hazretlerinden sevindirici bir buyruk nâzil olmus ise haber
– 327 –
veriniz de, sizinle berâber sevinelim. Buyurdular ki: (Yâ Alî!
Cebrâîl aleyhisselâm bana haber verdi ki, Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri Cennet-i Adnı yaratdı. O Cennete kendi yed-i
ile kırmızı yâkutdan bir agaç dikdi. Ona kökünü yere geçir, dallarını
dısarı çıkar diye emr etdi. O agaç da köklerini yere geçirip,
dısarı yediyüzbin dal çıkardı. Her budak [dal] üzerinde yediyüzbin
kırmızı yâkutdan kasr [kösk], her kasrda yediyüzbin
oda, her odada bir kapu, her kapuda bir taht, her taht üzerinde
bin dösek ve dösegin kalınlıgı bin arsın, her taht üzerinde bir
hûrî, onun karsısında kırkbin kul [hizmetci] ve kırk bin câriye
ve her oda ta’âmdan ve serâbdan ve elvândan, o seyleri yaratdı
ki, ne gözler görmüs ve ne kulaklar isitmis ve ne bir beserin hâtırına
gelmis olsun.) Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Yâ Alî! Bunlar sana ve seni
ve evlâdını sevenleredir. Her kim sana bugz ederse, muhakkak
bana bugz etmisdir. Her kim bana bugz ederse, benim sefâ’atime
kavusamaz.)]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1330 Sun, 11 Oct 2020 17:25:49 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1330 Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzbirinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”, Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ” hazretlerini,
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü anh” hazretlerine nikâh etdi. Fâtıma-
tüz-zehrâ dedi ki, yâ Resûlallah! Beni tezvîc etdin bir fakîr
kimseye ki, hiçbir nesnesi yokdur. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Fâtıma! Sen râzı olmaz
mısın ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri yer ehlinden
iki kimseyi seçdi. Biri babandır, biri zevcindir.)
Otuzikinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” buyurdular ki, bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bizim ile ikindi nemâzını kıldı. Sonra,
mubârek arkasını mihrâba dönüp, buyurdu: (Ey insanlar!
Ey muhâcir ve ensâr! Size Alî bin Ebî Tâlibin fazîletlerinden
haber vereyim mi?) Biz evet, analarımızı ve babalarımızı fedâ
ederiz, dedik. Buyurdu ki: (Benim habîbim Cebrâîl aleyhisselâm
beni mi’râca iletdigi gece, dördüncü gökde bir sahsı gördüm.
Bir taht üzerinde oturmus. Alî bin Ebî Tâlibin sahsı gibi.
Ben durdum ona bakdım. Cebrâîl aleyhisselâm bana ne sey seni
durdurdu, dedi. Dedim ki: Yâ habîbim Cebrâîl! Bu Alî bin
Ebî Tâlibdir ki, benden önce gelip, bu mekâna oturmusdur.
– 328 –
Cebrâîl dedi ki: Bu hazret-i Alî degildir. Velâkin, semâvâtın
melekleri hazret-i Alînin dîdârına ve ziyâretine mesgûl ve müstak
oldukları için, Allahü teâlâ hazret-i Alî sûretinde bir melek
halk etdi. Bu göklerin melekleri bu melek önüne gelip, bunu ziyâret
ederler. Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” hazretlerine
istiyâklarından dolayı, bu melek üzerine selâm verirler.
Var ona yakın ol. Üzerine selâm ver. Ben de yanına vardım.
Onu kucakladım. O da beni kucakladı. Ondan Alî bin Ebî Tâlibin
“radıyallahü teâlâ anh” kokusunu duydum.)
Otuzüçüncü Menâkıb: Hazret-i Câbir bin Abdüllah “radıyallahü
teâlâ anh” bildirmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden, Alî bin Ebî Tâlibin dogumundan
soruldu. Buyurdu ki: Dogan evlâdın iyiliginden süâl ediniz.
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Alî “kerremallahü vecheh”
ile beni aynı nûrdan halk etdi. Her ikimiz bir nûrdanız.
Gökleri ref’ etmeden evvel ve yerleri bast etmezden evvel, bizi
halk etdi. Biz, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda
tesbîh ederdik. Yok olmadan bir neslden bir nesle intikâl etdik.
Tâ Abdülmuttalibe erisdik. Sonra ben, Abdüllaha intikâlden
sonra, Âminede vedî’a olundum. Hazret-i Alî, Ebû Tâlibe
intikâlden sonra, Fâtıma binti Esed katına vedî’a olundu. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bizi pâk ve tâhir vücûda getirdi.
Sonra hazret-i Alî Fâtıma binti Esedde karâr tutdu. Melekler
müjde verdiler. O zemân bir adam rü’yâsında gördü. Süâl
etdi, bu dogan kimdir. Dediler, o Alîdir. O vücûda geldigi
vakt, Mekke-i Mükerremede zelzele oldu. Putların hepsi yüz
üstü düsüp, ehl-i Mekkenin cümlesi korkup, dediler ki, bu gece
bir yeni hâdise zuhûr etdi. Onlar bu hâlde iken bir nidâ edici nidâ
etdi. Hâlbuki hiç kimseyi görmediler. Hazret-i Alî anası Fâtıma
binti Esedden dogdu. Gök onun nûru ile ısıklandı. Yıldızlar
ziyâde oldu. Kureysliler bundan bir acâiblik, hayret edicilik
gördüler. Nidâ olundu. (Müjdeler olsun size ki, bu gece, müsrikleri
kahr edici, münâfıklara gadab edici, âbidlerin süsü, Resûl-
i Rabbil’âlemînin mührü, imâm-ül Hüdâ, göklerin yıldızı,
karanlıkların lâmbası zuhûra geldi [bu gece dogdu]).
Otuzdördüncü Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü anh” buyurdular ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarında
– 329 –
oturmusdum. Elimi tutdu. Medîne-i Münevverenin sokaklarında
berâber dolasdık. Bir bostâna geldik. Dedim, yâ Resûlallah!
Ne iyi bostândır. Buyurdu ki: Yâ Alî! Senin için Cennetde bundan
iyi bostân vardır. Bir bostâna dahâ geldik. Yine dedim; yâ
Resûlallah! Ne güzel bostândır. Buyurdu ki: Senin için Cennetde
bundan iyi bostân vardır. Böylece yedi bostândan geçdik.
Hepsinde ben dedim, ne iyi bostândır. O “sallallahü aleyhi ve
sellem”, senin için Cennetde bundan iyi bostân vardır, buyurdu.
Yol tenhâlasdı. Beni kucakladı. Kendi aglamaga basladı. Beni
de aglatdı. Ben dedim, yâ Resûlallah! Ne sey sizi aglatdı. Buyurdu
ki: (Bir tâifenin kalblerinde bulunan ve sana âsikar etmedikleri
düsmanlıkları için aglarım.) Ben dedim ki; yâ Resûlallah!
Ben dînimde selâmetde olur muyum. Buyurdu ki; (Evet,
dîninde selâmetde olursun!)
Otuzbesinci Menâkıb: Abdüllah bin Ebî Leylâdan “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet olunmusdur. Alî “kerremallahü vecheh”
hazretleri ile giderdik. Gördük ki, yaz libâsını kısın, kıs libâsını
yazın giyerdi. Bu durumdan süâl etsin diye babama söyledim.
Babam da süâl etdi. Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Hayber günü haber göndererek, beni çagırdı.
Hâlbuki gözlerim agrıyordu. Gitdim, dedim, yâ Resûlallah!
Benim gözlerim agrıyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri agzının suyunu benim gözlerime sürüp,
buyurdular ki, (Yâ Rabbî! Soguk ve sıcagın te’sîrini ondan gider!)
O günden beri ne göz agrısı gördüm. Ve ne soguk, ne sıcak
te’sîri gördüm.
Otuzaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” efendimiz hazretleri, (Yarın sancagı bir kimseye verecegim.
Allahü teâlâ onu sever. O da Allahü teâlâyı sever) buyurdu.
Bayragı hazret-i Alîye verdiler. Ve Hayberi feth etdi.
Bu bâbda ihtilâf vardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”, evvelâ Hayber hisârını feth etmesi için bayragı Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine verdi. Hazret-
i Ebû Bekr Hayberi feth edemedi. Din âlimleri bu konuda
çesidli açıklamalarda bulundular. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” gitdigi zemân müslimânlar az idi. Kâfirler çok idi.
Az müslimânlara çok kâfirler ile muhârebe etmek vâcib degildi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” gitdigi zemân, müsli-
– 330 –
mânlar çok idi. Kâfirler az idi. Çok olan müslimânlara kâfirler
ile muhârebe etmek vâcib idi.
Süâl: Hayberin fethi Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri elinde olmadı.
Hazret-i Aliyyül Mürtedâ elinde oldu.
Cevâb: Ma’lûmdur ki, Resûl-i kibriyâ Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri islâmın sultânı idi.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri vezîri idi.
Her feth sultân askeri ile olur. Sultânın askerinin fethi de sultânın
kalbinin kuvveti ile olur. Sultânın askeri ile fethin olmaması,
sultânın kalbinin za’îfligindendir. Sultânın vezîri sultânın
önünde hâzır olmalı ki, sultânın kalbi kuvvetli olsun. Sultânın
vezîri yanında olmazsa, sultânın kalbi za’îf olur. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bayragı alıp, gitdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek kalbleri
muzdarib olup, za’îf oldu. Mubârek kalblerinin za’îf olması sebebi
ile Hayberin fethi müyesser olmadı. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri Resûlullahın yanında hâzır olup, bayragı
bırakdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
mubârek kalbleri mutma’în olup, kuvvetli oldu. Mubârek
kalblerinin kuvveti vâsıtası ile Hayberin fethi müyesser
oldu. O feth ki, Aliyyül Mürtedânın “radıyallahü teâlâ anh”
mubârek eli ile müyesser oldu. Hazret-i Server-i kâinâtın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kalb-i serîflerinin kuvveti ile hâsıl
oldu. Mubârek kalblerinin kuvveti ise, Ebû Bekr-i Sıddîk
hazretlerinin huzûrları ile hâsıl oldu.
Ikinci cevâb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinde
bulunan bir çok hasletler Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinde yok idi. Allahü teâlâ, kulluk etmek
ve vera’ ve hasyet, sıdk ve rahmet sıfatları ile Ebû Bekr-i
Sıddîk hazretlerini süsledi. Fesâhat ve belâgat ve mehâbet ve
mertlik ve secâ’at ve muhâberât sıfatı ile Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini süsledi [zînetledi]. Böylece ta’n
edenlerin ta’nı ve bugz edenlerin bugzu ve hîle yapıp aldatanların
hîlesi ortadan kalksın. Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib
“radıyallahü teâlâ anh” Hayberi feth etdi. Hayberin kapısı dört
bin batman idi. Agacı ve demiri ve çivileri ile berâber; ba’zıları
dediler onbesbin batman idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
– 331 –
anh” Hayberi feth edince bu agır kapıyı kopardı. Sag eline Zülfikârı
alıp, bir vurusla kapıyı dagıtdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu hâli gördü, mu’ciz beyânları ile
Sâh-ı merdânı medh edip, (Alîden baska genç ve Zülfikârdan
baska kılınç yokdur!) buyurdu.
Otuzyedinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Mekke-i Mükerremeyi feth etdiler. Mekkede
yüzkırk put vardı. Yüzaltmıs put da Beyt-i serîfin çevresinde
vardı. Temâmı yüz üzerine düsdüler. [Parçalandılar.] Beyt-i serîfin
içinde büyük bir put var idi ki, tastan yapılmısdı. O kaldı.
O putun agırlıgı Hayber kapısının agırlıgından çok idi. O putu
zincirler ve çiviler ile tavana ve dıvâra baglamıslar idi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Kâ’be-i serîfe
geldi. Hazret-i Alîyi çagırdı ve buyurdu ki, (Yâ Alî! Benim
omuzum üzerine çık. Bu putun bendlerini yerinden kopar.) Alî
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Yâ Resûlallah! Ben kim olayım
ki, ayagımı mubârek omuzunun üzerine koyayım. Iste benim
vücûdum ve basım; yüzüm ve gözüm. Siz benim omuzum
üzerine basınız. Bu isi nasıl arzû ederseniz, öyle yapınız.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Yâ Alî! Sen benim gayret ve hamiyyet, nübüvvet ve risâlet yükümü
çekecek kuvvet ve tâkati bulamazsın. Eger ben gayret ve
hamiyyet ile ayagımı yedinci göke koysam, yedi kat gök ve yedi
kat yeri ayagımın altında mahv ederim.)
Nükte: Ey müslimânlar! Hadîs-i serîfler ile sâbit olmusdur
ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri hicret
gecesinde [magarada] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini bir mikdâr kendi omuzunda götürmüsdür.
Râfizîler Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” bugz ederler. Bu
söz, atesde mumun eridigi gibi, onların bugzlarını eritir. Sonra,
emr-i serîfleri ile, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
omuzuna basıp, bir eli ile o putu bütün zincirleri ile, çivileri ve
bentleri ile o yerden ayırıp, atdı. Resûlullah hazretleri buyurdu
ki: (Yâ Alî! O isi ki emr etdik, mertce yapdın.) Alî “radıyallahü
anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Ben öyle bir yerdeyim ki, eger emr
ederseniz felek [gök] içinden ayı ve günesi çekerim.
– 332 –
Otuzsekizinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri mi’râc gecesi Ars makâmında bir zemân
oturup, buyurmuslar ki, istedim ki na’lını ayagımdan çıkarayım.
Allahü teâlâ buyurdu ki, Benim Habîbim, ma’dem ki Arsı alâda
na’lın ile durmus. Sen ars makâmında öyle dur ki, Ars-ı mecîd
senin na’lının ile sereflensin. Pâdisâh-ı lem yezel ve lâ yezâl
[ya’nî Allahü teâlâ] Ars-ı azîmi Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek na’lınları ile
zînetlesin. O serverin akrabâsı olan hazret-i Alîye, bir hâricînin
kalbinde bugz var ise, mumun ates üzerinde yok oldugu gibi o
hâricî mahv olmusdur.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâyı “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh”
tezvîc etdiklerinde buyurdukları vasıyyetleri beyânındadır.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî! Gelini
kendi evine götürdügün zemân, çorabını ayagından çıkar.
Ayagını yıka. O suyu evin bütün köselerine saç. Böyle yapınca,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri senin evinden yetmis dürlü
fakîrligi dısarı çıkarır. Yetmis dürlü bereketi evine dâhil eder.
Yetmis rahmeti sana nâzil kılar. O gelin ile ve onun bereketi
evin köselerine erisir. O gelin, delilikden ve diger hastalıklardan
emîn olur. Yâ Alî! Gelini ilk hafta, yogurt yimekden, ayran
yimekden, sirke ve eksi yimekden men’ et!) Hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh”, Yâ Resûlallah! Neden ötürü bu seyleri vermemem
gerekdir, diye sordu. Buyurdu ki: (Ondan dolayı ki,
tursu ve yogurt ve ayran, rahmde evlâd olmasına mâni’ olur.
Evde bir hasır olması, dogurmayan kadından iyidir.) Hazret-i
Alî, dedi ki: Yâ Resûlallah! Sirkenin illeti nedir. Buyurdu ki:
(Sirke yiyen kadının hayzı zahmetli olur ve temizligi uzar. Kesenç
yimek, hayzı karında habs eder. Eger Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri bir evlâd verirse, dogumu zor olur. Ammâ eksi
elmâ yimek, hayz kanını keser. Onun ardından baska hastalık
zuhûr eder.) Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Yâ Alî, ayın evvelinde, ortasında
ve sonunda ehline yakın olma ki, o hanımda ve o evlâdda cüzzam
ve dîvânelik [delilik] ve pislik olmasından korkulur. Yâ
Alî! Ehline asr [ikindi] nemâzından sonra yakın olma. Eger Al-
– 333 –
lahü tebâreke ve teâlâ bir evlâd nasîb ederse ahvel [sası] olur ve
seytân sası evlâda sevinir. Yâ Alî! Ehline yakınlık etdigin vakt
çok konusma ki, eger bir evlâd olursa, yiyici olur. Avret yerine
bakma. Sohbet esnâsında gözünü yumma. Evlâda körlük getirir.
Yâ Alî! Kendi ehline bir baska kadının sehveti ile yakın olma
ki, eger bir evlâd olur ise muhannes olur. Kadınlara benzemeye
çalısır. Yâ Alî! Cünüb oldugun zemân kat’i olarak
Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okumayasın ki, korkulur ki, gökden bir
ates inip, seni yakar. Cünüb hâlde sohbet etme. Senin bir su kabın,
ehlinin bir su kabı olsun. Ayrı ayrı su kapları ile temizleniniz.
Eger bir su kabından ikiniz yıkansanız, sehvet sehvet üzerine
düser. Aranıza düsmanlık düser. Korkulur ki, talâk ve iftirâka
müncer olur. Yâ Alî! ikiniz de ayakda iken sohbet etmeyiniz
[yaklasmayınız], esekler böyle yapar. Eger çocuk olur ise, dösege
bevl eder. Yâ Alî! Ehlinle bayram geceleri bulusma! Eger
çocuk olur ise altı parmagı veyâ dört parmagı olur. Yâ Alî! Ehlinle
meyve agacı altında bulusma ki, eger çocuk olur ise kâtil
olur, kan dökücü olur. Halka zulm eder. Yâ Alî! Ay ısıgında ehline
yakın olma. Meger bir yerde örtünülmüs olasın. Eger bir
çocuk olursa, fakîrlikden ömür boyu kurtulamaz [emîn olmaz].
Yâ Alî! Ezân ile ikâmet arasında ehline yakın olma ki, eger bir
çocugunuz olur ise, kan dökmege hevesli olur. Yâ Alî! Hanımın
hâmile oldugu zemân abdestsiz ona yakın olma. Eger çocuk
olursa kör gönüllü ve bahîl elli olur.
Yâ Alî! Sa’bânın ortasında, Berât gecesi ehline yakın olma,
eger aranızda bir çocuk olursa, derisinde, tüylerinde ve yüzünde
kötü nisânlar olur. Yâ Alî! Hanımına bacısının [baldızının]
sehvetiyle yakınlık etme ki, eger bir çocuk olursa, hırsız olur ve
halkın felâketi onun eli ile olur. Yâ Alî! Ehline etrâfında dıvâr
olmıyan damda yakın olma ki, eger aranızda bir çocuk olursa,
münâfık ve mürâi, mübtedi’ [bid’at sâhibi] ve kumarbâz olur.
Yâ Alî! Sefere çıkacagın gece ehline yakın olma ki, eger bir çocuk
olursa, malını harâm yerlere harc edici olur. Sonra meâl-i
serîfi (Malını saçıp dagıtanlar, seytânın kardesleridir) âyet-i kerîmesini
okudular. [Isrâ sûresi 27.ci âyet-i kerîmesi.]
Yâ Alî! Üç günlük seferden geldigin gecesi ehline yakınlık
etme. Bir çocuk olursa zâlim olur. Yâ Alî! Pazartesi gecesi ehline
yakınlık edersen, aranızda bir çocuk olursa, hâfız-ı Kur’ân
– 334 –
olur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kısmetine râzı olur.
Yâ Alî! Salı gecesi ehline yakınlık edersen, çocuk hâsıl olursa,
mü’min olur ve iyi huylu olur. Rahîm gönüllü [yumusak kalbli],
cömert elli, yalandan, bühtândan ve gıybetden temizlenmis dilli
olur. Yâ Alî! Persembe gecesi ehline yakınlık et ki, eger çocuk
olur ise, hikmeti çok hakîm olur. Ve ilmi çok âlim olur ki,
ilmi ile âmil olur. Persembe günü ögleden evvel ehline yaklassan,
eger aranızda bir çocuk olursa, aslâ seytân ona ölene kadar
yaklasamaz. Dünyâda ve âhıretde selâmetde olur. Eger Cum’a
gecesi ehline yakınlık edersen, bir çocuk olur ise, Kâri-i Kur’ân
olur. Veyâ hatib olur. Veyâ Vâiz olur. Eger Cum’a günü hanımına
yakınlık edersen, bir çocuk olursa, âlim olur. Dindârlıgı
ile ma’rûf ve meshûr olur. Eger Cum’a gecesi isâ [yatsı] nemâzından
bir sâat sonra ehline yakınlık edersen, eger bir çocuk
olursa, ebdallar [velîler] cümlesinden olur. Yâ Alî! Ehline gecenin
evvel sâatinde yakınlık etme ki, eger bir çocuk olursa câdı
ve kâhin olur. Dünyâyı âhıret üzerine tercîh eder. Yâ Alî! Benim
vasıyyetlerimi ezberle ki, Allahü teâlânın izni ile sana fâide
versin.)
Kırkıncı Menâkıb: Diger vasıyyetleri açıklamakdadır.
Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” rivâyet
buyurmuslardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” beni huzûr-u serîflerine çagırdı. Buyurdular ki: Yâ Alî!
Sen bana Hârûn aleyhisselâmın Mûsâ aleyhisselâma oldugu gibisin.
Fekat benden sonra Resûl gelmez. Sana vasıyyet ederim,
dinleyip, ezberlersen, sükr edenlerden olursun ve sehîd olursun.
Allahü teâlâ hazretleri seni kıyâmet gününde fakîh ve
âlim olarak diriltir.
Yâ Alî! Bil ki mü’minin üç alâmeti olur. Nemâz kılmak, oruc
tutmak ve sadaka vermek. Münâfıkın da üç alâmeti olur. Baskalarının
yanında nemâzın rükû’unu ve sücûdunu [secdesini]
tam yapar. Tenhâda hiçbir rüknü yerine getirmez. Medh etdikleri
zemân seve seve yapar. Allahü teâlâ hazretlerini açıkda çok
zikr eder. Yalnız kalınca Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerini
unutur.
Yâ Alî! Zâlimde de üç alâmet olur: Kendinden asagı olana
kahr eder [baskı yapar]. Kâdir oldugu [gücü yetdigi zemân]
– 335 –
halkın malını zor ile alır. Nereden yiyip, giyindigini hiç incelemez.
Yâ Alî! Kıskançlarda da üç alâmet olur: Herkesin huzûrunda,
karsısındakine yaltaklanır. Gıyâbında onu gıybet eder. Her
kime musîbet erisirse, sevinir. Yâ Alî! Münâfıkda da üç alâmet
olur: Söz söylese yalan söyler. Bir sey va’d etse, va’dinde durmaz.
Yanına emânet koysalar, hıyânet eyler. Yâ Alî! Tenbeller
içinde üç alâmet olur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
tâ’atinde tenbellik eder. Kusûrlu amel eder. Ameli zâyi’ olur
[bosa gider]. Nemâzı te’hîr eder. Hattâ vaktini de geçirir.
Yâ Alî! Tevbe eden kimsede üç alâmet olur: Harâmlardan
perhîz eder [kaçınır]. Ilm ögrenmekde gayretli olur. Nasıl ki,
gögüsden [memeden] çıkan sütün geri girme ihtimâli olmadıgı
gibi, günâha bir dahâ geri dönmez. Yâ Alî! Akllı kimsede üç
alâmet olur. Dünyâyı hor, zelîl tutar. Cefâlar çeker. Kıtlık vaktinde
sabr eder.
Yâ Alî! Sabr edende de üç alâmet olur: Kendini ziyâret etmiyenleri
kendisi ziyâret eder. Onu mahrûm edenlere bagısda
bulunur. Kendine zulm edenlere karsı durmaz; karsı koymaz.
Yâ Alî! Ahmak olanın üç nisânı vardır: Allahü teâlâ hazretlerinin
farzlarında tenbellik eder. Abes sözleri çok söyler. Allahü
teâlâ hazretlerinin mahlûklarına eziyyet eder.
Yâ Alî! Iyi bahtlı olanın üç nisânı vardır: Halâl yir. Kendi
sehrindeki ilm meclisinde hâzır olur. Bes vakt nemâzı imâm ile
kılar.
Yâ Alî! Bedbaht olanda üç nisân vardır: Harâm yir. Ulemâdan
uzak olur. Nemâzını özrsüz yalnız kılar.
Yâ Alî! Iyi isleri olanın üç alâmeti vardır: Allahü teâlâya tâatde
acele eder. Harâm etdiklerinden sakınır. Kendine kötülük
eden kimseye iyilik eder.
Yâ Alî! Kötü amelli olanın üç alâmeti vardır: Allahü teâlâ ve
tekaddes hazretlerinin emrlerini yapmakda tenbellik eder [gevsek
davranır]. Herkese ziyânı dokunur. Kendisine iyilik edene,
kötülük eder.
– 336 –
Yâ Alî! Sâlih olan kulun üç alâmeti vardır: Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri ile iyi amel islemek için sulh eder. Kendi dînini
ilmi ile kuvvetlendirir. Kendisine ne begenir ise, halka da
onu begenir.
Yâ Alî! Perhîzkâr olanın [sakınan, müttekî olanın] üç nisânı
vardır: Kötüler ile berâber olmakdan kaçınır [sakınır]. Harâma
düsmek korkusundan halâlden sakınır ve yalandan kaçınır.
Yâ Alî! Günâhkârların da üç alâmeti vardır: Islerinde yanılır
ve hatâ eder. Lehv ve la’b ile [oyun ve çalgı ile] mesgûl olur.
Unutkan olur. Yâ Alî! Kara gönüllü olan kimsenin üç nisânı
olur: Za’îflere acımaz. Az nesneye kanâ’at etmez. Va’z ve nasîhat
ona fâide vermez.
Yâ Alî! Sâdık olanın üç nisânı vardır: Ibâdet etmesini gizler.
Mübtelâ oldugu musîbeti gizler.
Yâ Alî! Fâsıkda üç nisân vardır: Fitne ve fesâdı sever. Halka
hastalık ve musîbet ister. Iyi amelden kaçar.
Yâ Alî! Süflî olanın üç nisânı vardır: Akrabâsını azarlar.
Komsularına eziyyet eder. Günâh islemeyi sever. Yâ Alî! Allahü
teâlânın red etdigi kimsenin üç alâmeti vardır: Yalanı çok
söyler. Yalan yere çok yemîn eder. Halka sıkıntı verir, hâcetini
halk üzerine yükler.
Yâ Alî! Âbid olanın üç nisânı vardır: Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinin ta’zîminden kendi nefsini zelîl tutar, Sehvetlerini
terk eder. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin rızâsı
için huzûrunda çok durmagı âdet eder.
Yâ Alî! Muhlis olanın üç nisânı vardır: Kâdir olursa [gücü
yeterse] afv eder. Malının zekâtını verir. Sadaka vermegi sever.
Yâ Alî! Bahîlde üç nisân vardır: Açlıkdan korkar. Birsey isteyenden
korkar. Kendine iyilik eden kimseye, içindekinin hilâfına
[aksine] dili ile hayr söyler.
Yâ Alî! Yüreksiz olanın üç nisânı vardır: Korkak olur. Gönlü
[kalbi] katı olur. Havf edici olur. Yâ Alî! Sâbir [sabr edici]
olanın üç nisânı vardır: Tâat etmege sabr eder. Mâ’siyyeti terk
etmege sabr eder. Allahü teâlâ hazretlerinin ahkâmına sabr
eder.
– 337 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:22
Yâ Alî! Senin dostun olanın üç alâmeti vardır: Malını sana
fedâ eder. Nefsini sana fedâ eder. Senin sırrını gizli tutar.
Yâ Alî! Fâcir olanın üç nisânı vardır: Yemîn etmekle ögünür.
Hanımları aldatır. Çok bühtân eder.
Yâ Alî! Kâfirin üç nisânı vardır: Allahü teâlânın dîninde sek
[sübhe] eder. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dostlarını
düsman tutar. Rabbine tâat ve ibâdetden gâfil olur.
Yâ Alî! Rahmetden uzak kılınmıs kulların üç nisânı vardır:
Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerinin mekrinden
emîn olur. Rahmetinden ümîdsiz olur. Allahü teâlânın Resûlüne
muhâlefeti kendine âdet eder.
Yâ Alî! Afv edilmis kulun üç nisânı vardır: Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin azâbından korkucu olur. Mekrinden
çekinir. Sırf Allah için yapılmıyan va’z ve nasîhatden çekinir.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ dergâhında halkın iyisi
odur ki, herkese menfa’ati olur. Halkın kötüsü odur ki, gönlü
[kalbi] kinli olur. Gammaz ve kötü amelli olur.
Yâ Alî! Halkın en iyisi, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
indinde o kimsedir ki, ömrü uzun olur ve ameli iyi olur.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin indinde en
kötü ve Onun bugz etdigi kimse o kimsedir ki, halk onu hayrlı
zan eder. Onda hiç hayr olmaz. Zâhiri salâh ile süslü, bâtını günâh
ile doludur. Bundan dahâ kötüsü o kimsedir ki, ondan sakınmak
için kendine ikrâm olunur. Bundan dahâ kötüsü zenginlere
ikrâm eder. Fakîrleri hor ve zelîl tutar. Zenginlere çesidli,
renkli ni’metler ile cömertlik eder. Fakîrlere bir parça ekmek
vermez. Bundan dahâ beteri o kimsedir ki, yalnız basına
yiyip, bir kimseye, bir nesne vermez. Bundan da beteri o kimsedir
ki, bir müslimân kardesine dostluk izhâr eder. Sonra onu
helâk eder.
Yâ Alî! Kerâmet, günâhlardan geçmekdir [günâhları terk
etmekdir].
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden korkmanın
aslı, Allahü teâlânın harâm etdigi herseyden sakınmakdır.
– 338 –
Yâ Alî! Dogru söyleyici kimsenin alâmeti, dogru söylemek
âdeti olur. Kızgınlık ânında ve rızâ vaktinde ve hâcet vaktinde
[ihtiyâc ânında] de dogru söyler.
Yâ Alî! Bes sey gönlü öldürür. Çok yimek. Çok uyumak.
Çok konusmak. Çok gülmek. Rızk için çok endîse etmek. Harâm
yimek îmânı za’îfletir, kalbi karartır.
Yâ Alî! Bes sey kalbi katı eder, karartır: Kalb çok kararırsa,
Allahü teâlâ korusun, kâfir olur. Bunlar günâhı bilmez, günâh
isler. Tok oldugu hâlde yemek yimek. Zulm ile mal toplamak.
Nemâzı te’hîr etmek. Sol eli ile yimek ve içmek.
Yâ Alî! Bes sey unutkanlık hâsıl eder: Fâre artıgı yimek.
Kıbleye karsı bevl etmek. Durur hâldeki suya bevl etmek. Kül
üzerine bevl etmek. Harâm ile geçinmek.
Yâ Alî! Bes nesne [sey] gönlü [kalbi] parlatır, münevver
eder: Sûre-i ihlâsı çok okumak. Az yimek. Ilm meclisine hâzır
olmak. Az pismis ekmek yimek. Gece nemâzı kılmak.
Yâ Alî! Bes sey gönlü rûsen eder, aydınlatır, karanlıgını giderir:
Ilm meclisinde oturmak. Elini yetîm basına sürmek. Seher
vaktinde çok istigfâr etmek. Çok yimegi terk etmek. Çok
oruc tutmak.
Yâ Alî! Bes nesne gözün nûrunu artdırır: Kâ’be-i mu’azzamaya
bakmak. Mushaf-ı serîfe bakmak. Anne-babasının yüzüne
bakmak. Âlimin yüzüne bakmak. Akar suya bakmak.
Yâ Alî! Bes nesne kisiyi kocaltır [çökdürür]. Borcu çok olmak.
Çok gamı olmak. Kadının nefesi erkege erismek. Çok koku
sürünmek. Çok balgam gelmek.
Yâ Alî! Cennet kapısında gördüm; yazılmıs. Her kim hevâsına
muhâlefet ederse, Cennet onun yeri olur. Cehennem der
ki: Yâ Rabbî! Beni neden dolayı yaratdın. Allahü teâlâ celle sânühü
buyurdu: (Her bahîl ve mütekebbir için) [Cimri ve kibrli
için]. Cehennem dedi, ben onlar içinim.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin rızâsı anne ve
babanın rızâsındadır. Gadabı onların gadabındadır. Yâ Alî! Kâ-
– 339 –
fir de olsa, komsuna ikrâm eyle. Kâfir de olsa müsâfire ikrâm
eyle. Anaya-babaya kâfir de olsalar ikrâm eyle. Dilenciyi kâfir
de olsa red etme.
Yâ Alî! Her kim sübheliden yir, dîni örtülü olur. Gönlü siyâh
olur. Her kim harâm yir ise gönlü [kalbi] ölür ve dîni köhne
olur. Yakîni za’îf olur. Düâsı perdelenir. Ibâdeti az olur.
Yâ Alî! Mücrim olan kul düâ etse, Allahü teâlâ celle sânühü
onun helâkını, istedigi seyde verir ve meleklere emr eder ki, verin
istedigi nesneyi ki, onun helâkı ondadır. Sesini kesin.
Yâ Alî! Allahü teâlâ kullarından bir kula gadab edecek ise,
ona harâm mal nasîb eder. Gadabı çok olunca, bir seytânı onun
üzerine musallat eder ki, onu dünyâda mesgûl eder. Dünyâ isleri
kolaylasır. Dinden uzaklasır. Sonra o kul der ki, Allahü teâlâ
gafûrürrahîmdir.
Yâ Alî! Allahü Sübhânehü ve teâlâ bir kulu sever, o kulun
düâsını gecikdirir [te’hîr eder]. Melekler derler, yâ Rabbî bu
mü’min kulun düâsını kabûl eyle. Allahü teâlâ ve tekaddes buyurur
ki, (Bırakın benim kulumu. Siz onun üzerine benden dahâ
çok mu acıyorsunuz. Ben onun düâsını tedarruan severim.
Ve ben alîm ve habîrim.)
Yâ Alî! Bir kisinin ölüm ânında, a’zâları birbirine selâm verir.
Der, esselâmü aleyke. Ben öldüm. Sen de ölsen gerek. Böylece
ak tüy kara tüyüne der; ben öldüm; ya’nî agardım. Sen de
ölürsün.
Yâ Alî! Sâd olup, kahkaha ile gülme ki, Allahü teâlâ ve tekaddes
böyle olanları sevmez. Dâimâ hüznlü ol ki, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri hüznlü olan kimseleri sever.
Yâ Alî! Her yeni gün olunca, o yeni gün, ey insan oglu ben
senin yeni gününüm. Ben senin üzerine sâhidim. Bak, ne istersin.
Her gece olunca, gece de böyle söyler. Gündüz ile ve gece
ile sohbeti iyi yap.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin fadlından halâli
taleb et ki, halâl taleb etmek mü’minler üzerine farzdır.
Yâ Alî! Abdest aldıkdan sonra Innâenzelnâ [Kadr] sûresini
– 340 –
okumakdan geri kalmıyasın. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
herbir abdestde sana ellibin senelik abdest sevâbı verir.
Yâ Alî! Her kim ayaklarını yıkadıkdan sonra, bana salevât
verse, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, onun bütün üzüntülerini
giderir, ferâhlandırır, düâları müstecâb olur.
Yâ Alî! Tehâretlenince, yeniden su al ve önüne sür ve sonra,
(Sübhâneke Allahümme ve bi hamdike eshedü en lâ ilâhe illâ
ente vahdeke lâ serîke leke estagfiruke ve etübü ileyke.) oku.
Sonra yüzünü bir tarafına çevir ve söyle söyle: (Ve eshedü enne
Muhammeden abdüke ve Resûlüke). Her kim böyle yaparsa,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri onun günâhlarını az veyâ
çok olsun, afv eder.
Yâ Alî! Her kim Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini fecr
tulû’ etmezden evvel ve gün dogmazdan evvel zikr ederse, Allahü
teâlâ, onun Cehennemde azâb olunmasına râzı olmaz.
Onun günâhları yedi kat gökdeki yıldızlar adedince olur ise de
azâb etmezler. Yâ Alî! Sabâh nemâzını cemâ’at ile kılasın. Günes
dogup, yükselinceye kadar yerinde otur. Sonra iki rek’at
nemâz kıl ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, sana bir hac
ve ömre sevâbı verir. Köle azâd etmek sevâbı ve bin dinâr fîsebîlillah
sadaka etmisce sevâb verir.
Yâ Alî! Hazarda ve seferde Duhâ nemâzına devâm et ki, kıyâmet
günü oldugu zemân, bir nidâ edici Cennetin serefeleri
üzerinden nidâ eder ki, nerededir o kimseler ki, duhâ nemâzını
kılarlar idi. Duhâ kapısından varıp, selâmetle ve emân ile Cennete
girsinler. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri Duhâ nemâzını
emr etmedigi hiçbir Peygamber göndermedi [ya’nî her Peygambere
emr etmisdir].
Yâ Alî! Her kim Cum’a günü gusl ederse, Allahü tebâreke
ve teâlâ onun günâhlarını afv eder. Bu Cum’adan gelecek
Cum’aya kadar pürnûr olur. Kabrde ve mîzânda agırlık olur.
Yâ Alî! Kulların sevgilisi, Allahü teâlâ hazretlerine o kuldur ki,
secdede, (Yâ Rabbî! Ben nefsime zulm etdim. Beni afv et! Zîrâ
günâhları ancak sen afv edersin.) der. Yâ Alî! Serâb içen ile
dostluk etme. O mel’ûndur. Zekât vermiyen kimse ile arkadaslık
etme. O Allahü teâlânın düsmanıdır. Fâiz yiyen ile arkadas-
– 341 –
lık etme ki, o Allahü teâlâ hazretleri ile muhârebe eder.
Kur’ân-ı kerîmde bu bildirilmisdir. [Bekara sûresi 279.cu âyet-i
kerîmesinde meâlen]; (Eger fâizi terk etmezseniz, Allaha ve
Peygambere karsı harbe girmis olursunuz...) buyurulmusdur.
Yâ Alî! Düâ ederken veyâ Kur’ân-ı azîm-üs-sân tilâvet
ederken sesini çok yükseltme. Çünki, nemâz kılanların nemâzlarını
fesâda verirsin. Yâ Alî! Nemâz vakti gelince nemâzını
kıl. Çünki seytân seni mesgûl eder. Bir hayrlı ise niyyet etdigin
zemân, hemen o isi yap. Çünki, seytân seni o hayrlı isden men’
eder.
Yâ Alî! Her kim ücret ile bir isçi tutar; ücretini temâm vermezse,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri onun tâatlarını mahv
eder. Ben onun kıyâmet gününde hasmı olurum.
Yâ Alî! Cebrâîl aleyhisselâm, âdem oglu olup da, yedi is isleseydim,
diye temennî etmisdir. Bes vakt nemâzı cemâ’at ile
kılsaydım. Âlimler ile otursaydım. Hastaları sorsaydım. Cenâze
nemâzını kılsaydım. Su dagıtsaydım. Dargın olan iki kimseyi
barıstırsaydım. Yetîmlere sefkat etseydim. Yâ Alî! Sen de bunun
üzerine hırslı ol.
Yâ Alî! Yetîm agladıgı zemân Ars-ı mecid titrer. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri buyurur ki, yâ Cebrâîl, bu yetîmi
aglatanın yerini Cehennemde bul! Ben de onu aglatayım. Her
kim ki onu sevindirir ve güldürür. Onun Cennetde yerini genis
et ki, ben onu sevindireyim ve güldüreyim.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, Âdem oglunun
bedeninde dilden iyi birsey halk etmemisdir. Onun ile Cennete
girer. Ve onun ile Cehenneme girer. Onu zindâna koy ki, yırtıcı
hayvân gibidir.
Yâ Alî! Eyyâm-ı beyd orucuna devâm et ki, ayın onüçüncü,
ondördüncü, onbesinci günleridir. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri bu günlerde oruc tutanların yüzlerini beyâz eder. O
sene temâmen oruc tutmus gibi olur.
Yâ Alî! Her kim ilmsiz ibâdet ederse, zararı fâidesinden çok
olur. Onun misâli o a’mâ gibi olur ki, bir sahrâya delîlsiz gider.
O kadar dolasır ki, kendini dikenlik arasında bulur.
– 342 –
Yâ Alî! Her kim her gün yirmibes kerre (Estagfirullahe lî ve
li vâlideyye veli-cemî’il mü’minîne vel mü’minât vel müslimîne
vel müslimâti innehû mu’cîbüt de’avât) derse, Allahü tebâreke
ve teâlâ o kimseyi kendi dostlarından yazar.
Yâ Alî! Her kim her gün on kerre (Lâ ilâhe illallahü kable
külli ehadin ve lâ ilâhe illallahü ba’de külli ehadin ve lâ ilâhe illallahü
yebka rabbünâ ve yefnâ ve yemûtü küllü ehadin) derse,
göklerde hiçbir melek kalmaz; illâ ona bin kerre istigfâr ederler.
Yâ Alî! Her kim hergün yirmibir kerre (Allahümme bârik lî
fil-mevti ve fî mâ ba’det mevti) derse, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerinin ona dünyâda verdigi ni’metleri hesâbsızdır.
Yâ Alî! Her gün on kerre (Elhamdülillah kable külli ehadin
ve elhamdülillahi ba’de külli ehadin velhamdülillah yebka rabbünâ
yefnâ küllü ehadin velhamdülillahi alâ külli hâlin) derse,
Allahü teâlâ ve azze ve celle o kimseyi büyük günâhı olsa da afv
eder.
Yâ Alî! Her kim benim üzerime her bir gün ve her bir gecede
yüz kerre salevât getirse, ona sefâ’at etmek, büyük günâhı
olsa da, bana vâcib olur. Bu cümlede bütün müslimânlara nasîhat
vardır.
Yâ Alî! Gece nemâzı kıl! Bir koyun sagacak mikdârı zemân
kadar da olsa, gecede iki rek’at nemâz gündüzleri bin rek’at nemâzdan
fazîletlidir. Geceleri nemâz kılanların yüzleri, gündüzün
bütün insanların yüzlerinden güzel olur.
Yâ Alî! Hiçbir müslimâna la’net etme. Hiçbir hayvana la’net
etme. La’net sana geri döner. Yâ Alî! Her kim Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin ni’metlerine sükr ederse, belâlarına sabr
ederse, günâhlarına istigfâr ederse, hangi kapıdan isterse Cennete
girer.
Yâ Alî! Çok uyumak gönlü öldürür. Pismânlıgı, unutkanlıgı
artdırır. Çok gülmek gönlü [kalbi] öldürür. Vakârı giderir. Çok
günâh islemek kalbi, gönlü siyâhlasdırır. Pismânlık verir.
Yâ Alî! Her kim dünyâyı ihtiyâcı kadar taleb ederse, Sırat
üzerinden simsek gibi geçer. Allahü teâlâ ve tekaddes ondan
– 343 –
râzı olur. Her kim dünyâyı isteyip ve harâmlardan çok mal toplarsa,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine mülâki oldugunda,
Allahü teâlâ hazretlerini gadablı bulur.
Yâ Alî! Her kim bir müslimâna, temiz düsünce ve hulûs-i
kalb ile yiyecek verirse, Allahü teâlâ o kimseye bin hasene [sevâb]
verir, bin günâhını afv eder.
Yâ Alî! Mazlûmun inkisârından [kalbinin kırılmasından] sakın
ki, Allahü teâlâ onun beddüâsını, kâfir de olsa kabûl eder.
Yâ Alî! Borcu az et, râhat olursun. Borç din harâblıgıdır.
Gündüz zelîl, hakîrdir. Gece gam ve gussalıdır.
Yâ Alî! Her kim Cum’a gecesi Sûre-i Bekarayı okur ise, o
kimse yedinci gökden, yedinci yere kadar pürnûr olur. Her kim
sûre-i Duhânı okur ise, isledigi ve isliyecegi günâhları afv eder.
Yâ Alî! Her kim Vessemâ’i vet Târik sûresini yatdıgı vaktde
okur ise, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri ona, gökde olan
yıldızlar adedince hasene [sevâb] verir.
Yâ Alî! Uyumak istedigin zemân istigfâr söyle. (Sübhânallahi
velhamdülillahi ve lâ ilâhe illallahü vallahü ekber ve lâ havle
ve lâ kuvvete illâ billahil aliyyil azîm.) oku ve (Kul hüvallahü
ehad) sûresini çok oku ki, o Kur’ân-ı azîmin ısıgıdır. Senin üzerine
okumak vazîfe olsun Âyet-el kürsîyi ki, bir harfinde bin bereket
ve bin rahmet vardır. Her kim Sûre-i Mülkü yatacagı vakt
okuyup, (Allahümme a’sımnî bil islâmi kâimen ve a’sımnî bil islâmi,
râkıden ve lâ tüsemmitnî adüvven ve lâ hâsiden, Allahümme
innî e’ûzü bike min serri nefsî ve min serri külli dâbbetin ente
âhızün binâsiyetiha ve es’elüke minel hayri küllihî.) der ise,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri cin ve ins serrinden ve her
yaratılmısın serrinden onu muhâfaza eder. Yâ Alî! Sûre-i Hasrı
oku. Dünyâ ve âhıret serrinden muhâfaza eder.
Yâ Alî! Zeytin yagını yi ve kendini onunla yagla. Sana bir
üzüntü erisir ise, (Sübhâneke rabbî lâ ilâhe illâ ente aleyke tevekkeltü
ve ente rabbül arsil azîm) oku. O düâyı oku ki, Cebrâîl
aleyhisselâm bana ta’lîm etmisdir: (Allahümme innî es’elüke
afve vel âfiyete fiddîni veddünyâ vel âhırete).
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini, gam ve gussa
– 344 –
vaktinde zikr et ve (Yâ hayyü yâ kayyümü yâ lâ ilâhe illâ ente
rahmetike estegîsü fagfirli ve eslihlî se’nî ve ferric hemmî) söyle.
Yâ Alî! Yemege tuz ile basla. Sonunda da tuz ile bitir. Tuz,
ölüm hâric, yetmis derde devâdır. Yemeklere çörek otu koy. O
da ölüm hâric, her derde devâdır.
Yâ Alî! Yeni ayı görünce tehlîl ve tekbîr getir ve (Lâ ilâhe
illallahü vallahü ekber ve a’zîm ve ekdar ve e’ûzü mimmâ ehâfü
ve ühâzirû) oku.
Yâ Alî! Bir kimseden bir hâcet isteyecegin zemân Âyet-el
kürsî oku; sag ayagını ileri koy. Yâ Alî! Yedi kimse benim ümmetimden
Cennete girerler: 1– Tevbe eden yigit [genç]. 2– Sadakayı
gizli veren kimse. 3– Harâmı terk eden ve Duhâ nemâzını
kılan kimse. 4– Malının gitmesine râzı olup, imâm ile bir vakt
nemâzının gitmesine râzı olmayan kimse. 5– Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinin havfından [korkusundan] gözleri yas ile dolan
kimse. 6– Ulemâ-ilhak ile oturan kimse. 7– Bir mü’mine muhabbet
eden ve Allahü teâlâ için ikrâm eden kimse.
Yâ Alî! Bir kimsenin üzerinden, ülemâ meclisinde oturmadan
kırk gün geçse, onun gönlü [kalbi] kararır. Büyük günâh isler.
Zîrâ ilm gönlü diri tutar. Ilmsiz ibâdet olmaz.
Yâ Alî! Her kimin vera’ı olmasa, günâh islemekden men’ olmaz.
Ona, yerin altı, yerin üzerinden iyidir. Ya’nî îmânın yeri
belli olmadıgından, kabrde durması dahâ iyidir.
Yâ Alî! Bir nesneyi pisirmek istersen, iyi pisir. Yidigin vakt
çok çigne. Yagmur yagarken düâ et. Kâfirler ile ceng oldugu
vakt, Kur’ân-ı azîm-üs-sân kırâet olundugu vakt ve farz nemâzından
sonra düâ et.
Yâ Alî! Cehennemde demirden bir degirmen vardır. O,
Kur’ân-ı kerîmi okudukları ve âlim oldukları hâlde mücrim
olanların basını ögütür. Yâ Alî! Hak ile hükm et ki, her cevr
edici hâkim için, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda
azâbdan bir zincir olur ki, uzunlugu yetmis arsındır. Eger
ondan bir arsınını, bir yüksek dagın basına koysalar, temâmı yanıp,
kül olur.
– 345 –
Yâ Alî! Yakın zemânda benim ümmetimden râfizîler çıkar.
Her kim benim Eshâbıma çirkin söylerse, seb’ ederse [kötüler
ise], onun boynunu vur ki, bu ümmetin yehûdîsidir.
Yâ Alî! Her kim bir a’mânın elini tutarsa, Allahü teâlâ onun
yüzbin günâhını afv eder. Sol elini sag elin ile tut.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ bir kimseye bir sâlihâ ve
mutî’a hanım verip, onun gönlünü hos tutması ve imâm ile nemâz
kılması ve komsuları kendinden râzı olması, Allahü teâlânın
ona ikrâmındandır. Yâ Alî! Melekler istigfâr ederler o kimseye
ki, onun evinde bal olur, zeytin olur ve çörek otu olur. Içinde
sûret [canlı resmi] olan, serâb olan, köpek olan, ana-babaya
âsî olunan ve hiç müsâfir gelmiyen eve [rahmet] melekleri hiç
girmezler. Sefere veyâ cenge giderken Sûre-i Yasîni oku. On
kerre innâ enzelnâ [Kadr] sûresini oku, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri düsmanların serrinden emîn eder.
Yâ Alî! Bir zâlimden korkar isen, (Yâ ilâhe, Cebrâîle ve Isrâfîle
ve Mikâîle ve Azrâîle ve yâ ilâhe Ibrâhîme ve Ismâîle ve
Ishaka ve münzelit Tevrâti vel Incîli vez Zebûri vel Fürkân,
Kün lî, câren min fülanibni Fülân, min kezâ ve kezâ) söyle. Sefer
edecegin zemân, (Yâ erda Âmentü birabbî ve rabbiki Allahüllezî
lâ ilâhe illâhüvellezî halakanî ve halekaki e’ûzü billâhi
min serri ki ve min serri mâ yedübbü aleyki. Ve min serri külli
üsûdin ve esedin. Ve min serri vâlidin ve mâ veledin) söyle.
Yâ Alî! Sana bir katılık erisdigi zemân, (Allahümme innî
es’elüke bi hakkı Muhammedin ve âli Muhammedin illâ necîtenî)
söyle.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Senin âlin kimdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki, her takî ve nakî [harâmlardan sakınan
temiz müslimânlar] benim âlimdir. Bir köye sunu demeyince de
girme: (Allahümme innî es’elüke hayreha ve hayra men bihâ ve
e’ûzü bike min serrihâ ve serri men bihâ).
Ta’âmı üç parmagın ile yi ki, seytân iki parmagı ile yir. Hiç
kimsenin yüzüne tokat vurma. Hayvanın dahî yüzüne vurma.
Rü’yânı meger dostun da olsa, söyleme.
– 346 –
Yâ Alî! Benim vasıyyetimi hıfz et. Nasıl ki ben Cebrâîl aleyhisselâmdan,
O Rabbül âlemînden sübhânehü ve teâlâ hıfz etdi.
Yâ Alî! Sana bu vasıyyetde evvelin ve âhırin ilmini verdim.
Her kim ki bunun ile amel eylerse, dünyâda ve âhıretde selâmet
üzere olur.
Kırkbirinci Menâkıb: Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
fazîletleri hakkında bildirilen menkıbedir. Gazâlardan birinde
alınan ganîmeti, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretleri arasında taksim edip, herbir gâziye bir pay
verdiler. Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerine iki pay verdiler.
Islâm askeri arasında, kendi dâmâdı ve amcaogluna meyl
edip, iki pay verdi diye konusmalar oldu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onların bu sözlerini isitip, minbere
çıkdı. Hamd ve salevâtdan sonra, buyurdular ki, yâ islâm
askeri. Hiç bildiniz mi ki, bu küffâr askerini kim susdurdu. Kim
vurdu ki, düsman behâdırlarının yürekleri titredi. O nâranın
heybetinden, canları bedenlerinde kurudu. O kim idi. Dediler
ki, yâ Resûlallah! Gördük bir merd ki, yesil sarık basında. Ablak
ata binmis ve yüzünü sarmıs. Her nâra vurusunda, dag titredi.
Hamle ederdi; yer debrenirdi. Kılınç çekerdi, havada simsek
çakardı. Darbe vurdugunda, havayı buhâr kaplardı. Kılınç vuranı
görmez idik. Ammâ düsmanın bas, el ve ayagını görürdük.
Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (O Cebrâîl aleyhisselâm idi ki, bu cengi yapdı ve
kâfirleri yerle bir etdi ve geri döndü ve dedi ki: (Yâ Muhammed!
Benim hissemi Alî bin Ebî Tâlibe ver.) Iki hissenin birisi
kendi nasîbidir. Ve birisi Cebrâîlindir. Ta’n etmeyiniz ki, bir
kimseye iki hisse vermem ve kimseye meyl etmem.)
Kırkikinci Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Alî! Müjde olsun ki, sana
kıyâmet gününde, Allahü Sübhânehü ve teâlâ Cennet hazînedârına
emr eyler. Her kim Cennete girerse, yâ Alî, senden sened
almayınca, hazret-i Rıdvân Cennete koymaz. Yâ Alî, sen
de kimden râzı isen, sened verirsin, Cennete girer. Kimden ki
râzı degil isen, sened vermezsin, Cennete giremez.)
Hattâ bir gün yolda giderken, hazret-i Alî, hazret-i Ebû
– 347 –
Bekr “radıyallahü teâlâ anhümâ” ile bulusdular. Hazret-i Ebû
Bekr, hazret-i Alîye latîfe yolu ile buyurdular ki: Yâ Alî! Senden
sened olmayınca Cennete girilmez. O zemânda bana sened
verir misin. Hazret-i Alî buyurdular ki, gerçek buyurursun. Lâkin,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim; yâ Sıddîk! Hazretinize danısmayınca bir ferde sened
vermem. O takdîrce, cenâbınız bizim üzerimize nâzır gibi
olursunuz. Bizim senedimize ne ihtiyâcınız olur. Belki biz size
mürâce’at ederiz, deyip, birbiriyle latîfe eyleyip, muhabbet ile,
herbiri yollarına müteveccih oldular.
Kırküçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin gazâlarından bir gazâda kâfirler ile karsılasıldı.
Kâfir askerlerinden bir kâfir, meydâna at sürüp, er diledi.
Her kim karsısına vardı ise, sehîd etdi. Mü’minlerden meydâna
çıkanı sehîd etdigi için, artık meydâna kimse çıkmadı. O
kâfir de, kimse meydâna çıkmadıgı için, magrûr olup, ileri at
sürüp, islâm askerine karsı, yüksek ses ile bagırıp, dedi ki: Yâ
Muhammed! Bana er gönder, dögüselim, ne durursun, senin
yanında bu denli cihângir behâdırlar vardır. Niçin göndermezsin.
Çünki onlar meydâna gelmege korkarlar. (Hâsâ, Eshâb-ı
güzîn ondan korkmazlardı. Lâkin hikmeti ne idi.) Dedi, bârî
amcan oglu Alîyi gönder. Gelsin, erlik nice olur, göstereyim.
Hemen sâh-ı merdân, sîr-i yezdân Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh” kâfirin sesini isitdi. Durdugu yerde arslanlar gibi
kükredi. Eshâbdan birisini Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîflerine gönderdi. O kâfirin
bulundugu meydâna girmege izn taleb etdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Var Alîyi
benim yanıma getir.) O Eshâb da varıp, hazret-i Alîyi getirdi.
Huzûr-u serîflerine geldikde buyurdu ki: (Yâ Alî! O kâfirle
ceng etmek ister misin!) Hazret-i Alî dedi ki: Yâ Habîb-i rabbil’âlemîn!
Senin dînin ugruna cânım fedâdır. Ümmîd ederim
ki, icâzet verip, himmet buyurasınız ki, varıp, o kâfirin serrini
müslimânların üzerinden def’ edeyim. Hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” eline yapısıp, buyurdu ki; (Yâ Alî! Seni, yerleri ve
gökleri yaratan Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ısmarladım.)
Bunu isiten Alî “radıyallahü anh”, yaydan ok çıkar gibi,
– 348 –
o kâfire karsı at sürüp, yüksek sesle nâra atıp, haykırdı ki, kıyâmet
kopdu sandılar. Kâfirler sonbehâr yapragı gibi titreyip,
yere düsdülür. Nice nice kâfirlerin ödü patlayıp, cânı Cehenneme
gitdi. O kâfir de meydân ortasında, kurulup dururken, hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yetisip, karsısına geldikde, dedi
ki, yâ mel’ûn! Îmâna gel! Yoksa sen bilirsin. O kâfir de ceng
istedi. Aralarında birkaç hamle geçdikden sonra, yine islâma
da’vet eyledi. Gördü ki, kâbiliyyet yokdur. Bir darbe ile atından
yere düsürüp ve gögsünün üzerine çıkıp, kılıncını bogazı
üzerine koydu. Yine dîne da’vet eyledi. O kâfir gördü ki, hiç
kurtulus yokdur. Agız dolusu pis tükrügünü Alînin “radıyallahü
teâlâ anh ve kerremallahü vecheh” mubârek yüzlerine bosaltdı.
Tükrük yüzüne gelince üzerinden kalkıp, kılıncını kınına
koydu. O kâfir de ayaga kalkıp, dedi ki, yâ Alî! Evvelden
sen beni ve ben seni bilmez iken, bana emân vermeyip, beni
helâk etmek ister iken, ben cânımın acısından böyle is isledim.
Dahâ çok gadab edip, beni helâk etmen lâzım ve vâcib iken,
üzerimden kalkıp, kılıncı kınına koymakdan maksadın nedir,
bana bildir, dedi. Sâh-ı merdân Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, sana o mühleti vermeyip, helâk etmek
istemem dîn-i islâm gayretine ve Allahü teâlâ ve tekaddes askına
idi. Sonra sen böyle edince, nefsime güç geldi. Korkdum
ki, seni katl edersem, nefsimin arzûsu ile etmis olurum. O sebeble
seni elimden bırakdım. O kâfir dedi ki, bu hâlis niyyet ve
bu fütüvvet sizde vardır. Dîniniz hak dindir. Bana îmânı telkîn
eyle. Îmâna geleyim. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ona
kelime-i sehâdet telkîn edip, müslimân oldu. O gün o pehlivânın
îmâna gelmesi ile yetmis behâdır pehlivân îmâna geldi. O
pehlivân hazret-i Alînin mubârek ayaklarına bas koyup, hizmet-
i serîflerinden ayrılmadı.
Kırkdördüncü Menâkıb: Bir gün sabâh nemâzı vaktinde,
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” mescide giderken, yolda
bir ihtiyâra rast geldi. Ihtiyârın ak sakalına hurmet edip, önüne
geçmeyip, âheste âheste ardınca giderdi. Mescid kapısına vardıkda
ihtiyâr içeri girmeyip, gitdi. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” anladı ki hıristiyân imis. Mescidde Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rükû’da buldu. Günesin
dogma zemânı yaklasmıs idi. Cemâ’ate uyup, nemâzı kıl-
– 349 –
dılar. Nemâzdan sonra, Sahâbe-i kirâm “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden sordular ki: Yâ Resûlallah! Birinci
rükû’da âdet-i serîfinizden ziyâde durdunuz. O kadar ki, günesin
dogması yaklasdı. Lutf edip, sebebini beyân ediniz. O Server-
i Enbiyâ hazretleri buyurdular ki, (Âdet mikdârı rükû’ tesbîhini
edâ etdikden sonra, Semi’allahülimen hamideh deyip, kıyâma
kalkmak istedigimde, Cebrâîl aleyhisselâm sidret-ül
müntehâdan sür’atle gelip, kanadı ile arkamı basıp, bası ile basımı
tutup, kalkmama engel oldu. Bundan baska, hikmetinin ne
oldugunu ben de bilmiyorum) buyurdular. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ azze sânühü hazretleri hazret-i Cebrâîle emr eyledi ki,
var Habîbime, sebebini bildir. Eshâbına bu sırrı açıklasın. O sâat
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm Habîbullahın huzûruna gelip,
haber verdi ve dedi ki: yâ Resûlallah! Mubârek basınızı rükû’dan
kaldırmak istediginiz zemân, Allahü teâlâ bana emr etdi
ki, var Habîbimin arkasını tut; rükû’dan kalkmasın ki, benim
kulum Alî, yolda, bir ak sakallı ihtiyârın, sakalına hurmet edip,
âheste yürümekle, cemâ’at sevâbından mahrûm kalıyor. Kalmasın,
Habîbime erissin. Iftitâh tekbîrinin sevâbına nâil olsun.
Ben de geldim, Sultânımı rükû’da tutdum ve Alî geldi. Hak
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni sizi rükû’da tutmaga gönderdigi
zemân kardesim Isrâfîli de günesi tutmaga gönderdi ki,
çabuk dogmasın ve hazret-i Alî size erisinceye kadar eglesin.
Iste hikmeti budur. Sonra, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri bu haberi Eshâb-ı kirâm hazretlerine nakl
buyurdular. Hepsi vâkıf oldular ki, hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” Rabbil’âlemîn dergâhında hürmeti ve izzeti ne mertebe
imis ve yaslılara hürmet etmek fazîletine de bundan hissedâr
oldular. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hakkında, sî’î ve râfizî
ve Ca’ferî ve Ismâîlî gibi fırak-ı dâllenin bildirdigi pek-çok uydurma
menkıbeler de vardır. [(Hak Sözün Vesîkaları) ve (Eshâb-
ı Kirâm) kitâblarını okuyunuz!]
Kırkbesinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
gazâya gitmisdi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, feth müyesser
edip, çesidli ganîmetler ile, yüz akı ile, sag ve sâlim döndü.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
bulusdukda, huzûr-ı serîflerine gazâ malından bir kese altın ge-
– 350 –
tirdi. Server-i âlem o altınları, taksîm etdi. Hazret-i Alîye ancak,
o altınlardan üç dâne verdi. Insanlık îcâbı, hazret-i Alînin
hâtırlarına, Sultân-ı kâinât benim ne mertebe ihtiyâcım oldugunu
bilir, diye biraz üzüntü hâsıl oldu. O hüzün ile se’âdethânelerine
geldi. Gece rü’yâda gördü ki, kıyâmet kopmus. Bütün
herkesi arasat meydânında hesâb için habs etmisler. Hazret-i
Alîye “kerremallahü vecheh”, yâ Alî! Sen de üç altının hesâbını
ver, dediler. Öyle bir harâret ve ızdırâb kapladı ki, beyni kaynardı.
Bu ızdırâbdan sıkılıp, birkaç adım döseginden dısarı atladı.
Suçunu bilip, tevbe ve istigfâra mecbûr oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin âsitâne-i
se’âdetlerine [evlerine] varıp, ayaklarına yüz sürdükde, Fahr-i
âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Aliyyül mürtedâ
“kerremallahü vecheh” hazretlerini bu hâl ile gördükde,
tebessüm edip, buyurdu ki, yâ Alî! Üç altının hesâbını vermekde,
bu seklde zahmet çekdin. Dahâ ziyâde olsa idi, hâlin nice
olurdu. Hazret-i Aliyyül mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh”, elbette
bu menkıbede anlatılandan dahâ yüksekdir.
Kırkaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin zemân-ı serîflerinden önce, Arabistâna
bir pehlivân gelmisdi. Anter adlı bir dilâver, gürbüz pehlivân
idi. Fahr-i âlemin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zemân-ı serîflerine
gelinceye kadar böyle bir pehlivân gelmemisdi. Ibrâhîm
aleyhisselâmın dîni üzerine idi. Bedi’üzzemân, Kâsım,
Âlemsâh gibi ogulları vardı. Bu kıssayı hazret-i Hamza “radıyallahü
anh” hazretlerine isnâd ederler. Ya’nî bunlar hazret-i
Hamzanın ogullarıdır, derler. Nihâyet Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur ki, (Medh edecekseniz,
benim amcam Hamzayı medh ediniz!). Kıssa kitâblarını te’lîf
edenler, bu hadîs-i serîfi sened olarak alıp, Antere, hazret-i
Hamzadır “radıyallahü teâlâ anh”, dediler. Gâyet kuvvetli, behâdır
pehlivân idi. Zemân-ı serîflerinde, hazret-i Hamzanın
karsısına çıkacak bir pehlivân yok idi. Allahü Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri bir al at vermisdi. Adına Eskâr derlerdi. O asrda
ondan güzel at yok idi. O, zemânın sâhib kırânı idi. Hazret-i
Hamza hazret-i Ibrâhîm aleyhisselâmın dîni üzerine idi. Hazret-
i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizin
amcası idi. Gâyet riâyet edip, severdi. Resûl-i ekrem “sallallahü
– 351 –
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri de hazret-i Hamzayı severdi.
Vahy nâzil oldukda, dîn-i islâm ile müserref oldular. Dâimâ Eskâr
adındaki atına binerdi. Mubârek arkasını [sırtını] kimse yere
getirememis idi. Hattâ ilk önce Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin emr-i serîfi ile kan döken
hazret-i Hamza olmusdur. Uhud gazâsında sehîd olmusdur.
Server-i kâinât aleyhi ekmelüttehiyyât, Ona (Reîs-üs sühedâ)
diye zikr etmisdir. Menkıbelerinin nihâyeti yokdur.
Sözümüze dönelim: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarında Anterin erligini ve
dilâverligini, boyunu-posunu ve yapdıgı gazâları anlatdılar.
Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” orada
hâzır idi. Anterin evsâfını, kulagı ile isitince, Antere âsık oldu.
Kalbinden geçirdi ki, ne olaydı Anteri, silâhı ve atı ile görüp,
konusaydım. Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, nübüvvet nûru ile, kalbinden
geçeni bilip, buyurdular ki, (Yâ Alî! Anteri görmek istersen, falan
dereye var. Yâ Anter, bana gel diye, çagır!) Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” o dereye varıp, seslendi, yâ Anter, beri
gel. O dereden ve etrâfında olan daglardan ve düzlüklerden,
birçok, hesâbsız sesler geldi ki, lebbeyk, lebbeyk [buyur] yâ Alî,
hangimizi istersin, diyorlardı. Sasırdı. Ne yapacagını bilemedi.
Gaybdan bir ses geldi ki, yâ Alî! Birçok Anter dünyâya gelip,
toprak içinde yatarlar. Onu anası ve babası ismi ile çagır. Tekrâr
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” filan oglu Anter deyip,
çagırdıkda, Anter bütün silâhlarını kusanmıs olarak, Allahü
teâlâ hazretlerinin emri ile, hazret-i Alînin huzûr-ı serîflerine
gelip, selâm verdi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” esedullah
iken, erlikde ve behâdırlakda esi ve benzeri yok iken, Anterin
boy, pos, heybet ve selâbetini müsâhede etdikde, kalb-i serîflerine
bir korku geldi. Kâdir-i mutlak olan Allahü teâlâyı tenzîh
ve takdîs, tekbîr ve tesbîh etdi.
Kırkyedinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, (Ben ilmin sehriyim. Alî kapısıdır.)
Hâricîler bu hadîs-i serîf için, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine hased etdiler. Hattâ hâricîlerin büyüklerinden on
kimse, dediler, biz hazret-i Alîden “kerremallahü vecheh” hepimiz
bir mes’eleyi ayrı ayrı soralım. Eger herbirimize ayrı ayrı
– 352 –
cevâb verirse, biliriz, âlimdir, ve fâdıldır. O on kisi hazret-i Alînin
“radıyallahü teâlâ anh” huzûr-u serîflerine varıp, birisi sordu:
Yâ Alî! Ilm mi efdaldir, mal mı efdaldir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” se’âdetle buyurdular ki, ilm efdaldir. Bunlar
dediler ki: Ne delîl ile söylersin. Hazret-i Alî buyurdu ki, ilm
Enbiyâdan mîrâsdır. Mal Kârûndan ve Fir’avndan ve Hâmândan
mîrâsdır. Bir baskası [ikincisi] süâl etdi ki; ilm mi efdaldir,
mal mı. Hazret-i Alî cevâb buyurdu ki: Ilm maldan efdaldir. Zîrâ
ilm, sâhibini saklar. Malı, sâhibi saklar. Biri de [üçüncüsü],
onlar gibi sordu: Hazret-i Alî cevâb verdi ki, ilm efdaldir. Zîrâ,
mal sâhibinin düsmanı çokdur. Ilm sâhibinin dostu çokdur. Biri
de [dördüncü] aynı seklde süâl etdi. Hazret-i Alî cevâb verdi.
Ilm efdaldir. Zîrâ malı tasarruf etseler eksilir. Ilmi tasarruf etseler
artar [ziyâde olur]. Birisi [besinci]de aynı seklde süâl etdi.
Alî “radıyallahü anh” cevâb buyurdu ki,mal sâhibi cimri diye
çagrılır. Ilm sâhibi büyük ismler ile çagrılır. Biri [altıncısı] da,
aynı seklde sordu. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb
buyurdu ki: Mal harâmîden hıfz olunur. Ilm harâmîden hıfz
olunmaz. Biri de [yedincisi] aynı seklde sordu. Hazret-i Alî
se’âdetle cevâb buyurdu ki: Mal çok durmakla zâyi’ olur. Ilm
her ne kadar durur ise de zâyi’ olmaz. Biri de [sekizinci] aynı
seklde süâl etdi. Cevâb buyurdular ki: Mal kalbe kasâvet verir.
Ilm kalbi nûrlandırır. Biri de [dokuzuncu] aynı seklde süâl etdi.
Cevâbında buyurdular ki: Mal sâhibi, mal sebebi ile tanrılık
da’vâsında bulunur. Ilm sâhibi böyle etmez. Biri dahî [onuncu]
aynı seklde süâl etdi. Cevâbında se’âdetle buyurdu ki: Mal, sebeb-
i kasâvetdir [kalbi katılasdırır]. Ilm, sebeb-i rahmetdir.
Bundan sonra, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
eger bunlar benden, devâmlı süâl etseler, ben bunlara hayâtda
oldugum müddetçe devâmlı cevâb verirdim. O on hâricî gelip,
hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh” mutî’ oldular. (Miskât-ül
envâr)dan alınmısdır.
Kırksekizinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
buyurdu ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
beni Yemene kâdî olarak gönderdi. Halk arasında dînin
hükmleri ile hükm edecekdim. Dedim: Yâ Resûlallah! Ben
âlim degilim. Kazâ ahkâmını bilmem. Mubârek elini gögsüme
koyup, buyurdu ki: (Yâ Rabbî! Kalbine hidâyet, diline dogru-
– 353 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:23
luk ver!) Ondan sonra bana, iki kisi arasında hükm vermekde
sübhe hâsıl olmadı. Hattâ hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
buyurmusdur ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bana buyurdu ki: Yâ Alî! Benim deveme binip, Yemene
git. Falan tepeye vardıgında, ki o tepe Yemene yakındır.
Tepe üzerine çıkdıgın vakt, görürsün ki, halk seni, karsılamaga
gelirler. O zemân: (Ey taslar, ey agaçlar! Allahın Resûlü size selâm
ediyor, diye söyle) buyurdu. Hazret-i Alî oraya varıp, selâmı
teblîg etdiginde, yeryüzünde bir hos galgale [ugultu, gürültü]
meydâna geldi ki, (essalâtü vesselâmü alâ Resûlillah!) diye
agaçlar ve taslar cevâb verdi. Halk bunu isitdiler ve cümlesi
îmân getirdiler.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Zimâhserî, (Rebî’ul ebrâr) adlı
kitâbında Ümm-i Ma’bedin kız kardesi oglu Henûdun Ümm-i
Ma’bedden rivâyet etdigini bildiriyor. Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gece benim çadırımda istirâhat
edip, uyuyordu. Uyandı ve su istedi. Mubârek ellerini yıkadı
ve mazmaza eyledi. O suyu, çadırın bir tarafında bulunan
bir diken dibine dökdü. Sabâh oldu. Gördük ki, o yerden bir
agaç yetismis. Büyük, büyük yemisler vermisdi. Kokusu anber
kokusu gibi, tadı seker gibi idi. Aç kimse yise doyar, susuz kimse
yise kanardı. Hasta yise sıhhat bulurdu. Gamlı kimse yise,
mesrûr olurdu. Yapragını yiyen her koyun ve deve bol mikdârda
süt verirdi. Biz o agacın adına (Secere-i Mubâreke) koymusduk.
Etrâfdan hastalara sifâ için, meyvesinden almaya gelirlerdi.
Bir gün seher vaktinde gördüm ki meyveleri dökülmüs, yaprakları
küçük olmus. Çok üzüldüm. Feryâd etdim. O sırada Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefât
haberi geldi. O vak’adan otuz sene geçdi. Bir gün yine sabâh
vaktinde dısarı çıkdım. Bakdım ki, o agaç kökünden dallarına
kadar her tarafı diken olup, yemisleri de dökülmüs. Sonra Aliyyül
mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sehâdeti ve
bu dünyâdan öbür âleme göçüsü haberi geldi. Artık yemis
[meyve] vermedi. Ammâ yapraklarından fâidelenirdik. Bir gün
yine gördüm. Özünden hâsıl olan kan akar, yaprakları da solmus.
Üzüntülü ve gamlı olup, oturduk. Sonra imâm-ı Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sehâdet haberini getirdi-
– 354 –
ler. Ondan sonra o agaç, dibinden kuruyup, belirsiz oldu. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Ellinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
rivâyet buyurmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Hudeybiye gününde Mekke-i Mükerremeye
dogru yola çıkdılar. Müslimânlar susadılar ve hiçbir yerde
su bulunmadı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Cuhfede konakladı. Buyurdu ki; (Müslimânlardan bir cemâ’at
ile falan kuyuya varıp, su kaplarını [tulumları] o kuyudan doldurup,
bize getiren kimseye, Allahü teâlânın onu Cennetine
koyması için kefîl olacagım.) Bir kisi kalkdı, dedi ki: Yâ Resûlallah!
Ben giderim. Onu sakalardan [suculardan] bir cemâ’at
ile gönderdi. Seleme-tebni Ekvâ “radıyallahü teâlâ anh” der ki:
Ben de onlar ile berâber idim. O kuyuya yakın geldik. O yerde
agaçlar var idi. O agaçlardan ses isitdik. Hareketler gördük.
Atessiz dumânlar meydâna geldi. Bizim üzerimize çok korku
verdi. O agaçlardan öteye geçmege kâdir olamadık. Geri dönüp,
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna
geldik. Durumu arz eyledik. Buyurdular ki, (Onlar cinnîlerden
bir cemâ’at idi. Sizi korkutdular. Eger siz, korkmadan [emr edilen
gibi] gitseydiniz, hiç zararları erismezdi.) Bir kisi dahî onu
isitdi. Yerinden kalkdı. Ben gideyim yâ Resûlallah, dedi. O da
sucular ile gitdi. Bunlara da o hâl vâki’ oldu. Dönüp, Resûlullahın
huzûruna geldiler. Yine buyurdular ki: (Eger siz emr eyledigim
gibi gitseydiniz, hiçbir zarar size erismez idi.) Bu esnâda
gece oldu. Eshâb-ı kirâm çok susadılar. Resûlullah hazretleri,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini çagırtdı ve buyurdu ki:
(Yâ Alî! Bu sakalar [sucular] cemâ’ati ile, sen var, o kuyudan su
al, getir.) Seleme-tebni Ekvâ “radıyallahü teâlâ anh” der ki, dısarıya
çıkdık. Tulumları arkamıza aldık. Kılınçlarımızı ellerimize
aldık. Hazret-i Alî önümüzce yürürdü. O mekâna varınca, ki
o sesler ve o hareketler açıga çıkdı. Biz de korkduk. Kendi kendimize
dedik ki, hazret-i Alî de o iki kisi gibi geri dönse gerekdir.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” yüzünü bizden yana dönüp, buyurdu
ki, benim ardımca yürüyünüz. Gördüklerinizden korkmayınız,
onlardan ziyân erismez. Sonra o agaçların ortasına girdik.
Hiç ates yok iken, büyük atesler çıkmaga basladı. Kesilmis
baslar ortaya çıkdı. Korkulu sesler çıkarırlar ki, aklları durdura-
– 355 –
cak seklde idi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” o
baslar üzerinden yürüdü ve bize dedi ki, ardımca geliniz. Saga
ve sola bakmayınız. Hiç korkmayınız. Biz de onun ardınca vardık.
Kuyuya erisdik. Bir kovamız vardı. Berâ’ bin Mâlik bir iki
kova su çekdi. Kovanın ipi kopdu. Kova suya düsdü. Kuyunun
dibinden gülme ve kahkahâ sesi geldi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Kim askerlerden bir kova getirecek. Hepsi
dediler, hiç kimsenin tâkati yokdur ki, o agaçlardan geçebilsin.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” beline bir ip baglayıp, kuyuya
indi. Gülme ve kahkahâ sesleri dahâ çok artdı. Sonra kuyunun
ortasına vardı. Mubârek ayagı kaydı ve düsdü. Kuyudan
galgala sesleri geldi. Bogazlanan bir kimsenin bagırdıgı seklde
sesler geldi. Sonra emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” seslendi:
Allahü ekber, Allahü ekber, ben Allahın kulu ve Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kardesiyim. Tulumları
asagı salınız. O tulumların temâmını doldurdu. Agızlarını
bagladı. Bir-bir yukarı çıkardı. Ondan sonra kendisi iki tulum,
biz birer tulum götürdük. Sonra agaçların yanına geldik. Önceki
gördügümüz nesnelerin hiçbiri yok idi. O agaçlardan geçmege
az kaldıkda, hâtıfdan bir heybetli ses isitdik: Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve hazret-i Alînin menkıbelerinden
söyler idi. Resûlullahın huzûr-ı serîflerine geldik. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” kıssayı temâmen anlatdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (O
duydugunuz ses Abdüllah adındaki cinnînin sesi idi. Safâ dagında
sanem [put]ların seytânı olan Mes’ırı öldürdü.) (Sevâhid-ün
nübüvve)den alınmısdır.
Ellibirinci Menâkıb: (Hilâfetleri beyânındadır.) Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin vak’asından sonra, o gün Sahâbe-
i kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” istediler ki,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri ile bî’at etsinler. Mugîre
tebni Sûbe dedi ki, sabr edelim. Bakalım hazret-i Osmânın kanını
taleb eden kim olur. O gün bî’at te’hîr edildi. Ertesi gün,
Mugîre, hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı serîfine
vardı. Dedi ki, dünkü tedbîr bî’atında duraklamak hatâdır.
Sür’at kazandırmak lâzımdır. Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazret-i Alîye “kerremallahü vecheh” dedi
ki, Mugîre dünkü sözünden vaz geçdi. Hicretin otuzbesinci se-
– 356 –
nesinin Zilhicce ayının dokuzuncu gününde hilâfet hazret-i Alî
üzerine mukarrer oldu [ona bî’at edildi]. Talha “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden bî’at taleb etdiler. Talha da bî’at etdi.
Hazret-i Alî hilâfet makâmına oturdu. Ona nasîhat etdiler ki,
hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” âmillerini, husûsân
Mu’âviyeyi “radıyallahü teâlâ anh” azl etmemesini söylediler.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Ben, karsı
koyanları yardımcı edinmeyi üsûl edinmedim. [Mu’âviyeyi “radıyallahü
anh” azl etdi. Yerine Abdüllah ibni Abbâsı ta’yîn etdi.
Abdüllah kabûl etmedi. (Onu azl etme. Orada eski vâlîdir.
Fitneye sebeb olur) dedi. Bir sene sonra yine azl etdi.]) Bu sebeble
fitne zuhûra geldi. Etrâfındakiler serkeslige basladılar.
Mu’âviye ve Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anhüm” ve sâirleri
hazret-i Osmânın kanını taleb etdiler. Ma’lûm ola ki, bu sekl
hâlleri nakl etmekden nehy olunmusuzdur. Bir müslimâna Eshâb-
ı kirâm arasındaki çekismeleri ve muhârebeleri tafsilâtlı
olarak nakl etmek halâl olmaz. Sahâbe-i güzîn zikr olundugu
mahalde müslimân olana lâzım olan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” demekdir. Sâir emrlerini Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
tefvîz etmekdir. [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbı, 120.ci sahîfesinde;
Talhanın ve Zübeyrin “radıyallahü anhümâ”, hazret-i
Alîye “radıyallahü anh” ilk bî’at edenler oldugu yazılıdır.]
Elliikinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de nakl edilmisdir:
Abdüllah rivâyet eyler ki, Ibrâhîm bin Sâlim Mahzûmî Medîne-
i Münevverede vâlî iken, her Cum’a, halkı minber ayagına
toplardı. Kendi minbere çıkıp, Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine dil uzatır, kötülerdi. Bir Cum’a minber
ayagında bana uyku galebe geldi. Rü’yâmda gördüm ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
kabrleri açılıp, kâfurdan elbiseler ile çıkıp, geldi. Bana hitâb
edip, buyurdu ki, yâ Abdüllah! Seni bu habîsin kelimeleri üzmez
mi. Dedim ki, Evet üzer yâ Resûlallah! Ammâ ne çâre, hâkimin
hükmüne itâ’at ediyorum. Buyurdu: Yâ Abdüllah! Allahü
teâlâ ona ne yapacak, bak, gör. Gözlerimi açıp, bakdıgımda,
gördüm ki, minberden düsüp, helâk oldu [öldü].
Elliüçüncü Menâkıb: Hazret-i Molla Câmî “kuddise sirruhussâmî”
(Sevâhid-ün nübüvve)de rivâyet etmisdir. Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, bir mubârek gün-
– 357 –
de, sabâh nemâzını cemâ’at ile kılıp, evrâd-ı serîflerini okuyup,
hamdele, tasliye ve düâdan sonra, mubârek arkalarını mihrâba
döndürdü. Eshâb ve sâir ahbâb yerli-yerinde sâkin oldukdan
sonra, hazret-i Alî cevher ve inciler saçan güzel sözler söyleyip,
buyurdular ki, ba’zı seyler vardır ki, gençlere söylenmeyip, o
isle alâkalı olan kisilere söylenir. O meclisde hâzır olan tâze yigitler
kendi rızâları ile mescidden dısarı çıkıp, gitdiler. Sonra
Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri Eshâbdan
birisine buyurdu ki, Kûfenin falan mahallesinde ve falan sokagında,
falan mescidin yanında bir kapı vardır. Git o kapıya vur.
Içeriden bir erkek ile bir kadın çıkacakdır. Ikisini de alıp, benim
huzûruma getir. Onlara sözüm vardır. Sonra o sahs emre
itâat edip, gitdi. Araya araya hazret-i Alînin buyurdugu alâmetler
ile o kapıyı bulup, vurdukda, içeriden bir erkek ile bir
kadın çıkdı. Onlara dedi ki, Emîr-ül mü’minîn sizin ikinizi de
ister. Onlar da, gelen emri kabûl edip, o kimse ile berâber Aliyyül
mürtedânın huzûrlarına varıp, se’âdethânelerine yüzlerini
sürdüler. Hazret-i Alî teveccüh edip, kadına dedi ki, sana bir
süâlim vardır. Kat’iyyen inkâr etmeyip, dogrusunu söyliyesin.
Kadın da dedi ki, yâ imâm! Ben basımdan ne geçmisse söylerim.
Hâsâ ki senden saklayıp, inkâr eylemem. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” kadını, yakınına getirip, buyurdu ki, yâ
âdem evlâdı! Çocuklugunda bir amcan vefât etdi. Bir oglunu
baban evinize getirdi ki, kimsesi yokdur; bir öksüzdür. Evimizde
oglumuz gibi olsun, her hizmeti görsün diye. O ümmîd ile
amcan oglunu yanına alıp, besledi. Büyüyüp, yigit oldukdan
sonra, bir gün seni hanımlıga istedi. Baban huzûrsuz olup, sen
benim evimde büyüyesin. Kızım ile rızân ile kardes olasın. Allahü
teâlâdan revâ degildir, dedi. O ânda amcan oglunu kendi
hânesinden uzaklasdırdı. Bir yerde gezerken fırsat bulup, seni
tutdu. Zorla tasarruf etdi ve hâmile oldun. Herkesden sakladın.
Düsürmege çâre bulamadın. Bu sırrı Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri biliyordu. Bir de vâliden biliyordu. Müddet temâm
olup, bir gece gizlice bir oglan dogurdun. Annen ile bir
bez parçasına sarıp, onu katl de edemeyip, bir yüksek yere
koydunuz. Birkaç adım gitdiniz ki,bir köpek o çocugu koklamaga
basladı. Annen bu köpegi görünce, eline bir tas alıp, o
köpege atdı. Allahü teâlânın hikmeti, o atılan tas, o çocugun alnına
dokundu. Eyvâh kendi elimiz ile bu bîçâre çocugu katl et-
– 358 –
dik deyip, yanına vardıkda, baksa ki, çocugun alnında bir mikdâr
yara eseri, alnı kanamıs. Bir bez ile yara üzerini bagladı. O
kimsesiz bîçâre çocugu, annen ile orada bırakıp, evinize gitdiniz.
Bunu Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden baska kimse
bilmez. Siz oradan gitdiginiz gibi, o yoldan bir kervân gelip,
geçerken, orada bir çocuk sesi duydular. Ona dogru vardılar ki,
bir küçük bîçâre çocugu sarıp koymuslar. Feryâd ile aglayıp,
yatar. O kervân sâhibi de o çocugun ne oldugunu sormayıp, zâhirde
bir çocukdur. Eger terbiye olunup, ömrü olur ise bir dilâver
yigit olur diye, alıp, gitdi. Vilâyetine götürdü. Bir nice
müddet terbiye edip, kemâle erisdi. Sonra efendisi olan bezirgân
ile hacca gitdi. Takdîr-i Rabbânî o bezirgân eceli gelip,
Mekke-i mükerremede vefât etdi. Defn etdikden sonra, bu yigit
efendisi vefât etdiginden, üzüntüden kurtulmak düsüncesi
ile seyâhate çıkdı. Dolasıp, yolu Kûfe sehrine ugradı. Vilâyetin
esrâfı arasına karısdı [Onlar ile tanısdı]. Onsuz olmazlar idi.
Netîcede bu sehrde kalmak, bu sehrde yerlesmek istedi. Sonra
esrâfın herbiri bir tarafa çekdiler. Hâsıl-ı kelâm, seni bu [müsâfir
gelen] gence nikâh etdiler. Bu gece zifâfa koydular. Yâ kadın!
Sakın yalan söyleme; dedigimiz gibi olmadı mı. Gerçekden
yâ Alî, buyurdugunuz gibidir ve dogrudur. Yâ Halîfe-i Resûlallah!
Bu hâllere, benim bu sırrıma, Allahü Sübhânehü ve
teâlâ ve tekaddes hazretlerinden gayri ve annemden baska ve
hazretinizden gayri, bu âna gelinceye kadar kimse vâkıf degildir.
Ondan sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh ve kerremallahü
vecheh” buyurdu ki; ey kadın! Bu [erkek], senin yola
bırakdıgın oglundur. O yigide de, aç alnını diyerek, isâret buyurdu.
O da alnını açdıkda, tas yeri henüz gitmemis. Açıkca
göründü. Kadın hemen o yara izini gördü. Dedi, yâ Alî! Dogru
söyledin. Bütün sözlerin dogrudur. Ondan sonra, hazret-i
Alî “radıyallahü anh” o yigide sordu ki, bu gecenin içinde olan
ceng ve cidâlin [kavga ve münâkasanın] sebebi ne idi. Allahü
teâlânın izni ile bize ma’lûm olmusdur. Lâkin bu meclisde hâzır
olanların da ma’lûmları olsun. Onun için söyle. O yigit dedi
ki, yâ Alî! Allahü teâlâ bilir. Ne zemân ki bu hâtuna el uzatsam,
o sırada üzerime bir hınzır yavrusu hamle ederdi ki, aklım
basımdan giderdi.Hemen elimi çekerdim. O görünen hınzır
kaybolurdu. Belki hayâldir diye, tekrâr elimi kaldırıp, kadına
elimi uzatmak istedigim zemân, yine o hınzır açıga çıkıp, üzeri-
– 359 –
me hücûm ederdi. Elimi çekince kaybolurdu. Kadın ise huzûrsuz
olup, derdi ki, niçin cefâ edersin. Benimle alay mı edersin.
Elini kâh uzatır, kâh çekersin. Sâir erkekler gibi elimi alıp, erkek
ile kadın mu’âmelesi etmezsin. Sabâha kadar bu kadın ile
ceng ve cidâlimiz bu idi. Hazret-i Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
kemâl-i lütfundan ve gayretinden ana-ogul ile cimâ olmaga revâ
görmedigi için, böyle hâl vâki’ oldu. Bunun emsâli ahvâl Alî
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden zuhûra gelmesi çok olmusdur.
Zîrâ bu seklde kemâlât ve makâmât ve kerâmetlerine
nihâyet yokdur.
Ellidördüncü Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
bir gün Fırat nehri kenârında seyr ederken bogulmus bir kimse
gördü. O meyyitin yanına varıp, bakdıkda, gördü ki, serçe parmagında
Yemen tasından yüzük var. Hayret edip, meyyit yanında
hâzır olan cemâ’ate süâl etdi ki, bu meyyitin vefâtına sebeb
ne oldu. Allahü teâlânın emri ki, sultânımız suya gark olmusdur.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Yemen tası tasıyanın suda bogulmaması gerek idi. Bunun hikmeti
nedir, diye hayret deryâsına dalıp, tefekküre vardılar. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ celle celâlühü lutfundan ve ihsânından,
hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” bu ızdırâbının geçmesi
ve bu elemden kurtulması için, o meyyitin parmagında
olan yüzük tasına dil verip, hazret-i Alîye dedi ki: Yâ Alî! Yemen
tasında buyurdugunuz o hassâ vardır. Lâkin ben Yemenî
degilim. Hind diyârının bir tasıyım. Bende o hassâ yokdur. Hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitmekle sâd olup, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ ve tekaddes hazretlerine sükrler eyledi.
Hâzır olan cemâ’ate buyurdu ki, suda bogulmakdan kurtulmak
hâssası Allahü teâlânın inâyeti ile Yemenî tasa mahsûsdur. Baska
taslarda yokdur. O zemândan beri Yemenî tas i’tibâr bulup,
parmakda yüzük kılındı. Bu hikâye bir arabî menâkıbdan nakl
olundu.]]> Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 2. Bölüm

Otuzbirinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”, Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü anhâ” hazretlerini,
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü anh” hazretlerine nikâh etdi. Fâtıma-
tüz-zehrâ dedi ki, yâ Resûlallah! Beni tezvîc etdin bir fakîr
kimseye ki, hiçbir nesnesi yokdur. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Fâtıma! Sen râzı olmaz
mısın ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri yer ehlinden
iki kimseyi seçdi. Biri babandır, biri zevcindir.)
Otuzikinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” buyurdular ki, bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bizim ile ikindi nemâzını kıldı. Sonra,
mubârek arkasını mihrâba dönüp, buyurdu: (Ey insanlar!
Ey muhâcir ve ensâr! Size Alî bin Ebî Tâlibin fazîletlerinden
haber vereyim mi?) Biz evet, analarımızı ve babalarımızı fedâ
ederiz, dedik. Buyurdu ki: (Benim habîbim Cebrâîl aleyhisselâm
beni mi’râca iletdigi gece, dördüncü gökde bir sahsı gördüm.
Bir taht üzerinde oturmus. Alî bin Ebî Tâlibin sahsı gibi.
Ben durdum ona bakdım. Cebrâîl aleyhisselâm bana ne sey seni
durdurdu, dedi. Dedim ki: Yâ habîbim Cebrâîl! Bu Alî bin
Ebî Tâlibdir ki, benden önce gelip, bu mekâna oturmusdur.
– 328 –
Cebrâîl dedi ki: Bu hazret-i Alî degildir. Velâkin, semâvâtın
melekleri hazret-i Alînin dîdârına ve ziyâretine mesgûl ve müstak
oldukları için, Allahü teâlâ hazret-i Alî sûretinde bir melek
halk etdi. Bu göklerin melekleri bu melek önüne gelip, bunu ziyâret
ederler. Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” hazretlerine
istiyâklarından dolayı, bu melek üzerine selâm verirler.
Var ona yakın ol. Üzerine selâm ver. Ben de yanına vardım.
Onu kucakladım. O da beni kucakladı. Ondan Alî bin Ebî Tâlibin
“radıyallahü teâlâ anh” kokusunu duydum.)
Otuzüçüncü Menâkıb: Hazret-i Câbir bin Abdüllah “radıyallahü
teâlâ anh” bildirmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden, Alî bin Ebî Tâlibin dogumundan
soruldu. Buyurdu ki: Dogan evlâdın iyiliginden süâl ediniz.
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Alî “kerremallahü vecheh”
ile beni aynı nûrdan halk etdi. Her ikimiz bir nûrdanız.
Gökleri ref’ etmeden evvel ve yerleri bast etmezden evvel, bizi
halk etdi. Biz, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda
tesbîh ederdik. Yok olmadan bir neslden bir nesle intikâl etdik.
Tâ Abdülmuttalibe erisdik. Sonra ben, Abdüllaha intikâlden
sonra, Âminede vedî’a olundum. Hazret-i Alî, Ebû Tâlibe
intikâlden sonra, Fâtıma binti Esed katına vedî’a olundu. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bizi pâk ve tâhir vücûda getirdi.
Sonra hazret-i Alî Fâtıma binti Esedde karâr tutdu. Melekler
müjde verdiler. O zemân bir adam rü’yâsında gördü. Süâl
etdi, bu dogan kimdir. Dediler, o Alîdir. O vücûda geldigi
vakt, Mekke-i Mükerremede zelzele oldu. Putların hepsi yüz
üstü düsüp, ehl-i Mekkenin cümlesi korkup, dediler ki, bu gece
bir yeni hâdise zuhûr etdi. Onlar bu hâlde iken bir nidâ edici nidâ
etdi. Hâlbuki hiç kimseyi görmediler. Hazret-i Alî anası Fâtıma
binti Esedden dogdu. Gök onun nûru ile ısıklandı. Yıldızlar
ziyâde oldu. Kureysliler bundan bir acâiblik, hayret edicilik
gördüler. Nidâ olundu. (Müjdeler olsun size ki, bu gece, müsrikleri
kahr edici, münâfıklara gadab edici, âbidlerin süsü, Resûl-
i Rabbil’âlemînin mührü, imâm-ül Hüdâ, göklerin yıldızı,
karanlıkların lâmbası zuhûra geldi [bu gece dogdu]).
Otuzdördüncü Menâkıb: Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü
vecheh ve radıyallahü anh” buyurdular ki: Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarında
– 329 –
oturmusdum. Elimi tutdu. Medîne-i Münevverenin sokaklarında
berâber dolasdık. Bir bostâna geldik. Dedim, yâ Resûlallah!
Ne iyi bostândır. Buyurdu ki: Yâ Alî! Senin için Cennetde bundan
iyi bostân vardır. Bir bostâna dahâ geldik. Yine dedim; yâ
Resûlallah! Ne güzel bostândır. Buyurdu ki: Senin için Cennetde
bundan iyi bostân vardır. Böylece yedi bostândan geçdik.
Hepsinde ben dedim, ne iyi bostândır. O “sallallahü aleyhi ve
sellem”, senin için Cennetde bundan iyi bostân vardır, buyurdu.
Yol tenhâlasdı. Beni kucakladı. Kendi aglamaga basladı. Beni
de aglatdı. Ben dedim, yâ Resûlallah! Ne sey sizi aglatdı. Buyurdu
ki: (Bir tâifenin kalblerinde bulunan ve sana âsikar etmedikleri
düsmanlıkları için aglarım.) Ben dedim ki; yâ Resûlallah!
Ben dînimde selâmetde olur muyum. Buyurdu ki; (Evet,
dîninde selâmetde olursun!)
Otuzbesinci Menâkıb: Abdüllah bin Ebî Leylâdan “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet olunmusdur. Alî “kerremallahü vecheh”
hazretleri ile giderdik. Gördük ki, yaz libâsını kısın, kıs libâsını
yazın giyerdi. Bu durumdan süâl etsin diye babama söyledim.
Babam da süâl etdi. Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Hayber günü haber göndererek, beni çagırdı.
Hâlbuki gözlerim agrıyordu. Gitdim, dedim, yâ Resûlallah!
Benim gözlerim agrıyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri agzının suyunu benim gözlerime sürüp,
buyurdular ki, (Yâ Rabbî! Soguk ve sıcagın te’sîrini ondan gider!)
O günden beri ne göz agrısı gördüm. Ve ne soguk, ne sıcak
te’sîri gördüm.
Otuzaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” efendimiz hazretleri, (Yarın sancagı bir kimseye verecegim.
Allahü teâlâ onu sever. O da Allahü teâlâyı sever) buyurdu.
Bayragı hazret-i Alîye verdiler. Ve Hayberi feth etdi.
Bu bâbda ihtilâf vardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”, evvelâ Hayber hisârını feth etmesi için bayragı Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine verdi. Hazret-
i Ebû Bekr Hayberi feth edemedi. Din âlimleri bu konuda
çesidli açıklamalarda bulundular. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” gitdigi zemân müslimânlar az idi. Kâfirler çok idi.
Az müslimânlara çok kâfirler ile muhârebe etmek vâcib degildi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” gitdigi zemân, müsli-
– 330 –
mânlar çok idi. Kâfirler az idi. Çok olan müslimânlara kâfirler
ile muhârebe etmek vâcib idi.
Süâl: Hayberin fethi Ebû Bekr-i Sıddîk hazretleri elinde olmadı.
Hazret-i Aliyyül Mürtedâ elinde oldu.
Cevâb: Ma’lûmdur ki, Resûl-i kibriyâ Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri islâmın sultânı idi.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri vezîri idi.
Her feth sultân askeri ile olur. Sultânın askerinin fethi de sultânın
kalbinin kuvveti ile olur. Sultânın askeri ile fethin olmaması,
sultânın kalbinin za’îfligindendir. Sultânın vezîri sultânın
önünde hâzır olmalı ki, sultânın kalbi kuvvetli olsun. Sultânın
vezîri yanında olmazsa, sultânın kalbi za’îf olur. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” bayragı alıp, gitdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek kalbleri
muzdarib olup, za’îf oldu. Mubârek kalblerinin za’îf olması sebebi
ile Hayberin fethi müyesser olmadı. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri Resûlullahın yanında hâzır olup, bayragı
bırakdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
mubârek kalbleri mutma’în olup, kuvvetli oldu. Mubârek
kalblerinin kuvveti vâsıtası ile Hayberin fethi müyesser
oldu. O feth ki, Aliyyül Mürtedânın “radıyallahü teâlâ anh”
mubârek eli ile müyesser oldu. Hazret-i Server-i kâinâtın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” kalb-i serîflerinin kuvveti ile hâsıl
oldu. Mubârek kalblerinin kuvveti ise, Ebû Bekr-i Sıddîk
hazretlerinin huzûrları ile hâsıl oldu.
Ikinci cevâb: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinde
bulunan bir çok hasletler Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinde yok idi. Allahü teâlâ, kulluk etmek
ve vera’ ve hasyet, sıdk ve rahmet sıfatları ile Ebû Bekr-i
Sıddîk hazretlerini süsledi. Fesâhat ve belâgat ve mehâbet ve
mertlik ve secâ’at ve muhâberât sıfatı ile Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini süsledi [zînetledi]. Böylece ta’n
edenlerin ta’nı ve bugz edenlerin bugzu ve hîle yapıp aldatanların
hîlesi ortadan kalksın. Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib
“radıyallahü teâlâ anh” Hayberi feth etdi. Hayberin kapısı dört
bin batman idi. Agacı ve demiri ve çivileri ile berâber; ba’zıları
dediler onbesbin batman idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
– 331 –
anh” Hayberi feth edince bu agır kapıyı kopardı. Sag eline Zülfikârı
alıp, bir vurusla kapıyı dagıtdı. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bu hâli gördü, mu’ciz beyânları ile
Sâh-ı merdânı medh edip, (Alîden baska genç ve Zülfikârdan
baska kılınç yokdur!) buyurdu.
Otuzyedinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri, Mekke-i Mükerremeyi feth etdiler. Mekkede
yüzkırk put vardı. Yüzaltmıs put da Beyt-i serîfin çevresinde
vardı. Temâmı yüz üzerine düsdüler. [Parçalandılar.] Beyt-i serîfin
içinde büyük bir put var idi ki, tastan yapılmısdı. O kaldı.
O putun agırlıgı Hayber kapısının agırlıgından çok idi. O putu
zincirler ve çiviler ile tavana ve dıvâra baglamıslar idi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri Kâ’be-i serîfe
geldi. Hazret-i Alîyi çagırdı ve buyurdu ki, (Yâ Alî! Benim
omuzum üzerine çık. Bu putun bendlerini yerinden kopar.) Alî
“radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Yâ Resûlallah! Ben kim olayım
ki, ayagımı mubârek omuzunun üzerine koyayım. Iste benim
vücûdum ve basım; yüzüm ve gözüm. Siz benim omuzum
üzerine basınız. Bu isi nasıl arzû ederseniz, öyle yapınız.) Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Yâ Alî! Sen benim gayret ve hamiyyet, nübüvvet ve risâlet yükümü
çekecek kuvvet ve tâkati bulamazsın. Eger ben gayret ve
hamiyyet ile ayagımı yedinci göke koysam, yedi kat gök ve yedi
kat yeri ayagımın altında mahv ederim.)
Nükte: Ey müslimânlar! Hadîs-i serîfler ile sâbit olmusdur
ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri hicret
gecesinde [magarada] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini bir mikdâr kendi omuzunda götürmüsdür.
Râfizîler Ebû Bekre “radıyallahü teâlâ anh” bugz ederler. Bu
söz, atesde mumun eridigi gibi, onların bugzlarını eritir. Sonra,
emr-i serîfleri ile, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
omuzuna basıp, bir eli ile o putu bütün zincirleri ile, çivileri ve
bentleri ile o yerden ayırıp, atdı. Resûlullah hazretleri buyurdu
ki: (Yâ Alî! O isi ki emr etdik, mertce yapdın.) Alî “radıyallahü
anh” dedi ki, yâ Resûlallah! Ben öyle bir yerdeyim ki, eger emr
ederseniz felek [gök] içinden ayı ve günesi çekerim.
– 332 –
Otuzsekizinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri mi’râc gecesi Ars makâmında bir zemân
oturup, buyurmuslar ki, istedim ki na’lını ayagımdan çıkarayım.
Allahü teâlâ buyurdu ki, Benim Habîbim, ma’dem ki Arsı alâda
na’lın ile durmus. Sen ars makâmında öyle dur ki, Ars-ı mecîd
senin na’lının ile sereflensin. Pâdisâh-ı lem yezel ve lâ yezâl
[ya’nî Allahü teâlâ] Ars-ı azîmi Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek na’lınları ile
zînetlesin. O serverin akrabâsı olan hazret-i Alîye, bir hâricînin
kalbinde bugz var ise, mumun ates üzerinde yok oldugu gibi o
hâricî mahv olmusdur.
Otuzdokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâyı “radıyallahü
teâlâ anhâ” hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh”
tezvîc etdiklerinde buyurdukları vasıyyetleri beyânındadır.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yâ Alî! Gelini
kendi evine götürdügün zemân, çorabını ayagından çıkar.
Ayagını yıka. O suyu evin bütün köselerine saç. Böyle yapınca,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri senin evinden yetmis dürlü
fakîrligi dısarı çıkarır. Yetmis dürlü bereketi evine dâhil eder.
Yetmis rahmeti sana nâzil kılar. O gelin ile ve onun bereketi
evin köselerine erisir. O gelin, delilikden ve diger hastalıklardan
emîn olur. Yâ Alî! Gelini ilk hafta, yogurt yimekden, ayran
yimekden, sirke ve eksi yimekden men’ et!) Hazret-i Alî “kerremallahü
vecheh”, Yâ Resûlallah! Neden ötürü bu seyleri vermemem
gerekdir, diye sordu. Buyurdu ki: (Ondan dolayı ki,
tursu ve yogurt ve ayran, rahmde evlâd olmasına mâni’ olur.
Evde bir hasır olması, dogurmayan kadından iyidir.) Hazret-i
Alî, dedi ki: Yâ Resûlallah! Sirkenin illeti nedir. Buyurdu ki:
(Sirke yiyen kadının hayzı zahmetli olur ve temizligi uzar. Kesenç
yimek, hayzı karında habs eder. Eger Hak Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri bir evlâd verirse, dogumu zor olur. Ammâ eksi
elmâ yimek, hayz kanını keser. Onun ardından baska hastalık
zuhûr eder.) Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Yâ Alî, ayın evvelinde, ortasında
ve sonunda ehline yakın olma ki, o hanımda ve o evlâdda cüzzam
ve dîvânelik [delilik] ve pislik olmasından korkulur. Yâ
Alî! Ehline asr [ikindi] nemâzından sonra yakın olma. Eger Al-
– 333 –
lahü tebâreke ve teâlâ bir evlâd nasîb ederse ahvel [sası] olur ve
seytân sası evlâda sevinir. Yâ Alî! Ehline yakınlık etdigin vakt
çok konusma ki, eger bir evlâd olursa, yiyici olur. Avret yerine
bakma. Sohbet esnâsında gözünü yumma. Evlâda körlük getirir.
Yâ Alî! Kendi ehline bir baska kadının sehveti ile yakın olma
ki, eger bir evlâd olur ise muhannes olur. Kadınlara benzemeye
çalısır. Yâ Alî! Cünüb oldugun zemân kat’i olarak
Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okumayasın ki, korkulur ki, gökden bir
ates inip, seni yakar. Cünüb hâlde sohbet etme. Senin bir su kabın,
ehlinin bir su kabı olsun. Ayrı ayrı su kapları ile temizleniniz.
Eger bir su kabından ikiniz yıkansanız, sehvet sehvet üzerine
düser. Aranıza düsmanlık düser. Korkulur ki, talâk ve iftirâka
müncer olur. Yâ Alî! ikiniz de ayakda iken sohbet etmeyiniz
[yaklasmayınız], esekler böyle yapar. Eger çocuk olur ise, dösege
bevl eder. Yâ Alî! Ehlinle bayram geceleri bulusma! Eger
çocuk olur ise altı parmagı veyâ dört parmagı olur. Yâ Alî! Ehlinle
meyve agacı altında bulusma ki, eger çocuk olur ise kâtil
olur, kan dökücü olur. Halka zulm eder. Yâ Alî! Ay ısıgında ehline
yakın olma. Meger bir yerde örtünülmüs olasın. Eger bir
çocuk olursa, fakîrlikden ömür boyu kurtulamaz [emîn olmaz].
Yâ Alî! Ezân ile ikâmet arasında ehline yakın olma ki, eger bir
çocugunuz olur ise, kan dökmege hevesli olur. Yâ Alî! Hanımın
hâmile oldugu zemân abdestsiz ona yakın olma. Eger çocuk
olursa kör gönüllü ve bahîl elli olur.
Yâ Alî! Sa’bânın ortasında, Berât gecesi ehline yakın olma,
eger aranızda bir çocuk olursa, derisinde, tüylerinde ve yüzünde
kötü nisânlar olur. Yâ Alî! Hanımına bacısının [baldızının]
sehvetiyle yakınlık etme ki, eger bir çocuk olursa, hırsız olur ve
halkın felâketi onun eli ile olur. Yâ Alî! Ehline etrâfında dıvâr
olmıyan damda yakın olma ki, eger aranızda bir çocuk olursa,
münâfık ve mürâi, mübtedi’ [bid’at sâhibi] ve kumarbâz olur.
Yâ Alî! Sefere çıkacagın gece ehline yakın olma ki, eger bir çocuk
olursa, malını harâm yerlere harc edici olur. Sonra meâl-i
serîfi (Malını saçıp dagıtanlar, seytânın kardesleridir) âyet-i kerîmesini
okudular. [Isrâ sûresi 27.ci âyet-i kerîmesi.]
Yâ Alî! Üç günlük seferden geldigin gecesi ehline yakınlık
etme. Bir çocuk olursa zâlim olur. Yâ Alî! Pazartesi gecesi ehline
yakınlık edersen, aranızda bir çocuk olursa, hâfız-ı Kur’ân
– 334 –
olur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kısmetine râzı olur.
Yâ Alî! Salı gecesi ehline yakınlık edersen, çocuk hâsıl olursa,
mü’min olur ve iyi huylu olur. Rahîm gönüllü [yumusak kalbli],
cömert elli, yalandan, bühtândan ve gıybetden temizlenmis dilli
olur. Yâ Alî! Persembe gecesi ehline yakınlık et ki, eger çocuk
olur ise, hikmeti çok hakîm olur. Ve ilmi çok âlim olur ki,
ilmi ile âmil olur. Persembe günü ögleden evvel ehline yaklassan,
eger aranızda bir çocuk olursa, aslâ seytân ona ölene kadar
yaklasamaz. Dünyâda ve âhıretde selâmetde olur. Eger Cum’a
gecesi ehline yakınlık edersen, bir çocuk olur ise, Kâri-i Kur’ân
olur. Veyâ hatib olur. Veyâ Vâiz olur. Eger Cum’a günü hanımına
yakınlık edersen, bir çocuk olursa, âlim olur. Dindârlıgı
ile ma’rûf ve meshûr olur. Eger Cum’a gecesi isâ [yatsı] nemâzından
bir sâat sonra ehline yakınlık edersen, eger bir çocuk
olursa, ebdallar [velîler] cümlesinden olur. Yâ Alî! Ehline gecenin
evvel sâatinde yakınlık etme ki, eger bir çocuk olursa câdı
ve kâhin olur. Dünyâyı âhıret üzerine tercîh eder. Yâ Alî! Benim
vasıyyetlerimi ezberle ki, Allahü teâlânın izni ile sana fâide
versin.)
Kırkıncı Menâkıb: Diger vasıyyetleri açıklamakdadır.
Emîr-ül mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh” rivâyet
buyurmuslardır. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” beni huzûr-u serîflerine çagırdı. Buyurdular ki: Yâ Alî!
Sen bana Hârûn aleyhisselâmın Mûsâ aleyhisselâma oldugu gibisin.
Fekat benden sonra Resûl gelmez. Sana vasıyyet ederim,
dinleyip, ezberlersen, sükr edenlerden olursun ve sehîd olursun.
Allahü teâlâ hazretleri seni kıyâmet gününde fakîh ve
âlim olarak diriltir.
Yâ Alî! Bil ki mü’minin üç alâmeti olur. Nemâz kılmak, oruc
tutmak ve sadaka vermek. Münâfıkın da üç alâmeti olur. Baskalarının
yanında nemâzın rükû’unu ve sücûdunu [secdesini]
tam yapar. Tenhâda hiçbir rüknü yerine getirmez. Medh etdikleri
zemân seve seve yapar. Allahü teâlâ hazretlerini açıkda çok
zikr eder. Yalnız kalınca Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerini
unutur.
Yâ Alî! Zâlimde de üç alâmet olur: Kendinden asagı olana
kahr eder [baskı yapar]. Kâdir oldugu [gücü yetdigi zemân]
– 335 –
halkın malını zor ile alır. Nereden yiyip, giyindigini hiç incelemez.
Yâ Alî! Kıskançlarda da üç alâmet olur: Herkesin huzûrunda,
karsısındakine yaltaklanır. Gıyâbında onu gıybet eder. Her
kime musîbet erisirse, sevinir. Yâ Alî! Münâfıkda da üç alâmet
olur: Söz söylese yalan söyler. Bir sey va’d etse, va’dinde durmaz.
Yanına emânet koysalar, hıyânet eyler. Yâ Alî! Tenbeller
içinde üç alâmet olur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
tâ’atinde tenbellik eder. Kusûrlu amel eder. Ameli zâyi’ olur
[bosa gider]. Nemâzı te’hîr eder. Hattâ vaktini de geçirir.
Yâ Alî! Tevbe eden kimsede üç alâmet olur: Harâmlardan
perhîz eder [kaçınır]. Ilm ögrenmekde gayretli olur. Nasıl ki,
gögüsden [memeden] çıkan sütün geri girme ihtimâli olmadıgı
gibi, günâha bir dahâ geri dönmez. Yâ Alî! Akllı kimsede üç
alâmet olur. Dünyâyı hor, zelîl tutar. Cefâlar çeker. Kıtlık vaktinde
sabr eder.
Yâ Alî! Sabr edende de üç alâmet olur: Kendini ziyâret etmiyenleri
kendisi ziyâret eder. Onu mahrûm edenlere bagısda
bulunur. Kendine zulm edenlere karsı durmaz; karsı koymaz.
Yâ Alî! Ahmak olanın üç nisânı vardır: Allahü teâlâ hazretlerinin
farzlarında tenbellik eder. Abes sözleri çok söyler. Allahü
teâlâ hazretlerinin mahlûklarına eziyyet eder.
Yâ Alî! Iyi bahtlı olanın üç nisânı vardır: Halâl yir. Kendi
sehrindeki ilm meclisinde hâzır olur. Bes vakt nemâzı imâm ile
kılar.
Yâ Alî! Bedbaht olanda üç nisân vardır: Harâm yir. Ulemâdan
uzak olur. Nemâzını özrsüz yalnız kılar.
Yâ Alî! Iyi isleri olanın üç alâmeti vardır: Allahü teâlâya tâatde
acele eder. Harâm etdiklerinden sakınır. Kendine kötülük
eden kimseye iyilik eder.
Yâ Alî! Kötü amelli olanın üç alâmeti vardır: Allahü teâlâ ve
tekaddes hazretlerinin emrlerini yapmakda tenbellik eder [gevsek
davranır]. Herkese ziyânı dokunur. Kendisine iyilik edene,
kötülük eder.
– 336 –
Yâ Alî! Sâlih olan kulun üç alâmeti vardır: Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri ile iyi amel islemek için sulh eder. Kendi dînini
ilmi ile kuvvetlendirir. Kendisine ne begenir ise, halka da
onu begenir.
Yâ Alî! Perhîzkâr olanın [sakınan, müttekî olanın] üç nisânı
vardır: Kötüler ile berâber olmakdan kaçınır [sakınır]. Harâma
düsmek korkusundan halâlden sakınır ve yalandan kaçınır.
Yâ Alî! Günâhkârların da üç alâmeti vardır: Islerinde yanılır
ve hatâ eder. Lehv ve la’b ile [oyun ve çalgı ile] mesgûl olur.
Unutkan olur. Yâ Alî! Kara gönüllü olan kimsenin üç nisânı
olur: Za’îflere acımaz. Az nesneye kanâ’at etmez. Va’z ve nasîhat
ona fâide vermez.
Yâ Alî! Sâdık olanın üç nisânı vardır: Ibâdet etmesini gizler.
Mübtelâ oldugu musîbeti gizler.
Yâ Alî! Fâsıkda üç nisân vardır: Fitne ve fesâdı sever. Halka
hastalık ve musîbet ister. Iyi amelden kaçar.
Yâ Alî! Süflî olanın üç nisânı vardır: Akrabâsını azarlar.
Komsularına eziyyet eder. Günâh islemeyi sever. Yâ Alî! Allahü
teâlânın red etdigi kimsenin üç alâmeti vardır: Yalanı çok
söyler. Yalan yere çok yemîn eder. Halka sıkıntı verir, hâcetini
halk üzerine yükler.
Yâ Alî! Âbid olanın üç nisânı vardır: Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinin ta’zîminden kendi nefsini zelîl tutar, Sehvetlerini
terk eder. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin rızâsı
için huzûrunda çok durmagı âdet eder.
Yâ Alî! Muhlis olanın üç nisânı vardır: Kâdir olursa [gücü
yeterse] afv eder. Malının zekâtını verir. Sadaka vermegi sever.
Yâ Alî! Bahîlde üç nisân vardır: Açlıkdan korkar. Birsey isteyenden
korkar. Kendine iyilik eden kimseye, içindekinin hilâfına
[aksine] dili ile hayr söyler.
Yâ Alî! Yüreksiz olanın üç nisânı vardır: Korkak olur. Gönlü
[kalbi] katı olur. Havf edici olur. Yâ Alî! Sâbir [sabr edici]
olanın üç nisânı vardır: Tâat etmege sabr eder. Mâ’siyyeti terk
etmege sabr eder. Allahü teâlâ hazretlerinin ahkâmına sabr
eder.
– 337 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:22
Yâ Alî! Senin dostun olanın üç alâmeti vardır: Malını sana
fedâ eder. Nefsini sana fedâ eder. Senin sırrını gizli tutar.
Yâ Alî! Fâcir olanın üç nisânı vardır: Yemîn etmekle ögünür.
Hanımları aldatır. Çok bühtân eder.
Yâ Alî! Kâfirin üç nisânı vardır: Allahü teâlânın dîninde sek
[sübhe] eder. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin dostlarını
düsman tutar. Rabbine tâat ve ibâdetden gâfil olur.
Yâ Alî! Rahmetden uzak kılınmıs kulların üç nisânı vardır:
Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerinin mekrinden
emîn olur. Rahmetinden ümîdsiz olur. Allahü teâlânın Resûlüne
muhâlefeti kendine âdet eder.
Yâ Alî! Afv edilmis kulun üç nisânı vardır: Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretlerinin azâbından korkucu olur. Mekrinden
çekinir. Sırf Allah için yapılmıyan va’z ve nasîhatden çekinir.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ dergâhında halkın iyisi
odur ki, herkese menfa’ati olur. Halkın kötüsü odur ki, gönlü
[kalbi] kinli olur. Gammaz ve kötü amelli olur.
Yâ Alî! Halkın en iyisi, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
indinde o kimsedir ki, ömrü uzun olur ve ameli iyi olur.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin indinde en
kötü ve Onun bugz etdigi kimse o kimsedir ki, halk onu hayrlı
zan eder. Onda hiç hayr olmaz. Zâhiri salâh ile süslü, bâtını günâh
ile doludur. Bundan dahâ kötüsü o kimsedir ki, ondan sakınmak
için kendine ikrâm olunur. Bundan dahâ kötüsü zenginlere
ikrâm eder. Fakîrleri hor ve zelîl tutar. Zenginlere çesidli,
renkli ni’metler ile cömertlik eder. Fakîrlere bir parça ekmek
vermez. Bundan dahâ beteri o kimsedir ki, yalnız basına
yiyip, bir kimseye, bir nesne vermez. Bundan da beteri o kimsedir
ki, bir müslimân kardesine dostluk izhâr eder. Sonra onu
helâk eder.
Yâ Alî! Kerâmet, günâhlardan geçmekdir [günâhları terk
etmekdir].
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden korkmanın
aslı, Allahü teâlânın harâm etdigi herseyden sakınmakdır.
– 338 –
Yâ Alî! Dogru söyleyici kimsenin alâmeti, dogru söylemek
âdeti olur. Kızgınlık ânında ve rızâ vaktinde ve hâcet vaktinde
[ihtiyâc ânında] de dogru söyler.
Yâ Alî! Bes sey gönlü öldürür. Çok yimek. Çok uyumak.
Çok konusmak. Çok gülmek. Rızk için çok endîse etmek. Harâm
yimek îmânı za’îfletir, kalbi karartır.
Yâ Alî! Bes sey kalbi katı eder, karartır: Kalb çok kararırsa,
Allahü teâlâ korusun, kâfir olur. Bunlar günâhı bilmez, günâh
isler. Tok oldugu hâlde yemek yimek. Zulm ile mal toplamak.
Nemâzı te’hîr etmek. Sol eli ile yimek ve içmek.
Yâ Alî! Bes sey unutkanlık hâsıl eder: Fâre artıgı yimek.
Kıbleye karsı bevl etmek. Durur hâldeki suya bevl etmek. Kül
üzerine bevl etmek. Harâm ile geçinmek.
Yâ Alî! Bes nesne [sey] gönlü [kalbi] parlatır, münevver
eder: Sûre-i ihlâsı çok okumak. Az yimek. Ilm meclisine hâzır
olmak. Az pismis ekmek yimek. Gece nemâzı kılmak.
Yâ Alî! Bes sey gönlü rûsen eder, aydınlatır, karanlıgını giderir:
Ilm meclisinde oturmak. Elini yetîm basına sürmek. Seher
vaktinde çok istigfâr etmek. Çok yimegi terk etmek. Çok
oruc tutmak.
Yâ Alî! Bes nesne gözün nûrunu artdırır: Kâ’be-i mu’azzamaya
bakmak. Mushaf-ı serîfe bakmak. Anne-babasının yüzüne
bakmak. Âlimin yüzüne bakmak. Akar suya bakmak.
Yâ Alî! Bes nesne kisiyi kocaltır [çökdürür]. Borcu çok olmak.
Çok gamı olmak. Kadının nefesi erkege erismek. Çok koku
sürünmek. Çok balgam gelmek.
Yâ Alî! Cennet kapısında gördüm; yazılmıs. Her kim hevâsına
muhâlefet ederse, Cennet onun yeri olur. Cehennem der
ki: Yâ Rabbî! Beni neden dolayı yaratdın. Allahü teâlâ celle sânühü
buyurdu: (Her bahîl ve mütekebbir için) [Cimri ve kibrli
için]. Cehennem dedi, ben onlar içinim.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin rızâsı anne ve
babanın rızâsındadır. Gadabı onların gadabındadır. Yâ Alî! Kâ-
– 339 –
fir de olsa, komsuna ikrâm eyle. Kâfir de olsa müsâfire ikrâm
eyle. Anaya-babaya kâfir de olsalar ikrâm eyle. Dilenciyi kâfir
de olsa red etme.
Yâ Alî! Her kim sübheliden yir, dîni örtülü olur. Gönlü siyâh
olur. Her kim harâm yir ise gönlü [kalbi] ölür ve dîni köhne
olur. Yakîni za’îf olur. Düâsı perdelenir. Ibâdeti az olur.
Yâ Alî! Mücrim olan kul düâ etse, Allahü teâlâ celle sânühü
onun helâkını, istedigi seyde verir ve meleklere emr eder ki, verin
istedigi nesneyi ki, onun helâkı ondadır. Sesini kesin.
Yâ Alî! Allahü teâlâ kullarından bir kula gadab edecek ise,
ona harâm mal nasîb eder. Gadabı çok olunca, bir seytânı onun
üzerine musallat eder ki, onu dünyâda mesgûl eder. Dünyâ isleri
kolaylasır. Dinden uzaklasır. Sonra o kul der ki, Allahü teâlâ
gafûrürrahîmdir.
Yâ Alî! Allahü Sübhânehü ve teâlâ bir kulu sever, o kulun
düâsını gecikdirir [te’hîr eder]. Melekler derler, yâ Rabbî bu
mü’min kulun düâsını kabûl eyle. Allahü teâlâ ve tekaddes buyurur
ki, (Bırakın benim kulumu. Siz onun üzerine benden dahâ
çok mu acıyorsunuz. Ben onun düâsını tedarruan severim.
Ve ben alîm ve habîrim.)
Yâ Alî! Bir kisinin ölüm ânında, a’zâları birbirine selâm verir.
Der, esselâmü aleyke. Ben öldüm. Sen de ölsen gerek. Böylece
ak tüy kara tüyüne der; ben öldüm; ya’nî agardım. Sen de
ölürsün.
Yâ Alî! Sâd olup, kahkaha ile gülme ki, Allahü teâlâ ve tekaddes
böyle olanları sevmez. Dâimâ hüznlü ol ki, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri hüznlü olan kimseleri sever.
Yâ Alî! Her yeni gün olunca, o yeni gün, ey insan oglu ben
senin yeni gününüm. Ben senin üzerine sâhidim. Bak, ne istersin.
Her gece olunca, gece de böyle söyler. Gündüz ile ve gece
ile sohbeti iyi yap.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin fadlından halâli
taleb et ki, halâl taleb etmek mü’minler üzerine farzdır.
Yâ Alî! Abdest aldıkdan sonra Innâenzelnâ [Kadr] sûresini
– 340 –
okumakdan geri kalmıyasın. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
herbir abdestde sana ellibin senelik abdest sevâbı verir.
Yâ Alî! Her kim ayaklarını yıkadıkdan sonra, bana salevât
verse, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, onun bütün üzüntülerini
giderir, ferâhlandırır, düâları müstecâb olur.
Yâ Alî! Tehâretlenince, yeniden su al ve önüne sür ve sonra,
(Sübhâneke Allahümme ve bi hamdike eshedü en lâ ilâhe illâ
ente vahdeke lâ serîke leke estagfiruke ve etübü ileyke.) oku.
Sonra yüzünü bir tarafına çevir ve söyle söyle: (Ve eshedü enne
Muhammeden abdüke ve Resûlüke). Her kim böyle yaparsa,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri onun günâhlarını az veyâ
çok olsun, afv eder.
Yâ Alî! Her kim Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini fecr
tulû’ etmezden evvel ve gün dogmazdan evvel zikr ederse, Allahü
teâlâ, onun Cehennemde azâb olunmasına râzı olmaz.
Onun günâhları yedi kat gökdeki yıldızlar adedince olur ise de
azâb etmezler. Yâ Alî! Sabâh nemâzını cemâ’at ile kılasın. Günes
dogup, yükselinceye kadar yerinde otur. Sonra iki rek’at
nemâz kıl ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, sana bir hac
ve ömre sevâbı verir. Köle azâd etmek sevâbı ve bin dinâr fîsebîlillah
sadaka etmisce sevâb verir.
Yâ Alî! Hazarda ve seferde Duhâ nemâzına devâm et ki, kıyâmet
günü oldugu zemân, bir nidâ edici Cennetin serefeleri
üzerinden nidâ eder ki, nerededir o kimseler ki, duhâ nemâzını
kılarlar idi. Duhâ kapısından varıp, selâmetle ve emân ile Cennete
girsinler. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri Duhâ nemâzını
emr etmedigi hiçbir Peygamber göndermedi [ya’nî her Peygambere
emr etmisdir].
Yâ Alî! Her kim Cum’a günü gusl ederse, Allahü tebâreke
ve teâlâ onun günâhlarını afv eder. Bu Cum’adan gelecek
Cum’aya kadar pürnûr olur. Kabrde ve mîzânda agırlık olur.
Yâ Alî! Kulların sevgilisi, Allahü teâlâ hazretlerine o kuldur ki,
secdede, (Yâ Rabbî! Ben nefsime zulm etdim. Beni afv et! Zîrâ
günâhları ancak sen afv edersin.) der. Yâ Alî! Serâb içen ile
dostluk etme. O mel’ûndur. Zekât vermiyen kimse ile arkadaslık
etme. O Allahü teâlânın düsmanıdır. Fâiz yiyen ile arkadas-
– 341 –
lık etme ki, o Allahü teâlâ hazretleri ile muhârebe eder.
Kur’ân-ı kerîmde bu bildirilmisdir. [Bekara sûresi 279.cu âyet-i
kerîmesinde meâlen]; (Eger fâizi terk etmezseniz, Allaha ve
Peygambere karsı harbe girmis olursunuz...) buyurulmusdur.
Yâ Alî! Düâ ederken veyâ Kur’ân-ı azîm-üs-sân tilâvet
ederken sesini çok yükseltme. Çünki, nemâz kılanların nemâzlarını
fesâda verirsin. Yâ Alî! Nemâz vakti gelince nemâzını
kıl. Çünki seytân seni mesgûl eder. Bir hayrlı ise niyyet etdigin
zemân, hemen o isi yap. Çünki, seytân seni o hayrlı isden men’
eder.
Yâ Alî! Her kim ücret ile bir isçi tutar; ücretini temâm vermezse,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri onun tâatlarını mahv
eder. Ben onun kıyâmet gününde hasmı olurum.
Yâ Alî! Cebrâîl aleyhisselâm, âdem oglu olup da, yedi is isleseydim,
diye temennî etmisdir. Bes vakt nemâzı cemâ’at ile
kılsaydım. Âlimler ile otursaydım. Hastaları sorsaydım. Cenâze
nemâzını kılsaydım. Su dagıtsaydım. Dargın olan iki kimseyi
barıstırsaydım. Yetîmlere sefkat etseydim. Yâ Alî! Sen de bunun
üzerine hırslı ol.
Yâ Alî! Yetîm agladıgı zemân Ars-ı mecid titrer. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri buyurur ki, yâ Cebrâîl, bu yetîmi
aglatanın yerini Cehennemde bul! Ben de onu aglatayım. Her
kim ki onu sevindirir ve güldürür. Onun Cennetde yerini genis
et ki, ben onu sevindireyim ve güldüreyim.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, Âdem oglunun
bedeninde dilden iyi birsey halk etmemisdir. Onun ile Cennete
girer. Ve onun ile Cehenneme girer. Onu zindâna koy ki, yırtıcı
hayvân gibidir.
Yâ Alî! Eyyâm-ı beyd orucuna devâm et ki, ayın onüçüncü,
ondördüncü, onbesinci günleridir. Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri bu günlerde oruc tutanların yüzlerini beyâz eder. O
sene temâmen oruc tutmus gibi olur.
Yâ Alî! Her kim ilmsiz ibâdet ederse, zararı fâidesinden çok
olur. Onun misâli o a’mâ gibi olur ki, bir sahrâya delîlsiz gider.
O kadar dolasır ki, kendini dikenlik arasında bulur.
– 342 –
Yâ Alî! Her kim her gün yirmibes kerre (Estagfirullahe lî ve
li vâlideyye veli-cemî’il mü’minîne vel mü’minât vel müslimîne
vel müslimâti innehû mu’cîbüt de’avât) derse, Allahü tebâreke
ve teâlâ o kimseyi kendi dostlarından yazar.
Yâ Alî! Her kim her gün on kerre (Lâ ilâhe illallahü kable
külli ehadin ve lâ ilâhe illallahü ba’de külli ehadin ve lâ ilâhe illallahü
yebka rabbünâ ve yefnâ ve yemûtü küllü ehadin) derse,
göklerde hiçbir melek kalmaz; illâ ona bin kerre istigfâr ederler.
Yâ Alî! Her kim hergün yirmibir kerre (Allahümme bârik lî
fil-mevti ve fî mâ ba’det mevti) derse, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerinin ona dünyâda verdigi ni’metleri hesâbsızdır.
Yâ Alî! Her gün on kerre (Elhamdülillah kable külli ehadin
ve elhamdülillahi ba’de külli ehadin velhamdülillah yebka rabbünâ
yefnâ küllü ehadin velhamdülillahi alâ külli hâlin) derse,
Allahü teâlâ ve azze ve celle o kimseyi büyük günâhı olsa da afv
eder.
Yâ Alî! Her kim benim üzerime her bir gün ve her bir gecede
yüz kerre salevât getirse, ona sefâ’at etmek, büyük günâhı
olsa da, bana vâcib olur. Bu cümlede bütün müslimânlara nasîhat
vardır.
Yâ Alî! Gece nemâzı kıl! Bir koyun sagacak mikdârı zemân
kadar da olsa, gecede iki rek’at nemâz gündüzleri bin rek’at nemâzdan
fazîletlidir. Geceleri nemâz kılanların yüzleri, gündüzün
bütün insanların yüzlerinden güzel olur.
Yâ Alî! Hiçbir müslimâna la’net etme. Hiçbir hayvana la’net
etme. La’net sana geri döner. Yâ Alî! Her kim Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin ni’metlerine sükr ederse, belâlarına sabr
ederse, günâhlarına istigfâr ederse, hangi kapıdan isterse Cennete
girer.
Yâ Alî! Çok uyumak gönlü öldürür. Pismânlıgı, unutkanlıgı
artdırır. Çok gülmek gönlü [kalbi] öldürür. Vakârı giderir. Çok
günâh islemek kalbi, gönlü siyâhlasdırır. Pismânlık verir.
Yâ Alî! Her kim dünyâyı ihtiyâcı kadar taleb ederse, Sırat
üzerinden simsek gibi geçer. Allahü teâlâ ve tekaddes ondan
– 343 –
râzı olur. Her kim dünyâyı isteyip ve harâmlardan çok mal toplarsa,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine mülâki oldugunda,
Allahü teâlâ hazretlerini gadablı bulur.
Yâ Alî! Her kim bir müslimâna, temiz düsünce ve hulûs-i
kalb ile yiyecek verirse, Allahü teâlâ o kimseye bin hasene [sevâb]
verir, bin günâhını afv eder.
Yâ Alî! Mazlûmun inkisârından [kalbinin kırılmasından] sakın
ki, Allahü teâlâ onun beddüâsını, kâfir de olsa kabûl eder.
Yâ Alî! Borcu az et, râhat olursun. Borç din harâblıgıdır.
Gündüz zelîl, hakîrdir. Gece gam ve gussalıdır.
Yâ Alî! Her kim Cum’a gecesi Sûre-i Bekarayı okur ise, o
kimse yedinci gökden, yedinci yere kadar pürnûr olur. Her kim
sûre-i Duhânı okur ise, isledigi ve isliyecegi günâhları afv eder.
Yâ Alî! Her kim Vessemâ’i vet Târik sûresini yatdıgı vaktde
okur ise, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri ona, gökde olan
yıldızlar adedince hasene [sevâb] verir.
Yâ Alî! Uyumak istedigin zemân istigfâr söyle. (Sübhânallahi
velhamdülillahi ve lâ ilâhe illallahü vallahü ekber ve lâ havle
ve lâ kuvvete illâ billahil aliyyil azîm.) oku ve (Kul hüvallahü
ehad) sûresini çok oku ki, o Kur’ân-ı azîmin ısıgıdır. Senin üzerine
okumak vazîfe olsun Âyet-el kürsîyi ki, bir harfinde bin bereket
ve bin rahmet vardır. Her kim Sûre-i Mülkü yatacagı vakt
okuyup, (Allahümme a’sımnî bil islâmi kâimen ve a’sımnî bil islâmi,
râkıden ve lâ tüsemmitnî adüvven ve lâ hâsiden, Allahümme
innî e’ûzü bike min serri nefsî ve min serri külli dâbbetin ente
âhızün binâsiyetiha ve es’elüke minel hayri küllihî.) der ise,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri cin ve ins serrinden ve her
yaratılmısın serrinden onu muhâfaza eder. Yâ Alî! Sûre-i Hasrı
oku. Dünyâ ve âhıret serrinden muhâfaza eder.
Yâ Alî! Zeytin yagını yi ve kendini onunla yagla. Sana bir
üzüntü erisir ise, (Sübhâneke rabbî lâ ilâhe illâ ente aleyke tevekkeltü
ve ente rabbül arsil azîm) oku. O düâyı oku ki, Cebrâîl
aleyhisselâm bana ta’lîm etmisdir: (Allahümme innî es’elüke
afve vel âfiyete fiddîni veddünyâ vel âhırete).
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerini, gam ve gussa
– 344 –
vaktinde zikr et ve (Yâ hayyü yâ kayyümü yâ lâ ilâhe illâ ente
rahmetike estegîsü fagfirli ve eslihlî se’nî ve ferric hemmî) söyle.
Yâ Alî! Yemege tuz ile basla. Sonunda da tuz ile bitir. Tuz,
ölüm hâric, yetmis derde devâdır. Yemeklere çörek otu koy. O
da ölüm hâric, her derde devâdır.
Yâ Alî! Yeni ayı görünce tehlîl ve tekbîr getir ve (Lâ ilâhe
illallahü vallahü ekber ve a’zîm ve ekdar ve e’ûzü mimmâ ehâfü
ve ühâzirû) oku.
Yâ Alî! Bir kimseden bir hâcet isteyecegin zemân Âyet-el
kürsî oku; sag ayagını ileri koy. Yâ Alî! Yedi kimse benim ümmetimden
Cennete girerler: 1– Tevbe eden yigit [genç]. 2– Sadakayı
gizli veren kimse. 3– Harâmı terk eden ve Duhâ nemâzını
kılan kimse. 4– Malının gitmesine râzı olup, imâm ile bir vakt
nemâzının gitmesine râzı olmayan kimse. 5– Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinin havfından [korkusundan] gözleri yas ile dolan
kimse. 6– Ulemâ-ilhak ile oturan kimse. 7– Bir mü’mine muhabbet
eden ve Allahü teâlâ için ikrâm eden kimse.
Yâ Alî! Bir kimsenin üzerinden, ülemâ meclisinde oturmadan
kırk gün geçse, onun gönlü [kalbi] kararır. Büyük günâh isler.
Zîrâ ilm gönlü diri tutar. Ilmsiz ibâdet olmaz.
Yâ Alî! Her kimin vera’ı olmasa, günâh islemekden men’ olmaz.
Ona, yerin altı, yerin üzerinden iyidir. Ya’nî îmânın yeri
belli olmadıgından, kabrde durması dahâ iyidir.
Yâ Alî! Bir nesneyi pisirmek istersen, iyi pisir. Yidigin vakt
çok çigne. Yagmur yagarken düâ et. Kâfirler ile ceng oldugu
vakt, Kur’ân-ı azîm-üs-sân kırâet olundugu vakt ve farz nemâzından
sonra düâ et.
Yâ Alî! Cehennemde demirden bir degirmen vardır. O,
Kur’ân-ı kerîmi okudukları ve âlim oldukları hâlde mücrim
olanların basını ögütür. Yâ Alî! Hak ile hükm et ki, her cevr
edici hâkim için, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin huzûrunda
azâbdan bir zincir olur ki, uzunlugu yetmis arsındır. Eger
ondan bir arsınını, bir yüksek dagın basına koysalar, temâmı yanıp,
kül olur.
– 345 –
Yâ Alî! Yakın zemânda benim ümmetimden râfizîler çıkar.
Her kim benim Eshâbıma çirkin söylerse, seb’ ederse [kötüler
ise], onun boynunu vur ki, bu ümmetin yehûdîsidir.
Yâ Alî! Her kim bir a’mânın elini tutarsa, Allahü teâlâ onun
yüzbin günâhını afv eder. Sol elini sag elin ile tut.
Yâ Alî! Allahü tebâreke ve teâlâ bir kimseye bir sâlihâ ve
mutî’a hanım verip, onun gönlünü hos tutması ve imâm ile nemâz
kılması ve komsuları kendinden râzı olması, Allahü teâlânın
ona ikrâmındandır. Yâ Alî! Melekler istigfâr ederler o kimseye
ki, onun evinde bal olur, zeytin olur ve çörek otu olur. Içinde
sûret [canlı resmi] olan, serâb olan, köpek olan, ana-babaya
âsî olunan ve hiç müsâfir gelmiyen eve [rahmet] melekleri hiç
girmezler. Sefere veyâ cenge giderken Sûre-i Yasîni oku. On
kerre innâ enzelnâ [Kadr] sûresini oku, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri düsmanların serrinden emîn eder.
Yâ Alî! Bir zâlimden korkar isen, (Yâ ilâhe, Cebrâîle ve Isrâfîle
ve Mikâîle ve Azrâîle ve yâ ilâhe Ibrâhîme ve Ismâîle ve
Ishaka ve münzelit Tevrâti vel Incîli vez Zebûri vel Fürkân,
Kün lî, câren min fülanibni Fülân, min kezâ ve kezâ) söyle. Sefer
edecegin zemân, (Yâ erda Âmentü birabbî ve rabbiki Allahüllezî
lâ ilâhe illâhüvellezî halakanî ve halekaki e’ûzü billâhi
min serri ki ve min serri mâ yedübbü aleyki. Ve min serri külli
üsûdin ve esedin. Ve min serri vâlidin ve mâ veledin) söyle.
Yâ Alî! Sana bir katılık erisdigi zemân, (Allahümme innî
es’elüke bi hakkı Muhammedin ve âli Muhammedin illâ necîtenî)
söyle.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” dedi ki, yâ Resûlallah!
Senin âlin kimdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki, her takî ve nakî [harâmlardan sakınan
temiz müslimânlar] benim âlimdir. Bir köye sunu demeyince de
girme: (Allahümme innî es’elüke hayreha ve hayra men bihâ ve
e’ûzü bike min serrihâ ve serri men bihâ).
Ta’âmı üç parmagın ile yi ki, seytân iki parmagı ile yir. Hiç
kimsenin yüzüne tokat vurma. Hayvanın dahî yüzüne vurma.
Rü’yânı meger dostun da olsa, söyleme.
– 346 –
Yâ Alî! Benim vasıyyetimi hıfz et. Nasıl ki ben Cebrâîl aleyhisselâmdan,
O Rabbül âlemînden sübhânehü ve teâlâ hıfz etdi.
Yâ Alî! Sana bu vasıyyetde evvelin ve âhırin ilmini verdim.
Her kim ki bunun ile amel eylerse, dünyâda ve âhıretde selâmet
üzere olur.
Kırkbirinci Menâkıb: Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
fazîletleri hakkında bildirilen menkıbedir. Gazâlardan birinde
alınan ganîmeti, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretleri arasında taksim edip, herbir gâziye bir pay
verdiler. Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerine iki pay verdiler.
Islâm askeri arasında, kendi dâmâdı ve amcaogluna meyl
edip, iki pay verdi diye konusmalar oldu. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri onların bu sözlerini isitip, minbere
çıkdı. Hamd ve salevâtdan sonra, buyurdular ki, yâ islâm
askeri. Hiç bildiniz mi ki, bu küffâr askerini kim susdurdu. Kim
vurdu ki, düsman behâdırlarının yürekleri titredi. O nâranın
heybetinden, canları bedenlerinde kurudu. O kim idi. Dediler
ki, yâ Resûlallah! Gördük bir merd ki, yesil sarık basında. Ablak
ata binmis ve yüzünü sarmıs. Her nâra vurusunda, dag titredi.
Hamle ederdi; yer debrenirdi. Kılınç çekerdi, havada simsek
çakardı. Darbe vurdugunda, havayı buhâr kaplardı. Kılınç vuranı
görmez idik. Ammâ düsmanın bas, el ve ayagını görürdük.
Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (O Cebrâîl aleyhisselâm idi ki, bu cengi yapdı ve
kâfirleri yerle bir etdi ve geri döndü ve dedi ki: (Yâ Muhammed!
Benim hissemi Alî bin Ebî Tâlibe ver.) Iki hissenin birisi
kendi nasîbidir. Ve birisi Cebrâîlindir. Ta’n etmeyiniz ki, bir
kimseye iki hisse vermem ve kimseye meyl etmem.)
Kırkikinci Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Yâ Alî! Müjde olsun ki, sana
kıyâmet gününde, Allahü Sübhânehü ve teâlâ Cennet hazînedârına
emr eyler. Her kim Cennete girerse, yâ Alî, senden sened
almayınca, hazret-i Rıdvân Cennete koymaz. Yâ Alî, sen
de kimden râzı isen, sened verirsin, Cennete girer. Kimden ki
râzı degil isen, sened vermezsin, Cennete giremez.)
Hattâ bir gün yolda giderken, hazret-i Alî, hazret-i Ebû
– 347 –
Bekr “radıyallahü teâlâ anhümâ” ile bulusdular. Hazret-i Ebû
Bekr, hazret-i Alîye latîfe yolu ile buyurdular ki: Yâ Alî! Senden
sened olmayınca Cennete girilmez. O zemânda bana sened
verir misin. Hazret-i Alî buyurdular ki, gerçek buyurursun. Lâkin,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden
isitdim; yâ Sıddîk! Hazretinize danısmayınca bir ferde sened
vermem. O takdîrce, cenâbınız bizim üzerimize nâzır gibi
olursunuz. Bizim senedimize ne ihtiyâcınız olur. Belki biz size
mürâce’at ederiz, deyip, birbiriyle latîfe eyleyip, muhabbet ile,
herbiri yollarına müteveccih oldular.
Kırküçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin gazâlarından bir gazâda kâfirler ile karsılasıldı.
Kâfir askerlerinden bir kâfir, meydâna at sürüp, er diledi.
Her kim karsısına vardı ise, sehîd etdi. Mü’minlerden meydâna
çıkanı sehîd etdigi için, artık meydâna kimse çıkmadı. O
kâfir de, kimse meydâna çıkmadıgı için, magrûr olup, ileri at
sürüp, islâm askerine karsı, yüksek ses ile bagırıp, dedi ki: Yâ
Muhammed! Bana er gönder, dögüselim, ne durursun, senin
yanında bu denli cihângir behâdırlar vardır. Niçin göndermezsin.
Çünki onlar meydâna gelmege korkarlar. (Hâsâ, Eshâb-ı
güzîn ondan korkmazlardı. Lâkin hikmeti ne idi.) Dedi, bârî
amcan oglu Alîyi gönder. Gelsin, erlik nice olur, göstereyim.
Hemen sâh-ı merdân, sîr-i yezdân Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh” kâfirin sesini isitdi. Durdugu yerde arslanlar gibi
kükredi. Eshâbdan birisini Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin huzûr-u serîflerine gönderdi. O kâfirin
bulundugu meydâna girmege izn taleb etdi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Var Alîyi
benim yanıma getir.) O Eshâb da varıp, hazret-i Alîyi getirdi.
Huzûr-u serîflerine geldikde buyurdu ki: (Yâ Alî! O kâfirle
ceng etmek ister misin!) Hazret-i Alî dedi ki: Yâ Habîb-i rabbil’âlemîn!
Senin dînin ugruna cânım fedâdır. Ümmîd ederim
ki, icâzet verip, himmet buyurasınız ki, varıp, o kâfirin serrini
müslimânların üzerinden def’ edeyim. Hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” eline yapısıp, buyurdu ki; (Yâ Alî! Seni, yerleri ve
gökleri yaratan Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine ısmarladım.)
Bunu isiten Alî “radıyallahü anh”, yaydan ok çıkar gibi,
– 348 –
o kâfire karsı at sürüp, yüksek sesle nâra atıp, haykırdı ki, kıyâmet
kopdu sandılar. Kâfirler sonbehâr yapragı gibi titreyip,
yere düsdülür. Nice nice kâfirlerin ödü patlayıp, cânı Cehenneme
gitdi. O kâfir de meydân ortasında, kurulup dururken, hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yetisip, karsısına geldikde, dedi
ki, yâ mel’ûn! Îmâna gel! Yoksa sen bilirsin. O kâfir de ceng
istedi. Aralarında birkaç hamle geçdikden sonra, yine islâma
da’vet eyledi. Gördü ki, kâbiliyyet yokdur. Bir darbe ile atından
yere düsürüp ve gögsünün üzerine çıkıp, kılıncını bogazı
üzerine koydu. Yine dîne da’vet eyledi. O kâfir gördü ki, hiç
kurtulus yokdur. Agız dolusu pis tükrügünü Alînin “radıyallahü
teâlâ anh ve kerremallahü vecheh” mubârek yüzlerine bosaltdı.
Tükrük yüzüne gelince üzerinden kalkıp, kılıncını kınına
koydu. O kâfir de ayaga kalkıp, dedi ki, yâ Alî! Evvelden
sen beni ve ben seni bilmez iken, bana emân vermeyip, beni
helâk etmek ister iken, ben cânımın acısından böyle is isledim.
Dahâ çok gadab edip, beni helâk etmen lâzım ve vâcib iken,
üzerimden kalkıp, kılıncı kınına koymakdan maksadın nedir,
bana bildir, dedi. Sâh-ı merdân Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, sana o mühleti vermeyip, helâk etmek
istemem dîn-i islâm gayretine ve Allahü teâlâ ve tekaddes askına
idi. Sonra sen böyle edince, nefsime güç geldi. Korkdum
ki, seni katl edersem, nefsimin arzûsu ile etmis olurum. O sebeble
seni elimden bırakdım. O kâfir dedi ki, bu hâlis niyyet ve
bu fütüvvet sizde vardır. Dîniniz hak dindir. Bana îmânı telkîn
eyle. Îmâna geleyim. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ona
kelime-i sehâdet telkîn edip, müslimân oldu. O gün o pehlivânın
îmâna gelmesi ile yetmis behâdır pehlivân îmâna geldi. O
pehlivân hazret-i Alînin mubârek ayaklarına bas koyup, hizmet-
i serîflerinden ayrılmadı.
Kırkdördüncü Menâkıb: Bir gün sabâh nemâzı vaktinde,
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” mescide giderken, yolda
bir ihtiyâra rast geldi. Ihtiyârın ak sakalına hurmet edip, önüne
geçmeyip, âheste âheste ardınca giderdi. Mescid kapısına vardıkda
ihtiyâr içeri girmeyip, gitdi. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” anladı ki hıristiyân imis. Mescidde Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rükû’da buldu. Günesin
dogma zemânı yaklasmıs idi. Cemâ’ate uyup, nemâzı kıl-
– 349 –
dılar. Nemâzdan sonra, Sahâbe-i kirâm “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretleri, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden sordular ki: Yâ Resûlallah! Birinci
rükû’da âdet-i serîfinizden ziyâde durdunuz. O kadar ki, günesin
dogması yaklasdı. Lutf edip, sebebini beyân ediniz. O Server-
i Enbiyâ hazretleri buyurdular ki, (Âdet mikdârı rükû’ tesbîhini
edâ etdikden sonra, Semi’allahülimen hamideh deyip, kıyâma
kalkmak istedigimde, Cebrâîl aleyhisselâm sidret-ül
müntehâdan sür’atle gelip, kanadı ile arkamı basıp, bası ile basımı
tutup, kalkmama engel oldu. Bundan baska, hikmetinin ne
oldugunu ben de bilmiyorum) buyurdular. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ azze sânühü hazretleri hazret-i Cebrâîle emr eyledi ki,
var Habîbime, sebebini bildir. Eshâbına bu sırrı açıklasın. O sâat
hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm Habîbullahın huzûruna gelip,
haber verdi ve dedi ki: yâ Resûlallah! Mubârek basınızı rükû’dan
kaldırmak istediginiz zemân, Allahü teâlâ bana emr etdi
ki, var Habîbimin arkasını tut; rükû’dan kalkmasın ki, benim
kulum Alî, yolda, bir ak sakallı ihtiyârın, sakalına hurmet edip,
âheste yürümekle, cemâ’at sevâbından mahrûm kalıyor. Kalmasın,
Habîbime erissin. Iftitâh tekbîrinin sevâbına nâil olsun.
Ben de geldim, Sultânımı rükû’da tutdum ve Alî geldi. Hak
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni sizi rükû’da tutmaga gönderdigi
zemân kardesim Isrâfîli de günesi tutmaga gönderdi ki,
çabuk dogmasın ve hazret-i Alî size erisinceye kadar eglesin.
Iste hikmeti budur. Sonra, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri bu haberi Eshâb-ı kirâm hazretlerine nakl
buyurdular. Hepsi vâkıf oldular ki, hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” Rabbil’âlemîn dergâhında hürmeti ve izzeti ne mertebe
imis ve yaslılara hürmet etmek fazîletine de bundan hissedâr
oldular. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hakkında, sî’î ve râfizî
ve Ca’ferî ve Ismâîlî gibi fırak-ı dâllenin bildirdigi pek-çok uydurma
menkıbeler de vardır. [(Hak Sözün Vesîkaları) ve (Eshâb-
ı Kirâm) kitâblarını okuyunuz!]
Kırkbesinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
gazâya gitmisdi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, feth müyesser
edip, çesidli ganîmetler ile, yüz akı ile, sag ve sâlim döndü.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile
bulusdukda, huzûr-ı serîflerine gazâ malından bir kese altın ge-
– 350 –
tirdi. Server-i âlem o altınları, taksîm etdi. Hazret-i Alîye ancak,
o altınlardan üç dâne verdi. Insanlık îcâbı, hazret-i Alînin
hâtırlarına, Sultân-ı kâinât benim ne mertebe ihtiyâcım oldugunu
bilir, diye biraz üzüntü hâsıl oldu. O hüzün ile se’âdethânelerine
geldi. Gece rü’yâda gördü ki, kıyâmet kopmus. Bütün
herkesi arasat meydânında hesâb için habs etmisler. Hazret-i
Alîye “kerremallahü vecheh”, yâ Alî! Sen de üç altının hesâbını
ver, dediler. Öyle bir harâret ve ızdırâb kapladı ki, beyni kaynardı.
Bu ızdırâbdan sıkılıp, birkaç adım döseginden dısarı atladı.
Suçunu bilip, tevbe ve istigfâra mecbûr oldu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin âsitâne-i
se’âdetlerine [evlerine] varıp, ayaklarına yüz sürdükde, Fahr-i
âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Aliyyül mürtedâ
“kerremallahü vecheh” hazretlerini bu hâl ile gördükde,
tebessüm edip, buyurdu ki, yâ Alî! Üç altının hesâbını vermekde,
bu seklde zahmet çekdin. Dahâ ziyâde olsa idi, hâlin nice
olurdu. Hazret-i Aliyyül mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh”, elbette
bu menkıbede anlatılandan dahâ yüksekdir.
Kırkaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin zemân-ı serîflerinden önce, Arabistâna
bir pehlivân gelmisdi. Anter adlı bir dilâver, gürbüz pehlivân
idi. Fahr-i âlemin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” zemân-ı serîflerine
gelinceye kadar böyle bir pehlivân gelmemisdi. Ibrâhîm
aleyhisselâmın dîni üzerine idi. Bedi’üzzemân, Kâsım,
Âlemsâh gibi ogulları vardı. Bu kıssayı hazret-i Hamza “radıyallahü
anh” hazretlerine isnâd ederler. Ya’nî bunlar hazret-i
Hamzanın ogullarıdır, derler. Nihâyet Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur ki, (Medh edecekseniz,
benim amcam Hamzayı medh ediniz!). Kıssa kitâblarını te’lîf
edenler, bu hadîs-i serîfi sened olarak alıp, Antere, hazret-i
Hamzadır “radıyallahü teâlâ anh”, dediler. Gâyet kuvvetli, behâdır
pehlivân idi. Zemân-ı serîflerinde, hazret-i Hamzanın
karsısına çıkacak bir pehlivân yok idi. Allahü Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri bir al at vermisdi. Adına Eskâr derlerdi. O asrda
ondan güzel at yok idi. O, zemânın sâhib kırânı idi. Hazret-i
Hamza hazret-i Ibrâhîm aleyhisselâmın dîni üzerine idi. Hazret-
i Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimizin
amcası idi. Gâyet riâyet edip, severdi. Resûl-i ekrem “sallallahü
– 351 –
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri de hazret-i Hamzayı severdi.
Vahy nâzil oldukda, dîn-i islâm ile müserref oldular. Dâimâ Eskâr
adındaki atına binerdi. Mubârek arkasını [sırtını] kimse yere
getirememis idi. Hattâ ilk önce Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin emr-i serîfi ile kan döken
hazret-i Hamza olmusdur. Uhud gazâsında sehîd olmusdur.
Server-i kâinât aleyhi ekmelüttehiyyât, Ona (Reîs-üs sühedâ)
diye zikr etmisdir. Menkıbelerinin nihâyeti yokdur.
Sözümüze dönelim: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarında Anterin erligini ve
dilâverligini, boyunu-posunu ve yapdıgı gazâları anlatdılar.
Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” orada
hâzır idi. Anterin evsâfını, kulagı ile isitince, Antere âsık oldu.
Kalbinden geçirdi ki, ne olaydı Anteri, silâhı ve atı ile görüp,
konusaydım. Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, nübüvvet nûru ile, kalbinden
geçeni bilip, buyurdular ki, (Yâ Alî! Anteri görmek istersen, falan
dereye var. Yâ Anter, bana gel diye, çagır!) Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” o dereye varıp, seslendi, yâ Anter, beri
gel. O dereden ve etrâfında olan daglardan ve düzlüklerden,
birçok, hesâbsız sesler geldi ki, lebbeyk, lebbeyk [buyur] yâ Alî,
hangimizi istersin, diyorlardı. Sasırdı. Ne yapacagını bilemedi.
Gaybdan bir ses geldi ki, yâ Alî! Birçok Anter dünyâya gelip,
toprak içinde yatarlar. Onu anası ve babası ismi ile çagır. Tekrâr
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” filan oglu Anter deyip,
çagırdıkda, Anter bütün silâhlarını kusanmıs olarak, Allahü
teâlâ hazretlerinin emri ile, hazret-i Alînin huzûr-ı serîflerine
gelip, selâm verdi. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” esedullah
iken, erlikde ve behâdırlakda esi ve benzeri yok iken, Anterin
boy, pos, heybet ve selâbetini müsâhede etdikde, kalb-i serîflerine
bir korku geldi. Kâdir-i mutlak olan Allahü teâlâyı tenzîh
ve takdîs, tekbîr ve tesbîh etdi.
Kırkyedinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki, (Ben ilmin sehriyim. Alî kapısıdır.)
Hâricîler bu hadîs-i serîf için, Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine hased etdiler. Hattâ hâricîlerin büyüklerinden on
kimse, dediler, biz hazret-i Alîden “kerremallahü vecheh” hepimiz
bir mes’eleyi ayrı ayrı soralım. Eger herbirimize ayrı ayrı
– 352 –
cevâb verirse, biliriz, âlimdir, ve fâdıldır. O on kisi hazret-i Alînin
“radıyallahü teâlâ anh” huzûr-u serîflerine varıp, birisi sordu:
Yâ Alî! Ilm mi efdaldir, mal mı efdaldir. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” se’âdetle buyurdular ki, ilm efdaldir. Bunlar
dediler ki: Ne delîl ile söylersin. Hazret-i Alî buyurdu ki, ilm
Enbiyâdan mîrâsdır. Mal Kârûndan ve Fir’avndan ve Hâmândan
mîrâsdır. Bir baskası [ikincisi] süâl etdi ki; ilm mi efdaldir,
mal mı. Hazret-i Alî cevâb buyurdu ki: Ilm maldan efdaldir. Zîrâ
ilm, sâhibini saklar. Malı, sâhibi saklar. Biri de [üçüncüsü],
onlar gibi sordu: Hazret-i Alî cevâb verdi ki, ilm efdaldir. Zîrâ,
mal sâhibinin düsmanı çokdur. Ilm sâhibinin dostu çokdur. Biri
de [dördüncü] aynı seklde süâl etdi. Hazret-i Alî cevâb verdi.
Ilm efdaldir. Zîrâ malı tasarruf etseler eksilir. Ilmi tasarruf etseler
artar [ziyâde olur]. Birisi [besinci]de aynı seklde süâl etdi.
Alî “radıyallahü anh” cevâb buyurdu ki,mal sâhibi cimri diye
çagrılır. Ilm sâhibi büyük ismler ile çagrılır. Biri [altıncısı] da,
aynı seklde sordu. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb
buyurdu ki: Mal harâmîden hıfz olunur. Ilm harâmîden hıfz
olunmaz. Biri de [yedincisi] aynı seklde sordu. Hazret-i Alî
se’âdetle cevâb buyurdu ki: Mal çok durmakla zâyi’ olur. Ilm
her ne kadar durur ise de zâyi’ olmaz. Biri de [sekizinci] aynı
seklde süâl etdi. Cevâb buyurdular ki: Mal kalbe kasâvet verir.
Ilm kalbi nûrlandırır. Biri de [dokuzuncu] aynı seklde süâl etdi.
Cevâbında buyurdular ki: Mal sâhibi, mal sebebi ile tanrılık
da’vâsında bulunur. Ilm sâhibi böyle etmez. Biri dahî [onuncu]
aynı seklde süâl etdi. Cevâbında se’âdetle buyurdu ki: Mal, sebeb-
i kasâvetdir [kalbi katılasdırır]. Ilm, sebeb-i rahmetdir.
Bundan sonra, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
eger bunlar benden, devâmlı süâl etseler, ben bunlara hayâtda
oldugum müddetçe devâmlı cevâb verirdim. O on hâricî gelip,
hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh” mutî’ oldular. (Miskât-ül
envâr)dan alınmısdır.
Kırksekizinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
buyurdu ki, hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
beni Yemene kâdî olarak gönderdi. Halk arasında dînin
hükmleri ile hükm edecekdim. Dedim: Yâ Resûlallah! Ben
âlim degilim. Kazâ ahkâmını bilmem. Mubârek elini gögsüme
koyup, buyurdu ki: (Yâ Rabbî! Kalbine hidâyet, diline dogru-
– 353 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:23
luk ver!) Ondan sonra bana, iki kisi arasında hükm vermekde
sübhe hâsıl olmadı. Hattâ hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
buyurmusdur ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri bana buyurdu ki: Yâ Alî! Benim deveme binip, Yemene
git. Falan tepeye vardıgında, ki o tepe Yemene yakındır.
Tepe üzerine çıkdıgın vakt, görürsün ki, halk seni, karsılamaga
gelirler. O zemân: (Ey taslar, ey agaçlar! Allahın Resûlü size selâm
ediyor, diye söyle) buyurdu. Hazret-i Alî oraya varıp, selâmı
teblîg etdiginde, yeryüzünde bir hos galgale [ugultu, gürültü]
meydâna geldi ki, (essalâtü vesselâmü alâ Resûlillah!) diye
agaçlar ve taslar cevâb verdi. Halk bunu isitdiler ve cümlesi
îmân getirdiler.
Kırkdokuzuncu Menâkıb: Zimâhserî, (Rebî’ul ebrâr) adlı
kitâbında Ümm-i Ma’bedin kız kardesi oglu Henûdun Ümm-i
Ma’bedden rivâyet etdigini bildiriyor. Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gece benim çadırımda istirâhat
edip, uyuyordu. Uyandı ve su istedi. Mubârek ellerini yıkadı
ve mazmaza eyledi. O suyu, çadırın bir tarafında bulunan
bir diken dibine dökdü. Sabâh oldu. Gördük ki, o yerden bir
agaç yetismis. Büyük, büyük yemisler vermisdi. Kokusu anber
kokusu gibi, tadı seker gibi idi. Aç kimse yise doyar, susuz kimse
yise kanardı. Hasta yise sıhhat bulurdu. Gamlı kimse yise,
mesrûr olurdu. Yapragını yiyen her koyun ve deve bol mikdârda
süt verirdi. Biz o agacın adına (Secere-i Mubâreke) koymusduk.
Etrâfdan hastalara sifâ için, meyvesinden almaya gelirlerdi.
Bir gün seher vaktinde gördüm ki meyveleri dökülmüs, yaprakları
küçük olmus. Çok üzüldüm. Feryâd etdim. O sırada Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin vefât
haberi geldi. O vak’adan otuz sene geçdi. Bir gün yine sabâh
vaktinde dısarı çıkdım. Bakdım ki, o agaç kökünden dallarına
kadar her tarafı diken olup, yemisleri de dökülmüs. Sonra Aliyyül
mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sehâdeti ve
bu dünyâdan öbür âleme göçüsü haberi geldi. Artık yemis
[meyve] vermedi. Ammâ yapraklarından fâidelenirdik. Bir gün
yine gördüm. Özünden hâsıl olan kan akar, yaprakları da solmus.
Üzüntülü ve gamlı olup, oturduk. Sonra imâm-ı Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sehâdet haberini getirdi-
– 354 –
ler. Ondan sonra o agaç, dibinden kuruyup, belirsiz oldu. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Ellinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ”
rivâyet buyurmusdur. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Hudeybiye gününde Mekke-i Mükerremeye
dogru yola çıkdılar. Müslimânlar susadılar ve hiçbir yerde
su bulunmadı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
Cuhfede konakladı. Buyurdu ki; (Müslimânlardan bir cemâ’at
ile falan kuyuya varıp, su kaplarını [tulumları] o kuyudan doldurup,
bize getiren kimseye, Allahü teâlânın onu Cennetine
koyması için kefîl olacagım.) Bir kisi kalkdı, dedi ki: Yâ Resûlallah!
Ben giderim. Onu sakalardan [suculardan] bir cemâ’at
ile gönderdi. Seleme-tebni Ekvâ “radıyallahü teâlâ anh” der ki:
Ben de onlar ile berâber idim. O kuyuya yakın geldik. O yerde
agaçlar var idi. O agaçlardan ses isitdik. Hareketler gördük.
Atessiz dumânlar meydâna geldi. Bizim üzerimize çok korku
verdi. O agaçlardan öteye geçmege kâdir olamadık. Geri dönüp,
Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûruna
geldik. Durumu arz eyledik. Buyurdular ki, (Onlar cinnîlerden
bir cemâ’at idi. Sizi korkutdular. Eger siz, korkmadan [emr edilen
gibi] gitseydiniz, hiç zararları erismezdi.) Bir kisi dahî onu
isitdi. Yerinden kalkdı. Ben gideyim yâ Resûlallah, dedi. O da
sucular ile gitdi. Bunlara da o hâl vâki’ oldu. Dönüp, Resûlullahın
huzûruna geldiler. Yine buyurdular ki: (Eger siz emr eyledigim
gibi gitseydiniz, hiçbir zarar size erismez idi.) Bu esnâda
gece oldu. Eshâb-ı kirâm çok susadılar. Resûlullah hazretleri,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini çagırtdı ve buyurdu ki:
(Yâ Alî! Bu sakalar [sucular] cemâ’ati ile, sen var, o kuyudan su
al, getir.) Seleme-tebni Ekvâ “radıyallahü teâlâ anh” der ki, dısarıya
çıkdık. Tulumları arkamıza aldık. Kılınçlarımızı ellerimize
aldık. Hazret-i Alî önümüzce yürürdü. O mekâna varınca, ki
o sesler ve o hareketler açıga çıkdı. Biz de korkduk. Kendi kendimize
dedik ki, hazret-i Alî de o iki kisi gibi geri dönse gerekdir.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” yüzünü bizden yana dönüp, buyurdu
ki, benim ardımca yürüyünüz. Gördüklerinizden korkmayınız,
onlardan ziyân erismez. Sonra o agaçların ortasına girdik.
Hiç ates yok iken, büyük atesler çıkmaga basladı. Kesilmis
baslar ortaya çıkdı. Korkulu sesler çıkarırlar ki, aklları durdura-
– 355 –
cak seklde idi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” o
baslar üzerinden yürüdü ve bize dedi ki, ardımca geliniz. Saga
ve sola bakmayınız. Hiç korkmayınız. Biz de onun ardınca vardık.
Kuyuya erisdik. Bir kovamız vardı. Berâ’ bin Mâlik bir iki
kova su çekdi. Kovanın ipi kopdu. Kova suya düsdü. Kuyunun
dibinden gülme ve kahkahâ sesi geldi. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Kim askerlerden bir kova getirecek. Hepsi
dediler, hiç kimsenin tâkati yokdur ki, o agaçlardan geçebilsin.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” beline bir ip baglayıp, kuyuya
indi. Gülme ve kahkahâ sesleri dahâ çok artdı. Sonra kuyunun
ortasına vardı. Mubârek ayagı kaydı ve düsdü. Kuyudan
galgala sesleri geldi. Bogazlanan bir kimsenin bagırdıgı seklde
sesler geldi. Sonra emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” seslendi:
Allahü ekber, Allahü ekber, ben Allahın kulu ve Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kardesiyim. Tulumları
asagı salınız. O tulumların temâmını doldurdu. Agızlarını
bagladı. Bir-bir yukarı çıkardı. Ondan sonra kendisi iki tulum,
biz birer tulum götürdük. Sonra agaçların yanına geldik. Önceki
gördügümüz nesnelerin hiçbiri yok idi. O agaçlardan geçmege
az kaldıkda, hâtıfdan bir heybetli ses isitdik: Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve hazret-i Alînin menkıbelerinden
söyler idi. Resûlullahın huzûr-ı serîflerine geldik. Alî
“radıyallahü teâlâ anh” kıssayı temâmen anlatdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (O
duydugunuz ses Abdüllah adındaki cinnînin sesi idi. Safâ dagında
sanem [put]ların seytânı olan Mes’ırı öldürdü.) (Sevâhid-ün
nübüvve)den alınmısdır.
Ellibirinci Menâkıb: (Hilâfetleri beyânındadır.) Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin vak’asından sonra, o gün Sahâbe-
i kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” istediler ki,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri ile bî’at etsinler. Mugîre
tebni Sûbe dedi ki, sabr edelim. Bakalım hazret-i Osmânın kanını
taleb eden kim olur. O gün bî’at te’hîr edildi. Ertesi gün,
Mugîre, hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” huzûr-ı serîfine
vardı. Dedi ki, dünkü tedbîr bî’atında duraklamak hatâdır.
Sür’at kazandırmak lâzımdır. Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazret-i Alîye “kerremallahü vecheh” dedi
ki, Mugîre dünkü sözünden vaz geçdi. Hicretin otuzbesinci se-
– 356 –
nesinin Zilhicce ayının dokuzuncu gününde hilâfet hazret-i Alî
üzerine mukarrer oldu [ona bî’at edildi]. Talha “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden bî’at taleb etdiler. Talha da bî’at etdi.
Hazret-i Alî hilâfet makâmına oturdu. Ona nasîhat etdiler ki,
hazret-i Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” âmillerini, husûsân
Mu’âviyeyi “radıyallahü teâlâ anh” azl etmemesini söylediler.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Ben, karsı
koyanları yardımcı edinmeyi üsûl edinmedim. [Mu’âviyeyi “radıyallahü
anh” azl etdi. Yerine Abdüllah ibni Abbâsı ta’yîn etdi.
Abdüllah kabûl etmedi. (Onu azl etme. Orada eski vâlîdir.
Fitneye sebeb olur) dedi. Bir sene sonra yine azl etdi.]) Bu sebeble
fitne zuhûra geldi. Etrâfındakiler serkeslige basladılar.
Mu’âviye ve Amr ibni Âs “radıyallahü teâlâ anhüm” ve sâirleri
hazret-i Osmânın kanını taleb etdiler. Ma’lûm ola ki, bu sekl
hâlleri nakl etmekden nehy olunmusuzdur. Bir müslimâna Eshâb-
ı kirâm arasındaki çekismeleri ve muhârebeleri tafsilâtlı
olarak nakl etmek halâl olmaz. Sahâbe-i güzîn zikr olundugu
mahalde müslimân olana lâzım olan “rıdvânullahi teâlâ aleyhim
ecma’în” demekdir. Sâir emrlerini Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
tefvîz etmekdir. [(Eshâb-ı Kirâm) kitâbı, 120.ci sahîfesinde;
Talhanın ve Zübeyrin “radıyallahü anhümâ”, hazret-i
Alîye “radıyallahü anh” ilk bî’at edenler oldugu yazılıdır.]
Elliikinci Menâkıb: (Sevâhid-ün nübüvve)de nakl edilmisdir:
Abdüllah rivâyet eyler ki, Ibrâhîm bin Sâlim Mahzûmî Medîne-
i Münevverede vâlî iken, her Cum’a, halkı minber ayagına
toplardı. Kendi minbere çıkıp, Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine dil uzatır, kötülerdi. Bir Cum’a minber
ayagında bana uyku galebe geldi. Rü’yâmda gördüm ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek
kabrleri açılıp, kâfurdan elbiseler ile çıkıp, geldi. Bana hitâb
edip, buyurdu ki, yâ Abdüllah! Seni bu habîsin kelimeleri üzmez
mi. Dedim ki, Evet üzer yâ Resûlallah! Ammâ ne çâre, hâkimin
hükmüne itâ’at ediyorum. Buyurdu: Yâ Abdüllah! Allahü
teâlâ ona ne yapacak, bak, gör. Gözlerimi açıp, bakdıgımda,
gördüm ki, minberden düsüp, helâk oldu [öldü].
Elliüçüncü Menâkıb: Hazret-i Molla Câmî “kuddise sirruhussâmî”
(Sevâhid-ün nübüvve)de rivâyet etmisdir. Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, bir mubârek gün-
– 357 –
de, sabâh nemâzını cemâ’at ile kılıp, evrâd-ı serîflerini okuyup,
hamdele, tasliye ve düâdan sonra, mubârek arkalarını mihrâba
döndürdü. Eshâb ve sâir ahbâb yerli-yerinde sâkin oldukdan
sonra, hazret-i Alî cevher ve inciler saçan güzel sözler söyleyip,
buyurdular ki, ba’zı seyler vardır ki, gençlere söylenmeyip, o
isle alâkalı olan kisilere söylenir. O meclisde hâzır olan tâze yigitler
kendi rızâları ile mescidden dısarı çıkıp, gitdiler. Sonra
Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri Eshâbdan
birisine buyurdu ki, Kûfenin falan mahallesinde ve falan sokagında,
falan mescidin yanında bir kapı vardır. Git o kapıya vur.
Içeriden bir erkek ile bir kadın çıkacakdır. Ikisini de alıp, benim
huzûruma getir. Onlara sözüm vardır. Sonra o sahs emre
itâat edip, gitdi. Araya araya hazret-i Alînin buyurdugu alâmetler
ile o kapıyı bulup, vurdukda, içeriden bir erkek ile bir
kadın çıkdı. Onlara dedi ki, Emîr-ül mü’minîn sizin ikinizi de
ister. Onlar da, gelen emri kabûl edip, o kimse ile berâber Aliyyül
mürtedânın huzûrlarına varıp, se’âdethânelerine yüzlerini
sürdüler. Hazret-i Alî teveccüh edip, kadına dedi ki, sana bir
süâlim vardır. Kat’iyyen inkâr etmeyip, dogrusunu söyliyesin.
Kadın da dedi ki, yâ imâm! Ben basımdan ne geçmisse söylerim.
Hâsâ ki senden saklayıp, inkâr eylemem. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” kadını, yakınına getirip, buyurdu ki, yâ
âdem evlâdı! Çocuklugunda bir amcan vefât etdi. Bir oglunu
baban evinize getirdi ki, kimsesi yokdur; bir öksüzdür. Evimizde
oglumuz gibi olsun, her hizmeti görsün diye. O ümmîd ile
amcan oglunu yanına alıp, besledi. Büyüyüp, yigit oldukdan
sonra, bir gün seni hanımlıga istedi. Baban huzûrsuz olup, sen
benim evimde büyüyesin. Kızım ile rızân ile kardes olasın. Allahü
teâlâdan revâ degildir, dedi. O ânda amcan oglunu kendi
hânesinden uzaklasdırdı. Bir yerde gezerken fırsat bulup, seni
tutdu. Zorla tasarruf etdi ve hâmile oldun. Herkesden sakladın.
Düsürmege çâre bulamadın. Bu sırrı Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri biliyordu. Bir de vâliden biliyordu. Müddet temâm
olup, bir gece gizlice bir oglan dogurdun. Annen ile bir
bez parçasına sarıp, onu katl de edemeyip, bir yüksek yere
koydunuz. Birkaç adım gitdiniz ki,bir köpek o çocugu koklamaga
basladı. Annen bu köpegi görünce, eline bir tas alıp, o
köpege atdı. Allahü teâlânın hikmeti, o atılan tas, o çocugun alnına
dokundu. Eyvâh kendi elimiz ile bu bîçâre çocugu katl et-
– 358 –
dik deyip, yanına vardıkda, baksa ki, çocugun alnında bir mikdâr
yara eseri, alnı kanamıs. Bir bez ile yara üzerini bagladı. O
kimsesiz bîçâre çocugu, annen ile orada bırakıp, evinize gitdiniz.
Bunu Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden baska kimse
bilmez. Siz oradan gitdiginiz gibi, o yoldan bir kervân gelip,
geçerken, orada bir çocuk sesi duydular. Ona dogru vardılar ki,
bir küçük bîçâre çocugu sarıp koymuslar. Feryâd ile aglayıp,
yatar. O kervân sâhibi de o çocugun ne oldugunu sormayıp, zâhirde
bir çocukdur. Eger terbiye olunup, ömrü olur ise bir dilâver
yigit olur diye, alıp, gitdi. Vilâyetine götürdü. Bir nice
müddet terbiye edip, kemâle erisdi. Sonra efendisi olan bezirgân
ile hacca gitdi. Takdîr-i Rabbânî o bezirgân eceli gelip,
Mekke-i mükerremede vefât etdi. Defn etdikden sonra, bu yigit
efendisi vefât etdiginden, üzüntüden kurtulmak düsüncesi
ile seyâhate çıkdı. Dolasıp, yolu Kûfe sehrine ugradı. Vilâyetin
esrâfı arasına karısdı [Onlar ile tanısdı]. Onsuz olmazlar idi.
Netîcede bu sehrde kalmak, bu sehrde yerlesmek istedi. Sonra
esrâfın herbiri bir tarafa çekdiler. Hâsıl-ı kelâm, seni bu [müsâfir
gelen] gence nikâh etdiler. Bu gece zifâfa koydular. Yâ kadın!
Sakın yalan söyleme; dedigimiz gibi olmadı mı. Gerçekden
yâ Alî, buyurdugunuz gibidir ve dogrudur. Yâ Halîfe-i Resûlallah!
Bu hâllere, benim bu sırrıma, Allahü Sübhânehü ve
teâlâ ve tekaddes hazretlerinden gayri ve annemden baska ve
hazretinizden gayri, bu âna gelinceye kadar kimse vâkıf degildir.
Ondan sonra hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh ve kerremallahü
vecheh” buyurdu ki; ey kadın! Bu [erkek], senin yola
bırakdıgın oglundur. O yigide de, aç alnını diyerek, isâret buyurdu.
O da alnını açdıkda, tas yeri henüz gitmemis. Açıkca
göründü. Kadın hemen o yara izini gördü. Dedi, yâ Alî! Dogru
söyledin. Bütün sözlerin dogrudur. Ondan sonra, hazret-i
Alî “radıyallahü anh” o yigide sordu ki, bu gecenin içinde olan
ceng ve cidâlin [kavga ve münâkasanın] sebebi ne idi. Allahü
teâlânın izni ile bize ma’lûm olmusdur. Lâkin bu meclisde hâzır
olanların da ma’lûmları olsun. Onun için söyle. O yigit dedi
ki, yâ Alî! Allahü teâlâ bilir. Ne zemân ki bu hâtuna el uzatsam,
o sırada üzerime bir hınzır yavrusu hamle ederdi ki, aklım
basımdan giderdi.Hemen elimi çekerdim. O görünen hınzır
kaybolurdu. Belki hayâldir diye, tekrâr elimi kaldırıp, kadına
elimi uzatmak istedigim zemân, yine o hınzır açıga çıkıp, üzeri-
– 359 –
me hücûm ederdi. Elimi çekince kaybolurdu. Kadın ise huzûrsuz
olup, derdi ki, niçin cefâ edersin. Benimle alay mı edersin.
Elini kâh uzatır, kâh çekersin. Sâir erkekler gibi elimi alıp, erkek
ile kadın mu’âmelesi etmezsin. Sabâha kadar bu kadın ile
ceng ve cidâlimiz bu idi. Hazret-i Aliyyül mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
kemâl-i lütfundan ve gayretinden ana-ogul ile cimâ olmaga revâ
görmedigi için, böyle hâl vâki’ oldu. Bunun emsâli ahvâl Alî
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden zuhûra gelmesi çok olmusdur.
Zîrâ bu seklde kemâlât ve makâmât ve kerâmetlerine
nihâyet yokdur.
Ellidördüncü Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
bir gün Fırat nehri kenârında seyr ederken bogulmus bir kimse
gördü. O meyyitin yanına varıp, bakdıkda, gördü ki, serçe parmagında
Yemen tasından yüzük var. Hayret edip, meyyit yanında
hâzır olan cemâ’ate süâl etdi ki, bu meyyitin vefâtına sebeb
ne oldu. Allahü teâlânın emri ki, sultânımız suya gark olmusdur.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdular ki,
Yemen tası tasıyanın suda bogulmaması gerek idi. Bunun hikmeti
nedir, diye hayret deryâsına dalıp, tefekküre vardılar. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ celle celâlühü lutfundan ve ihsânından,
hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” bu ızdırâbının geçmesi
ve bu elemden kurtulması için, o meyyitin parmagında
olan yüzük tasına dil verip, hazret-i Alîye dedi ki: Yâ Alî! Yemen
tasında buyurdugunuz o hassâ vardır. Lâkin ben Yemenî
degilim. Hind diyârının bir tasıyım. Bende o hassâ yokdur. Hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitmekle sâd olup, Allahü
Sübhânehü ve teâlâ ve tekaddes hazretlerine sükrler eyledi.
Hâzır olan cemâ’ate buyurdu ki, suda bogulmakdan kurtulmak
hâssası Allahü teâlânın inâyeti ile Yemenî tasa mahsûsdur. Baska
taslarda yokdur. O zemândan beri Yemenî tas i’tibâr bulup,
parmakda yüzük kılındı. Bu hikâye bir arabî menâkıbdan nakl
olundu.]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1329 Sun, 11 Oct 2020 17:24:50 +0200 Selim46]]> https://dini-forum.com/showthread.php?tid=1329 Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Ellibesinci Menâkıb: Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin bütün fazîletlerinden, ilmi o seviyede
idi ki, bir gün minber basamaklarını sereflendirdikde, buyurmusdur
ki, rûhum kabza-i kudretinde olan Allahü teâlâya
yemîn ederim ki, Zebûr ve Tevrât ve Incîl konusabilseler idi,
– 360 –
ben onların bütün esrârlarından haber verebilirdim. Onlar da
ittifâk ile beni tasdîk ederler idi. Ibâdeti o mertebede idi ki,
her gece yalnız olarak [gece halvetinde], farz ve sünnet tekbîrlerinden
ayrı olarak bin tekbîr isitilirdi. Hilmi o derecede idi
ki, bir gün bir kölesine yedi kerre çagırdı [seslendi]. Cevâb vermedi.
Sebebini anlamak için çıkdı. Hücre [ev] kapısında durmus
idi. Niçin cevâb vermedigini sordu. Yâ Efendi! Istedim ki,
seni gadablandırayım. Hazret-i Alî dedi ki, ey gâfil! Allahü teâlânın
izni ile ben gadablanmam. Fekat seni imtihâna tesvîk
edeni kızdırayım. Onun için o köleyi âzâd etdi. Ömrü oldukça
[yasadıgı müddetçe] ma’îset için çalısdı. Tevâzu’u o derecede
idi ki, hilâfet zemânında mülkü, doguda Semerkanda kadar
genislemisdi. Çok vakt yaya yürür, ata binmezdi. Bir gün ba’zı
ihtiyâclarını alıp, kendi götürür idi. Hizmetçilerinden birisi dedi:
Yâ Emîr-el mü’minîn! Bu hizmet bizimdir, biz yapalım. Buyurdu
ki: (Âilenin ihtiyâcını te’mîne en çok hakkı olan babadır.)
Hizmetçi dedi ki, siz zemânın halîfesi ve cihânın sultânısınız.
Bu hizmet cenâbınıza hafîflik verir. Buyurdu ki: Iyâlinin
[çoluk-çocugunun] ihtiyâcını tasımakla insan kemâlinden birsey
kaybetmez. Sehâveti [cömertligi] o mertebede idi ki; bir
vaktde dört dirheme mâlik idi. Bir dirhemini gizli, bir dirhemini
âsikâre, bir dirhemini gündüz, bir dirhemini gece tasadduk
eyledi [sadaka] verdi. Sânlarının büyüklügü için meâl-i serîfi,
(Gece ve gündüz, gizli ve açık, mallarını sarf edenlerin mükâfâtlarını
Rableri verecekdir..) olan Bekara sûresinin 274.cü
âyet-i kerîmesi nâzil olup, bütün âleme yayıldı ve söhret buldu.
Fakîr-fukarâya çok düskün idi ki, bu husûsdaki sânlarının büyüklügü
için, meâl-i serîfi, (Onlar kendileri arzû etdikleri hâlde,
yiyecegi, yoksula, öksüze ve esîre yidirirler) olan, Hel etâ
[insan] sûresi 8.ci âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Kemâl derecedeki
ihsânı, meâl-i serîfi, (Sizin dostunuz ancak Allahü teâlâ,
Onun Peygamberi ve nemâz kılan, rükû’ eden ve zekât veren
mü’minlerdir) olan Mâide sûresi 55.ci âyet-i kerîmesi ile sâbit
olmusdur.
Rivâyet edilmisdir ki, bir gün hilâfet zemânlarında, beyt-ül
mâl hazînesine girip, fazla mikdârda altın ve gümüsü görüp, dedi,
ey kırmızılar ve ey beyâzlar! Benden baskasına cilve yapın
ki, ben sizi dönüsü olmıyan bir talâk ile bosamısım. Bir rivâyet-
– 361 –
de, sizi öyle terk etmis ki, dönüsü mümkin degildir. (Kıt’a):
Altın, günes olsa da, onu gerdânlık diye takmam,
Gümüs ay olsa yine, günes gibi hiç bakmam.
Müsâvîdir yanımda, kara toprak, ay ve günes,
Altın ile gümüse baska, topraga baska bakmam.
Kerâmetlerinden biri de odur ki, mubârek ayagını atının
özengisine basarken, Kur’ân-ı kerîme tilâvete baslar, öbür ayagını
basıncıya kadar hatm ederdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)de nakl edilmisdir. Esmâ binti
Ümeys, Fâtıma-tüz-zehrâdan “radıyallahü teâlâ anhâ” nakl etmisdir:
Zifâf gecesinde onun [Alî “radıyallahü anh”ın] yer ile
konusdugunu duydum. Sabâh oldukda ögrenmek maksadı ile, o
hâli Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
arz etdikde, secde-i sükr edip, buyurdu ki, (Ey Fâtıma! Müjdeler
olsun sana ki, Allahü teâlâ; zevcine se’âdet ve üstünlük verip,
yeryüzündeki mahlûkların seçilmislerinden yapdı.)
Ellialtıncı Menâkıb: Yine (Sevâhid-ün nübüvve)de yazılıdır.
Sıffîn harbine giderken askerler çok susamıslar idi. Su aradılar.
Rastladıkları bir kilisenin râhibi, falan yerde bir çesme vardır,
dedi. Askerler bulundukları yerden o istikâmete gidiyorlardı.
Sâh-ı Merdân Alî “radıyallahü teâlâ anh” baska tarafa gitmeyiniz,
o tarafda bir tas görüp, isâret edip, bunu kaldırınız buyurdu.
Bütün askerler, o tası kaldırmakdan âciz olup, kaldıramadılar.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” o tası kaldırdı. Altından,
hos ve güzel, kaynayan su çıkdı. Bütün asker o sudan içip,
kandıkdan sonra, yine o kaynak üzerine o tası koyup, kapatdılar.
Râhib, bu kerâmeti görüp, dedi ki, ey azîz! Sen Resûl müsün?
Alî “radıyallahü anh”, hâyır, velâkin Resûlün vasîsiyim
buyurdu. Râhib ihlâs ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine îmân getirip, müslimân oldu. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” müslimân olmasının sebebini süâl buyurdukda,
cevâb verdi ki: Yâ Ebâ Hasen [Hasenin babası]. Önceki
geçenlerimizden isitmisiz ve kitâblarımızda yazılıdır ki, bu
mevkî’de bir çesme var. Onun açıga çıkması Resûl veyâ Resûlün
vasîsi olmadıkca, müyesser olmaz. [Ya’nî onlar açıga çıkarır.]
Bugün ise sizden bu kerâmet açıga çıkdı. Anladım ki, siz
Resûlün vasîsisiniz! Isitdigim ve gördügüm muhakkak olup,
– 362 –
murâdıma erdim.
Nakl edilmisdir ki, dünyâyı terk edip, Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin hizmetinde bulunup, muhârebeye katılıp, sehîd
oldu. Hazret-i Mürtezânın “radıyallahü teâlâ anh” güzel ahlâkının
vasflarından yazmak ve anlatmak insan kudretinin dısındadır.
Onun hâllerini müsâhede imkânsızdır. [Herkes anlıyamaz.]
(Kıt’a):
Bir serverin ki, güzelligini anlatmak kolay degildir,
Vasfı (Hel etâ) ola, medhi (Innemâ).
Lâyık degil ki, onun zâtını vasf etmek,
Etegine bulasan Sühâ yıldızı ile.
Elliyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri vasıyyet etdi ki, vefâtlarında, mubârek bedenlerini
benim yıkamamı emr buyurdular. Her kim o hazretin
cesed-i serîfine baksa, anlayısı ve hâfızası kuvvetli olur. Hattâ
emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin digerleri
üzerine fehm [anlayıs] ve hıfzı [hâfızası] çoklugundan
sordular. Buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini yıkadım. Gözünün hânesinde bir mikdâr su
kalmıs gördüm. O suyu dilim ile aldım ve içdim. Bu kuvvetli hâfıza,
o ser-çesmenin bereketindendir. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Ellisekizinci Menâkıb: Ebûl Esved Düeli demisdir ki, emîrül
mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden isitdim.
Buyurdu ki: Dısarı çıkdım, ayagımı atın özengisine koydum.
Abdüllah bin Selâm “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri çıka
geldi. Dedi ki, yâ Alî! Nereye gidiyorsun. Irâka gidiyorum,
dedim. Dikkatli ol ki, eger sen Irâka gider isen, basına kılınç
dokunsa gerekdir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yemîn
etdi ki, ben bu sözü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden isitmisdim. (Sevâhid-ün nübüvve)de vardır.
Ellidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” bir sahsa dedi ki, benim haberimi Mu’âviyeye niçin götürürsün.
O sahs inkâr etdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
– 363 –
yemîn eder misin, dedi. O sahs yemîn etdi. Hazret-i Alî buyurdu
ki, eger yemîninde yalancı isen, Allahü teâlâ senin gözlerini
kör eylesin. Bir hafta geçmeden gözleri kör oldu. (Sevâhid-ün
nübüvve)den alınmısdır.
Yine emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
Ruhbeden bir sahsa, bir sey sordu. Dogru söylemedi. Hazret-
i Alî, yalan söylüyorsun, buyurdu. O sahs, yalan söylemiyorum,
dedi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Senin
üzerine düâ ederim, eger yalan söylemis isen, Allahü teâlâ
seni kör eylesin. O sahs Ruhbesine gitmeden kör oldu. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Yine hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bir gün mescidde
hâzır olanlara and verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden her kim (Beni seven, Alîyi de sever) hadîs-
i serîfini isitmis ise, sehâdet versin. Ensârdan on kisi hâzır
olup, sehâdet etdiler. Bir kisi de bu hadîs-i serîfi isitmis idi ve o
meclisde hâzır idi. Sehâdet etmedi. Hazret-i Alî buyurdu ki, ey
falan, niçin sen sehâdet etmezsin ki, sen de o meclisde olup, hadîs-
i serîfi isitmis idin. O kisi dedi: Ben ihtiyârladım; unutdum.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” düâ etdi ki, yâ Rabbî! Eger
bu sahs yalan söylüyor ise, onun derisinde bir beyâzlık açıga çıkar
ki, sarıgı onu örtmesin. Rivâyet eden der ki, vallahi ben o
sahsı öyle gördüm ki, iki gözünün ortasında beyâzlık meydâna
geldi. Hattâ Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh” demisdir
ki, ben de o meclisde veyâ onun gibi bir meclisde hâzır idim.
Ben de o hadîs-i serîfi isitenlerden idim. Ammâ sehâdet etmedim.
Allahü teâlâ azze sânühü benim gözlerimin nûrunu giderdi.
Her zemân o sehâdet etmemenin pismânlıgını çekerdi. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden magfiret taleb ederdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısıncı Menâkıb: Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bir gün minbere çıkdı. Buyurdu ki: Ben Allahın
kulu, Resûlünün kardesi, Cennet kadınlarının seyyidesinin
nikâhlısıyım. Her kim benden gayri bu da’vâda bulunsa,
Allahü teâlâ hazretleri o kimseye belâ verir. O meclisde olan
bir kisi, dedi ki: Allahın kuluyum ve Resûlullahın kardesiyim
sözü kimseye hos gelmez, bu söze kimse inanmaz. O sahs yerin-
– 364 –
den kalkmadan, aklını kaybedip, deli oldu. Onu, ayagından yapısıp,
mescidden dısarı sürüdüler. Komsularından, ona dahâ
evvel böyle bir sey olmus mu idi diye sordular. Dediler ki, olmamısdı.
Herkes bildiler ki, emîr-ül mü’minîn Alîye “radıyallahü
anh” ta’n sebebi ile oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısbirinci Menâkıb: Sıffîn günlerinden bir gün, emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyalahü teâlâ anh” seslendi ki, yâ Ebâ Müslim
neredesin. Muhammed bin Hanefiyye dedi ki: Ebû Müslim
arka saflardadır. Hazret-i Alî buyurdu ki: Benim murâdım Ebû
Müslim Havlânî degildir. Maksadım su Ebû Müslimdir ki, Horâsanlıdır.
Bu askerin sâhibi olacakdır. Dogu tarafından siyâh
bayraklar ile meydâna çıkar. Muhâlifleri ile o kadar muhârebe
ve mukâtele eder ki, Allahü teâlâ onun vâsıtası ile, olacak seyleri
merkezinde karâr etdirir. Ne mutlu onunla berâber dîni
yaymak için çalısan, dîni yaymak için gayret edenlere. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısikinci Menâkıb: Bir gün Mu’âviye “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki, ne olaydı, ne zemân ölecegimizi bilseydim. Hâzır
bulunanlar dedi ki, biz onun nasıl olacagını bilmeyiz. Hazret-i
Mu’âviye dedi ki: Ben onu hazret-i Alîden ögrenirim. Onun bildigi
hersey dogrudur. Dilinden çıkan seyler dogrudur, bâtıl degildir.
Kendinin güvendigi kimselerden üç kisi çagırdı. Onlara
dedi ki: Üçünüz berâber yol arkadası olup, Kûfeye gidiniz. Kûfeye
bir menzil kalınca [yaklasınca], birbirinizin ardınca Kûfeye
giriniz. Her biriniz benim öldügüm haberini veriniz. Lâkin her
biriniz, hastalıgımda, ölüm günümde ve sâatinde ve mahallinde
ve nemâzımı kılan kimse hakkında ve sâir husûsda birbirinize
uygun söyleyiniz. O üç kisi, Mu’âviyenin “radıyallahü teâlâ
anh” dedigi seklde, Kûfeye gitdiler. Bir menzil kaldı. Birisi Kûfeye
girdi. Sordular, nereden gelirsin. Dedi, Sâmdan gelirim.
Dediler, ne haber var. Dedi ki: Mu’âviye vefât etdi. Hazret-i
emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” huzûrlarına bu haberi
iletdiler. Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” aslâ
iltifât buyurmadılar. Ikinci gün biri dahî geldi. Yine Mu’âviyenin
“radıyallahü anh” vefâtının haberini verdi. Yine hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb vermedi. Üçüncü gün biri dahî
geldi. Evvelkilere muvâfık haber verdi. Emîr-ül mü’minîn
– 365 –
Alî “radıyallahü anh” hazretlerine iletdiler. Haber mütevâtir
oldu. Sıhhatinde sübhe kalmadı. Muhakkak Mu’âviye “radıyallahü
anh” vefât etmisdir, dediler. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü anh” mubârek basını ve yüzünü göstererek;
(Bundan akan kan ile bu bulasmayınca, Mu’âviye vefât eder
mi) buyurdu. O üç kimse bu haberi Mu’âviyeye “radıyallahü
anh” iletdiler. Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” anladı ki, kendisi
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden sonra kalacakdır
ve hem de kazâ-i ilâhî ile öyle oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den
alınmısdır.
Altmısüçüncü Menâkıb: Rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Vedâ haccından dönerken, Gadîrhum
denilmekle ma’rûf menzilde nemâzdan sonra, Eshâb-ı
kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine dönüp
buyurdular ki, (Ben mü’minlere nefslerinden dahâ sevgili, dahâ
yakın degil miyim.) Orada hâzır olanlar ittifâkla tasdîk edip, dediler,
(Evet, yâ Resûlallah.) Sonra hazret-i Alînin elinden tutup,
buyurdu ki: (Ben kimin mevlâsı isem, Alî onun mevlâsıdır.)
[Beni seven Alîyi sever.] (Yâ Rabbî, ona düsmanlık edene düsmanlık
et. Onun ile dost olana dost ol. Onu hor tutanı hor tut.
Ona yardım edene yardımcı ol. Nerede olur ise olsun, ona hakkı,
dogruyu bildir.)
(Kıt’a):
Gel ey Resûlün rızâsını isteyen,
Onu seveni sev, düâsını rehber et.
Sana ilâhî kılınç çekilmesin diyorsan,
Allahın arslanına bugz etme, muhabbet et!
Altmısdördüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh”, bir mikdâr henüz toprakdan ayrılmamıs
altını Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûrlarına getirdi. Hazret-i Resûl-i ekrem ve Nebiyyi
muhterem “sallallahü aleyhi ve sellem” onu Necd ehline taksîm
eyledi. Kureys ve ensâr dediler ki: Yâ Resûlallah! Bizi bırakıp
da Necd ehline taksîm buyurdun. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Bunu, onun için onlara
taksîm etdim ki, ehl-i islâm ile ve müslimânlar ile ülfet etsinler!)
Bu sözleri söyledigi sırada bir sahs çıka geldi. Gözleri çu-
– 366 –
kurlasmıs, sakalı yüzünü bürümüs, vücûdunu kıllar kapatmısdı.
Dedi ki: Yâ Muhammed! Allahü teâlâ hazretlerinin emrini
yerine getir. Resûlullah hazretleri, (Eger ben, Allahü teâlânın
emrlerini dinlemez isem, kim dinler) buyurdu. Hâlid bin Velîd
“radıyallahü teâlâ anh” orada hâzır idi. Dedi ki: Yâ Resûlallah!
Izn ver, katl edeyim. Izn vermedi. Sonra o sahs yüzünü dönüp,
gitdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki, (Bunun neslinden bir kavm zuhûra gelecekdir.
Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okurlar. Ammâ bogazlarından asagı geçmez.
Ehl-i islâmı katl ederler. Okun yaydan çıkdıgı gibi, dîn-i
islâmdan çıkarlar!) Hâricîler o kavmdendir. O sebebden onlara
(Mârikûn) derler.
Altmısbesinci Menâkıb: Fahr-i âlem ve Resûl-i muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine haber vermis idi ki,
(Sen, cemâ’atinden dinden çıkan hâricîler olacak, onlar ile harb
edeceksin. Onlar içinde bir sahs olur ki, bir eli bir pâre et olur.
Omuzu basında, kadınlar memesi gibi nesne olur. O et parçasının
üzerinde fâre kuyrugu gibi nice kıllar vardır.)
Rivâyet ederler ki, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri hâricîler üzerine zafer buldu. Onlardan çogu
helâk oldu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn buyurdu, o sahsı istediler.
Bir def’a aradılar, bulamadılar. Hazret-i Emîr yemîn etdi ki,
vallahi ben yalan söylemem. Bana da söyliyen yalan söylememisdir.
Bir def’a dahâ istediler. Kırk ölünün altında, emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden nakl etdigi gibi
buldular.
Altmısaltıncı Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Aliyyül Mürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh” islâm askeri ile hâricîlere karsı harb etmege
giderken, Nehrvân yolunda bir kilisede bulunan bir râhib
dedi ki; ey islâm askeri, emîriniz bu tarafa gelsinler. Hazret-i
Alîye arz olundukda, hazret-i Emîr o tarafa dogru yönelip, kiliseye
vardılar. Râhib dedi ki, ey müslimân askerlerinin serdârı!
Bugün tâli’ yıldızı müslimânların maglûbiyyetini gösteriyor.
Sabr ediniz. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Ey râhib! Bana yıldızlara bakıp, hükm söyler-
– 367 –
sin. Falan settâreden [yıldızdan] bana haber ver. Râhib dedi ki:
Ben o yıldızı bilmiyorum. Hazret-i Alî buyurdu ki: Ey râhib!
Ma’lûm olsun ki, gök ilmini [ilm-i nücûmu] bilmiyorsun. Yer
[arz] ilminden sorayım. Hâlen ayagının basdıgı yerin altında ne
vardır. Râhib dedi ki: Bilmiyorum. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”, Ben sana söyliyeyim. Su seklde bir kab, kabın içinde
su kadar, su vasfda, naksda, akçe vardır, buyurdu. Râhib dedi,
ey azîz! Bu seklde kesf etmek sana nereden hâsıl oldu. Buyurdu
ki: Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bana haber vermis idi ki, bir grub asker ile harb edesin ki,
onların askerinden, on kisiden azı kurtulur. Senin askerinden
ondan eksik sehîd olur. Râhib, hayret edip, imtihân için ayagı
altındaki yeri kazdı. O ta’rîf edilen seklde akçeler bulup, o nisân
ile çıkıp, o seklde görünce, îmâna geldi. Rivâyet edilir ki, o
dörtbin hâricîden üçbindokuzyüzdoksanbir adedi öldürülüp,
dokuz asker firâr etmisdir. Islâm askerinden dokuz se’âdetli
kimse sehâdet serbetini içip, gerisi sıhhat ve selâmet üzere kalmısdır.
Altmısyedinci Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahi
teâlâ” (Delâ-il-ün nübüvve) adlı kitâbında, Firâs bin Amrdan
“radıyallahü teâlâ anh” nakl eylemisdir. Ona Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri zemân-ı serîflerinde
bir bas agrısı ârız oldu. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” iki gözü ortasını tutdu. Mubârek parmakları
ile tutdugu yerden kirpi kılı gibi kıl çıkdı. O agrı ondan gitdi.
Hâricîlerin emîr-ül mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh”
üzerine hücûm etdikleri günde, Firâs de onlara uydu. O vakt o
kıllar alnından döküldü. O sırada o agrı tekrâr basladı. Ona dediler
ki, bu is sana hâricîlere uydugun için hâsıl oldu. Tevbe ve
istigfâr etdi ki, o kıl alnında çıkıp, o agrı ondan temâmen gitdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmıssekizinci Menâkıb: Alî bin Zeyd “rahimehullahü teâlâ”
demisdir. Sa’îd bin Museyyib “radıyallahü anh” bir sahsı
bana gösterdi ve dedi ki, var o sahsı gör. Dedim, hâlini bana
anlat. Benim görmeme ne lüzûm var. Bu sahs Osmân ve Alînin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” hakkında kötü sözler söyler idi.
Ben münâcat etdim, Allahü teâlâya ki, eger senin katında Osmânın
ve Alînin kıymetleri var ise; bana bir nisân göster. Son-
– 368 –
ra o bedbahtın yüzü siyâh oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısdokuzuncu Menâkıb: Abdüllah Muhammed bin Kayyımil
Cevzî (Kitâb-ür-rûh) kitâbında nakl eyledi. O da Kureysin
bir sahsından rivâyet eyledi. Sâmda bir kisi gördüm ki, yüzünün
bir tarafı kapkara idi. Onu dâimâ bir nesne ile örterdi.
Ondan bu durumunu sordum. Dedi ki: Allahü teâlâya ahd eyledim
ki, her kim bu hâli benden sorarsa, ben ona hikâye edeyim.
Ben, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine bugz ederdim.
Hakkında uygunsuz sözler söylerdim. Bir gece uykumda
gördüm ki, bir kisi geldi. Sen benim hakkımda uygunsuz sözler
söylersin, dedi. Yüzümün bir tarafına bir nesne ile vurdu. Sabâh
gördüm ki, yüzümün o tarafı siyâh olmus. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine sordular:
Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” zemân-ı serîflerinde,
hilâfetleri çekisme, kavga, fitne ve ihtilâflı degildi. Sizin
ve Osmânın “radıyallahü teâlâ anhümâ” hilâfetlerinin zemânları
sıkıntı ve degisiklik ve fitneden hâli olmadı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Onun sebebi sudur. Ben ve
Osmân, Ebû Bekr ve Ömerin mu’âvinleri idik. Sen ve senin
emsâlin, benim ve Osmânın yardımcımız oldunuz. Böyle oldu.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü
vecheh” Yenbû karyesinde hasta oldu. Ona dediler ki, niçin burada
durursun. Eger vefât edersen, hizmetlerini görmezler. Medîneye
gidersen, kardeslerin isini görürler. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Ben simdi vefât etmem. Hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bana haber vermisdir.
Mubârek basını gösterip, (buranın kanı), mubârek yüzünü gösterip,
(burayı boyamayınca) ben vefât etmesem gerekdir. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisbirinci Menâkıb: Ammâr bin Yâser “radıyallahü
anh” bir gün Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki: Yâ Alî! Sana, insanların bedbahtlarından haber vereyim mi!
Bunlar; Sâlih aleyhisselâmın devesini kılınçla vuranlar ve senin
basına kılınçla vurup, yüzünü kana boyayanlardır.
– 369 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:24
Yetmisikinci Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” Kûfe mescidinde, kendisini katl edecek olan
Ibni Mülcem mel’ûnunu gördü. Ona hitâb edip, buyurdular ki,
ey Mülcem oglu. Senin câhiliyye zemânında ve çocukluk günlerinde
hiç lakabın var mı idi. Dedi, bilmiyorum. Buyurdu ki: Sana;
(ey sakî, ey Sâlihin devesini kısırlasdıran) diyen, bir yehûdî
hizmetciniz var mı idi. Evet var idi, dedi. Emîr-ül mü’minîn birsey
söylemedi.
Yetmisüçüncü Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Aliyyül
mürtedâ, Zübeyr “radıyallahü teâlâ anhüm” ile gizli söylesirler
idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Yâ Alî! Zübeyre gizli söylersin [sırrını söylersin].
Hâlbuki o seninle mukâtele [harb] edecekdir.) Deve vak’ası oldugu
zemân, Alî “radıyallahü teâlâ anh” bu hadîs-i serîf ile Zübeyri
“radıyallahü anh” andı. Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh”
muhârebeden vaz geçdi. Dönüp gitdi. Bir sahs ardından varıp,
katl eyleyip, kılıncı hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh” getirdi.
Hazret-i Alî buyurdular ki, (Hazret-i Zübeyrin kâtiline, Cehennem
atesi müjdeler olsun!) (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisdördüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Hendek kazdıkları gün; Ammâr
bin Yâserin, mubârek eliyle arkasını sıgadı. Buyurdu ki, (Seni
ehl-i bâgîden bir cemâ’at katl etse gerekdir!) Sonra Sıffîn günlerinde
harb siddetlendi. Ammâr bin Yâser, hazret-i Alînin yanında
yemîn etdi ki, bu o gündür ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana o günde sehâdet va’d buyurmusdur.
Emîr-ül mü’minîn hazretleri hiç cevâb vermedi.
Üçüncü def’a yine yemîn etdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Evet, bu gün o gündür. Hemen Ammâr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri tekbîr aldı. Hos yeller esmege
basladı. Yüzünü Mu’âviyenin “radıyallahü teâlâ anh” askerinden
tarafına dönüp, muhârebe ile mesgûl oldu. Mu’âviyenin
“radıyallahü anh” askerinden ba’zı behâdırlar bunu düsürdü.
Bu esnâda susuzluk galebe etdi. Su diledi. Süt ile karısmıs bir
kadeh su verdiler. Ammâr onu gördü. Allahü ekber! dedi. Sonra
ondan bir mikdâr içdi. Ve dedi ki: Risâletpenâh “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz hazretleri bana haber vermis-
– 370 –
dir ki, (Seni ehl-i bâgîden bir kimse katl etse gerekdir. Senin
katlin hazret-i Cebrâîl ve Mikâîl aleyhimesselâmın ortasında
olur. Onun alâmeti o olur ki, o vakt su isteyesin. Sana su ile karısmıs
süt verirler.) Hattâ hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Abdüllah bin Amr bin Âsa buyurmusdur ki,
ey Abdüllah; Ammâr bin Yâserin kâtiline Cehennem atesi ile
müjde veresin. O gün, Ammâr bin Yâseri sehîd etdiler. Iki bedbaht
onun mubârek basını Mu’âviyenin “radıyallahü anh” önüne
götürüp, çekisdiler. Biri dedi ki, ben katl etdim. Öbürü dedi
ki, ben katl etdim. Mu’âviye “radıyallahü anh” dedi; her kim
onu katl etmis ise, ona bir kese gümüs verecegim. Bunun anlasılması
için Abdüllah bin Amr bin Âsa emr etdi. Abdüllah birinden,
nasıl katl etdigini sordu. O kisi dedi ki: Onun üzerine
hamle etdim. Onu katl mahallinde gördüm. Abdüllah dedi, sen
katl etmemissin. Digerinden de sordu. Digeri dedi ki: Birbirimize
hamle etdik. Benim hamlem ona te’sîr edip, atından düsdü.
Dizi üzerine gelip, dedi ki: (Cebrâîl ve Mikâîl “aleyhimesselâm”
ortasında bu isi yapan iflâh olmasın; pismân olacakdır.)
Bunu söyleyip, sagına ve soluna bakardı. Ondan sonra ben ileri
varıp, basını kesdim. Abdüllah hazretleri buyurdu: (Bu bir
kese dirhemi [gümüsü] tut ve sana Cehennem atesi müjde olsun!)
O bedbaht dedi ki: Eger ölürsek vay bize, eger öldürürsek
vay bize. Keseyi bırakdı [yere atdı]. (Innâ lillah ve innâ ...)
dedi. Mu’âviye “radıyallahü anh” dedi, Ey Abdüllah! Bunun
gibi sözlerin mahalli midir? Abdüllah hazretleri buyurdu ki,
mescidi bina etdikleri günde herkes bir tas getirdi. Ammâr iki
tas getirdi. Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdular ki, (Ey
Ammâr! Seni ehl-i bâgîden bir cemâ’at katl edeceklerdir.) Sonra
buyurdular: (Ey Abdüllah! Ammârı katl edeni Cehennem
atesi ile müjdele!)
Yetmisbesinci Menâkıb: Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” bir gün buyurdu ki, (Yâ Alî! Yakın zemânda,
seninle Âise arasında bir hâdise vâki’ olacakdır.) O buyurdukları
Cemel harbine isâret idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” dedi: Yâ Resûlallah! Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretlerinin içinde, bu bana mı mahsûsdur.
Habîbullah hazretleri buyurdu: (Evet, sana mahsûsdur.) Haz-
– 371 –
ret-i Alî dedi ki: Öyle olur ise ben Eshâbın en bedbahtı olurum.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Yok öyle olmazsın. Velâkin, öyle bir hâdise vâki’ oldugu
zemân, onun üzerine gâlib olursun. Onu geri yerine, makâmına
gönder!) Sübhesiz, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” Cemel vak’asında, Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin
askeri üzerine zafer buldu. Âise hazretlerini ikrâm ve ihtimâm
ile Medîne-i münevvereye gönderdi.
Yetmisaltıncı Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahü
teâlâ” (Delâ-il-ün nübüvve) kitâbında bildirmisdir. Rûm kayseri,
emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
hilâfeti zemânında zor süâllerini yazdı. Tafsîli (Delâ-il-ün
nübüvve)de vardır. O süâlleri Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine gönderdi. Hazret-i Ömer onu okudu. Emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh” önüne koydu. Hazret-
i Alî onu okudu. Divit ve kalem istedi. Onların cevâbını
yazdı. Kâgıdı katlayıp, kayserin elçisine verdi. Elçi, bu cevâbı
kim yazdı diye sordu. Hazret-i Ömer buyurdu ki, hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” amcası oglu, dâmâdı
ve dostu hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yazdı. Derler
ki, yehûdîden ba’zıları geldiler, dediler ki, ne oldu size ey
müslimân tâifesi. Peygamberinizin vefâtından sonra, bu kısa
zemânda ba’zınız ba’zınızın üzerine hücûm edip, muhârebeye
basladınız. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdu ki:
(Ey yehûdî tâifesi! Size ne oldu ki, henüz ayaklarınız denizin ıslaklıgından
kuramamıs idi. Yâ Mûsâ! Bize de baskalarının ilâhları
oldugu gibi ilâh yap, dediniz!) Bu cevâb ile yüzlerini kara
edip, cevâb veremiyecek hâle bırakdı.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurmusdur
ki, (Alîye ilmin on bölügünden dokuz bölügü verildi.
Vallahi geri kalan bir bölügünde de ortakdır.) Hattâ imâm-ı
Ahmed bin Hanbel “rahimehullahü teâlâ” buyurmusdur ki,
Sahâbe-i kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden
bize hazret-i Alînin hakkında o kadar fazîlet gelmisdir
ki, Alîden “radıyallahü teâlâ anh” baskası için gelmemisdir.
Seyyid-üt-tâife Cüneyd “kuddise sirruhül’azîz” buyurmusdur
ki: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
muhâlifleri ile muhârebeden fırsat bulsa idi, elbette ondan te-
– 372 –
savvuf ve hakâyık ilmi o kadar olurdu ki, gönüller ona tâkat getiremezdi.
O, âriflerin basıdır. Onun sözleri vardır ki, ondan
evvel kimse söylememisdir ve ondan sonra da kimse mislini
söylemege kâdir olmamısdır. Su sekldedir ki, bir gün minbere
çıkmıs idi. Buyurdu ki, bana arsın altındakilerden sorunuz! Benim
içim ilm ile doludur. Bu agzımdaki Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek agzının suyudur. O sol nesnedir
ki, bana bölük-bölük verdi. Onun içindir ki, benim nefsim
onun yed-inde olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, eger
izn olsa, Tevrâtın ve Incîlin içinde olanları haber verirdim. Beni
o ikisi tasdîk ederlerdi. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn bu kelâmı
kerâmet eseri buyurdu. O meclisde Da’leb Yemânî derler
bir kisi var idi. Dedi ki: bu kisi ne garîb da’vâda bulundu. Elbette
ben bunu imtihân ederim. Yerinden kalkıp, dedi, bir süâlim
vardır. Hazret-i Alî buyurdu ki, ögrenmek ve bilmek için
sor. Tecribe ve imtihân için sorma. Da’leb, sen beni onun üzerine
mecbûr etdin deyip, sordu, Rabbini gördün mü yâ Alî!
Hazret-i Alî buyurdu: (Görmedigim Rabbime tapacak degilim.)
Sonra, nasıl gördün, dedi. Emîr-ül mü’minîn buyurdu: (O
Hakkı, gözler dünyâda gördükleri seklde göremezler. Lâkin
gönüller bekâ hakîkatleri ile görür. Benim Rabbim birdir. Serîki
yokdur. Benzeri bulunmaz. Ikincisi olmaz. Yer [mekân]
dan münezzehdir. Üzerinden zemân geçmez. Akl ile idrâk
edilmez. Yaratdıkları ile kıyâs edilmez.) Da’leb bu sözleri isitip,
yüzü üzeri düsdü. Bayıldı. Bir zemân sonra kendine geldi.
Dedi ki; Hak teâlâya söz verdim ki, kimseye imtihân niyyeti ile
süâl sormıyacagım. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, (Eger is senin elinde olursa.)
Yetmisyedinci Menâkıb: Imâm-ı Fahreddîn-i Râzî “rahimehullahi
teâlâ” (Tefsîr-i kebîr)de nakl etmisdir. Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sevenlerinden birisi
bir siyâh köle idi. Bir gün onu hırsızlık yaparken tutup, hazret-
i Alîye getirdiler. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn sordu ki, (Sen
mi hırsızlık etdin.) Evet ben hırsızlık yapdım, dedi. Elini kesdi.
O siyâh köle, hazret-i Emîrin meclisinden çıkıp, gitdi. Yolda
Selmân-ı Fârisî ve Ibni Zekvâna “radıyallahü teâlâ anhümâ”
rastladı. Ibni Zekvân o siyâh köleye, elini kim kesdi, dedi. Siyâhî
dedi ki: Emîr-ül mü’minîn kesdi. Ibni Zekvân dedi: O senin
– 373 –
elini kesdi, sen onu medh ediyorsun. Dedi ki, niçin medh etmiyeyim
ki, muhakkak elimi hak üzerine kesdi ve beni Cehennem
atesinden halâs eyledi. Selmân “radıyallahü teâlâ anh” bu sözü
siyâh köleden isitip, geldi, Alîye “radıyallahü teâlâ anh” haber
verdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” o siyâh köleyi çagırdı.
O kesilen elini yine bilegi üzerine koydu. Bir mendil ile örtdü.
Düâ etdi. Sonra bir ses isitdik, gökden ki, hazret-i Emîre
emr eyledi. Örtüyü kaldır. Örtüyü aldı. Eli Allahü teâlânın izni
ile önceki durumuna gelmisdi.
Yetmissekizinci Menâkıb: Kûfe ehâlisi dediler ki: Yâ Emîrel
mü’minîn. Fırat suyu bu sene azdı. Çok ekinleri zâyi’ eyledi.
Ne olur, Allahü teâlâ hazretlerinden dileyesin ki, su az olsun.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” se’âdethânelerine girdi. Halk
kapıda beklerler idi. Sonra dısarı çıkdı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin cübbesini üzerine giymis,
mubârek sarıgını basına koymus, asâsını eline almısdı. At istedi.
Ata bindi. Orada olanlar ve çocuklar etrâfında olmak üzere,
Fıratın kenârına geldiler. Asagı indi. Iki rek’at nemâz kıldı.
Durdu. Asâyı mubârek eline aldı, köprünün üstüne çıkdı. Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri de berâber
çıkdılar. O asâ ile sudan tarafa bir def’a isâret eyledi. Su bir
mikdâr azaldı. Buyurdu ki, bu kadar kifâyet eder mi. Hepsi dediler,
yâ Emîr-el mü’minîn, kifâyet eder.
Yetmisdokuzuncu Menâkıb: Cündeb bin Abdüllahil Ezdî
diyor ki: Cemel ve Sıffîn harblerinde; emîr-ül mü’minîn Alî
“kerremallahü vecheh” hazretleri ile berâber idim. Benim hiç
sübhem yok idi ki, hak Emîr-ül mü’minîn hazretleri tarafındadır.
Ne zemân ki, Nehrvâna konduk. Benim gönlüme bir sübhe
düsdü. O cemâ’ati katl etmek gâyet büyük isdir. Sabâhleyin
askerden ayrıldım. Yanımda bir matara su var idi. Bir yerde kılıncımı
yere dikdim. Kalkanı üzerine asdım. Gölgesine oturdum.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” yanıma çıka geldi.
Sordu, yanında hiç su var mıdır? O matarayı önüne koydum.
Aldı. O kadar uzaga gitdi ki, görünmez oldu. Yine geri geldi.
Abdest alıp, kalkanın gölgesine oturdu. O sırada bir atlı geldi.
Emîri görmek istedigini söyledi. Hazret-i Alî kabûl buyurdu. O
atlı dedi ki: Ey Emîr-el mü’minîn! Muhâlifler Fıratı geçdiler.
Ve suyu kesdiler. Buyurdu ki: Hâyır, onlar suyu geçememisler-
– 374 –
dir. Bu sözü söylerken, bir sahs dahâ geldi. Vallahi ben onların
sancaklarını suyun öte tarafında gördüm, dedi. Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu; vallahi geçmediler.
Nasıl geçerler ki, onların düsecek ve dökülecek yerleri
buradadır. Ondan sonra durdu. Ben de durdum. Kendi kendime
dedim; Elhamdülillah. Elime bir terâzî girdi ki, bu kisinin
hâli bundan belli olur. Yâ o yalancı behâdırdır veyâ Allahü
teâlâ hazretlerinden veyâ Resûlullah hazretlerinden hücceti
vardır. Buna dayanarak bunu bilmisdir. Gönlümden dedim ki,
yâ Rabbî! Seninle ahd etdim. Eger suyu geçmis olduklarını görürsem,
o kimse ile [Alî “radıyallahü anh” ile] muhârebe eyleyen
ben olacagım. Eger geçmemis iseler o muhâlif ile muhârebe
ve mukâtele edecegim. Askerin arasından [saflardan] geçdik.
Gördük onların bayrakları evvelki gibi yerlerinde durur.
Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” arkamı tutdu
[sıvadı] ve isin ile mesgûl ol, dedi. Ben de hamle edip, onlardan
birini öldürdüm. Arkasından birini dahâ öldürdüm. Birine
saldırdım. Ben ona vurdum. O da bana vurdu. Ikimiz de
düsdük. Arkadaslarım beni kaldırıp, götürmüsler. O vakt kendime
geldim. Hazret-i Emîr muhârebeyi bitirmis idi. Emîr-ül
mü’minîn bir sahsa durumundan haber verdi. Seni, falan mevki’de,
falan hurma agacına assalar gerekdir. Buyurdugu gibi
vâki’ oldu.
Sekseninci Menâkıb: Haccâc-ı Yûsüf “Allahü teâlâ müstehâkını
versin”, Kümeyl bin Ziyâdı “radıyallahü teâlâ anh”, çagırdı.
Kümeyl ondan kaçdı. Haccâc-ı zâlim, Kümeylin akrâbalarının
vazîfelerine son verdi. Kümeyl bunu isitdi ve dedi ki: Benim
ömrüm zâten bitmisdir [yaslandım]. Benim sebebim ile,
kavmimin mahrûm olması lâyık degildir. Haccâcın yanına vardı.
Haccâc dedi ki, isterim ki, seni öldüreyim. Kümeyl dedi ki:
Benim ömrüm az kalmısdır. Ne diler isen onu yap. Bizim va’demiz
yakındır. Benim ölümümden sonra hesâb vereceksin. Bana
emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ
anh” haber vermisdir ki, seni Haccâc öldürecekdir. O zâlim
onun boynunu vurdu.
Seksenbirinci Menâkıb: Haccâc bir gün dedi ki, isterim Ebû
Türâbın [Hazret-i Alînin] eshâbından birini katl edeyim ki,
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine yaklasayım. Hazret-i Alî-
– 375 –
nin “radıyallahü anh”, kölesi Kanber ile sohbet etmis oldugunu
hiç kimse bilmezdi. [Hazret-i Alînin en çok sohbet etdigi kimselerden
idi.] Haccâc, Kanberi çagırtdı ve dedi ki, Kanber sen
misin. Kanber, evet benim dedi. Haccâc, Alî ibni Ebî Tâlib senin
Mevlân mıdır, dedi. Kanber, benim Mevlâm Allahü teâlâ
hazretleridir. Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî velîm ve sebeb-i
ni’metimdir, dedi. Haccâc dedi: Seni katl etmek isterim. Ihtiyârınla
nasıl katl olunmak istersin. Kanber dedi: Ihtiyâr senindir,
her ne vech ile katl edersen, ben de seni kıyâmetde öyle katl
ederim. Zâten bana emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”, ey Kanber, seni zulm ile katl etseler gerekdir, diye
haber vermisdi. Sonra Haccâc Kanberi “radıyallahü teâlâ anh”
katl eyledi.
Seksenikinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” Berâ’ bin Âzibe dedi ki, (Benim oglum Hüseyn
katl olunsa gerekdir. Sen o vaktde ona yardım etmiyeceksin.)
Emîr-ül mü’minîn hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh”
sehîd oldu. Berâ’ bin Âzib, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
dogru söyledi. Hazret-i Hüseyn katl olundu. Ona yardım yapamadıgıma
pismânım, dedi.
Seksenüçüncü Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” bir seferinde Kerbelâya ugradı. Sagına ve soluna bakdı.
Giryân-giryân [aglıyarak] geçdi ve buyurdu ki: (Vallahi onların
develerinin çökecegi ve onların katl olunacakları makâm burasıdır.)
Eshâbı dediler: Ey Emîr-el mü’minîn! Bu ne makâmdır.
Buyurdu ki: (Burası Kerbelâdır. Bu yerde, bir kavm katl olunsa
gerekdir. Onlar hesâbsız Cennete girerler.) Hiç kimse bu
sözlerin ma’nâsını hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
vak’ası oluncaya kadar anlamadı.
Seksendördüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” Kûfeden asker istedi. Bir takım söz ve
hareketden sonra, asker gönderdiler. Gelmezden evvel hazret-i
Alî buyurdu ki: Kûfeden iki bin er ve de bir kisi geliyor. Eshâbdan
biri, bu sözü isitdim, o askerleri bir bir saydım, buyurduklarından
ne eksik, ne fazla idi, dedi.
Seksenbesinci Menâkıb: Hayye-i Arabî, emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin eshâbından idi. Dedi
– 376 –
ki: Hazret-i Mu’âviye ile muhârebe sırasında, hazret-i Emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyallahü anh” ile bir deryâ kenârında konakladık.
O sırada bir kisi geldi. Dedi ki: Esselâmü aleyküm,
yâ Emîr-el mü’minîn! Hazret-i Emîr-ül mü’minîn, ve aleyküm
selâm, dedi. O kisi dedi: Ben Sem’ûn bin Yuhannâyım, su kilisenin
sâhibiyim, diyerek bir bina gösterdi. Bizim yanımızda
bir kitâb vardır. Bu kitâb mîrâs yolu ile Îsâ “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” eshâbından intikâl etmisdir. Eger dilersen,
o kitâbı tarafınıza okuyayım. Eger dilersen, huzûr-ı serîfinize
getireyim. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn buyurdu ki;
Oku. O kisi okumaga basladı. Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” serefli vasflarından ve ümmetinin sıfatlarından
yazıyordu. Sonunda okudugu bir gün, (Bir deryâ kenârına
bir kisi konar. Peygambere yakın olur, Zemânın ehlinden
ve dinde, Peygambere yakın olur. Müsrikleri dize getirir. Magrib
ehli ile savasır,) yazısını okudu. Ondan sonra o kisi dedi ki:
(Peygamber çıkdı. Ona îmân getirdim. Siz burada konakladınız.
Huzûrunuza geldim. Hayâtda oldugum müddetce hizmetinizde
olayım.) Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ
anh” ve hâzır olanlar agladılar. Buyurdu ki: (Allahü teâlâya
hamd olsun ki, beni unutulmuslardan kılmadı. Kitâbında zikr
etdi.) Rivâyet eden der ki, Emîr-ül mü’minîn bana hitâb edip,
buyurdu ki, ey Hayye-i Arabî! Sem’ûnu sen yanında sakla [sana
emânet]. Her kusluk ve aksam yemeklerinde onu çagırırdı.
Leyle-tül-harîrde, hazret-i Mu’âviye ile ceng siddetlendi.
Sem’ûn sehîdlik se’âdetine kavusdu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn,
kabrine kendisi koydu. (Bizim ehl-i beytden biridir) buyurdu.
Seksenaltıncı Menâkıb: Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
hazret-i Alî “radıyallahü anh” için, iki kerre günesi batıdan geri
döndürdü. Birisi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin zemânlarında idi. Ümm-ü Seleme ve Esmâ
binti Ümeys ve Câbir bin Abdüllah-el Ensârî ve Ebû Sa’îd-il
Hudrî “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretleri rivâyet etmislerdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün
se’âdethânelerinde oturuyorlardı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” da huzûrlarında idi. O sırada Cebrâîl aleyhisselâm
vahy getirdi. Vahyin agırlıgından hazret-i Alînin “radıyallahü
– 377 –
teâlâ anh” dizine mubârek basını koydu. Günes batıncaya kadar
kaldırmadı. O sırada, günes batdı. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri ikindi nemâzını kılmamısdı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri vahyden sonra, önceki
hâline geldi. Buyurdu ki, yâ Alî! Senin ikindi nemâzı geçdi mi.
Evet, yâ Resûlallah! Kımıldayamadım, kaldım, dedi. Ancak nemâzı
îmâ ile kılmısdı. Hazret-i Habîbullah, günese emr buyurdu.
Günes geri dagın üzerine çıkıp, durdu. Hazret-i Alî, nemâzını
kıldı. Esmâ binti Ümeys der ki, gurûb vaktinde günesden
buzagı sesi gibi bir ses geldi.
Resûl-i ekremden sonra, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” Bâbile giderken, Fırat nehrinin üzerinden geçmek istediler.
Ikindi nemâzının vakti idi. Eshâbdan bir cemâ’at ile kendileri
asr [ikindi] nemâzını kıldılar. Diger eshâb da hayvanlarını
sudan geçirmekle mesgûl oldular. Günes batdı. Nemâzlarını
kılamadılar. Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” düâ eyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ günesi yerine
getirdi. Nemâz kılmıyanlar, nemâzlarını kıldılar. Günes yine
batdı. O esnâda günesden bir korkulu ses çıkdı. Eshâb
korkdular. Söyle ki, tehlîl, tesbîh ve istigfâr ile mesgûl oldular.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Seksenyedinci Menâkıb: Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Yagmurlu bir günde mescidde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretlerinden bir cemâ’at ile oturmusduk. O sırada
yüksek ses ile birisi, Esselâmü aleyküm, dedi. Hepimiz sesi isitdik.
Ammâ selâm vereni görmedik. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” selâmı alıp, bize buyurdu ki; (Cin
tâifesinden kardesiniz, selâmını alınız!) Hepimiz, aleyküm selâm,
dedik. Fahr-i âlem hazretleri buyurdular ki, (Sen kimsin!).
Yâ Resûlallah! Köleniz, cin tâifesinden Semrah oglu Arfetâyım.
Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (Merhabâ yâ Arfetâ! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
sana rahmet eylesin. Kendi sûretin ile bize görün!) O ân
bir kıllı kimse zâhir oldu ki, yüzünü saçı bürümüs, iki gözleri bir
tarafda, agzı gögsünün üzerinde ve fil disleri gibi disleri var ve
tırnak yerine kıymıkları var. Bu seklde bunu görünce, hepimiz
– 378 –
elimizde olmadan korkup, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine bakdık. O sahs, hazret-i Sultân-ı Enbiyâya
hulûs ile açıklayıp, dedi ki: Yâ Habîb-i Rabbil’âlemîn!
Kavmimi dîne da’vet için ben kulunuz ile bir kimse gönder. Yine
sag-sâlim insâallahü teâlâ getirip, huzûr-ı serîfinize teslîm
ederim. O Fahr-i âlem ve seyyid-i âdem Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Bu hizmete
bunun ile kim gider ise, ona Cennet vâcib olur.) O sahsın
görünmesinden bir kimse cevâb vermege cesâret edemedi.
Hazret-i Resûl-i ekrem üç kerre hitâb etdiler. Kimse cevâb vermedi.
Son emrde, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ayaga
kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Emr eyle, bu hizmete ben kulun
gideyim. Hazret-i Resûlallah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dönüp Arfetâya buyurdu ki, (Bu gece Harre adlı mevzi’de hâzır
ol! Senin yanına bir kimse vereyim ki, benim hükmüm ile
hükm eyler. Ve benim dilim ile söyler. Ve benden cin tâifesine
haberi dogru olarak iletir.)
Hazret-i Selmân “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Arfetâ
gayb olup, aksam oldu. Sonra yatsı nemâzını Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile edâ eyledik. Eshâbın hepsi
dagıldıkdan sonra, buyurdular ki: (Yâ Selmân! Yâ Alî! Benim
ile geliniz!) Biz de hizmetlerince gitdik. O Harre adlı mevzi’e
vardıgımızda gördük ki, koyun büyüklügünde bir deveye Arfetâ
kendisi binmis, at büyüklügünde bir deveyi de, elinde tutmus.
Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazret-i Alîyi o bos deveye bindirdi. Beni de arkasına bindirdi.
Benim belimi hazret-i Alînin beline bagladı. Gözlerimi sarıgın
ucu ile baglayıp, buyurdu ki, (Yâ Selmân! Sakın Alî gözünü aç
demeyince, gözlerini açma. Deveden in demeyince deveden
inme. Allahü teâlânın ismi ile mesgûl ol. Isitdiklerinden korkma!)
Dönüp, hazret-i Alîye de vasıyyet etdi. (.... Lâ havle ve lâ
kuvvete illâ billah.) buyurdular. Sonra vedâ edip, Arfetâ önümüzce
delîl olup, sür’atle yola koyulduk. Sabâh oldu. Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” bana in, dedi. Ben de indim. Gözümü
açdım. Gördüm ki, otsuz, susuz, agaçsız, taslık bir yere gelmisiz.
Hazret-i imâm-ı Alî “radıyallahü anh” imâm olup, ben
ve Arfetâ ona uyup, sabâh nemâzını kıldık. Ortalık aydınlan-
– 379 –
dıkda gördük ki, etrâfımızı cin askerleri çevirmisdi. Söyle ki,
her birinin gözleri mes’âle gibi ısık çıkarır. Heybetli sekllerde
sag ve sol tarafımızda dururlar idi. Hazret-i Alî aslâ bunlara iltifât
etmeyip, âdet-i serîfleri üzere çesidli düâlar ile mesgûl oldular.
Günes dogup, yükselene kadar, Allahü teâlâ hazretlerine
münâcât ve ibâdet ve tâ’at eylediler. Ondan sonra, ayaga
kalkıp, Allahü teâlâya hamd ve senâ etdikden sonra, cin tâifesini
islâma da’vet eyledi. Içlerinden biri inadcı ve kendi basına
büyümüs ifrit i’tirâz edip, dedi ki, yâ Alî! Âbâ ve ecdâdımızın
dîni bize bâtıl mıdır, demek istersin. Bu dedigin olmaz deyip,
inâd eyledikde, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”: (Biz dogru
yoldayız. Sen, Allahü teâlânın âyetlerini tasdîk etmiyor, inkâr
ediyorsun) buyurup, mubârek yüzünü gök yüzüne döndürüp,
Ism-i a’zam ve düâ okuyup, Kehf ve Tâ-sin ve Yasîn ve
Nûn ve Kalem sûreleri üzere yemîn edip, (Ey yardım edicilerin
en hayrlısı olan Allahım! Bunların üzerine ates yagdır.
Bunların kötü fi’ller isleyenleri ve inâd edenleri helâk olsun)
diye düâ ve tazarru’ ve niyâz eyledi. Hazret-i Selmân “radıyallahü
teâlâ anh” der ki, o ânda gördüm ki, bir zelzele olup, gökden
ates yagmaga basladı. Cinnîler bunu görünce hepsi, yüz
üzerine düsdüler. Ben de kendimden geçmisim. Bir zemândan
sonra, kendime geldim. Gördüm ki, bir takım cinnîleri semâdan
gelen ates yakmıs. Üzerlerini dumân kaplamıs. Bir zemân
sonra dumân üzerlerinden gitdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” sag olanlarına seslenip, buyurdu ki, Ey cin kavmi, basınızı
kaldırın. Muhakkak, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
zâlim ve mütekebbir olanları helâk etdi. Tekrâr da’vete mesgûl
olup, (Yâ cin kavmi ve Semrâh ogulları, Berrâr sâkinleri!
Biliniz ve âgâh olunuz ki, simdi Muhammed Mustafâ “sallallahü
aleyhi ve sellem” devridir. Hâtem-ül enbiyâ devridir. Yeryüzü
basdan basa zulm ile dolmus iken, îmân ve adâlet ile dolsa
gerekdir,) deyip, Habîb-i ekremi “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” medh edip, apaçık mu’cizelerinden beyân etdi. Onu
anlatan isâretlerinden anlatdıkdan sonra, cin tâifesinin kurtulanları
hazret-i Alînin ilm ve kemâlinden hayret edip, Hakka
boyun büküp, Resûlüne ittiba’ edip, (Allaha, Allahın Resûlüne
ve Resûlünün elçisine inandık. Sözleri dogrudur. Seni yalanlamıyoruz!)
deyip, îmânlarını saglam eylediler. Hazret-i
– 380 –
Selmân “radıyallahü anh” buyurdular ki: Bu esnâda gece oldu.
Yine o deveye binip, Arfetâ önümüzce, sabâh olmadan Harre
denilen yere bizi ulasdırdı. Deveden inip, sabâh nemâzını Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile edâ etdikden
sonra, bizi görüp, Allahü teâlâ hazretlerine hamd ve
senâ etdi. Buyurdu ki, (Yâ Alî! Cin kavmini ne hâlde [nasıl]
buldun!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb verdi ki,
yâ Resûlallah! Hayrlı düânız bereketi ile, Elhamdülillah, Allahü
teâlâ hazretlerine îmân getirip ve Resûlüne ittibâ’ edip,
îmân nûru ile münevver oldular. Ammâ hakkı kabûl etmiyenleri,
semâdan Allahü teâlânın izni ile ates inip, helâk olduklarını
beyân etdikde, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, buyurdular ki, (Elhamdülillah! Onlardan kıyâmete
kadar korku gitmez.)
Seksensekizinci Menâkıb: Ebû Hüreyre “radıyallahü anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Bir gün Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine vardım.
Meger önlerinde bir tabak içinde hurma var imis. Mubârek
avuçları ile bu bendenize bir avuç hurma ihsân etdiler. Saydım
yetmisüç adet hurma geldi. Sonra hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” huzûr-ı serîflerine vardım. Onların da önlerinde
bir tabak hurma var idi. Yüzüme bakdı. Tebessüm edip, bir
avuç hurma verdiler. Bunu da saydım. Temâmı yetmisüç adet
hurma geldi. Hayretimi bildirmek için, hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine geldim. Bu
hayretimi söyledim. Buyurdular ki; (Yâ Ebâ Hüreyre! Bilmez
misin ki, Alînin yedi benim yedimdir. Adâletde berâberdir.)
Rivâyet edilmisdir ki, bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” kapılarının önünde bir cemâ’at görüp,
Kanbere sordu ki, bunlar kimlerdir. Kanber cevâb verdi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn! Bunlar sizi sevenlerdir. Alî “radıyallahü
anh” hazretleri buyurdular ki, yâ, hayret! Bunlarda bizi sevenlerin
simâları görünmez. Kanber dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn!
Sizin ahbâblarınızın simâları [görünüsleri] nasıldır. Buyurdular
ki: Bizi sevenlerin simâsı [görünüsü], mi’deleri bos olmakdır.
Bedenleri etsiz ve yagsız, za’îf olup, dudakları susuzlukdan
agarmıs olmakdır.
– 381 –
Seksendokuzuncu Menâkıb: Enes bin Mâlik “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Bir gün Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bütün Eshâb-ı
güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri ile ihâta
edip [çevirip], oturmus idik. O sırada hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” içeri girdi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”,
Eshâb-ı güzînin nûrlu yüzlerine, kim yer verecek diye bakdılar.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, Resûl-i
ekrem hazretlerinin sag tarafında oturmus idi. Yerinden kalkıp,
hazret-i Alîye yer verdi. Hazret-i Alî oturdukda, Habîb-i Rabbil’âlemîn
hazretlerinin mubârek yüzünde, sürûr ve sevinç müsâhede
olunup, Ebû Bekr-i Sıddîk hazretlerine teveccüh edip,
buyurdular ki, (Yâ Ebâ Bekr! Fazîlet sâhibini, ancak fazîlet sâhibi
bilir!)
Doksanıncı Menâkıb: Fadl bin Sâlim “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” pazara varıp, bir gömlek satın
aldı. Terziye bunun yenleri [kol uçları] uzundur, kes dedi. Terzi,
dedi ki: Kesmem, zîrâ kusûrlu olur. Hazret-i Alî; aybı benim,
sen kes diye emr buyurup, kesdirdi. Terzi, hazret-i Alînin kim
oldugunu bilmez idi. Hey, görün bu kisi mecnûn olmus dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitdikde, sâd ve handân
olup, Elhamdülillahi teâlâ, dedi. Sordular, yâ Emîr-el
mü’minîn! Bu beyhûde ve ma’kül olmıyan söze niçin hamd etdiniz.
Buyurdular ki, bir gün, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdular ki: (Bir kimseye
deli denilmedikçe îmânı temâm olmaz!) Niçin hamd etmiyeyim
ki, bu kimse benim îmânıma sehâdet etdi.
Amr bin Kays “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Bir gün
emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin elbisesinde
bir çok yerinde yama görüp, dediler ki, yâ halîfe-i Resûlillah!
Bu kadar hazîneler elinde iken, yamalı elbise giymek
size revâ degildir. Cevâb verdiler ki: Mü’minler bize uysunlar.
Kalblerinde husû ve inkisâr hâsıl olsun. Bize yamalı giymek de
uygun olur.
Doksanbirinci Menâkıb: Bir gün Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, hazret-i Alînin rikâbını [atı-
– 382 –
nın özengisini] tutana, buyurdu ki; (Aliyyül Mürtedâ senin
elinde sehîd olsa gerekdir.) O kimse isitip, çok üzüldü. Aglıyarak
Aliyyül Mürtedânın huzûruna geldi. Tedarru’ ve niyâz
edip, dedi ki, yâ Alî! Kanım sana halâl olsun. Beni hemen bu
ân katl eyle. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
sebeb nedir ki, bu sözü söylersin. Utanarak dedi ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bana buyurdular ki, Alînin
sehâdeti senin elinde olsa gerekdir. Bu yüz karalıgı benden vâki’
olmadan dilerim ki, ben senin zülfikârın ile öleyim de, dünyâda
ve âhıretde yüzü siyâh olmıyayım. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, bir nesneyi ki, Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri ezelde takdîr etmis olsun, onu degisdirmek
mümkin olur mu? Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bana sehîdlik
mertebesi müyesser etmis olsun. Ben o sehîdlik elbisesini
giymek istemez miyim. Bu kıssayı Server-i kâinât “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bana senden evvel haber vermisdi.
Bu ise gönlüm hosdur. Sen de gönlünü hos tut. Bu sırrı
gizli tut. Kimseye açma. Ben sana evvelki iltifâtımdan dahâ çok
iltifât ederim.
Doksanikinci Menâkıb: Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” sehâdeti beyânındadır. (Lübâb-ül-elbâb) adlı kitâbda yazılıdır.
Muhammed bin Cerîr Taberî der ki, emîr-ül mü’minîn
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” Nehrvân cenginden döndü.
Abdürrahmân bin Mülcem ve Pîrek bin Abdüllah ve Amr
bin Ebî Bekr; her üçü hâricîlerden idiler. Ric’at mezhebini tutarlar
idi. O muhârebeden, çok insan katl olundugu için korkmuslardı.
Üçü aralarında, Mu’âviye, Alî ve Amr bin Âs “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini katl etmeyince, âlem, fitne
ve fesâd ve muhârebeden kurtulmaz. Islâm kuvvetli olmaz.
Eger biz de katl olunursak, yine sevâb kazanırız. Zîrâ büyük
fitneyi def’ etmek hayrlı isdir, diye andlasdılar. Abdürrahmân
bin Mülcem dedi; ben Alîye kâfi gelirim. Amr bin Ebî Bekr dedi;
ben Amr bin Âsa kifâyet ederim. Pîrek dedi, ben Mu’âviyeye
kâfi gelirim. Her üçü tedbîr aldılar ki, aynı günde ve aynı sâatde
bu isi isleyeler. Abdürrahmân bin Mülcem; hazret-i Alîye
“kerremallahü vecheh” vardı. Pîrek; hazret-i Mu’âviye tarafına
gitdi. Amr bin Ebî Bekr, Mısra Amr bin Âs tarafına gitdi. Her
biri bin dirheme bir kılınç almısdı ve zehr ile su vermislerdi.
– 383 –
Hazret-i Mu’âviye nemâza geldi. Pîrek o kılınç ile ona vurdu.
Mu’âviye düsdü. Halk toplanıp, Pîreki tutdular. Hazret-i
Mu’âviye dedi, bu isi niçin yapdın. Pîrek hâdisenin temâmını,
üçünün arasında olanları haber verdi. Hazret-i Mu’âviye emr
etdi, onu öldürdüler. Tabîb getirdiler. Tabîb gelip, Mu’âviyeyi
gördü. Dedi ki, yâ Mu’âviye, sizin yaranız, zehrli kılınç yarasıdır.
Üç sey arasında muhayyersin. Yâ ölümü istersin. Yâ sabr
edersin, yarayı daglarım. Yâ sana bir serbet veririm ki, içdikden
sonra aslâ çocugun olmaz. Hazret-i Mu’âviye dedi ki: Ölümü
istiyemem. Atese [daglamagaya] da dayanamam. Ammâ
bir evlâdım var. Ona kanâat ederim, deyip, serbeti içdi. Iyi oldu.
Hazret-i Mu’âviye ondan sonra buyurdu; Cum’a mescidinde
bir maksûre yapdılar. Bu maksûre âdetini hazret-i Mu’âviye
koydu ki, halîfeler düsmanların hîlelerinden uzak olsunlar.
Amr bin Ebî Bekr; karârlasdırılan vaktde Amr bin Âsın yanına
vardı. Amr bin Âsın yüregi tutmusdu, ya’nî râhatsızlanmısdı.
O gece nemâza çıkamadı. Sehl Amirîyi yerine nâib gönderdi.
Amr bin Ebî Bekr, kılıncını ona vurdu. Onu öldürdü. Amr
bin Ebî Bekri tutdular. Amr bin Âsın huzûr-u serîflerine getirdiler.
Amr bin Âs hazretleri emr buyurdu. O fâsık ve münâfıgı
öldürdüler.
Ba’zı âlimler dediler ki, Emîr-ül mü’minînin sehâdet sebebi
o idi ki, Nehrvân harbi yapıldı. Hâricîler dörtbin er idiler. Temâmı
öldürüldüler. Dokuz er kurtulup, Kûfe tarafına dogru
fîrâr etdiler. Kûfe sehrine vardılar. Kûfe sehrini feryâd-ı figân
kapladı. Abdürrahmân bin Mülcem yoldan geçerken, öldürülenlerin
birinin evinden aglama sesleri isitdi. Kutâm adında
genç bir kadının babası ve kardesleri o harbde katl olunmuslardı.
Ibni Mülcem o kadının ardınca gitdi. Dedi ki, eger erin
[kocan] yoksa; senin, vasfları su seklde olan biri, erin olmak ister,
râzı olur musun. Kadın dedi, niçin râzı olmıyayım. Lâkin,
benim velîlerim ve akrabâlarım vardır. Onlara danısmam lâzım.
Ibni Mülcem dedi, ma’kûldür. Kadın gitdi. Ibni Mülcem
izince [ardından] gitdi. Kadın bir eve girdi. Ibni Mülceme dedi
ki, sen burada dur. Seni çagırdıgım zemân içeri gir. O kadın
içeri girip, kendini süsledi. Kokular süründü. Pâk [güzel, temiz]
elbise giydi. Gâyet cemâl ve kemâlde oldu. Evdekilere
dedi ki, bir kerre bana bakdıkda perdeyi salınız. Sonra Ibni
– 384 –
Mülceme, içeri gel, dedi. Abdürrahmân bin Mülcem içeri girip,
o sekliyle bir kerre ona bakdı. Hemen ona âsık oldu. Kadını
istedi. Kadın dedi, sen benim mehrime ta’kat getiremezsin.
O dedi ki, ne mikdâr istersin. Kadın dedi, üçbin dirhem sâfî
gümüs. Iki çalgıcı câriye ve Alî bin Ebî Tâlibin katli. Ibni
Mülcem dedi ki: Gümüs ve câriye kolaydır, ammâ, Alînin katli
mümkin olmaz ki, ben Alînin sirâclarındanım. Bunu nasıl
yapabilirim. Eger beni ister isen, muhakkak bunu yapmalısın.
Gümüs ve câriye için fikrini yorma. Ibni Mülcem dedi ki: Bir
darbeye kanâat edersen, kabûl ediyorum. Bir kılınç getir. Kadın,
zehrli su verilmis kılınç getirdi. Ramezân-ı serîfin onüçü
idi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” oturdu. Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerine buyurdu
ki, bugün Ramezân-ı serîfin kaçıncı günüdür. Dediler,
onüçüncü günüdür. Buyurdu ki: Kaç gün kaldı. Dediler, onyedi
gün kaldı. Buyurdu ki: Muhakkak, yüzüm basımın kanı ile
boyanacakdır. Abdürrahmân bin Mülcem için dedi ki, (Ben
onun yasamasını istiyorum. O benim öldürülmemi istiyor.)
Abdürrahmân bunu isitdi. Emîrin huzûruna vardı. Dedi ki: Yâ
Emîr-el mü’minîn! Iste elim, iste boynum. Ister isen elimi kes,
ister isen boynumu vur. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, bana nisân vermisdir ki, seni (Benî
Murâd)dan bir kimse öldürse gerekdir. Ben günâh etmemise
karsılık yapmam. Ramezân ayının yirmiüçü oldu. Bu la’în
evinde yatmısdı. Sabâh oldu. Emîr-ül mü’minîn, nemâza gitmek
için kalkdı. Serâyda [evinde] bir kaz vardı. Çagırdı, [bagırmaga
basladı]. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: (Bagırmaları, aglamalar ta’kîb eder.) Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri dedi: (Yâ babacıgım! Bu ne sözdür!)
Buyurdular ki: Bu söz odur ki, gönlüm sehâdet olacagımı haber
verir. Ben bu ayda katl olunurum. Sonra serâyın [evinin]
kapısını açdı. Bir çivi kaftanına takılıp, yırtdı. Hazret-i Emîrin
gönlü daraldı. Mescide vardı ve (Allah yolunda mücâhede
eden, bir olan Allahdan baskasına ibâdet etmiyen mü’mine
yol açın) diye halkı uyardı. Abdürrahmân bin Mülcem o zemân
kadın ile berâber idi. O zemân müezzinin sesini isitdiler.
Kadın dedi ki, kalk isini iyi gör. Gönlün sâd olarak geri dön.
Ben isitdim, Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazret-
– 385 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:25
lerinden ki; Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki; (Önce gelenlerin en sakîsi, Sâlih aleyhisselâmın
devesini öldürenler, sonra gelenlerin en sakîsi de Alînin
kâtilidir.)
Ibni Mülcem kalkdı. Kılıncını kusandı. Kendisini uyuyanlar
arasında gizledi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” mihrâba geçdi. O la’în bedbaht iki secde arasında, hazret-
i Emîr-ül mü’minînin mubârek basına bir kılınç vurdu. Kazâ-
i ilâhî ile o kılınç darbesi, Ahzâb harbinde, Amr bin Abdûd
hazret-i Alînin mubârek basına vurmusdu; oraya rast geldi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” aklı basından gidip, kalkdı.
Elini bir direge vurdu. Mubârek parmakları tas direkde iz
etdi. Hasen “radıyallahü teâlâ anh” imâmete geçdi. Nemâzı
sür’atle kıldılar. Bir kavlde hazret-i Emîr Cu’de bin Cübeyre
imâm ol diye buyurdu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” düsdü. Halk kalkdı, kâtili aramaga gitdiler.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Ne ararsınız.
Beni vuran kimse, simdi filan kapıdan içeri girer. Bütün yollar
Ibni Mülcem üzerine baglandı. Geri döndü. Hazret-i Emîr-ül
mü’minînin isâret buyurdugu kapıdan girdi. Hayrân ve dermande
bir kimse ona dedi ki: Sana ne olmusdur, meger Emîrül
mü’minîni vuran sensin. O inkâr etmek istedi. Sonra ikrâr
etdi. Onu tutup, hazret-i Emîrin huzûruna getirdiler. Hazret-i
Emîr buyurdu ki: Ey bîçâre. Niçin bu isi yapdın. Evlâdlarımı
yetîm etdin. Mü’minlerin gönüllerini gamlı etdin. Islâm askerinin
belini kırdın. Ibni Mülcem durdu. Birsey demedi. Emîrül
mü’minîn buyurdu: Vefât edinceye kadar bunu zindâna koyun.
Hasen ve Hüseyn ve Muhammed bin Hanefiyye “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini huzûrlarına getirip, vasıyyet
etdi. Buyurdu ki: Her zemân esîrlerinize yiyecek veriniz. Aç
koymayınız. Hazret-i Alînin kerîmeleri Ümm-ü Gülsüm zindâna
vardı. Aglıyarak, Ibni Mülceme dedi ki: Ey bedbaht.
Emîr-ül mü’minîn bugün iyidir. Yarın seni öldürürler. Ibni
Mülcem dedi ki: O iyi olmaz. O kılınç zehr ile sulanmısdır.
Eger iyi olsa, sen niçin aglarsın. Ümm-ü Gülsüm “radıyallahü
anhâ” hazretleri ona kızıp, dısarı geldi. Ramezânın yirmiyedinci
günü oldu. Emîr-ül mü’minîn, Ümm-ü Gülsüm hazretlerine
buyurdu ki, evden dısarı çık. Evin kapısını bagla. Çıkıp
– 386 –
kapıyı kapadı. Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri orada
oturdu. Evin içerisinden bir ses isitdi ki, meâl-i serîfi, (Âyetlerimizi
inkâr edenler bize gizli degildir. Kıyâmet gününde atese
atılan mı, güven içinde gelen kimse mi dahâ iyidir. Dilediginizi
isleyin. Dogrusu o yapdıgınızı görendir) olan Fussîlet
sûresinin 40.cı âyet-i kerîmesini okuyordu. Ondan sonra su sesi
isitdiler ki, (Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefât etdi. Ebû Bekr vefât etdi. Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü
teâlâ anhüm” katl edildi [sehîd edildi].) Hasen “radıyallahü
anh” hazretleri anladı ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” vefât etdi. Evin kapısını açdı. Gördü ki, dünyâdan göç
etmis. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
yıkadılar. Muhammed bin Hanefiyye su dökdü. O Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden arta kalan
hanûtu mubârek bedenine saçdılar ve defn etdiler. Kûfe
mescidinin ortasında defn edildi. Ertesi günü Ibni Mülcemi
katl etmek için getirdiler. Dedi ki, beni öldürmeyin. Gidip,
Mu’âviyeyi öldüreyim. Yemîn ederim ki, yine geri gelirim.
Hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ anh”, hâyır, senin öyle bir
ma’rifetin olamaz, öldürün bu mel’ûnu buyurdu. Onu öldürdüler.
Imâmın sehâdet mertebesine kavusdugu gün, Ramezân-
ı serîfin yirmiyedisi idi. Ba’zıları demisler ki, yirmiüçü idi.
Ba’zıları ellisekiz yasında idi, dedi. [63 yasında idi.] Dört sene
on ay hilâfet etdi. Dokuz hanımı nikâh ile almıs idi. Hazret-i
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hayâtda iken hiç
hanım nikâh etmedi. Fâtıma “radıyallahü anhâ” hazretlerinden
üç oglu oldu. Hasen, Hüseyn ve Muhsin. Muhsin çocuk
iken vefât etdi. Ba’zı âlimler ve eshâb-ı hadîs rivâyet eylemisdir
ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bütün gazâlarda
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile berâber
bulunmusdur. Tebük gazâsında, onikinci menkıbede
tafsîli geçdi. Annesi Fâtıma binti Esed bin Hâsim olup, müslimân
olmusdu. Mekke-i mükerremeden Medîne-i münevvereye
hicret edip, orada vefât etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri cenâze nemâzını kılıp, defn etdikde,
buyurdu ki, (Bu benim anamdır). Nemâzını kıymetli evlâdı
hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ anh” kıldırdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yasında ve
– 387 –
Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” yasında idi.
Yüzügünde; (Allahü melik-ül hakk-ül mübîn) yazılı idi. Kâtibi
Abdüllah bin Râfi’i idi.
Doksanüçüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
anh” hazretlerinin âdet-i serîfleri bu idi ki, nemâza dursa,
âlem alt-üst olsa, hiç haberi olmazdı. Hattâ rivâyet ederler ki,
bir cengde, mubârek ayagına ok dokunup, demir kısmı kemige
girmis idi. Çıkmayıp, kemikde kaldı. Cerrâha gösterdiler. Cerrâh
dedi ki, sana bayıltıcı bir ilâc içirmek îcâb eder. Aklın gitsin
[bayılasın]. Ondan sonra demiri çıkarmak lâzımdır. Yoksa, bunun
agrısına tehammül edemezsin. Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, buyurdu: Ilâca ne lüzûm var. Sabr
eyle. Nemâz vakti gelsin. Nemâza durdukdan sonra çıkar. Nemâz
vakti geldi. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri nemâza
durdu. Cerrâh da, mubârek ayagını yarıp, kemik arasından demiri
çıkardı. Cerâhat yerini sardı. Hazret-i Alî nemâzı bitirdi ve
cerrâha sordu ki, çıkardın mı. Dedi, evet çıkardım. Fekat, hazret-
i Alî, ben bu demiri çıkardıgını duymadım, buyurdu. Ne güzel
Alî ki, ne güzel nemâzı o kılmısdır. Ibni Mülcem o mubâregin
bu ahvâline muttâli oldugu için, gözetip, nemâzda vurmusdur
[sehîd etmisdir].
Doksandördüncü Menâkıb: Rivâyet ederler ki, Allahü Sübhânehü
ve teâlâ azze sânühü hazretleri Nûh alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâma gemi yap, diye buyurdu. O da gemiyi
yapdı. Temâmladıkda, üç tahta artdı. Nûh aleyhisselâm buyurdu
ki: Yâ Rabbel’âlemîn! Bu üç tahtayı ne yapayım. Allahü tebâreke
ve teâlâ buyurdu ki, yâ Nûh! Benim bir dostum vardır.
Ona Alî derler. Âhır zemânda gelir. Bu tahtalar ona tabut olmakdan
gayri ise yaramaz. Bu tahtaları filan yere iletin. Orada
bir kabr kazın. Bu tabutu o kabre defn edin. Meleklere emr
edeyim. O kabri dostum o kabre varıncaya kadar [o zemâna kadar]
ziyâret etsinler.
Rivâyet ederler ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki; (Yâ Alî! Benim yanımda bir sır vardır. Bana Cebrâîl aleyhisselâm
bildirmisdir. Sana bu sırrı açıklayayım ki, senin kabrin
Nûh aleyhisselâm zemânında bir yerde kazılmısdır. Ben o yeri
– 388 –
bilmiyorum. Halkdan da bir kimse bilmez. Ecelin yaklasdıgı sırada,
Hasen ve Hüseyne vasıyyet eyleyip, de ki: Ben öldügüm
vakt, yıkayın ve kefene sarın. Tabuta koyup, nemâzımı kılınız.
Âlem-i gaybdan bir deve gelip önünüzde çöker. Beni o devenin
üzerine koyun. Benim ardımca Kûfe kapısına kadar gelin. Ondan
sonra beni koyun. Siz geri dönün.) O hazret [hazret-i Alî]
de, hazret-i Hasene ve hazret-i Hüseyne bu vasıyyeti buyurdular.
Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”
dediler ki, yâ babamız bize destûr ver. Cenâzenin ardınca
varılacak yere kadar gidelim. O hazret [hazret-i Alî], buyurdu
ki, destûr yokdur. Böyle varınız ve hemen kapıdan geriye dönünüz.
O iki sultân da, o mahalde vasıyyeti gözleyip dururken,
bakdılar, bir deve gelip, huzûrlarında çökdü. Cenâzeyi üzerine
yüklediler. Kûfe kapısına kadar vardılar. Deve gitdi. Bunlar da
geri döndüler. Sabâh olunca, Kûfe ehli toplandılar. Emîr-ül
mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini niçin çıkarmazsınız
ki, techîz ve tekfîn isini görelim, dediler. Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdu ki, bu isler bu gece yapıldı.
Yâ bize niçin haber vermediniz, dediklerinde, hazret-i Hüseyn
buyurdular ki, dedemiz, söyle söyle vasıyyet etmis idi. Biz
de o vasıyyeti sakladık. Kıssayı baslangıcından sonuna kadar
haber verdiler.
Doksanbesinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü
vecheh” hazretlerinin kabr-i serîfleri yeryüzü ile berâber
olup [düz olup], örtülü idi. Bir gün Hârûn-ür-resîd (Arneyn) tarafında
avlanıyordu. Ahûlar [ceylânlar] da oraya gelmisdi. Onların
üzerine, dogan [kusu] salıp ve av köpegi gönderdiler ise
de, geri dönerler idi. O yerin yaslılarını getirip, bunun sırrı nedir,
diye sordular. Dediler ki: Atalarımızdan bize böyle erismisdir
ki, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
kabr-i serîfi buradadır. Hârûn-ür-resîd o sözü kabûl eyledi
[dogrudur dedi]. Hayâtda oldugu müddetçe her sene gelir, o
makâmı ziyâret ederdi.
Doksanaltıncı Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, dün gece Risâletpenâh
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda gördüm.
Dedim ki: Yâ Resûlallah! Ümmetinden bana gelen bu mihnetler
ve husûmetler nedendir. Buyurdu ki, (Onlar üzerine düâ ey-
– 389 –
le!) Dedim ki: Yâ Rabbî! Bana onlardan iyi karsılık ver. Onların
üzerine benden dahâ az fâideli olanı getir. Hemen o günde
düâsı müstecâb olup, sehîd oldu.
Doksanyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet ederler. Emîr-ül
mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh ve kerremallahü
vecheh” vefât etdi. Dısarı gidiniz diye bir ses isitdik. Bu Hüdânın
bendesini [kulunu] yalnız bırakınız, diyordu. Biz de dısarı
çıkdık. Evin içinden bir ses geldi: Muhammed “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri vefât etdi. Onun vasîsi sehîd oldu.
Ümmetin hâfızı [koruyucusu] kim olsa gerekdir, dedi. Birisi de
cevâb verdi: Her kim onların sırrını tutar ve onların izinden giderse,
ümmetin bekçisi olur. Ses kesildi. Içeri girdik. Onu gasl
olunmus ve kefen sarılmıs bulduk. Nemâzını kılıp, defn eyledik.
Doksansekizinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî,
ogulları Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine
vasıyyet etmisdi: Ben vefât etdigim zemân, beni tabutun
üzerine koyunuz. Dısarı çıkarınız. Arneyn tarafına götürünüz.
Orada bir beyâz tas görürsünüz. Ondan her tarafa ısık saçmakdadır.
O yeri kazınız. Orada güsâde makâm bulursunuz.
Beni oraya defn ediniz. Her ne seklde vasıyyet eyledi ise yerine
getirdiler. O yeri buldular. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Doksandokuzuncu Menâkıb: Hazret-i emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” âhırete sefer etdikde, Hasen ve
Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri merkad-ı serîfine
[mezârına] defn etdiler. Geri dönerken, yolda bir fakîre rast
geldiler. Hazîn ses ile figân ediyordu. Hâlini sorduklarında, cevâb
verdi ki: Ey azîzler! Ayrı düsmüs bir garîbim. Mihnetim
çok. Gamımı paylasacak kimse yok. Dediler: Yâ bu âna kadar
gamını kim ile paylasırdın. Dedi ki: Bir seneden beri, hergün
bu sehrden bir sahs gelip, benim ile, ünsiyet eder, alâkalanırdı.
Bütün ihtiyâclarımı te’mîn edip, giderdi. Ismi nedir, dediler. Ismini
bilmiyorum. Sordum, cevâb vermedi ve benim merhametim
Hak içindir, dünyâ söhreti için degildir. Sûreti [yüzü] ve
hey’eti [vücûdu] nasıldı, dediler. Dedi ki: Ben a’mâyım. Am-
– 390 –
mâ, bu kadar bilirim ki, iki gündür yanıma ugrayıp, ahvâlimi
sormuyor. Dediler: Davranısları nasıldır. Dedi ki: Mesgûliyyeti
tesbîh ve tehlîl ile idi. Hattâ, tesbîh ve tehlîline meleklerden
cevâb isitdim. Belki, kapı ve dıvârların ta’zîm etdigini de his
ederdim. (Miskîn miskîn ile garîb garîb ile oturur) buyururdu.
Seyhzâdeler bu haberden giryân olup, dediler ki, ey dervîs: bu
dedigin nisânlar, Alî bin Ebî Tâlibin nisânlarıdır. Dedi ki: Ey
mahdûmlar [ogullar]. Ona ne oldu. Dediler, bir bedbaht onu
sehîd etdi. Biz onun kabrinden geliriz. Dervîs o haberden muzdarib
olup [üzülüp], figâna basladı. Dedi ki: Ey seyhzâdeler.
Büyük ceddiniz hürmeti için olsun, beni o serverin mezârı yanına
götürün. Seyhzâdeler [Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ”] merhamet edip, bir elini hazret-i Hasen ve bir elini
hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” tutup, emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh” kabr-i serîfine götürdüler.
O dervîs, kabr üzerine düsüp, dedi ki: Ey Allahım! Bu
kabr sâhibinin hurmeti için, ben fakîri, hor ve zelîl, kimsesiz bırakma.
Bu dertlerime ortak olana kavusdur. Düâsı Allahü teâlânın
kazâ hükmüne uygun olup, o ân rûhunu teslîm etdi.
Beyt:
Katre [damla] deryâya [denize] kavusdu,
Zerre hursîde [günese] intikâl etdi [kavusdu].
Seyhzâdeler o dervîsin techîz ve tekfînini yapıp, nemâzını kılıp,
o mevki’de defn etdiler.
Yüzüncü Menâkıb: Hazret-i Hüseynin menâkıbıdır. Hazret-
i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” Kerbelâda, evlâd ve eshâbı
sehâdet serbetini içip, yalnız kaldıkdan sonra, Zeynel’âbidîn
hazretlerini huzûr-ı serîflerine çagırdı. Dedesinden ve babasından
vedî’a bırakılan emânetleri ona verdi. Hazret-i Fâtımanın
“radıyallahü teâlâ anhâ” Mushaf-ı serîfini ve kimseye nasîb olmıyan
ilmleri ona teslîm etdi. Kendisini Vâcib-ül vücûd hazretlerinin
hükmüne bırakdı. Beyt:
Safâ zülâli [suyu] bir bagdan-bir baga akdı,
Nûr, bir çırâgdan bir çırâga akdı.
Emânetleri teslîm etdikden sonra, Cennet ziyâfetine gidecegini
anlayıp, karâr kılıp, dostlar dügününe giderken süslen-
– 391 –
mek âdetdir, deyip, saçlarının ve yüzünün tozlarını giderip,
kıymetli kumasdan yeni elbiselerini giydi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sarıgının sargılarını yeniledi.
Sehîdlerin seyyidi hazret-i Hamzanın “radıyallahü teâlâ
anh” kalkanını omuzuna alıp, Alî Mürtedâ “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin Zülfikârını kusandı. Resûl-i ekrem hazretlerinin
Zül-cenâh ismli burak gibi giden atına bindi. Mubârek
eline ejderhâ gibi bir mızrak alıp, zînetlerini temâmlıyarak,
ehl-i beytine [çoluk çocuguna] vedâ edip, meâl-i serîfi (Seni,
Allahü teâlânın görmesi kâfidir) olan âyet-i kerîmeyi yâd edip,
harb meydânına girdi. Yezîdin askerleri hazret-i Hüseynin üzerine
hücûm edip, ok yagmuruna tutdular. Hazret-i Imâm bu
hâli görüp, hamle etmek üzere iken, bir toz bulutu hâsıl olup,
her taraf karanlık oldu. Bu hâlde iken, acâib kılıklı, heybetli bir
sahs göründü. Bası merkep bası gibi idi. Ayakları aslana benzerdi.
Hazret-i Sultân-ı Kerbelânın hizmeti ile müserref olup,
ceddine, babana, selâm olsun, deyip, hazret-i Hüseynin bindigi
atın tırnagını öpdü. Hazret-i Hüseyn de onun selâmına cevâb
verip, dedi ki: Ey bahtlı kimse. Sen kimsin. Bu tenhâ yerde garîb
olarak ne yaparsın. Dedi ki: Yâ Resûlallahın torunu! Bu diyârda
bulunan cinnîlerin serveri [efendisi]yim. Bana (Za’fer)
cinnî derler. Temiz ceddinin serefli zemânında müslimân olmusdum.
Azîz babanın âzâdlısıyım. Senin kemter kölenim.
Efendimsin, efendim oglu efendimsin. Geldim ki, hizmetinde
bulunayım. Izn veresin ki, sana sitem edenlere amellerinin netîcesini,
onlara göstereyim. Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” ona buyurdu ki, Benim babam ne zemân senin ile bulunmusdur.
Za’fer dedi ki; müslimân oldukdan sonra, kâfir cinnîler
ile harb ederken, gâlib geldiler. Beni askerim ile berâber
helâk edecekleri sırada çâresiz kalıp, kimseden de yardım ihtimâli
kalmamıs idi. Zarûrî olarak, yüzümü yerlere sürüp, Rabbimin
dergâhına münâcat edip ve ceddin Muhammed Mustafâyı
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sefâ’atcı yapıp, dedim
ki; Yâ Rabbî! Bu kadar mü’min ve muvahhid kullarını müsriklere
kırdırır mısın diye aglayıp, sızladım. Hâtıfdan bir nidâ geldi
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Eshâbından birisi Basrâ sehrine gitmisdir. Onu çagır dedi.
Ben de kim oldugunu bilmiyordum. Hemen sesli olarak üç kerre
çagırdım: Ey Resûlullahın sahâbesi, Allahü teâlânın izni ile
– 392 –
gel dedim. O hâl içinde gördüm ki, bir sânı yüksek Sultân zuhûr
edip, yetisdi. Hiç fırsat vermeyip, kâfir cinnîleri kırıp, helâk
etdi. Ben âcizi onların ellerinden kurtardı. Sonra yanına varıp,
mubârek ayaklarına yüzümü sürüp, dedim ki, Sultânım,
sen kimsin! Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin eshâbından Alî bin Ebî Tâlibim. Ondan
sonra yine se’âdetle ve devletle Basrâ sehrine vardılar.
Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Yâ
Za’fer! Hüsn-i i’tikâdına ve vefâkâr yâr olduguna memnûn olduk.
Lâkin insan sekline girmege eger kudretin var ise, muhârebeye
girmene izn veririz. Za’fer, dedi ki: Insan sekline girmege
izn yokdur. Hazret-i Hüseyn buyurdu ki: Insan sekline girmege
izn yok ise, muhârebeye girmege izn yokdur. Erlik degildir,
bu heybetin ile bu kadar insanı sana kırdırmak; hos degildir.
Yâ Za’fer, tam hizmet mahallinde yetisdin. Allahü teâlâ
senden râzı olsun. Za’fer de aglıyarak vedâ edip, gitdi.
(Diger rivâyet): (Hadîka) kitâbında nakl edilen rivâyet de
söyledir. Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
yâ Za’fer! Siz latîf cismsiniz. Sizin insanlar ile muhârebe etmeniz
insâf olmaz. Zîrâ bu zulm olur. Ben zulmü revâ görmem.
Za’fer dedi ki: Yâ Imâm! Insan sûretine girip, ceng edelim. Nitekim
Bedr muhârebesinde melekler insan sûretine girip, Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yardımcı oldular.
Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, yâ Za’fer!
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine Bedr
muhârebesinde sehâdet va’d olunmamısdı. Kurtulması için yardım
olunması lâzım idi. Allahü teâlâ meleklere yardım emri verdi.
Hâlbuki ben ilm-i ilâhîde görmüsüm ve bilmisim ki, bugün
sehîd olup, Rabbime kavusurum. Bu dünyâdan öbür âleme göç
ederim. Bu bir sâat için dostlarımı zahmete salmak münâsib degildir.
Za’fer, muhârebeye girmek için izn alamadı. Vedâ edip,
aglıya aglıya geri döndü. Gayret sâhibinin gayreti gidince, zulmet
ortaya çıkar. Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
meydâna çıkdı. Bu hikâyeden ma’lûm olur ki, Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin lutf ve keremlerine nihâyet yokdur.
Zîrâ, bu cümleden anlasılıyor ki, eger karsı tarafdan intikâm
almak istese idi, cinnîler askerine emr eyler, bir an içinde o
zâlimleri kırıp, târumâr ederlerdi. Kendileri de o tehlikeden
– 393 –
kurtulmak imkânı bulurdu “radıyallahü teâlâ anh”.
Yüzbirinci Menâkıb: Nazm seklinde (Siyer)den nakl olunmusdur:
Vaktidir ey bülbül-i gâfil uyan,
Bir nazar kıl aç gözün, ola ıyân.
Kim senin bagın degildir, isbu yer,
Her kimi kim besler ise, is bu yir.
Iste gel kim var, gülistânın senin,
Cân ilinde tâze bostânın senin.
Sa’y kıl kim eresin ol gülsene,
Himmetini baglama sen bu külhâna.
Cîfedir bu, cîfeye aldanma sakın,
Sen seni bu yerde devâmlı kalır, sanma sakın.
Ey perîsân dil (gönül), oturma dilfikâr,
Söyle bu söz, senden ola, yâdigâr.
Sîreti ol kim rivâyet eyledi,
Bunu bu resme hikâyet eyledi.
Râvî ider, bir yehûdî var idi,
Askeri çok, ismi Dâvüd-i Sa’yâ idi.
Var idi bir kal’ası, yuvarlak büyük,
Kim iki kat, yüksek yerde, muhkem yapılı.
Seng-i hârâ idi, ak tasdır yeri,
Burcları yüce, düzenli her biri.
Iki kat dıvârlı idi her biri,
Yedi arsın idi, dıvârının eni.
Hendegi var idi ki, enli ve derin,
Kim içi su idi ki, dolu ve derin.
Bir kaya üstünde muhkem yapılı,
Içi-dısı asker ile dopdolu.
Râvî der ki, ona benzer üstüvar [muhkem],
Ol Hicâz ilinde, yokdur bir hisâr.
Çün isitdi Dâ’vüd-ı Sa’yâ bunu,
Hep döküldü, merhabü meyser kanı.
– 394 –
Katî hısm etdi kakdı ol la’în,
Pes çagırdı askeri derdi hemîn.
Atına bindi o, oldu süvâr,
O la’în, gürbüz er idi, nâmdar.
Bindi asker, kaldırıp sancak ve alem,
Çaldılar zurna ve nakkâre zil hem.
Bir kabîle var idi, ânda yakın,
Ki müslimânlardı, onlar ehl-i din.
(Beni Zühre) kabîlesi idi, bu mü’min kabîle,
O mel’ûnun askeri döndü dedi;
O Benî Zühre iline varalım,
Vuralım o ili, halkın kıralım.
Kim Muhammed da’vetin onlar kabûl,
Eylemisler, aldatmıs onları ol.
Âbâ-ı ecdâd dînin terk etmisler,
Muhammed ile ahd-i berk eylemisler.
Onların erlerinin hepsini kıralım,
Kadın ve çocuklarını, ne varsa alalım.
Yehûdîlere ne kim etdi ise ol,
Biz edelim onlara hem dahî bol.
O Muhammed görsün acı nicedir,
Uyku görmez gözlerim, kaç gecedir.
Bu sözüyle ılgâr idip, gitdiler,
Gâfil iken il içine yetdiler.
Erkeginin ulusunu kırdılar,
Küçügü ile disisini sürdüler.
Aldılar hem, malların, davârların,
Kırdılar hem, buldugu adamların.
Bir is oldu onlara kim her giz ol,
Kimseye öyle belâ olmus degil.
Arabın Sikâyeti
Bu yakada bir gün o sultân-ı din,
Fahr-i âlem rahmeten lil âlemîn.
– 395 –
Mescid içre otururdu o imâm,
Geldi Câbir, kapıdan verdi selâm.
Yâ Resûlallah dedi, bostânımız,
Hos yetisdi tâze nahlistânımız [Nahle: Hurma].
Dilerim zahmet buyurup, gelesin Sen,
Ki bostâna gelince sâd olam ben.
Ayagın tozunu bostânıma sal,
Mubârek ola, nahlistânıma sal.
Kabûl eder, Resûlullah dururlar,
Sahâbe ile o bostâna varırlar.
Direrler, tâze tâze hurma yirler,
Ne tatlı tâzedir bu hurma derler.
Hemandem karsıdan bir toz göründü,
Gelir tutmus yolu düp-düz göründü.
Toz yarıldı, çıka geldi bir arab,
Bir egersiz ata binmis ki, acib.
Gövdesi basdan ayaga kara kan,
Kan içinde sanki, gark olmus heman.
Geldi Peygamber katında agladı,
Söyle kim yası gözünde çagladı.
Yasını sildi arab, hem söyledi,
Hizmetinde geldik, îmâna dedi.
Allah birdir, hem Resûlsün mutlaka,
Emrin ile kulluk ederdik Hakka.
Gâfil iken bir gece biz nâgehân,
Dâvüd-ı Sa’yâ çerîsi ile nihân.
Geldi, çarpdı, bizi gâret eyledi,
Halkı kırdı, çok hasârat eyledi.
Er kisisini kırdı, dökdü kanını,
Aldı malın, avretini, oglanını.
Oglumuz, kızlarımız oldu esîr,
Sen meded eyle bize ey dest-gîr.
Bunu dedi, hay hay agladı,
Cümle ol halkın yüregin dagladı.
– 396 –
Hem Sahâbe dahî giryân oldular,
Ol kisiye çok merhamet kıldılar.
Ol Resûlün hem mubârek gözüne,
Geldi yas, rahm etdi [acıdı] onun sözüne.
Tetimme
Hem bu söz için geldi Cebrâîl,
Hak selâm verdi, sana kim söyle bil.
Hem buyurdu size, ta’cîl edesiz,
Ol la’înin üstüne siz gidesiz.
Kal’asının üstüne sen gidesin,
Hak sana nusret verir seyr edesin.
Döndü andan pes Resûlullah eve,
Mescide vardı hemen ive ive [acele].
Pes buyurdu kim Bilâl etdi nidâ!
Mescide geldi kamu mîr ve gedâ.
Mescid içi-dısı doldu mü’minîn,
Minbere çıkdı Resûlullah hemen.
Okudu hutbe, Hakka hamd eyledi,
Döndü hem Eshâbına da pend [nasîhat] eyledi.
Sonra dedi, dinleyin ey Hak askeri,
O Benî Zühredeki kardesleri.
Onları kâfir nice kırmıs hemân,
Gâfil iken onları vurmus hemân.
Hak buyurdu, kim, ona biz varalım,
Kıralım onları, boynun vuralım.
Siz ne dersiniz, maslahat ne görelim,
Varalım mı üstüne, yâ duralım.
Dediler, yâ Resûlallah kamûmuz [hepimiz],
Senin fermânın altıdır özümüz.
Tutarız Hak emrini biz cân ile,
Oynayalım, bas yolunda cân ile.
Hak teâlâ düsmanın öldürelim,
O yehûdînin tomarın [defterin] dürelim.
– 397 –
Pes düâ kıldı Resûl, dedi durun,
Imdi, bugün hep hâzırlıklar görün.
Hak emrin tutmagı bilin ganîmet,
Bugün ki tân [safak]la ideriz azîmet.
Sem’an ve tâan [bas üstüne] deyip, dagıldılar,
Her birisi cenk hâzırlıgın kıldılar.
Ertesi gün oldukda asker fevc-fevc,
Her biri gitdi geyimli fevc-fevc.
Pehlivânlar bindiler çapan süvar,
Kim dokuz bin er ata oldu süvar.
Çagırdı Mikdâdı çünki geldi o,
Bir alem evvel ona verdi Resûl.
Sen mukaddem ol dedi, önce yürü,
Bin kisi kosdu, behâdır, her biri.
Sonra Resûlullah dedi, hani Alî!
Geldi dahî dediler, ol dem Velî.
Çagırdı Selmânı, dedi var ona,
Muntazırım der Resûlullah sana.
Vardı Selmân, gördü giyinmis Alî!
Ceng silâhın hep kusanmıs ol Velî.
Fâtıma tutmus etegini komaz,
O çekinir gitmege ki, onu komaz.
Dedi, Selmân; yâ Emîr olgıl suvâr,
Kim Resûlullah durubdur intizâr.
Sem’an ve tâan [bas üstüne] deyip, bindi atına,
Dedi, geldi o Resûlün katına.
Hem Zübeyr bin Avvâm o sir-i ner,
Yaralı idi, yatar idi meger.
Gazâ sırasında yimisdi nice ok,
Hem de taslar dokunmus idi çok.
Çün isitdi ki, Resûl cenge gider,
Kalkdı yerinden hemen o sir-i ner.
Dedi hâtunu; mecâlin yokdurur,
Durma gel kim cenge hâlin yokdurur.
– 398 –
Sözünü hâtununun dinlemedi,
Kim yaram var diye hiç egilmedi.
Bindi, Peygamber katına geldi ol,
Bir alem [bayrak] de ona verdi Resûl.
Bin kisi de ona verdi ıyân,
Sag yanımca gel dedi yâ Pehlivân.
Bir alem kaldırdı kim adı ikab,
Âl senindir yâ Alî dedi ikab.
Bin kisi kosdu ona da dilîr [yigit],
Askerin ardınca gel der yâ Emîr.
Gece gündüz yürüdüler gitdiler,
Çün Kureyzâ kal’asına yetdiler.
Kâfire oldu haber, kim çok çeri,
Geldi, yetdi üsde islâm leskeri [askeri].
Dört yakadan ili varın sürdüler,
Asker hep, kal’a içre girdiler.
Burcların üstüne oklar kurdular,
Kendiler kal’a içine girdiler.
Yetdi nâgah, erdi islâm leskeri,
Önce Mikdâd emrindeki bin çeri.
Çünki kal’a yakınına yetdiler,
Görünce Mikdâdı onlar bildiler.
Askerini tanzîm edip, durdu la’în,
Arkasını kal’asına verdi hemîn.
Gördüler kim kopdu bir toz nâgehân,
Bin kisi ile Zübeyr geldi hemân.
Geldi pes kosum-kosum oldem çeri,
Fahr-i âlem Enbiyâlar Serveri.
Hos düzenli, hem müzeyyen her biri,
Yahsî ulular, teçhizâtlı askeri.
Râvî der: Ehl-i islâm ol zemân,
Ki düzenli idi, bilgili bî gümân.
– 399 –
Sebde [gecede] yıldızlar gibi saf saf gelür,
Kim giyimli toz içinde berk vurur.
Çün yehûdîler bakar onu görür,
Kim, bu asker böyle düzenli durur.
Bu tertîb, bu envâr ve bu zînet,
Yehûdî gönlüne saldı hezîmet.
Dilediler dönüp kaçmak hisâra,
Ona da etmediler cesâre [Ona da cesâret edemediler].
Çün isitdi, Dâvüd-ı Sa’yâ bunu,
Kim dönerse, boynuna dedi, kanı [boynunu vururum].
Korkmayınız ben olayım size dımân,
Öldürürüm de vermezem emân.
Isbu denli bâgîye de ne cevâb,
Yalnız kim vereyim buna cevâb.
Olmadı ceng ol gün aksam oldu der,
Kondu askerler yerlerini aldılar.
Müslimânlar sabâha dek kıldı nemâz.
Etdiler Allaha çok, dürlü niyâz.
Çün sabâh oldukda etdiler nidâ,
O ezândan göklere erdi sadâ!
Korkdu kâfirler kamu andan hemîn,
Çünki kıldılar nemâzı mü’minîn.
Durdu, bindi her birisi atına,
Geldi ulular Resûlün katına.
Yâsadılar [yerlesdirdiler] askeri hos meymene [sag kanat],
Meysere [sol kanat] kalbu cenâh durdu yine.
Meymene ucunda Ammârı koydu,
Pes Alîye ortada dur sen dedi.
Kendisi birkaç sahâbi ile bile,
Bir yüce yerde durdular bile.
Askerini yerlesdirdi kâfir de,
Dizdiler sagın solun onlar da.
– 400 –
Çün iki asker karsılıklı geldiler hemân,
Çıkdı islâm askerinden nâgehân [bir asker çıkdı].
Dedi bir er girdi cevelân eyledi,
Bî tekellüf kasd-ı meydân eyledi.
Adı Dırâr idi hem hâs-ı Resûl,
Pehlivân-ı gürbüz idi gâyet de ol.
Pes yehûdî askerinden çıkdı dîr [asker],
Adı Hüssan bin Kârin bir dilîr [cesûr kimse].
Girdi cevlân etdi [meydânda dolandı], cenge durdular,
Birbirine çün kılınçlar vurdular.
Vurdu bir darbe ona Dırâr Pehlivân,
Ki, iki pare olup, düsdü hemân.
Verdi cânın tamuya düsdü la’în,
Durdu Dırâr diledi er pes hemîn.
Bir mübâriz [cengci] girdi, adı Danyâl,
Etdi, Dırâr ile çok ceng ve cidâl.
Çok oyunlar geçdi, o hîleci, ona,
Âkıbet fırsat bulup, Dırâr ona.
Söyle sapladı gögsüne ol pehlivân,
Düsdü tamu inlerine [yerlere serilerek] verdi cân.
Girdi Heyyâc adlı bir er pes hemân,
Cenge girdi, vermedi dahî emân.
Hayli ceng eyledi Dırâr ile ol,
Ceng uzadı, Dırâr oldu pes, melûl.
Nâra atdı, vurdu agzından onu,
Cânı gitdi, tamuya düsdü teni.
Durdu Dırâr yine cevlân eyledi,
Er diledi, döndü devrân eyledi.
Dâvüd-ı Sa’yâ kalkdı negahân,
Depdi atın girdi meydâna hemân.
Zırhlı Dâvüd ileri yasında hod,
Kılıcı elinde sanki yanar od [ates].
– 401 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:26
Nâra atdı, heybet idüb haykırır,
Girdi meydân içine cevelân urur.
Bildi Dırâr, tanıdı onu hemân,
Hamle kıldı, vermedi bir dem emân.
Nîzesi [mızragı] gögsüne idi yakîn,
Çaldı kılınç ile onu ol la’în.
Bâkisin Dırâr bırakdı, hemîn,
Kılıncına yapısınca ol la’în.
Urdu tiz destlik edip, bir darb ona,
Iki pâre kıldı kaldılar dona.
Düsdü Dırâr, orada oldu sehîd,
Nâra atdı, magrûr oldu ol pelîd.
Oldu Dırâr için cümle mü’minler melûl,
Gürbüz idi, hem melûl oldu Resûl.
Çıkdı islâm askerinden bir civân,
Mürre tebnî Dârî adlı pehlivân.
Ol la’în onu dahî kıldı sehîd,
Katî magrûr oldu, o mel’ûn pelîd.
Kimse girmedi dahî meydâna,
Askerin depdi hemen sag yanına.
Döndü ondan, sol yana depdi la’în,
Çıkdı ândan kalbe degdi [merkeze geldi] ol la’în.
Birbirine vurdu söyle leskeri [askeri],
Oka tutdular, hemen döndü geri.
Durdu meydân içre cevlân eyledi,
Yâ Muhammed, nerde Senin askerin dedi.
Var ise bir pehlivân gelsin bugün,
Pehlivân kimdir, bu halk görsün bu gün.
Dedi, Hâzin oglu Sa’di pes hemân,
Hos mübâriz pehlivân idi civân.
Hamle kıldı dahî vermedi emân,
Kâfir ile cenge durdu bir zemân.
– 402 –
Gördü kâfir Sa’di kim key erdürür,
Hamlesini def’ eder, darbeler vurur.
Hîle düzdü, onda bir mekr eyledi,
Yâ yigit, ben bir acâiblik gördüm, dedi.
Düsdü çaldım atının bir ayagını,
Üç ayagı ile durur ol bayagı.
Sandı, gerçek; geri bakdı hemîn,
Bir kılınç vurdu hemân dem o la’în.
Kim, ikiye biçdi kıldı onu sehîd,
Düsdü atından hemen dem o yigit.
Ziyâde oldu, mel’ûnun gurûru,
Çagırıp, haykırır, ider sürûru.
Kimse girmez dahî çün girdi la’în,
Depdi askerden yana, sürdü hemîn.
Bir iki adam yaraladı yine,
Döndü andan, yürüdü asker kalbine [ortasına].
Ok yagmuruna tutdular o kâfiri,
Korkdu ondan yine ol döndü geri.
Durdu meydân içre, cevlân eyledi,
Yâ Muhammed, hanî ensârın dedi.
Hanî Kays ve ne oldu Mikdâdın hani,
Korkdu, benzer pehlivânların hani.
Ger onlar korkdu ise, hanî ol dilîr [yigit],
Sol Alî adlı behâdır nerre sir [erkek arslan].
Sâh-ı merdân diyü ad almısdır,
Simdi niçin geride kalmısdır.
Kendini bir sınasın gelsin beri,
Ger gelirse dahî sag varmaz geri.
Pes Resûlullah dedi, Haydar hani,
Zahr-i islâm fethi o server hani.
Hâzır idi, dedi, lebbeyk, sâh hemân,
Yâ Resûlallah, buyur dedi revân.
Varayım ben onu bîcan edeyim,
Kan ile toprakda galtan [yuvarlanıcı] edeyim.
– 403 –
Pes Resûlullah dedi, var yâ Alî,
Kim, sana nusret yakındır yâ Velî.
Bil ki Allah, hem Resûlullah sana,
Kim, meded edicidir önden sona.
Sâh-ı Merdân kasdı meydân eyledi,
Girdi, hos, sâhâne cevlân eyledi.
Dâvüd-ı Sa’yâ onu gördü hemân,
Hamle kıldı, ya’nî kim vermez emân.
Kâfirin çün hamlesini gördü imâm,
Çekdi kınından kılıncını temâm.
Nâra atıp, söyle haykırdı ona,
Aklı gitdi kâfirin, kaldı dona.
Titredi a’zâları pes ol la’în,
Atını ardına sıçratdı hemîn.
Pes, çekildi bir yere, durdu geri,
Kim, dagılmıs aklını derdi geri.
Hem dedi kim, yâ yigit nedir adın,
Kim bu resme havf ve heybet eyledin.
Sâh-ı Merdân dedi adımdır, Alî,
Dedi kâfir, seni isterim belî.
Nâra atdı, çekdi kılıncın la’în,
Sâh-ı Merdân üstüne sürdü hemîn.
Sâh onu gördü ki, bir hos pehlivân,
Pes, mudâra etdi onunla hemân.
Ya’nî, kim tutam idem dedi esîr,
Tâ müslimân ola, bir rükn ola dîr.
Nâgehân bir kılınç vurdu o la’în,
Sâh-ı Merdân basına erdi hemîn.
Aldı kalkana hem ol dem sâh onu,
Çün, müslimân olmaz ol bildi onu.
Pes, kalkdı, nâra atdı ol Emîr,
Bir kılınç vurdu ona ol nerre sîr [erkek arslan].
– 404 –
Sag yanında söyle kim çaldı onu,
Sol yanından ol iki böldü onu.
Düsdü ondan iki pâre ol la’în,
Kan ile topraga bulandı hemîn.
Sâh-ı Merdân yine cevlân eyledi,
Bir mübâriz var mıdır, gelsin dedi.
Çünki onu öyle gördüler yehûd,
I’timâd ederdi ona çün cehûd.
Orada öyle oldugunu gördüler,
Kaçdılar kal’a içine girdiler.
Yapdılar kapıyı, burçda durdular,
Atdılar ok, mancınıklar kurdular.
Müslimânlar ol isi çün gördüler,
Ok ile bunlar da cenge durdular.
Kusatdılar yirmibes gün hisârı,
Ki ceng idi kamu leylü nehârı.
Pes Resûlullah buyurdu siz dahî,
Mancınık düzün atalım biz dahî.
Durdu bir er Ibni Amr idi adı,
Yâ Resûlallah düzerim ben dedi.
Lâkin agaç yok, bu agaçlar kamu,
Hem yemis agaçlarıdır cümle bu.
Bunu böyle söyleyince o hemîn,
Geldi gökden indi Cebrâîl Emîn.
Dedi, Hak teâlânın selâmı var,
Buyurdu; bu âyeti Resûlüme ver:
(Hurma agaçlarından kesmeniz veyâ aslı üzere terk etmeniz
Allahü teâlânın izni iledir. Böylece, bu iznle kâfirler rüsvay
olurlar.) [Hasr sûresi 5.ci âyet-i kerîmesi meâli.]
Pes Resûlullah buyurdu: Hak teâlâ,
Bu agaçları bize kıldı halâl.
Çünki bu vakt ona muhtâç olmusuz,
Baska agaç yok, nâçar kalmısız.
– 405 –
Pes, agaçdan yetdikçe kırdılar,
Düzdüler tiz, mancınıgı kurdular.
Atdılar bir tası bârû üstüne,
Düsdü sankim burcu yıkmak kasdına.
Bir de atdılar içeri düsdü ol,
Kâfir cânibine korku düsdü bol.
Bu resme cengle çün erdi aksam,
Müslimânlar varıp kıldılar, ârâm.
Müslimânlar bülend tekbîr ederler,
Kamûsu onlarını bir ederler.
Müslimânlar sabâha dek nemâzı,
Kılıp etdiler, Allaha niyâzı.
Kimi tesbîh, kimi Kur’ân okudu,
Uyumadı biri çün, sabâha erdi.
Ezân okundu, kıldılar nemâzı,
Düâ kıldılar etdiler, niyâzı.
Hemân dem kal’aya karsı berâber,
Kosup bagladılar, söyle serâser.
Pes getirdi pehlivânlar her biri,
Mancınıga komaga, bir tas iri.
Getirdi ânda tası ol Ammâr,
Dilâver pehlivânlar bası Ammâr.
Koyuben mancınıga ol atdı,
Havadan kal’anın içine yetdi.
Düsüp bir yere vîrân eyledi ol,
Dokuz kisiyi bîcan eyledi ol.
Onun ardınca Mikdâd atdı bir tas,
Dokundu dört eve, ol kıldı hıshas.
Onun ardınca Sa’d bin Ubâde,
Ki Hazrec ulusu seyh Suâde.
Atar çünki havâya çıkdı ol tas,
Inip bir kubbeyi o kıldı hıshâs.
– 406 –
Pes getirdi sâh-ı Merdân ol Alî,
Mancınıga koydu bir tas, ol Velî.
Râvî der: Pehlivânlar her biri,
Mancınıga koydu, bir tas iri.
Atdılar herbiri bir is eyledi,
Kâfirin cânibine tesvîs eyledi.
Ol arada dahî bir tas kalmadı,
Kim ki vardı tas aradı, bulmadı.
Çünki, tas arandı, bulunmadı,
Tas bitince Resûlullah üzüldü.
Çünki baska tas bulunmadı, Resûl,
Ol mubârek hâtırı oldu melûl.
Hak teâlâdan getirdi ol selâm,
Dedi, çünki tas bulunmaz yâ imâm.
Hak teâlâ söyle fermân eyledi,
Mancınıga girsin aslanım dedi.
Varsın ol içine düssün kal’anın,
Kim, onun fethi elindedir Anın.
Pes, Resûlullah dedi, kim yâ Alî!
Cebrâîl geldi, dedi kim yâ Velî!
Kim, koyam bu mancınıga ben seni,
Bu hisâra atayım, ey Hak aslanı.
Hiç ziyân erismez sana us ben dımân [kefîl],
Feth eden bu kal’ayı sensin hemân.
Sâh-ı Merdân dedi, yüzüm üstüne,
Her ne emr olunduysa, gözüm üstüne.
Yoluna olsun fedâ cânım benim,
Hâtırıma geldi bu mâni’ benim.
Kim beni kal’aya atınız dedim,
Yine dedim is Hakdır, ben ne diyem.
Pes, Resûlullah dedi kim Enbiyâ!
Her ne endîse ede yâ Evliyâ.
Düse Hakkın isine ol mutâbık,
Muhâlif olmaz, olur ol muvâfık.
– 407 –
Kim anların hemîse gönlü hâzır,
Hakkın yanındadır, Hak ona nâzır.
Aldı kalkanın kılıncın pes Alî,
Geldi girdi mancınıga ol Velî.
Tutdu bile ol nebîler Serveri,
Atdılar gitdi havâya Haydarı.
Çün havâya çıkdı ol Hak aslanı,
Kakdı kılınç arkasıyla kalkanı.
Nâra vurdu, söyle haykırdı emîn,
Sanki gök gürledi, sarsıldı zemîn.
Çünki kâfirler görür bu heybeti,
Hep kurudu, güçleri ve kuvveti.
Çün Alî idi havâdan gördüler,
Kaçdılar evli evine girdiler.
Baglayıp kapıların oturdular,
Canlarından ümîdi götürdüler.
Belleri kurudu, tutmaz elleri,
Gözleri görmez tutuldu dilleri.
Sâh-ı Merdân pes, kapıya yürüdü,
Çekdi kopardı, kapıyı sürüdü.
Geldi mü’minler hisâra girdiler,
Kâfiri yerli yerinde kırdılar.
Kırdılar erkek, koymadılar diri,
Gâret etdiler disisin herbirini.
Aldılar malını esîrin tutdular,
Sag selâmet evlerine gitdiler.
Saglıgıyla o Medîne sehrine,
Geldiler anda Resûlüyle bile.
Ol Resûlün hizmetinde sâdgâm,
Oldu bu kıssa, burada hem temâm.
Mustafânın yüzü-suyu hurmeti,
Cümlemize müyesser kıl rahmeti.]]> Dördüncü Halîfe Esedillahi Gâlib Alî ibni Ebî Tâlibin “r.a.” Menkıbeleri 3. Bölüm

Ellibesinci Menâkıb: Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin bütün fazîletlerinden, ilmi o seviyede
idi ki, bir gün minber basamaklarını sereflendirdikde, buyurmusdur
ki, rûhum kabza-i kudretinde olan Allahü teâlâya
yemîn ederim ki, Zebûr ve Tevrât ve Incîl konusabilseler idi,
– 360 –
ben onların bütün esrârlarından haber verebilirdim. Onlar da
ittifâk ile beni tasdîk ederler idi. Ibâdeti o mertebede idi ki,
her gece yalnız olarak [gece halvetinde], farz ve sünnet tekbîrlerinden
ayrı olarak bin tekbîr isitilirdi. Hilmi o derecede idi
ki, bir gün bir kölesine yedi kerre çagırdı [seslendi]. Cevâb vermedi.
Sebebini anlamak için çıkdı. Hücre [ev] kapısında durmus
idi. Niçin cevâb vermedigini sordu. Yâ Efendi! Istedim ki,
seni gadablandırayım. Hazret-i Alî dedi ki, ey gâfil! Allahü teâlânın
izni ile ben gadablanmam. Fekat seni imtihâna tesvîk
edeni kızdırayım. Onun için o köleyi âzâd etdi. Ömrü oldukça
[yasadıgı müddetçe] ma’îset için çalısdı. Tevâzu’u o derecede
idi ki, hilâfet zemânında mülkü, doguda Semerkanda kadar
genislemisdi. Çok vakt yaya yürür, ata binmezdi. Bir gün ba’zı
ihtiyâclarını alıp, kendi götürür idi. Hizmetçilerinden birisi dedi:
Yâ Emîr-el mü’minîn! Bu hizmet bizimdir, biz yapalım. Buyurdu
ki: (Âilenin ihtiyâcını te’mîne en çok hakkı olan babadır.)
Hizmetçi dedi ki, siz zemânın halîfesi ve cihânın sultânısınız.
Bu hizmet cenâbınıza hafîflik verir. Buyurdu ki: Iyâlinin
[çoluk-çocugunun] ihtiyâcını tasımakla insan kemâlinden birsey
kaybetmez. Sehâveti [cömertligi] o mertebede idi ki; bir
vaktde dört dirheme mâlik idi. Bir dirhemini gizli, bir dirhemini
âsikâre, bir dirhemini gündüz, bir dirhemini gece tasadduk
eyledi [sadaka] verdi. Sânlarının büyüklügü için meâl-i serîfi,
(Gece ve gündüz, gizli ve açık, mallarını sarf edenlerin mükâfâtlarını
Rableri verecekdir..) olan Bekara sûresinin 274.cü
âyet-i kerîmesi nâzil olup, bütün âleme yayıldı ve söhret buldu.
Fakîr-fukarâya çok düskün idi ki, bu husûsdaki sânlarının büyüklügü
için, meâl-i serîfi, (Onlar kendileri arzû etdikleri hâlde,
yiyecegi, yoksula, öksüze ve esîre yidirirler) olan, Hel etâ
[insan] sûresi 8.ci âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Kemâl derecedeki
ihsânı, meâl-i serîfi, (Sizin dostunuz ancak Allahü teâlâ,
Onun Peygamberi ve nemâz kılan, rükû’ eden ve zekât veren
mü’minlerdir) olan Mâide sûresi 55.ci âyet-i kerîmesi ile sâbit
olmusdur.
Rivâyet edilmisdir ki, bir gün hilâfet zemânlarında, beyt-ül
mâl hazînesine girip, fazla mikdârda altın ve gümüsü görüp, dedi,
ey kırmızılar ve ey beyâzlar! Benden baskasına cilve yapın
ki, ben sizi dönüsü olmıyan bir talâk ile bosamısım. Bir rivâyet-
– 361 –
de, sizi öyle terk etmis ki, dönüsü mümkin degildir. (Kıt’a):
Altın, günes olsa da, onu gerdânlık diye takmam,
Gümüs ay olsa yine, günes gibi hiç bakmam.
Müsâvîdir yanımda, kara toprak, ay ve günes,
Altın ile gümüse baska, topraga baska bakmam.
Kerâmetlerinden biri de odur ki, mubârek ayagını atının
özengisine basarken, Kur’ân-ı kerîme tilâvete baslar, öbür ayagını
basıncıya kadar hatm ederdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)de nakl edilmisdir. Esmâ binti
Ümeys, Fâtıma-tüz-zehrâdan “radıyallahü teâlâ anhâ” nakl etmisdir:
Zifâf gecesinde onun [Alî “radıyallahü anh”ın] yer ile
konusdugunu duydum. Sabâh oldukda ögrenmek maksadı ile, o
hâli Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
arz etdikde, secde-i sükr edip, buyurdu ki, (Ey Fâtıma! Müjdeler
olsun sana ki, Allahü teâlâ; zevcine se’âdet ve üstünlük verip,
yeryüzündeki mahlûkların seçilmislerinden yapdı.)
Ellialtıncı Menâkıb: Yine (Sevâhid-ün nübüvve)de yazılıdır.
Sıffîn harbine giderken askerler çok susamıslar idi. Su aradılar.
Rastladıkları bir kilisenin râhibi, falan yerde bir çesme vardır,
dedi. Askerler bulundukları yerden o istikâmete gidiyorlardı.
Sâh-ı Merdân Alî “radıyallahü teâlâ anh” baska tarafa gitmeyiniz,
o tarafda bir tas görüp, isâret edip, bunu kaldırınız buyurdu.
Bütün askerler, o tası kaldırmakdan âciz olup, kaldıramadılar.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” o tası kaldırdı. Altından,
hos ve güzel, kaynayan su çıkdı. Bütün asker o sudan içip,
kandıkdan sonra, yine o kaynak üzerine o tası koyup, kapatdılar.
Râhib, bu kerâmeti görüp, dedi ki, ey azîz! Sen Resûl müsün?
Alî “radıyallahü anh”, hâyır, velâkin Resûlün vasîsiyim
buyurdu. Râhib ihlâs ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerine îmân getirip, müslimân oldu. Hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” müslimân olmasının sebebini süâl buyurdukda,
cevâb verdi ki: Yâ Ebâ Hasen [Hasenin babası]. Önceki
geçenlerimizden isitmisiz ve kitâblarımızda yazılıdır ki, bu
mevkî’de bir çesme var. Onun açıga çıkması Resûl veyâ Resûlün
vasîsi olmadıkca, müyesser olmaz. [Ya’nî onlar açıga çıkarır.]
Bugün ise sizden bu kerâmet açıga çıkdı. Anladım ki, siz
Resûlün vasîsisiniz! Isitdigim ve gördügüm muhakkak olup,
– 362 –
murâdıma erdim.
Nakl edilmisdir ki, dünyâyı terk edip, Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin hizmetinde bulunup, muhârebeye katılıp, sehîd
oldu. Hazret-i Mürtezânın “radıyallahü teâlâ anh” güzel ahlâkının
vasflarından yazmak ve anlatmak insan kudretinin dısındadır.
Onun hâllerini müsâhede imkânsızdır. [Herkes anlıyamaz.]
(Kıt’a):
Bir serverin ki, güzelligini anlatmak kolay degildir,
Vasfı (Hel etâ) ola, medhi (Innemâ).
Lâyık degil ki, onun zâtını vasf etmek,
Etegine bulasan Sühâ yıldızı ile.
Elliyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri vasıyyet etdi ki, vefâtlarında, mubârek bedenlerini
benim yıkamamı emr buyurdular. Her kim o hazretin
cesed-i serîfine baksa, anlayısı ve hâfızası kuvvetli olur. Hattâ
emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh” hazretlerinin digerleri
üzerine fehm [anlayıs] ve hıfzı [hâfızası] çoklugundan
sordular. Buyurdu ki: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini yıkadım. Gözünün hânesinde bir mikdâr su
kalmıs gördüm. O suyu dilim ile aldım ve içdim. Bu kuvvetli hâfıza,
o ser-çesmenin bereketindendir. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Ellisekizinci Menâkıb: Ebûl Esved Düeli demisdir ki, emîrül
mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden isitdim.
Buyurdu ki: Dısarı çıkdım, ayagımı atın özengisine koydum.
Abdüllah bin Selâm “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri çıka
geldi. Dedi ki, yâ Alî! Nereye gidiyorsun. Irâka gidiyorum,
dedim. Dikkatli ol ki, eger sen Irâka gider isen, basına kılınç
dokunsa gerekdir. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yemîn
etdi ki, ben bu sözü, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinden isitmisdim. (Sevâhid-ün nübüvve)de vardır.
Ellidokuzuncu Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” bir sahsa dedi ki, benim haberimi Mu’âviyeye niçin götürürsün.
O sahs inkâr etdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
– 363 –
yemîn eder misin, dedi. O sahs yemîn etdi. Hazret-i Alî buyurdu
ki, eger yemîninde yalancı isen, Allahü teâlâ senin gözlerini
kör eylesin. Bir hafta geçmeden gözleri kör oldu. (Sevâhid-ün
nübüvve)den alınmısdır.
Yine emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
Ruhbeden bir sahsa, bir sey sordu. Dogru söylemedi. Hazret-
i Alî, yalan söylüyorsun, buyurdu. O sahs, yalan söylemiyorum,
dedi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki: Senin
üzerine düâ ederim, eger yalan söylemis isen, Allahü teâlâ
seni kör eylesin. O sahs Ruhbesine gitmeden kör oldu. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Yine hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bir gün mescidde
hâzır olanlara and verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinden her kim (Beni seven, Alîyi de sever) hadîs-
i serîfini isitmis ise, sehâdet versin. Ensârdan on kisi hâzır
olup, sehâdet etdiler. Bir kisi de bu hadîs-i serîfi isitmis idi ve o
meclisde hâzır idi. Sehâdet etmedi. Hazret-i Alî buyurdu ki, ey
falan, niçin sen sehâdet etmezsin ki, sen de o meclisde olup, hadîs-
i serîfi isitmis idin. O kisi dedi: Ben ihtiyârladım; unutdum.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” düâ etdi ki, yâ Rabbî! Eger
bu sahs yalan söylüyor ise, onun derisinde bir beyâzlık açıga çıkar
ki, sarıgı onu örtmesin. Rivâyet eden der ki, vallahi ben o
sahsı öyle gördüm ki, iki gözünün ortasında beyâzlık meydâna
geldi. Hattâ Zeyd bin Erkam “radıyallahü teâlâ anh” demisdir
ki, ben de o meclisde veyâ onun gibi bir meclisde hâzır idim.
Ben de o hadîs-i serîfi isitenlerden idim. Ammâ sehâdet etmedim.
Allahü teâlâ azze sânühü benim gözlerimin nûrunu giderdi.
Her zemân o sehâdet etmemenin pismânlıgını çekerdi. Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden magfiret taleb ederdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısıncı Menâkıb: Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” bir gün minbere çıkdı. Buyurdu ki: Ben Allahın
kulu, Resûlünün kardesi, Cennet kadınlarının seyyidesinin
nikâhlısıyım. Her kim benden gayri bu da’vâda bulunsa,
Allahü teâlâ hazretleri o kimseye belâ verir. O meclisde olan
bir kisi, dedi ki: Allahın kuluyum ve Resûlullahın kardesiyim
sözü kimseye hos gelmez, bu söze kimse inanmaz. O sahs yerin-
– 364 –
den kalkmadan, aklını kaybedip, deli oldu. Onu, ayagından yapısıp,
mescidden dısarı sürüdüler. Komsularından, ona dahâ
evvel böyle bir sey olmus mu idi diye sordular. Dediler ki, olmamısdı.
Herkes bildiler ki, emîr-ül mü’minîn Alîye “radıyallahü
anh” ta’n sebebi ile oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısbirinci Menâkıb: Sıffîn günlerinden bir gün, emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyalahü teâlâ anh” seslendi ki, yâ Ebâ Müslim
neredesin. Muhammed bin Hanefiyye dedi ki: Ebû Müslim
arka saflardadır. Hazret-i Alî buyurdu ki: Benim murâdım Ebû
Müslim Havlânî degildir. Maksadım su Ebû Müslimdir ki, Horâsanlıdır.
Bu askerin sâhibi olacakdır. Dogu tarafından siyâh
bayraklar ile meydâna çıkar. Muhâlifleri ile o kadar muhârebe
ve mukâtele eder ki, Allahü teâlâ onun vâsıtası ile, olacak seyleri
merkezinde karâr etdirir. Ne mutlu onunla berâber dîni
yaymak için çalısan, dîni yaymak için gayret edenlere. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısikinci Menâkıb: Bir gün Mu’âviye “radıyallahü teâlâ
anh” dedi ki, ne olaydı, ne zemân ölecegimizi bilseydim. Hâzır
bulunanlar dedi ki, biz onun nasıl olacagını bilmeyiz. Hazret-i
Mu’âviye dedi ki: Ben onu hazret-i Alîden ögrenirim. Onun bildigi
hersey dogrudur. Dilinden çıkan seyler dogrudur, bâtıl degildir.
Kendinin güvendigi kimselerden üç kisi çagırdı. Onlara
dedi ki: Üçünüz berâber yol arkadası olup, Kûfeye gidiniz. Kûfeye
bir menzil kalınca [yaklasınca], birbirinizin ardınca Kûfeye
giriniz. Her biriniz benim öldügüm haberini veriniz. Lâkin her
biriniz, hastalıgımda, ölüm günümde ve sâatinde ve mahallinde
ve nemâzımı kılan kimse hakkında ve sâir husûsda birbirinize
uygun söyleyiniz. O üç kisi, Mu’âviyenin “radıyallahü teâlâ
anh” dedigi seklde, Kûfeye gitdiler. Bir menzil kaldı. Birisi Kûfeye
girdi. Sordular, nereden gelirsin. Dedi, Sâmdan gelirim.
Dediler, ne haber var. Dedi ki: Mu’âviye vefât etdi. Hazret-i
emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” huzûrlarına bu haberi
iletdiler. Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü anh” aslâ
iltifât buyurmadılar. Ikinci gün biri dahî geldi. Yine Mu’âviyenin
“radıyallahü anh” vefâtının haberini verdi. Yine hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb vermedi. Üçüncü gün biri dahî
geldi. Evvelkilere muvâfık haber verdi. Emîr-ül mü’minîn
– 365 –
Alî “radıyallahü anh” hazretlerine iletdiler. Haber mütevâtir
oldu. Sıhhatinde sübhe kalmadı. Muhakkak Mu’âviye “radıyallahü
anh” vefât etmisdir, dediler. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü anh” mubârek basını ve yüzünü göstererek;
(Bundan akan kan ile bu bulasmayınca, Mu’âviye vefât eder
mi) buyurdu. O üç kimse bu haberi Mu’âviyeye “radıyallahü
anh” iletdiler. Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” anladı ki, kendisi
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden sonra kalacakdır
ve hem de kazâ-i ilâhî ile öyle oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den
alınmısdır.
Altmısüçüncü Menâkıb: Rivâyet edilmisdir. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Vedâ haccından dönerken, Gadîrhum
denilmekle ma’rûf menzilde nemâzdan sonra, Eshâb-ı
kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerine dönüp
buyurdular ki, (Ben mü’minlere nefslerinden dahâ sevgili, dahâ
yakın degil miyim.) Orada hâzır olanlar ittifâkla tasdîk edip, dediler,
(Evet, yâ Resûlallah.) Sonra hazret-i Alînin elinden tutup,
buyurdu ki: (Ben kimin mevlâsı isem, Alî onun mevlâsıdır.)
[Beni seven Alîyi sever.] (Yâ Rabbî, ona düsmanlık edene düsmanlık
et. Onun ile dost olana dost ol. Onu hor tutanı hor tut.
Ona yardım edene yardımcı ol. Nerede olur ise olsun, ona hakkı,
dogruyu bildir.)
(Kıt’a):
Gel ey Resûlün rızâsını isteyen,
Onu seveni sev, düâsını rehber et.
Sana ilâhî kılınç çekilmesin diyorsan,
Allahın arslanına bugz etme, muhabbet et!
Altmısdördüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh”, bir mikdâr henüz toprakdan ayrılmamıs
altını Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
huzûrlarına getirdi. Hazret-i Resûl-i ekrem ve Nebiyyi
muhterem “sallallahü aleyhi ve sellem” onu Necd ehline taksîm
eyledi. Kureys ve ensâr dediler ki: Yâ Resûlallah! Bizi bırakıp
da Necd ehline taksîm buyurdun. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Bunu, onun için onlara
taksîm etdim ki, ehl-i islâm ile ve müslimânlar ile ülfet etsinler!)
Bu sözleri söyledigi sırada bir sahs çıka geldi. Gözleri çu-
– 366 –
kurlasmıs, sakalı yüzünü bürümüs, vücûdunu kıllar kapatmısdı.
Dedi ki: Yâ Muhammed! Allahü teâlâ hazretlerinin emrini
yerine getir. Resûlullah hazretleri, (Eger ben, Allahü teâlânın
emrlerini dinlemez isem, kim dinler) buyurdu. Hâlid bin Velîd
“radıyallahü teâlâ anh” orada hâzır idi. Dedi ki: Yâ Resûlallah!
Izn ver, katl edeyim. Izn vermedi. Sonra o sahs yüzünü dönüp,
gitdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki, (Bunun neslinden bir kavm zuhûra gelecekdir.
Kur’ân-ı azîm-üs-sânı okurlar. Ammâ bogazlarından asagı geçmez.
Ehl-i islâmı katl ederler. Okun yaydan çıkdıgı gibi, dîn-i
islâmdan çıkarlar!) Hâricîler o kavmdendir. O sebebden onlara
(Mârikûn) derler.
Altmısbesinci Menâkıb: Fahr-i âlem ve Resûl-i muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine haber vermis idi ki,
(Sen, cemâ’atinden dinden çıkan hâricîler olacak, onlar ile harb
edeceksin. Onlar içinde bir sahs olur ki, bir eli bir pâre et olur.
Omuzu basında, kadınlar memesi gibi nesne olur. O et parçasının
üzerinde fâre kuyrugu gibi nice kıllar vardır.)
Rivâyet ederler ki, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri hâricîler üzerine zafer buldu. Onlardan çogu
helâk oldu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn buyurdu, o sahsı istediler.
Bir def’a aradılar, bulamadılar. Hazret-i Emîr yemîn etdi ki,
vallahi ben yalan söylemem. Bana da söyliyen yalan söylememisdir.
Bir def’a dahâ istediler. Kırk ölünün altında, emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden nakl etdigi gibi
buldular.
Altmısaltıncı Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Aliyyül Mürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh” islâm askeri ile hâricîlere karsı harb etmege
giderken, Nehrvân yolunda bir kilisede bulunan bir râhib
dedi ki; ey islâm askeri, emîriniz bu tarafa gelsinler. Hazret-i
Alîye arz olundukda, hazret-i Emîr o tarafa dogru yönelip, kiliseye
vardılar. Râhib dedi ki, ey müslimân askerlerinin serdârı!
Bugün tâli’ yıldızı müslimânların maglûbiyyetini gösteriyor.
Sabr ediniz. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Ey râhib! Bana yıldızlara bakıp, hükm söyler-
– 367 –
sin. Falan settâreden [yıldızdan] bana haber ver. Râhib dedi ki:
Ben o yıldızı bilmiyorum. Hazret-i Alî buyurdu ki: Ey râhib!
Ma’lûm olsun ki, gök ilmini [ilm-i nücûmu] bilmiyorsun. Yer
[arz] ilminden sorayım. Hâlen ayagının basdıgı yerin altında ne
vardır. Râhib dedi ki: Bilmiyorum. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”, Ben sana söyliyeyim. Su seklde bir kab, kabın içinde
su kadar, su vasfda, naksda, akçe vardır, buyurdu. Râhib dedi,
ey azîz! Bu seklde kesf etmek sana nereden hâsıl oldu. Buyurdu
ki: Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bana haber vermis idi ki, bir grub asker ile harb edesin ki,
onların askerinden, on kisiden azı kurtulur. Senin askerinden
ondan eksik sehîd olur. Râhib, hayret edip, imtihân için ayagı
altındaki yeri kazdı. O ta’rîf edilen seklde akçeler bulup, o nisân
ile çıkıp, o seklde görünce, îmâna geldi. Rivâyet edilir ki, o
dörtbin hâricîden üçbindokuzyüzdoksanbir adedi öldürülüp,
dokuz asker firâr etmisdir. Islâm askerinden dokuz se’âdetli
kimse sehâdet serbetini içip, gerisi sıhhat ve selâmet üzere kalmısdır.
Altmısyedinci Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahi
teâlâ” (Delâ-il-ün nübüvve) adlı kitâbında, Firâs bin Amrdan
“radıyallahü teâlâ anh” nakl eylemisdir. Ona Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri zemân-ı serîflerinde
bir bas agrısı ârız oldu. Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” iki gözü ortasını tutdu. Mubârek parmakları
ile tutdugu yerden kirpi kılı gibi kıl çıkdı. O agrı ondan gitdi.
Hâricîlerin emîr-ül mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh”
üzerine hücûm etdikleri günde, Firâs de onlara uydu. O vakt o
kıllar alnından döküldü. O sırada o agrı tekrâr basladı. Ona dediler
ki, bu is sana hâricîlere uydugun için hâsıl oldu. Tevbe ve
istigfâr etdi ki, o kıl alnında çıkıp, o agrı ondan temâmen gitdi.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmıssekizinci Menâkıb: Alî bin Zeyd “rahimehullahü teâlâ”
demisdir. Sa’îd bin Museyyib “radıyallahü anh” bir sahsı
bana gösterdi ve dedi ki, var o sahsı gör. Dedim, hâlini bana
anlat. Benim görmeme ne lüzûm var. Bu sahs Osmân ve Alînin
“radıyallahü teâlâ anhümâ” hakkında kötü sözler söyler idi.
Ben münâcat etdim, Allahü teâlâya ki, eger senin katında Osmânın
ve Alînin kıymetleri var ise; bana bir nisân göster. Son-
– 368 –
ra o bedbahtın yüzü siyâh oldu. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Altmısdokuzuncu Menâkıb: Abdüllah Muhammed bin Kayyımil
Cevzî (Kitâb-ür-rûh) kitâbında nakl eyledi. O da Kureysin
bir sahsından rivâyet eyledi. Sâmda bir kisi gördüm ki, yüzünün
bir tarafı kapkara idi. Onu dâimâ bir nesne ile örterdi.
Ondan bu durumunu sordum. Dedi ki: Allahü teâlâya ahd eyledim
ki, her kim bu hâli benden sorarsa, ben ona hikâye edeyim.
Ben, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine bugz ederdim.
Hakkında uygunsuz sözler söylerdim. Bir gece uykumda
gördüm ki, bir kisi geldi. Sen benim hakkımda uygunsuz sözler
söylersin, dedi. Yüzümün bir tarafına bir nesne ile vurdu. Sabâh
gördüm ki, yüzümün o tarafı siyâh olmus. (Sevâhid-ün nübüvve)
den alınmısdır.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine sordular:
Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” zemân-ı serîflerinde,
hilâfetleri çekisme, kavga, fitne ve ihtilâflı degildi. Sizin
ve Osmânın “radıyallahü teâlâ anhümâ” hilâfetlerinin zemânları
sıkıntı ve degisiklik ve fitneden hâli olmadı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: Onun sebebi sudur. Ben ve
Osmân, Ebû Bekr ve Ömerin mu’âvinleri idik. Sen ve senin
emsâlin, benim ve Osmânın yardımcımız oldunuz. Böyle oldu.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü
vecheh” Yenbû karyesinde hasta oldu. Ona dediler ki, niçin burada
durursun. Eger vefât edersen, hizmetlerini görmezler. Medîneye
gidersen, kardeslerin isini görürler. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Ben simdi vefât etmem. Hazret-i Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bana haber vermisdir.
Mubârek basını gösterip, (buranın kanı), mubârek yüzünü gösterip,
(burayı boyamayınca) ben vefât etmesem gerekdir. (Sevâhid-
ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisbirinci Menâkıb: Ammâr bin Yâser “radıyallahü
anh” bir gün Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki: Yâ Alî! Sana, insanların bedbahtlarından haber vereyim mi!
Bunlar; Sâlih aleyhisselâmın devesini kılınçla vuranlar ve senin
basına kılınçla vurup, yüzünü kana boyayanlardır.
– 369 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:24
Yetmisikinci Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” Kûfe mescidinde, kendisini katl edecek olan
Ibni Mülcem mel’ûnunu gördü. Ona hitâb edip, buyurdular ki,
ey Mülcem oglu. Senin câhiliyye zemânında ve çocukluk günlerinde
hiç lakabın var mı idi. Dedi, bilmiyorum. Buyurdu ki: Sana;
(ey sakî, ey Sâlihin devesini kısırlasdıran) diyen, bir yehûdî
hizmetciniz var mı idi. Evet var idi, dedi. Emîr-ül mü’minîn birsey
söylemedi.
Yetmisüçüncü Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn Aliyyül
mürtedâ, Zübeyr “radıyallahü teâlâ anhüm” ile gizli söylesirler
idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: (Yâ Alî! Zübeyre gizli söylersin [sırrını söylersin].
Hâlbuki o seninle mukâtele [harb] edecekdir.) Deve vak’ası oldugu
zemân, Alî “radıyallahü teâlâ anh” bu hadîs-i serîf ile Zübeyri
“radıyallahü anh” andı. Zübeyr “radıyallahü teâlâ anh”
muhârebeden vaz geçdi. Dönüp gitdi. Bir sahs ardından varıp,
katl eyleyip, kılıncı hazret-i Alîye “radıyallahü teâlâ anh” getirdi.
Hazret-i Alî buyurdular ki, (Hazret-i Zübeyrin kâtiline, Cehennem
atesi müjdeler olsun!) (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Yetmisdördüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Hendek kazdıkları gün; Ammâr
bin Yâserin, mubârek eliyle arkasını sıgadı. Buyurdu ki, (Seni
ehl-i bâgîden bir cemâ’at katl etse gerekdir!) Sonra Sıffîn günlerinde
harb siddetlendi. Ammâr bin Yâser, hazret-i Alînin yanında
yemîn etdi ki, bu o gündür ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bana o günde sehâdet va’d buyurmusdur.
Emîr-ül mü’minîn hazretleri hiç cevâb vermedi.
Üçüncü def’a yine yemîn etdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki: Evet, bu gün o gündür. Hemen Ammâr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri tekbîr aldı. Hos yeller esmege
basladı. Yüzünü Mu’âviyenin “radıyallahü teâlâ anh” askerinden
tarafına dönüp, muhârebe ile mesgûl oldu. Mu’âviyenin
“radıyallahü anh” askerinden ba’zı behâdırlar bunu düsürdü.
Bu esnâda susuzluk galebe etdi. Su diledi. Süt ile karısmıs bir
kadeh su verdiler. Ammâr onu gördü. Allahü ekber! dedi. Sonra
ondan bir mikdâr içdi. Ve dedi ki: Risâletpenâh “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz hazretleri bana haber vermis-
– 370 –
dir ki, (Seni ehl-i bâgîden bir kimse katl etse gerekdir. Senin
katlin hazret-i Cebrâîl ve Mikâîl aleyhimesselâmın ortasında
olur. Onun alâmeti o olur ki, o vakt su isteyesin. Sana su ile karısmıs
süt verirler.) Hattâ hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” Abdüllah bin Amr bin Âsa buyurmusdur ki,
ey Abdüllah; Ammâr bin Yâserin kâtiline Cehennem atesi ile
müjde veresin. O gün, Ammâr bin Yâseri sehîd etdiler. Iki bedbaht
onun mubârek basını Mu’âviyenin “radıyallahü anh” önüne
götürüp, çekisdiler. Biri dedi ki, ben katl etdim. Öbürü dedi
ki, ben katl etdim. Mu’âviye “radıyallahü anh” dedi; her kim
onu katl etmis ise, ona bir kese gümüs verecegim. Bunun anlasılması
için Abdüllah bin Amr bin Âsa emr etdi. Abdüllah birinden,
nasıl katl etdigini sordu. O kisi dedi ki: Onun üzerine
hamle etdim. Onu katl mahallinde gördüm. Abdüllah dedi, sen
katl etmemissin. Digerinden de sordu. Digeri dedi ki: Birbirimize
hamle etdik. Benim hamlem ona te’sîr edip, atından düsdü.
Dizi üzerine gelip, dedi ki: (Cebrâîl ve Mikâîl “aleyhimesselâm”
ortasında bu isi yapan iflâh olmasın; pismân olacakdır.)
Bunu söyleyip, sagına ve soluna bakardı. Ondan sonra ben ileri
varıp, basını kesdim. Abdüllah hazretleri buyurdu: (Bu bir
kese dirhemi [gümüsü] tut ve sana Cehennem atesi müjde olsun!)
O bedbaht dedi ki: Eger ölürsek vay bize, eger öldürürsek
vay bize. Keseyi bırakdı [yere atdı]. (Innâ lillah ve innâ ...)
dedi. Mu’âviye “radıyallahü anh” dedi, Ey Abdüllah! Bunun
gibi sözlerin mahalli midir? Abdüllah hazretleri buyurdu ki,
mescidi bina etdikleri günde herkes bir tas getirdi. Ammâr iki
tas getirdi. Resûl-i ekrem ve Nebiyyi muhterem “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdular ki, (Ey
Ammâr! Seni ehl-i bâgîden bir cemâ’at katl edeceklerdir.) Sonra
buyurdular: (Ey Abdüllah! Ammârı katl edeni Cehennem
atesi ile müjdele!)
Yetmisbesinci Menâkıb: Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” bir gün buyurdu ki, (Yâ Alî! Yakın zemânda,
seninle Âise arasında bir hâdise vâki’ olacakdır.) O buyurdukları
Cemel harbine isâret idi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” dedi: Yâ Resûlallah! Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în” hazretlerinin içinde, bu bana mı mahsûsdur.
Habîbullah hazretleri buyurdu: (Evet, sana mahsûsdur.) Haz-
– 371 –
ret-i Alî dedi ki: Öyle olur ise ben Eshâbın en bedbahtı olurum.
Hazret-i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Yok öyle olmazsın. Velâkin, öyle bir hâdise vâki’ oldugu
zemân, onun üzerine gâlib olursun. Onu geri yerine, makâmına
gönder!) Sübhesiz, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” Cemel vak’asında, Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin
askeri üzerine zafer buldu. Âise hazretlerini ikrâm ve ihtimâm
ile Medîne-i münevvereye gönderdi.
Yetmisaltıncı Menâkıb: Imâm-ı Müstagfirî “rahimehullahü
teâlâ” (Delâ-il-ün nübüvve) kitâbında bildirmisdir. Rûm kayseri,
emîr-ül mü’minîn Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
hilâfeti zemânında zor süâllerini yazdı. Tafsîli (Delâ-il-ün
nübüvve)de vardır. O süâlleri Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine gönderdi. Hazret-i Ömer onu okudu. Emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh” önüne koydu. Hazret-
i Alî onu okudu. Divit ve kalem istedi. Onların cevâbını
yazdı. Kâgıdı katlayıp, kayserin elçisine verdi. Elçi, bu cevâbı
kim yazdı diye sordu. Hazret-i Ömer buyurdu ki, hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” amcası oglu, dâmâdı
ve dostu hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” yazdı. Derler
ki, yehûdîden ba’zıları geldiler, dediler ki, ne oldu size ey
müslimân tâifesi. Peygamberinizin vefâtından sonra, bu kısa
zemânda ba’zınız ba’zınızın üzerine hücûm edip, muhârebeye
basladınız. Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” buyurdu ki:
(Ey yehûdî tâifesi! Size ne oldu ki, henüz ayaklarınız denizin ıslaklıgından
kuramamıs idi. Yâ Mûsâ! Bize de baskalarının ilâhları
oldugu gibi ilâh yap, dediniz!) Bu cevâb ile yüzlerini kara
edip, cevâb veremiyecek hâle bırakdı.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurmusdur
ki, (Alîye ilmin on bölügünden dokuz bölügü verildi.
Vallahi geri kalan bir bölügünde de ortakdır.) Hattâ imâm-ı
Ahmed bin Hanbel “rahimehullahü teâlâ” buyurmusdur ki,
Sahâbe-i kirâm “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden
bize hazret-i Alînin hakkında o kadar fazîlet gelmisdir
ki, Alîden “radıyallahü teâlâ anh” baskası için gelmemisdir.
Seyyid-üt-tâife Cüneyd “kuddise sirruhül’azîz” buyurmusdur
ki: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
muhâlifleri ile muhârebeden fırsat bulsa idi, elbette ondan te-
– 372 –
savvuf ve hakâyık ilmi o kadar olurdu ki, gönüller ona tâkat getiremezdi.
O, âriflerin basıdır. Onun sözleri vardır ki, ondan
evvel kimse söylememisdir ve ondan sonra da kimse mislini
söylemege kâdir olmamısdır. Su sekldedir ki, bir gün minbere
çıkmıs idi. Buyurdu ki, bana arsın altındakilerden sorunuz! Benim
içim ilm ile doludur. Bu agzımdaki Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” mubârek agzının suyudur. O sol nesnedir
ki, bana bölük-bölük verdi. Onun içindir ki, benim nefsim
onun yed-inde olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, eger
izn olsa, Tevrâtın ve Incîlin içinde olanları haber verirdim. Beni
o ikisi tasdîk ederlerdi. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn bu kelâmı
kerâmet eseri buyurdu. O meclisde Da’leb Yemânî derler
bir kisi var idi. Dedi ki: bu kisi ne garîb da’vâda bulundu. Elbette
ben bunu imtihân ederim. Yerinden kalkıp, dedi, bir süâlim
vardır. Hazret-i Alî buyurdu ki, ögrenmek ve bilmek için
sor. Tecribe ve imtihân için sorma. Da’leb, sen beni onun üzerine
mecbûr etdin deyip, sordu, Rabbini gördün mü yâ Alî!
Hazret-i Alî buyurdu: (Görmedigim Rabbime tapacak degilim.)
Sonra, nasıl gördün, dedi. Emîr-ül mü’minîn buyurdu: (O
Hakkı, gözler dünyâda gördükleri seklde göremezler. Lâkin
gönüller bekâ hakîkatleri ile görür. Benim Rabbim birdir. Serîki
yokdur. Benzeri bulunmaz. Ikincisi olmaz. Yer [mekân]
dan münezzehdir. Üzerinden zemân geçmez. Akl ile idrâk
edilmez. Yaratdıkları ile kıyâs edilmez.) Da’leb bu sözleri isitip,
yüzü üzeri düsdü. Bayıldı. Bir zemân sonra kendine geldi.
Dedi ki; Hak teâlâya söz verdim ki, kimseye imtihân niyyeti ile
süâl sormıyacagım. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, (Eger is senin elinde olursa.)
Yetmisyedinci Menâkıb: Imâm-ı Fahreddîn-i Râzî “rahimehullahi
teâlâ” (Tefsîr-i kebîr)de nakl etmisdir. Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sevenlerinden birisi
bir siyâh köle idi. Bir gün onu hırsızlık yaparken tutup, hazret-
i Alîye getirdiler. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn sordu ki, (Sen
mi hırsızlık etdin.) Evet ben hırsızlık yapdım, dedi. Elini kesdi.
O siyâh köle, hazret-i Emîrin meclisinden çıkıp, gitdi. Yolda
Selmân-ı Fârisî ve Ibni Zekvâna “radıyallahü teâlâ anhümâ”
rastladı. Ibni Zekvân o siyâh köleye, elini kim kesdi, dedi. Siyâhî
dedi ki: Emîr-ül mü’minîn kesdi. Ibni Zekvân dedi: O senin
– 373 –
elini kesdi, sen onu medh ediyorsun. Dedi ki, niçin medh etmiyeyim
ki, muhakkak elimi hak üzerine kesdi ve beni Cehennem
atesinden halâs eyledi. Selmân “radıyallahü teâlâ anh” bu sözü
siyâh köleden isitip, geldi, Alîye “radıyallahü teâlâ anh” haber
verdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” o siyâh köleyi çagırdı.
O kesilen elini yine bilegi üzerine koydu. Bir mendil ile örtdü.
Düâ etdi. Sonra bir ses isitdik, gökden ki, hazret-i Emîre
emr eyledi. Örtüyü kaldır. Örtüyü aldı. Eli Allahü teâlânın izni
ile önceki durumuna gelmisdi.
Yetmissekizinci Menâkıb: Kûfe ehâlisi dediler ki: Yâ Emîrel
mü’minîn. Fırat suyu bu sene azdı. Çok ekinleri zâyi’ eyledi.
Ne olur, Allahü teâlâ hazretlerinden dileyesin ki, su az olsun.
Hazret-i Alî “radıyallahü anh” se’âdethânelerine girdi. Halk
kapıda beklerler idi. Sonra dısarı çıkdı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin cübbesini üzerine giymis,
mubârek sarıgını basına koymus, asâsını eline almısdı. At istedi.
Ata bindi. Orada olanlar ve çocuklar etrâfında olmak üzere,
Fıratın kenârına geldiler. Asagı indi. Iki rek’at nemâz kıldı.
Durdu. Asâyı mubârek eline aldı, köprünün üstüne çıkdı. Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri de berâber
çıkdılar. O asâ ile sudan tarafa bir def’a isâret eyledi. Su bir
mikdâr azaldı. Buyurdu ki, bu kadar kifâyet eder mi. Hepsi dediler,
yâ Emîr-el mü’minîn, kifâyet eder.
Yetmisdokuzuncu Menâkıb: Cündeb bin Abdüllahil Ezdî
diyor ki: Cemel ve Sıffîn harblerinde; emîr-ül mü’minîn Alî
“kerremallahü vecheh” hazretleri ile berâber idim. Benim hiç
sübhem yok idi ki, hak Emîr-ül mü’minîn hazretleri tarafındadır.
Ne zemân ki, Nehrvâna konduk. Benim gönlüme bir sübhe
düsdü. O cemâ’ati katl etmek gâyet büyük isdir. Sabâhleyin
askerden ayrıldım. Yanımda bir matara su var idi. Bir yerde kılıncımı
yere dikdim. Kalkanı üzerine asdım. Gölgesine oturdum.
Hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” yanıma çıka geldi.
Sordu, yanında hiç su var mıdır? O matarayı önüne koydum.
Aldı. O kadar uzaga gitdi ki, görünmez oldu. Yine geri geldi.
Abdest alıp, kalkanın gölgesine oturdu. O sırada bir atlı geldi.
Emîri görmek istedigini söyledi. Hazret-i Alî kabûl buyurdu. O
atlı dedi ki: Ey Emîr-el mü’minîn! Muhâlifler Fıratı geçdiler.
Ve suyu kesdiler. Buyurdu ki: Hâyır, onlar suyu geçememisler-
– 374 –
dir. Bu sözü söylerken, bir sahs dahâ geldi. Vallahi ben onların
sancaklarını suyun öte tarafında gördüm, dedi. Emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu; vallahi geçmediler.
Nasıl geçerler ki, onların düsecek ve dökülecek yerleri
buradadır. Ondan sonra durdu. Ben de durdum. Kendi kendime
dedim; Elhamdülillah. Elime bir terâzî girdi ki, bu kisinin
hâli bundan belli olur. Yâ o yalancı behâdırdır veyâ Allahü
teâlâ hazretlerinden veyâ Resûlullah hazretlerinden hücceti
vardır. Buna dayanarak bunu bilmisdir. Gönlümden dedim ki,
yâ Rabbî! Seninle ahd etdim. Eger suyu geçmis olduklarını görürsem,
o kimse ile [Alî “radıyallahü anh” ile] muhârebe eyleyen
ben olacagım. Eger geçmemis iseler o muhâlif ile muhârebe
ve mukâtele edecegim. Askerin arasından [saflardan] geçdik.
Gördük onların bayrakları evvelki gibi yerlerinde durur.
Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” arkamı tutdu
[sıvadı] ve isin ile mesgûl ol, dedi. Ben de hamle edip, onlardan
birini öldürdüm. Arkasından birini dahâ öldürdüm. Birine
saldırdım. Ben ona vurdum. O da bana vurdu. Ikimiz de
düsdük. Arkadaslarım beni kaldırıp, götürmüsler. O vakt kendime
geldim. Hazret-i Emîr muhârebeyi bitirmis idi. Emîr-ül
mü’minîn bir sahsa durumundan haber verdi. Seni, falan mevki’de,
falan hurma agacına assalar gerekdir. Buyurdugu gibi
vâki’ oldu.
Sekseninci Menâkıb: Haccâc-ı Yûsüf “Allahü teâlâ müstehâkını
versin”, Kümeyl bin Ziyâdı “radıyallahü teâlâ anh”, çagırdı.
Kümeyl ondan kaçdı. Haccâc-ı zâlim, Kümeylin akrâbalarının
vazîfelerine son verdi. Kümeyl bunu isitdi ve dedi ki: Benim
ömrüm zâten bitmisdir [yaslandım]. Benim sebebim ile,
kavmimin mahrûm olması lâyık degildir. Haccâcın yanına vardı.
Haccâc dedi ki, isterim ki, seni öldüreyim. Kümeyl dedi ki:
Benim ömrüm az kalmısdır. Ne diler isen onu yap. Bizim va’demiz
yakındır. Benim ölümümden sonra hesâb vereceksin. Bana
emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ
anh” haber vermisdir ki, seni Haccâc öldürecekdir. O zâlim
onun boynunu vurdu.
Seksenbirinci Menâkıb: Haccâc bir gün dedi ki, isterim Ebû
Türâbın [Hazret-i Alînin] eshâbından birini katl edeyim ki,
Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine yaklasayım. Hazret-i Alî-
– 375 –
nin “radıyallahü anh”, kölesi Kanber ile sohbet etmis oldugunu
hiç kimse bilmezdi. [Hazret-i Alînin en çok sohbet etdigi kimselerden
idi.] Haccâc, Kanberi çagırtdı ve dedi ki, Kanber sen
misin. Kanber, evet benim dedi. Haccâc, Alî ibni Ebî Tâlib senin
Mevlân mıdır, dedi. Kanber, benim Mevlâm Allahü teâlâ
hazretleridir. Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî velîm ve sebeb-i
ni’metimdir, dedi. Haccâc dedi: Seni katl etmek isterim. Ihtiyârınla
nasıl katl olunmak istersin. Kanber dedi: Ihtiyâr senindir,
her ne vech ile katl edersen, ben de seni kıyâmetde öyle katl
ederim. Zâten bana emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh”, ey Kanber, seni zulm ile katl etseler gerekdir, diye
haber vermisdi. Sonra Haccâc Kanberi “radıyallahü teâlâ anh”
katl eyledi.
Seksenikinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” Berâ’ bin Âzibe dedi ki, (Benim oglum Hüseyn
katl olunsa gerekdir. Sen o vaktde ona yardım etmiyeceksin.)
Emîr-ül mü’minîn hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh”
sehîd oldu. Berâ’ bin Âzib, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
dogru söyledi. Hazret-i Hüseyn katl olundu. Ona yardım yapamadıgıma
pismânım, dedi.
Seksenüçüncü Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” bir seferinde Kerbelâya ugradı. Sagına ve soluna bakdı.
Giryân-giryân [aglıyarak] geçdi ve buyurdu ki: (Vallahi onların
develerinin çökecegi ve onların katl olunacakları makâm burasıdır.)
Eshâbı dediler: Ey Emîr-el mü’minîn! Bu ne makâmdır.
Buyurdu ki: (Burası Kerbelâdır. Bu yerde, bir kavm katl olunsa
gerekdir. Onlar hesâbsız Cennete girerler.) Hiç kimse bu
sözlerin ma’nâsını hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
vak’ası oluncaya kadar anlamadı.
Seksendördüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” Kûfeden asker istedi. Bir takım söz ve
hareketden sonra, asker gönderdiler. Gelmezden evvel hazret-i
Alî buyurdu ki: Kûfeden iki bin er ve de bir kisi geliyor. Eshâbdan
biri, bu sözü isitdim, o askerleri bir bir saydım, buyurduklarından
ne eksik, ne fazla idi, dedi.
Seksenbesinci Menâkıb: Hayye-i Arabî, emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin eshâbından idi. Dedi
– 376 –
ki: Hazret-i Mu’âviye ile muhârebe sırasında, hazret-i Emîr-ül
mü’minîn Alî “radıyallahü anh” ile bir deryâ kenârında konakladık.
O sırada bir kisi geldi. Dedi ki: Esselâmü aleyküm,
yâ Emîr-el mü’minîn! Hazret-i Emîr-ül mü’minîn, ve aleyküm
selâm, dedi. O kisi dedi: Ben Sem’ûn bin Yuhannâyım, su kilisenin
sâhibiyim, diyerek bir bina gösterdi. Bizim yanımızda
bir kitâb vardır. Bu kitâb mîrâs yolu ile Îsâ “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” eshâbından intikâl etmisdir. Eger dilersen,
o kitâbı tarafınıza okuyayım. Eger dilersen, huzûr-ı serîfinize
getireyim. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn buyurdu ki;
Oku. O kisi okumaga basladı. Resûlullahın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” serefli vasflarından ve ümmetinin sıfatlarından
yazıyordu. Sonunda okudugu bir gün, (Bir deryâ kenârına
bir kisi konar. Peygambere yakın olur, Zemânın ehlinden
ve dinde, Peygambere yakın olur. Müsrikleri dize getirir. Magrib
ehli ile savasır,) yazısını okudu. Ondan sonra o kisi dedi ki:
(Peygamber çıkdı. Ona îmân getirdim. Siz burada konakladınız.
Huzûrunuza geldim. Hayâtda oldugum müddetce hizmetinizde
olayım.) Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü teâlâ
anh” ve hâzır olanlar agladılar. Buyurdu ki: (Allahü teâlâya
hamd olsun ki, beni unutulmuslardan kılmadı. Kitâbında zikr
etdi.) Rivâyet eden der ki, Emîr-ül mü’minîn bana hitâb edip,
buyurdu ki, ey Hayye-i Arabî! Sem’ûnu sen yanında sakla [sana
emânet]. Her kusluk ve aksam yemeklerinde onu çagırırdı.
Leyle-tül-harîrde, hazret-i Mu’âviye ile ceng siddetlendi.
Sem’ûn sehîdlik se’âdetine kavusdu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn,
kabrine kendisi koydu. (Bizim ehl-i beytden biridir) buyurdu.
Seksenaltıncı Menâkıb: Hak Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
hazret-i Alî “radıyallahü anh” için, iki kerre günesi batıdan geri
döndürdü. Birisi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin zemânlarında idi. Ümm-ü Seleme ve Esmâ
binti Ümeys ve Câbir bin Abdüllah-el Ensârî ve Ebû Sa’îd-il
Hudrî “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretleri rivâyet etmislerdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün
se’âdethânelerinde oturuyorlardı. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” da huzûrlarında idi. O sırada Cebrâîl aleyhisselâm
vahy getirdi. Vahyin agırlıgından hazret-i Alînin “radıyallahü
– 377 –
teâlâ anh” dizine mubârek basını koydu. Günes batıncaya kadar
kaldırmadı. O sırada, günes batdı. Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri ikindi nemâzını kılmamısdı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri vahyden sonra, önceki
hâline geldi. Buyurdu ki, yâ Alî! Senin ikindi nemâzı geçdi mi.
Evet, yâ Resûlallah! Kımıldayamadım, kaldım, dedi. Ancak nemâzı
îmâ ile kılmısdı. Hazret-i Habîbullah, günese emr buyurdu.
Günes geri dagın üzerine çıkıp, durdu. Hazret-i Alî, nemâzını
kıldı. Esmâ binti Ümeys der ki, gurûb vaktinde günesden
buzagı sesi gibi bir ses geldi.
Resûl-i ekremden sonra, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” Bâbile giderken, Fırat nehrinin üzerinden geçmek istediler.
Ikindi nemâzının vakti idi. Eshâbdan bir cemâ’at ile kendileri
asr [ikindi] nemâzını kıldılar. Diger eshâb da hayvanlarını
sudan geçirmekle mesgûl oldular. Günes batdı. Nemâzlarını
kılamadılar. Hazret-i emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” düâ eyledi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ günesi yerine
getirdi. Nemâz kılmıyanlar, nemâzlarını kıldılar. Günes yine
batdı. O esnâda günesden bir korkulu ses çıkdı. Eshâb
korkdular. Söyle ki, tehlîl, tesbîh ve istigfâr ile mesgûl oldular.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Seksenyedinci Menâkıb: Selmân-ı Fârisî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Yagmurlu bir günde mescidde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-
ı serîflerinde, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretlerinden bir cemâ’at ile oturmusduk. O sırada
yüksek ses ile birisi, Esselâmü aleyküm, dedi. Hepimiz sesi isitdik.
Ammâ selâm vereni görmedik. Hazret-i Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” selâmı alıp, bize buyurdu ki; (Cin
tâifesinden kardesiniz, selâmını alınız!) Hepimiz, aleyküm selâm,
dedik. Fahr-i âlem hazretleri buyurdular ki, (Sen kimsin!).
Yâ Resûlallah! Köleniz, cin tâifesinden Semrah oglu Arfetâyım.
Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (Merhabâ yâ Arfetâ! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
sana rahmet eylesin. Kendi sûretin ile bize görün!) O ân
bir kıllı kimse zâhir oldu ki, yüzünü saçı bürümüs, iki gözleri bir
tarafda, agzı gögsünün üzerinde ve fil disleri gibi disleri var ve
tırnak yerine kıymıkları var. Bu seklde bunu görünce, hepimiz
– 378 –
elimizde olmadan korkup, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerine bakdık. O sahs, hazret-i Sultân-ı Enbiyâya
hulûs ile açıklayıp, dedi ki: Yâ Habîb-i Rabbil’âlemîn!
Kavmimi dîne da’vet için ben kulunuz ile bir kimse gönder. Yine
sag-sâlim insâallahü teâlâ getirip, huzûr-ı serîfinize teslîm
ederim. O Fahr-i âlem ve seyyid-i âdem Resûl-i ekrem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki, (Bu hizmete
bunun ile kim gider ise, ona Cennet vâcib olur.) O sahsın
görünmesinden bir kimse cevâb vermege cesâret edemedi.
Hazret-i Resûl-i ekrem üç kerre hitâb etdiler. Kimse cevâb vermedi.
Son emrde, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” ayaga
kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Emr eyle, bu hizmete ben kulun
gideyim. Hazret-i Resûlallah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
dönüp Arfetâya buyurdu ki, (Bu gece Harre adlı mevzi’de hâzır
ol! Senin yanına bir kimse vereyim ki, benim hükmüm ile
hükm eyler. Ve benim dilim ile söyler. Ve benden cin tâifesine
haberi dogru olarak iletir.)
Hazret-i Selmân “radıyallahü teâlâ anh” der ki, Arfetâ
gayb olup, aksam oldu. Sonra yatsı nemâzını Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ile edâ eyledik. Eshâbın hepsi
dagıldıkdan sonra, buyurdular ki: (Yâ Selmân! Yâ Alî! Benim
ile geliniz!) Biz de hizmetlerince gitdik. O Harre adlı mevzi’e
vardıgımızda gördük ki, koyun büyüklügünde bir deveye Arfetâ
kendisi binmis, at büyüklügünde bir deveyi de, elinde tutmus.
Hazret-i Habîbullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazret-i Alîyi o bos deveye bindirdi. Beni de arkasına bindirdi.
Benim belimi hazret-i Alînin beline bagladı. Gözlerimi sarıgın
ucu ile baglayıp, buyurdu ki, (Yâ Selmân! Sakın Alî gözünü aç
demeyince, gözlerini açma. Deveden in demeyince deveden
inme. Allahü teâlânın ismi ile mesgûl ol. Isitdiklerinden korkma!)
Dönüp, hazret-i Alîye de vasıyyet etdi. (.... Lâ havle ve lâ
kuvvete illâ billah.) buyurdular. Sonra vedâ edip, Arfetâ önümüzce
delîl olup, sür’atle yola koyulduk. Sabâh oldu. Hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” bana in, dedi. Ben de indim. Gözümü
açdım. Gördüm ki, otsuz, susuz, agaçsız, taslık bir yere gelmisiz.
Hazret-i imâm-ı Alî “radıyallahü anh” imâm olup, ben
ve Arfetâ ona uyup, sabâh nemâzını kıldık. Ortalık aydınlan-
– 379 –
dıkda gördük ki, etrâfımızı cin askerleri çevirmisdi. Söyle ki,
her birinin gözleri mes’âle gibi ısık çıkarır. Heybetli sekllerde
sag ve sol tarafımızda dururlar idi. Hazret-i Alî aslâ bunlara iltifât
etmeyip, âdet-i serîfleri üzere çesidli düâlar ile mesgûl oldular.
Günes dogup, yükselene kadar, Allahü teâlâ hazretlerine
münâcât ve ibâdet ve tâ’at eylediler. Ondan sonra, ayaga
kalkıp, Allahü teâlâya hamd ve senâ etdikden sonra, cin tâifesini
islâma da’vet eyledi. Içlerinden biri inadcı ve kendi basına
büyümüs ifrit i’tirâz edip, dedi ki, yâ Alî! Âbâ ve ecdâdımızın
dîni bize bâtıl mıdır, demek istersin. Bu dedigin olmaz deyip,
inâd eyledikde, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”: (Biz dogru
yoldayız. Sen, Allahü teâlânın âyetlerini tasdîk etmiyor, inkâr
ediyorsun) buyurup, mubârek yüzünü gök yüzüne döndürüp,
Ism-i a’zam ve düâ okuyup, Kehf ve Tâ-sin ve Yasîn ve
Nûn ve Kalem sûreleri üzere yemîn edip, (Ey yardım edicilerin
en hayrlısı olan Allahım! Bunların üzerine ates yagdır.
Bunların kötü fi’ller isleyenleri ve inâd edenleri helâk olsun)
diye düâ ve tazarru’ ve niyâz eyledi. Hazret-i Selmân “radıyallahü
teâlâ anh” der ki, o ânda gördüm ki, bir zelzele olup, gökden
ates yagmaga basladı. Cinnîler bunu görünce hepsi, yüz
üzerine düsdüler. Ben de kendimden geçmisim. Bir zemândan
sonra, kendime geldim. Gördüm ki, bir takım cinnîleri semâdan
gelen ates yakmıs. Üzerlerini dumân kaplamıs. Bir zemân
sonra dumân üzerlerinden gitdi. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” sag olanlarına seslenip, buyurdu ki, Ey cin kavmi, basınızı
kaldırın. Muhakkak, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
zâlim ve mütekebbir olanları helâk etdi. Tekrâr da’vete mesgûl
olup, (Yâ cin kavmi ve Semrâh ogulları, Berrâr sâkinleri!
Biliniz ve âgâh olunuz ki, simdi Muhammed Mustafâ “sallallahü
aleyhi ve sellem” devridir. Hâtem-ül enbiyâ devridir. Yeryüzü
basdan basa zulm ile dolmus iken, îmân ve adâlet ile dolsa
gerekdir,) deyip, Habîb-i ekremi “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” medh edip, apaçık mu’cizelerinden beyân etdi. Onu
anlatan isâretlerinden anlatdıkdan sonra, cin tâifesinin kurtulanları
hazret-i Alînin ilm ve kemâlinden hayret edip, Hakka
boyun büküp, Resûlüne ittiba’ edip, (Allaha, Allahın Resûlüne
ve Resûlünün elçisine inandık. Sözleri dogrudur. Seni yalanlamıyoruz!)
deyip, îmânlarını saglam eylediler. Hazret-i
– 380 –
Selmân “radıyallahü anh” buyurdular ki: Bu esnâda gece oldu.
Yine o deveye binip, Arfetâ önümüzce, sabâh olmadan Harre
denilen yere bizi ulasdırdı. Deveden inip, sabâh nemâzını Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile edâ etdikden
sonra, bizi görüp, Allahü teâlâ hazretlerine hamd ve
senâ etdi. Buyurdu ki, (Yâ Alî! Cin kavmini ne hâlde [nasıl]
buldun!) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” cevâb verdi ki,
yâ Resûlallah! Hayrlı düânız bereketi ile, Elhamdülillah, Allahü
teâlâ hazretlerine îmân getirip ve Resûlüne ittibâ’ edip,
îmân nûru ile münevver oldular. Ammâ hakkı kabûl etmiyenleri,
semâdan Allahü teâlânın izni ile ates inip, helâk olduklarını
beyân etdikde, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, buyurdular ki, (Elhamdülillah! Onlardan kıyâmete
kadar korku gitmez.)
Seksensekizinci Menâkıb: Ebû Hüreyre “radıyallahü anh”
hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Bir gün Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine vardım.
Meger önlerinde bir tabak içinde hurma var imis. Mubârek
avuçları ile bu bendenize bir avuç hurma ihsân etdiler. Saydım
yetmisüç adet hurma geldi. Sonra hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” huzûr-ı serîflerine vardım. Onların da önlerinde
bir tabak hurma var idi. Yüzüme bakdı. Tebessüm edip, bir
avuç hurma verdiler. Bunu da saydım. Temâmı yetmisüç adet
hurma geldi. Hayretimi bildirmek için, hazret-i Resûlullahın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerine geldim. Bu
hayretimi söyledim. Buyurdular ki; (Yâ Ebâ Hüreyre! Bilmez
misin ki, Alînin yedi benim yedimdir. Adâletde berâberdir.)
Rivâyet edilmisdir ki, bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
“radıyallahü teâlâ anh” kapılarının önünde bir cemâ’at görüp,
Kanbere sordu ki, bunlar kimlerdir. Kanber cevâb verdi ki, yâ
Emîr-el mü’minîn! Bunlar sizi sevenlerdir. Alî “radıyallahü
anh” hazretleri buyurdular ki, yâ, hayret! Bunlarda bizi sevenlerin
simâları görünmez. Kanber dedi ki, yâ Emîr-el mü’minîn!
Sizin ahbâblarınızın simâları [görünüsleri] nasıldır. Buyurdular
ki: Bizi sevenlerin simâsı [görünüsü], mi’deleri bos olmakdır.
Bedenleri etsiz ve yagsız, za’îf olup, dudakları susuzlukdan
agarmıs olmakdır.
– 381 –
Seksendokuzuncu Menâkıb: Enes bin Mâlik “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet edilmisdir. Bir gün Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bütün Eshâb-ı
güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri ile ihâta
edip [çevirip], oturmus idik. O sırada hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” içeri girdi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”,
Eshâb-ı güzînin nûrlu yüzlerine, kim yer verecek diye bakdılar.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, Resûl-i
ekrem hazretlerinin sag tarafında oturmus idi. Yerinden kalkıp,
hazret-i Alîye yer verdi. Hazret-i Alî oturdukda, Habîb-i Rabbil’âlemîn
hazretlerinin mubârek yüzünde, sürûr ve sevinç müsâhede
olunup, Ebû Bekr-i Sıddîk hazretlerine teveccüh edip,
buyurdular ki, (Yâ Ebâ Bekr! Fazîlet sâhibini, ancak fazîlet sâhibi
bilir!)
Doksanıncı Menâkıb: Fadl bin Sâlim “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri rivâyet etmisdir. Bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” pazara varıp, bir gömlek satın
aldı. Terziye bunun yenleri [kol uçları] uzundur, kes dedi. Terzi,
dedi ki: Kesmem, zîrâ kusûrlu olur. Hazret-i Alî; aybı benim,
sen kes diye emr buyurup, kesdirdi. Terzi, hazret-i Alînin kim
oldugunu bilmez idi. Hey, görün bu kisi mecnûn olmus dedi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bunu isitdikde, sâd ve handân
olup, Elhamdülillahi teâlâ, dedi. Sordular, yâ Emîr-el
mü’minîn! Bu beyhûde ve ma’kül olmıyan söze niçin hamd etdiniz.
Buyurdular ki, bir gün, Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinden isitdim, buyurdular ki: (Bir kimseye
deli denilmedikçe îmânı temâm olmaz!) Niçin hamd etmiyeyim
ki, bu kimse benim îmânıma sehâdet etdi.
Amr bin Kays “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Bir gün
emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin elbisesinde
bir çok yerinde yama görüp, dediler ki, yâ halîfe-i Resûlillah!
Bu kadar hazîneler elinde iken, yamalı elbise giymek
size revâ degildir. Cevâb verdiler ki: Mü’minler bize uysunlar.
Kalblerinde husû ve inkisâr hâsıl olsun. Bize yamalı giymek de
uygun olur.
Doksanbirinci Menâkıb: Bir gün Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, hazret-i Alînin rikâbını [atı-
– 382 –
nın özengisini] tutana, buyurdu ki; (Aliyyül Mürtedâ senin
elinde sehîd olsa gerekdir.) O kimse isitip, çok üzüldü. Aglıyarak
Aliyyül Mürtedânın huzûruna geldi. Tedarru’ ve niyâz
edip, dedi ki, yâ Alî! Kanım sana halâl olsun. Beni hemen bu
ân katl eyle. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
sebeb nedir ki, bu sözü söylersin. Utanarak dedi ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” bana buyurdular ki, Alînin
sehâdeti senin elinde olsa gerekdir. Bu yüz karalıgı benden vâki’
olmadan dilerim ki, ben senin zülfikârın ile öleyim de, dünyâda
ve âhıretde yüzü siyâh olmıyayım. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, bir nesneyi ki, Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri ezelde takdîr etmis olsun, onu degisdirmek
mümkin olur mu? Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bana sehîdlik
mertebesi müyesser etmis olsun. Ben o sehîdlik elbisesini
giymek istemez miyim. Bu kıssayı Server-i kâinât “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bana senden evvel haber vermisdi.
Bu ise gönlüm hosdur. Sen de gönlünü hos tut. Bu sırrı
gizli tut. Kimseye açma. Ben sana evvelki iltifâtımdan dahâ çok
iltifât ederim.
Doksanikinci Menâkıb: Hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ
anh” sehâdeti beyânındadır. (Lübâb-ül-elbâb) adlı kitâbda yazılıdır.
Muhammed bin Cerîr Taberî der ki, emîr-ül mü’minîn
hazret-i Alî “kerremallahü vecheh” Nehrvân cenginden döndü.
Abdürrahmân bin Mülcem ve Pîrek bin Abdüllah ve Amr
bin Ebî Bekr; her üçü hâricîlerden idiler. Ric’at mezhebini tutarlar
idi. O muhârebeden, çok insan katl olundugu için korkmuslardı.
Üçü aralarında, Mu’âviye, Alî ve Amr bin Âs “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini katl etmeyince, âlem, fitne
ve fesâd ve muhârebeden kurtulmaz. Islâm kuvvetli olmaz.
Eger biz de katl olunursak, yine sevâb kazanırız. Zîrâ büyük
fitneyi def’ etmek hayrlı isdir, diye andlasdılar. Abdürrahmân
bin Mülcem dedi; ben Alîye kâfi gelirim. Amr bin Ebî Bekr dedi;
ben Amr bin Âsa kifâyet ederim. Pîrek dedi, ben Mu’âviyeye
kâfi gelirim. Her üçü tedbîr aldılar ki, aynı günde ve aynı sâatde
bu isi isleyeler. Abdürrahmân bin Mülcem; hazret-i Alîye
“kerremallahü vecheh” vardı. Pîrek; hazret-i Mu’âviye tarafına
gitdi. Amr bin Ebî Bekr, Mısra Amr bin Âs tarafına gitdi. Her
biri bin dirheme bir kılınç almısdı ve zehr ile su vermislerdi.
– 383 –
Hazret-i Mu’âviye nemâza geldi. Pîrek o kılınç ile ona vurdu.
Mu’âviye düsdü. Halk toplanıp, Pîreki tutdular. Hazret-i
Mu’âviye dedi, bu isi niçin yapdın. Pîrek hâdisenin temâmını,
üçünün arasında olanları haber verdi. Hazret-i Mu’âviye emr
etdi, onu öldürdüler. Tabîb getirdiler. Tabîb gelip, Mu’âviyeyi
gördü. Dedi ki, yâ Mu’âviye, sizin yaranız, zehrli kılınç yarasıdır.
Üç sey arasında muhayyersin. Yâ ölümü istersin. Yâ sabr
edersin, yarayı daglarım. Yâ sana bir serbet veririm ki, içdikden
sonra aslâ çocugun olmaz. Hazret-i Mu’âviye dedi ki: Ölümü
istiyemem. Atese [daglamagaya] da dayanamam. Ammâ
bir evlâdım var. Ona kanâat ederim, deyip, serbeti içdi. Iyi oldu.
Hazret-i Mu’âviye ondan sonra buyurdu; Cum’a mescidinde
bir maksûre yapdılar. Bu maksûre âdetini hazret-i Mu’âviye
koydu ki, halîfeler düsmanların hîlelerinden uzak olsunlar.
Amr bin Ebî Bekr; karârlasdırılan vaktde Amr bin Âsın yanına
vardı. Amr bin Âsın yüregi tutmusdu, ya’nî râhatsızlanmısdı.
O gece nemâza çıkamadı. Sehl Amirîyi yerine nâib gönderdi.
Amr bin Ebî Bekr, kılıncını ona vurdu. Onu öldürdü. Amr
bin Ebî Bekri tutdular. Amr bin Âsın huzûr-u serîflerine getirdiler.
Amr bin Âs hazretleri emr buyurdu. O fâsık ve münâfıgı
öldürdüler.
Ba’zı âlimler dediler ki, Emîr-ül mü’minînin sehâdet sebebi
o idi ki, Nehrvân harbi yapıldı. Hâricîler dörtbin er idiler. Temâmı
öldürüldüler. Dokuz er kurtulup, Kûfe tarafına dogru
fîrâr etdiler. Kûfe sehrine vardılar. Kûfe sehrini feryâd-ı figân
kapladı. Abdürrahmân bin Mülcem yoldan geçerken, öldürülenlerin
birinin evinden aglama sesleri isitdi. Kutâm adında
genç bir kadının babası ve kardesleri o harbde katl olunmuslardı.
Ibni Mülcem o kadının ardınca gitdi. Dedi ki, eger erin
[kocan] yoksa; senin, vasfları su seklde olan biri, erin olmak ister,
râzı olur musun. Kadın dedi, niçin râzı olmıyayım. Lâkin,
benim velîlerim ve akrabâlarım vardır. Onlara danısmam lâzım.
Ibni Mülcem dedi, ma’kûldür. Kadın gitdi. Ibni Mülcem
izince [ardından] gitdi. Kadın bir eve girdi. Ibni Mülceme dedi
ki, sen burada dur. Seni çagırdıgım zemân içeri gir. O kadın
içeri girip, kendini süsledi. Kokular süründü. Pâk [güzel, temiz]
elbise giydi. Gâyet cemâl ve kemâlde oldu. Evdekilere
dedi ki, bir kerre bana bakdıkda perdeyi salınız. Sonra Ibni
– 384 –
Mülceme, içeri gel, dedi. Abdürrahmân bin Mülcem içeri girip,
o sekliyle bir kerre ona bakdı. Hemen ona âsık oldu. Kadını
istedi. Kadın dedi, sen benim mehrime ta’kat getiremezsin.
O dedi ki, ne mikdâr istersin. Kadın dedi, üçbin dirhem sâfî
gümüs. Iki çalgıcı câriye ve Alî bin Ebî Tâlibin katli. Ibni
Mülcem dedi ki: Gümüs ve câriye kolaydır, ammâ, Alînin katli
mümkin olmaz ki, ben Alînin sirâclarındanım. Bunu nasıl
yapabilirim. Eger beni ister isen, muhakkak bunu yapmalısın.
Gümüs ve câriye için fikrini yorma. Ibni Mülcem dedi ki: Bir
darbeye kanâat edersen, kabûl ediyorum. Bir kılınç getir. Kadın,
zehrli su verilmis kılınç getirdi. Ramezân-ı serîfin onüçü
idi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” oturdu. Hasen
ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerine buyurdu
ki, bugün Ramezân-ı serîfin kaçıncı günüdür. Dediler,
onüçüncü günüdür. Buyurdu ki: Kaç gün kaldı. Dediler, onyedi
gün kaldı. Buyurdu ki: Muhakkak, yüzüm basımın kanı ile
boyanacakdır. Abdürrahmân bin Mülcem için dedi ki, (Ben
onun yasamasını istiyorum. O benim öldürülmemi istiyor.)
Abdürrahmân bunu isitdi. Emîrin huzûruna vardı. Dedi ki: Yâ
Emîr-el mü’minîn! Iste elim, iste boynum. Ister isen elimi kes,
ister isen boynumu vur. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri, bana nisân vermisdir ki, seni (Benî
Murâd)dan bir kimse öldürse gerekdir. Ben günâh etmemise
karsılık yapmam. Ramezân ayının yirmiüçü oldu. Bu la’în
evinde yatmısdı. Sabâh oldu. Emîr-ül mü’minîn, nemâza gitmek
için kalkdı. Serâyda [evinde] bir kaz vardı. Çagırdı, [bagırmaga
basladı]. Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: (Bagırmaları, aglamalar ta’kîb eder.) Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri dedi: (Yâ babacıgım! Bu ne sözdür!)
Buyurdular ki: Bu söz odur ki, gönlüm sehâdet olacagımı haber
verir. Ben bu ayda katl olunurum. Sonra serâyın [evinin]
kapısını açdı. Bir çivi kaftanına takılıp, yırtdı. Hazret-i Emîrin
gönlü daraldı. Mescide vardı ve (Allah yolunda mücâhede
eden, bir olan Allahdan baskasına ibâdet etmiyen mü’mine
yol açın) diye halkı uyardı. Abdürrahmân bin Mülcem o zemân
kadın ile berâber idi. O zemân müezzinin sesini isitdiler.
Kadın dedi ki, kalk isini iyi gör. Gönlün sâd olarak geri dön.
Ben isitdim, Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazret-
– 385 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:25
lerinden ki; Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki; (Önce gelenlerin en sakîsi, Sâlih aleyhisselâmın
devesini öldürenler, sonra gelenlerin en sakîsi de Alînin
kâtilidir.)
Ibni Mülcem kalkdı. Kılıncını kusandı. Kendisini uyuyanlar
arasında gizledi. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” mihrâba geçdi. O la’în bedbaht iki secde arasında, hazret-
i Emîr-ül mü’minînin mubârek basına bir kılınç vurdu. Kazâ-
i ilâhî ile o kılınç darbesi, Ahzâb harbinde, Amr bin Abdûd
hazret-i Alînin mubârek basına vurmusdu; oraya rast geldi.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” aklı basından gidip, kalkdı.
Elini bir direge vurdu. Mubârek parmakları tas direkde iz
etdi. Hasen “radıyallahü teâlâ anh” imâmete geçdi. Nemâzı
sür’atle kıldılar. Bir kavlde hazret-i Emîr Cu’de bin Cübeyre
imâm ol diye buyurdu. Hazret-i Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” düsdü. Halk kalkdı, kâtili aramaga gitdiler.
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Ne ararsınız.
Beni vuran kimse, simdi filan kapıdan içeri girer. Bütün yollar
Ibni Mülcem üzerine baglandı. Geri döndü. Hazret-i Emîr-ül
mü’minînin isâret buyurdugu kapıdan girdi. Hayrân ve dermande
bir kimse ona dedi ki: Sana ne olmusdur, meger Emîrül
mü’minîni vuran sensin. O inkâr etmek istedi. Sonra ikrâr
etdi. Onu tutup, hazret-i Emîrin huzûruna getirdiler. Hazret-i
Emîr buyurdu ki: Ey bîçâre. Niçin bu isi yapdın. Evlâdlarımı
yetîm etdin. Mü’minlerin gönüllerini gamlı etdin. Islâm askerinin
belini kırdın. Ibni Mülcem durdu. Birsey demedi. Emîrül
mü’minîn buyurdu: Vefât edinceye kadar bunu zindâna koyun.
Hasen ve Hüseyn ve Muhammed bin Hanefiyye “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerini huzûrlarına getirip, vasıyyet
etdi. Buyurdu ki: Her zemân esîrlerinize yiyecek veriniz. Aç
koymayınız. Hazret-i Alînin kerîmeleri Ümm-ü Gülsüm zindâna
vardı. Aglıyarak, Ibni Mülceme dedi ki: Ey bedbaht.
Emîr-ül mü’minîn bugün iyidir. Yarın seni öldürürler. Ibni
Mülcem dedi ki: O iyi olmaz. O kılınç zehr ile sulanmısdır.
Eger iyi olsa, sen niçin aglarsın. Ümm-ü Gülsüm “radıyallahü
anhâ” hazretleri ona kızıp, dısarı geldi. Ramezânın yirmiyedinci
günü oldu. Emîr-ül mü’minîn, Ümm-ü Gülsüm hazretlerine
buyurdu ki, evden dısarı çık. Evin kapısını bagla. Çıkıp
– 386 –
kapıyı kapadı. Hasen “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri orada
oturdu. Evin içerisinden bir ses isitdi ki, meâl-i serîfi, (Âyetlerimizi
inkâr edenler bize gizli degildir. Kıyâmet gününde atese
atılan mı, güven içinde gelen kimse mi dahâ iyidir. Dilediginizi
isleyin. Dogrusu o yapdıgınızı görendir) olan Fussîlet
sûresinin 40.cı âyet-i kerîmesini okuyordu. Ondan sonra su sesi
isitdiler ki, (Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
vefât etdi. Ebû Bekr vefât etdi. Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü
teâlâ anhüm” katl edildi [sehîd edildi].) Hasen “radıyallahü
anh” hazretleri anladı ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ
anh” vefât etdi. Evin kapısını açdı. Gördü ki, dünyâdan göç
etmis. Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri
yıkadılar. Muhammed bin Hanefiyye su dökdü. O Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden arta kalan
hanûtu mubârek bedenine saçdılar ve defn etdiler. Kûfe
mescidinin ortasında defn edildi. Ertesi günü Ibni Mülcemi
katl etmek için getirdiler. Dedi ki, beni öldürmeyin. Gidip,
Mu’âviyeyi öldüreyim. Yemîn ederim ki, yine geri gelirim.
Hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ anh”, hâyır, senin öyle bir
ma’rifetin olamaz, öldürün bu mel’ûnu buyurdu. Onu öldürdüler.
Imâmın sehâdet mertebesine kavusdugu gün, Ramezân-
ı serîfin yirmiyedisi idi. Ba’zıları demisler ki, yirmiüçü idi.
Ba’zıları ellisekiz yasında idi, dedi. [63 yasında idi.] Dört sene
on ay hilâfet etdi. Dokuz hanımı nikâh ile almıs idi. Hazret-i
Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hayâtda iken hiç
hanım nikâh etmedi. Fâtıma “radıyallahü anhâ” hazretlerinden
üç oglu oldu. Hasen, Hüseyn ve Muhsin. Muhsin çocuk
iken vefât etdi. Ba’zı âlimler ve eshâb-ı hadîs rivâyet eylemisdir
ki, hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” bütün gazâlarda
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile berâber
bulunmusdur. Tebük gazâsında, onikinci menkıbede
tafsîli geçdi. Annesi Fâtıma binti Esed bin Hâsim olup, müslimân
olmusdu. Mekke-i mükerremeden Medîne-i münevvereye
hicret edip, orada vefât etdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri cenâze nemâzını kılıp, defn etdikde,
buyurdu ki, (Bu benim anamdır). Nemâzını kıymetli evlâdı
hazret-i Hasen “radıyallahü teâlâ anh” kıldırdı. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin yasında ve
– 387 –
Ebû Bekr ve Ömerin “radıyallahü teâlâ anhümâ” yasında idi.
Yüzügünde; (Allahü melik-ül hakk-ül mübîn) yazılı idi. Kâtibi
Abdüllah bin Râfi’i idi.
Doksanüçüncü Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü
anh” hazretlerinin âdet-i serîfleri bu idi ki, nemâza dursa,
âlem alt-üst olsa, hiç haberi olmazdı. Hattâ rivâyet ederler ki,
bir cengde, mubârek ayagına ok dokunup, demir kısmı kemige
girmis idi. Çıkmayıp, kemikde kaldı. Cerrâha gösterdiler. Cerrâh
dedi ki, sana bayıltıcı bir ilâc içirmek îcâb eder. Aklın gitsin
[bayılasın]. Ondan sonra demiri çıkarmak lâzımdır. Yoksa, bunun
agrısına tehammül edemezsin. Emîr-ül mü’minîn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri, buyurdu: Ilâca ne lüzûm var. Sabr
eyle. Nemâz vakti gelsin. Nemâza durdukdan sonra çıkar. Nemâz
vakti geldi. Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri nemâza
durdu. Cerrâh da, mubârek ayagını yarıp, kemik arasından demiri
çıkardı. Cerâhat yerini sardı. Hazret-i Alî nemâzı bitirdi ve
cerrâha sordu ki, çıkardın mı. Dedi, evet çıkardım. Fekat, hazret-
i Alî, ben bu demiri çıkardıgını duymadım, buyurdu. Ne güzel
Alî ki, ne güzel nemâzı o kılmısdır. Ibni Mülcem o mubâregin
bu ahvâline muttâli oldugu için, gözetip, nemâzda vurmusdur
[sehîd etmisdir].
Doksandördüncü Menâkıb: Rivâyet ederler ki, Allahü Sübhânehü
ve teâlâ azze sânühü hazretleri Nûh alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâma gemi yap, diye buyurdu. O da gemiyi
yapdı. Temâmladıkda, üç tahta artdı. Nûh aleyhisselâm buyurdu
ki: Yâ Rabbel’âlemîn! Bu üç tahtayı ne yapayım. Allahü tebâreke
ve teâlâ buyurdu ki, yâ Nûh! Benim bir dostum vardır.
Ona Alî derler. Âhır zemânda gelir. Bu tahtalar ona tabut olmakdan
gayri ise yaramaz. Bu tahtaları filan yere iletin. Orada
bir kabr kazın. Bu tabutu o kabre defn edin. Meleklere emr
edeyim. O kabri dostum o kabre varıncaya kadar [o zemâna kadar]
ziyâret etsinler.
Rivâyet ederler ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdu
ki; (Yâ Alî! Benim yanımda bir sır vardır. Bana Cebrâîl aleyhisselâm
bildirmisdir. Sana bu sırrı açıklayayım ki, senin kabrin
Nûh aleyhisselâm zemânında bir yerde kazılmısdır. Ben o yeri
– 388 –
bilmiyorum. Halkdan da bir kimse bilmez. Ecelin yaklasdıgı sırada,
Hasen ve Hüseyne vasıyyet eyleyip, de ki: Ben öldügüm
vakt, yıkayın ve kefene sarın. Tabuta koyup, nemâzımı kılınız.
Âlem-i gaybdan bir deve gelip önünüzde çöker. Beni o devenin
üzerine koyun. Benim ardımca Kûfe kapısına kadar gelin. Ondan
sonra beni koyun. Siz geri dönün.) O hazret [hazret-i Alî]
de, hazret-i Hasene ve hazret-i Hüseyne bu vasıyyeti buyurdular.
Hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ”
dediler ki, yâ babamız bize destûr ver. Cenâzenin ardınca
varılacak yere kadar gidelim. O hazret [hazret-i Alî], buyurdu
ki, destûr yokdur. Böyle varınız ve hemen kapıdan geriye dönünüz.
O iki sultân da, o mahalde vasıyyeti gözleyip dururken,
bakdılar, bir deve gelip, huzûrlarında çökdü. Cenâzeyi üzerine
yüklediler. Kûfe kapısına kadar vardılar. Deve gitdi. Bunlar da
geri döndüler. Sabâh olunca, Kûfe ehli toplandılar. Emîr-ül
mü’minîn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini niçin çıkarmazsınız
ki, techîz ve tekfîn isini görelim, dediler. Hasen ve Hüseyn
“radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdu ki, bu isler bu gece yapıldı.
Yâ bize niçin haber vermediniz, dediklerinde, hazret-i Hüseyn
buyurdular ki, dedemiz, söyle söyle vasıyyet etmis idi. Biz
de o vasıyyeti sakladık. Kıssayı baslangıcından sonuna kadar
haber verdiler.
Doksanbesinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Alî “kerremallahü
vecheh” hazretlerinin kabr-i serîfleri yeryüzü ile berâber
olup [düz olup], örtülü idi. Bir gün Hârûn-ür-resîd (Arneyn) tarafında
avlanıyordu. Ahûlar [ceylânlar] da oraya gelmisdi. Onların
üzerine, dogan [kusu] salıp ve av köpegi gönderdiler ise
de, geri dönerler idi. O yerin yaslılarını getirip, bunun sırrı nedir,
diye sordular. Dediler ki: Atalarımızdan bize böyle erismisdir
ki, emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
kabr-i serîfi buradadır. Hârûn-ür-resîd o sözü kabûl eyledi
[dogrudur dedi]. Hayâtda oldugu müddetçe her sene gelir, o
makâmı ziyâret ederdi.
Doksanaltıncı Menâkıb: Bir gün emîr-ül mü’minîn hazret-i
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, dün gece Risâletpenâh
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini rü’yâda gördüm.
Dedim ki: Yâ Resûlallah! Ümmetinden bana gelen bu mihnetler
ve husûmetler nedendir. Buyurdu ki, (Onlar üzerine düâ ey-
– 389 –
le!) Dedim ki: Yâ Rabbî! Bana onlardan iyi karsılık ver. Onların
üzerine benden dahâ az fâideli olanı getir. Hemen o günde
düâsı müstecâb olup, sehîd oldu.
Doksanyedinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn Hasen “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet ederler. Emîr-ül
mü’minîn hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh ve kerremallahü
vecheh” vefât etdi. Dısarı gidiniz diye bir ses isitdik. Bu Hüdânın
bendesini [kulunu] yalnız bırakınız, diyordu. Biz de dısarı
çıkdık. Evin içinden bir ses geldi: Muhammed “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri vefât etdi. Onun vasîsi sehîd oldu.
Ümmetin hâfızı [koruyucusu] kim olsa gerekdir, dedi. Birisi de
cevâb verdi: Her kim onların sırrını tutar ve onların izinden giderse,
ümmetin bekçisi olur. Ses kesildi. Içeri girdik. Onu gasl
olunmus ve kefen sarılmıs bulduk. Nemâzını kılıp, defn eyledik.
Doksansekizinci Menâkıb: Emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî,
ogulları Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine
vasıyyet etmisdi: Ben vefât etdigim zemân, beni tabutun
üzerine koyunuz. Dısarı çıkarınız. Arneyn tarafına götürünüz.
Orada bir beyâz tas görürsünüz. Ondan her tarafa ısık saçmakdadır.
O yeri kazınız. Orada güsâde makâm bulursunuz.
Beni oraya defn ediniz. Her ne seklde vasıyyet eyledi ise yerine
getirdiler. O yeri buldular. (Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Doksandokuzuncu Menâkıb: Hazret-i emîr-ül mü’minîn
Alî “radıyallahü teâlâ anh” âhırete sefer etdikde, Hasen ve
Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri merkad-ı serîfine
[mezârına] defn etdiler. Geri dönerken, yolda bir fakîre rast
geldiler. Hazîn ses ile figân ediyordu. Hâlini sorduklarında, cevâb
verdi ki: Ey azîzler! Ayrı düsmüs bir garîbim. Mihnetim
çok. Gamımı paylasacak kimse yok. Dediler: Yâ bu âna kadar
gamını kim ile paylasırdın. Dedi ki: Bir seneden beri, hergün
bu sehrden bir sahs gelip, benim ile, ünsiyet eder, alâkalanırdı.
Bütün ihtiyâclarımı te’mîn edip, giderdi. Ismi nedir, dediler. Ismini
bilmiyorum. Sordum, cevâb vermedi ve benim merhametim
Hak içindir, dünyâ söhreti için degildir. Sûreti [yüzü] ve
hey’eti [vücûdu] nasıldı, dediler. Dedi ki: Ben a’mâyım. Am-
– 390 –
mâ, bu kadar bilirim ki, iki gündür yanıma ugrayıp, ahvâlimi
sormuyor. Dediler: Davranısları nasıldır. Dedi ki: Mesgûliyyeti
tesbîh ve tehlîl ile idi. Hattâ, tesbîh ve tehlîline meleklerden
cevâb isitdim. Belki, kapı ve dıvârların ta’zîm etdigini de his
ederdim. (Miskîn miskîn ile garîb garîb ile oturur) buyururdu.
Seyhzâdeler bu haberden giryân olup, dediler ki, ey dervîs: bu
dedigin nisânlar, Alî bin Ebî Tâlibin nisânlarıdır. Dedi ki: Ey
mahdûmlar [ogullar]. Ona ne oldu. Dediler, bir bedbaht onu
sehîd etdi. Biz onun kabrinden geliriz. Dervîs o haberden muzdarib
olup [üzülüp], figâna basladı. Dedi ki: Ey seyhzâdeler.
Büyük ceddiniz hürmeti için olsun, beni o serverin mezârı yanına
götürün. Seyhzâdeler [Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ”] merhamet edip, bir elini hazret-i Hasen ve bir elini
hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” tutup, emîr-ül
mü’minîn Alînin “radıyallahü teâlâ anh” kabr-i serîfine götürdüler.
O dervîs, kabr üzerine düsüp, dedi ki: Ey Allahım! Bu
kabr sâhibinin hurmeti için, ben fakîri, hor ve zelîl, kimsesiz bırakma.
Bu dertlerime ortak olana kavusdur. Düâsı Allahü teâlânın
kazâ hükmüne uygun olup, o ân rûhunu teslîm etdi.
Beyt:
Katre [damla] deryâya [denize] kavusdu,
Zerre hursîde [günese] intikâl etdi [kavusdu].
Seyhzâdeler o dervîsin techîz ve tekfînini yapıp, nemâzını kılıp,
o mevki’de defn etdiler.
Yüzüncü Menâkıb: Hazret-i Hüseynin menâkıbıdır. Hazret-
i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” Kerbelâda, evlâd ve eshâbı
sehâdet serbetini içip, yalnız kaldıkdan sonra, Zeynel’âbidîn
hazretlerini huzûr-ı serîflerine çagırdı. Dedesinden ve babasından
vedî’a bırakılan emânetleri ona verdi. Hazret-i Fâtımanın
“radıyallahü teâlâ anhâ” Mushaf-ı serîfini ve kimseye nasîb olmıyan
ilmleri ona teslîm etdi. Kendisini Vâcib-ül vücûd hazretlerinin
hükmüne bırakdı. Beyt:
Safâ zülâli [suyu] bir bagdan-bir baga akdı,
Nûr, bir çırâgdan bir çırâga akdı.
Emânetleri teslîm etdikden sonra, Cennet ziyâfetine gidecegini
anlayıp, karâr kılıp, dostlar dügününe giderken süslen-
– 391 –
mek âdetdir, deyip, saçlarının ve yüzünün tozlarını giderip,
kıymetli kumasdan yeni elbiselerini giydi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sarıgının sargılarını yeniledi.
Sehîdlerin seyyidi hazret-i Hamzanın “radıyallahü teâlâ
anh” kalkanını omuzuna alıp, Alî Mürtedâ “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin Zülfikârını kusandı. Resûl-i ekrem hazretlerinin
Zül-cenâh ismli burak gibi giden atına bindi. Mubârek
eline ejderhâ gibi bir mızrak alıp, zînetlerini temâmlıyarak,
ehl-i beytine [çoluk çocuguna] vedâ edip, meâl-i serîfi (Seni,
Allahü teâlânın görmesi kâfidir) olan âyet-i kerîmeyi yâd edip,
harb meydânına girdi. Yezîdin askerleri hazret-i Hüseynin üzerine
hücûm edip, ok yagmuruna tutdular. Hazret-i Imâm bu
hâli görüp, hamle etmek üzere iken, bir toz bulutu hâsıl olup,
her taraf karanlık oldu. Bu hâlde iken, acâib kılıklı, heybetli bir
sahs göründü. Bası merkep bası gibi idi. Ayakları aslana benzerdi.
Hazret-i Sultân-ı Kerbelânın hizmeti ile müserref olup,
ceddine, babana, selâm olsun, deyip, hazret-i Hüseynin bindigi
atın tırnagını öpdü. Hazret-i Hüseyn de onun selâmına cevâb
verip, dedi ki: Ey bahtlı kimse. Sen kimsin. Bu tenhâ yerde garîb
olarak ne yaparsın. Dedi ki: Yâ Resûlallahın torunu! Bu diyârda
bulunan cinnîlerin serveri [efendisi]yim. Bana (Za’fer)
cinnî derler. Temiz ceddinin serefli zemânında müslimân olmusdum.
Azîz babanın âzâdlısıyım. Senin kemter kölenim.
Efendimsin, efendim oglu efendimsin. Geldim ki, hizmetinde
bulunayım. Izn veresin ki, sana sitem edenlere amellerinin netîcesini,
onlara göstereyim. Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anh” ona buyurdu ki, Benim babam ne zemân senin ile bulunmusdur.
Za’fer dedi ki; müslimân oldukdan sonra, kâfir cinnîler
ile harb ederken, gâlib geldiler. Beni askerim ile berâber
helâk edecekleri sırada çâresiz kalıp, kimseden de yardım ihtimâli
kalmamıs idi. Zarûrî olarak, yüzümü yerlere sürüp, Rabbimin
dergâhına münâcat edip ve ceddin Muhammed Mustafâyı
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” sefâ’atcı yapıp, dedim
ki; Yâ Rabbî! Bu kadar mü’min ve muvahhid kullarını müsriklere
kırdırır mısın diye aglayıp, sızladım. Hâtıfdan bir nidâ geldi
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
Eshâbından birisi Basrâ sehrine gitmisdir. Onu çagır dedi.
Ben de kim oldugunu bilmiyordum. Hemen sesli olarak üç kerre
çagırdım: Ey Resûlullahın sahâbesi, Allahü teâlânın izni ile
– 392 –
gel dedim. O hâl içinde gördüm ki, bir sânı yüksek Sultân zuhûr
edip, yetisdi. Hiç fırsat vermeyip, kâfir cinnîleri kırıp, helâk
etdi. Ben âcizi onların ellerinden kurtardı. Sonra yanına varıp,
mubârek ayaklarına yüzümü sürüp, dedim ki, Sultânım,
sen kimsin! Buyurdu ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin eshâbından Alî bin Ebî Tâlibim. Ondan
sonra yine se’âdetle ve devletle Basrâ sehrine vardılar.
Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Yâ
Za’fer! Hüsn-i i’tikâdına ve vefâkâr yâr olduguna memnûn olduk.
Lâkin insan sekline girmege eger kudretin var ise, muhârebeye
girmene izn veririz. Za’fer, dedi ki: Insan sekline girmege
izn yokdur. Hazret-i Hüseyn buyurdu ki: Insan sekline girmege
izn yok ise, muhârebeye girmege izn yokdur. Erlik degildir,
bu heybetin ile bu kadar insanı sana kırdırmak; hos degildir.
Yâ Za’fer, tam hizmet mahallinde yetisdin. Allahü teâlâ
senden râzı olsun. Za’fer de aglıyarak vedâ edip, gitdi.
(Diger rivâyet): (Hadîka) kitâbında nakl edilen rivâyet de
söyledir. Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki,
yâ Za’fer! Siz latîf cismsiniz. Sizin insanlar ile muhârebe etmeniz
insâf olmaz. Zîrâ bu zulm olur. Ben zulmü revâ görmem.
Za’fer dedi ki: Yâ Imâm! Insan sûretine girip, ceng edelim. Nitekim
Bedr muhârebesinde melekler insan sûretine girip, Resûlullaha
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” yardımcı oldular.
Hazret-i Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, yâ Za’fer!
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine Bedr
muhârebesinde sehâdet va’d olunmamısdı. Kurtulması için yardım
olunması lâzım idi. Allahü teâlâ meleklere yardım emri verdi.
Hâlbuki ben ilm-i ilâhîde görmüsüm ve bilmisim ki, bugün
sehîd olup, Rabbime kavusurum. Bu dünyâdan öbür âleme göç
ederim. Bu bir sâat için dostlarımı zahmete salmak münâsib degildir.
Za’fer, muhârebeye girmek için izn alamadı. Vedâ edip,
aglıya aglıya geri döndü. Gayret sâhibinin gayreti gidince, zulmet
ortaya çıkar. Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
meydâna çıkdı. Bu hikâyeden ma’lûm olur ki, Hüseyn “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin lutf ve keremlerine nihâyet yokdur.
Zîrâ, bu cümleden anlasılıyor ki, eger karsı tarafdan intikâm
almak istese idi, cinnîler askerine emr eyler, bir an içinde o
zâlimleri kırıp, târumâr ederlerdi. Kendileri de o tehlikeden
– 393 –
kurtulmak imkânı bulurdu “radıyallahü teâlâ anh”.
Yüzbirinci Menâkıb: Nazm seklinde (Siyer)den nakl olunmusdur:
Vaktidir ey bülbül-i gâfil uyan,
Bir nazar kıl aç gözün, ola ıyân.
Kim senin bagın degildir, isbu yer,
Her kimi kim besler ise, is bu yir.
Iste gel kim var, gülistânın senin,
Cân ilinde tâze bostânın senin.
Sa’y kıl kim eresin ol gülsene,
Himmetini baglama sen bu külhâna.
Cîfedir bu, cîfeye aldanma sakın,
Sen seni bu yerde devâmlı kalır, sanma sakın.
Ey perîsân dil (gönül), oturma dilfikâr,
Söyle bu söz, senden ola, yâdigâr.
Sîreti ol kim rivâyet eyledi,
Bunu bu resme hikâyet eyledi.
Râvî ider, bir yehûdî var idi,
Askeri çok, ismi Dâvüd-i Sa’yâ idi.
Var idi bir kal’ası, yuvarlak büyük,
Kim iki kat, yüksek yerde, muhkem yapılı.
Seng-i hârâ idi, ak tasdır yeri,
Burcları yüce, düzenli her biri.
Iki kat dıvârlı idi her biri,
Yedi arsın idi, dıvârının eni.
Hendegi var idi ki, enli ve derin,
Kim içi su idi ki, dolu ve derin.
Bir kaya üstünde muhkem yapılı,
Içi-dısı asker ile dopdolu.
Râvî der ki, ona benzer üstüvar [muhkem],
Ol Hicâz ilinde, yokdur bir hisâr.
Çün isitdi Dâ’vüd-ı Sa’yâ bunu,
Hep döküldü, merhabü meyser kanı.
– 394 –
Katî hısm etdi kakdı ol la’în,
Pes çagırdı askeri derdi hemîn.
Atına bindi o, oldu süvâr,
O la’în, gürbüz er idi, nâmdar.
Bindi asker, kaldırıp sancak ve alem,
Çaldılar zurna ve nakkâre zil hem.
Bir kabîle var idi, ânda yakın,
Ki müslimânlardı, onlar ehl-i din.
(Beni Zühre) kabîlesi idi, bu mü’min kabîle,
O mel’ûnun askeri döndü dedi;
O Benî Zühre iline varalım,
Vuralım o ili, halkın kıralım.
Kim Muhammed da’vetin onlar kabûl,
Eylemisler, aldatmıs onları ol.
Âbâ-ı ecdâd dînin terk etmisler,
Muhammed ile ahd-i berk eylemisler.
Onların erlerinin hepsini kıralım,
Kadın ve çocuklarını, ne varsa alalım.
Yehûdîlere ne kim etdi ise ol,
Biz edelim onlara hem dahî bol.
O Muhammed görsün acı nicedir,
Uyku görmez gözlerim, kaç gecedir.
Bu sözüyle ılgâr idip, gitdiler,
Gâfil iken il içine yetdiler.
Erkeginin ulusunu kırdılar,
Küçügü ile disisini sürdüler.
Aldılar hem, malların, davârların,
Kırdılar hem, buldugu adamların.
Bir is oldu onlara kim her giz ol,
Kimseye öyle belâ olmus degil.
Arabın Sikâyeti
Bu yakada bir gün o sultân-ı din,
Fahr-i âlem rahmeten lil âlemîn.
– 395 –
Mescid içre otururdu o imâm,
Geldi Câbir, kapıdan verdi selâm.
Yâ Resûlallah dedi, bostânımız,
Hos yetisdi tâze nahlistânımız [Nahle: Hurma].
Dilerim zahmet buyurup, gelesin Sen,
Ki bostâna gelince sâd olam ben.
Ayagın tozunu bostânıma sal,
Mubârek ola, nahlistânıma sal.
Kabûl eder, Resûlullah dururlar,
Sahâbe ile o bostâna varırlar.
Direrler, tâze tâze hurma yirler,
Ne tatlı tâzedir bu hurma derler.
Hemandem karsıdan bir toz göründü,
Gelir tutmus yolu düp-düz göründü.
Toz yarıldı, çıka geldi bir arab,
Bir egersiz ata binmis ki, acib.
Gövdesi basdan ayaga kara kan,
Kan içinde sanki, gark olmus heman.
Geldi Peygamber katında agladı,
Söyle kim yası gözünde çagladı.
Yasını sildi arab, hem söyledi,
Hizmetinde geldik, îmâna dedi.
Allah birdir, hem Resûlsün mutlaka,
Emrin ile kulluk ederdik Hakka.
Gâfil iken bir gece biz nâgehân,
Dâvüd-ı Sa’yâ çerîsi ile nihân.
Geldi, çarpdı, bizi gâret eyledi,
Halkı kırdı, çok hasârat eyledi.
Er kisisini kırdı, dökdü kanını,
Aldı malın, avretini, oglanını.
Oglumuz, kızlarımız oldu esîr,
Sen meded eyle bize ey dest-gîr.
Bunu dedi, hay hay agladı,
Cümle ol halkın yüregin dagladı.
– 396 –
Hem Sahâbe dahî giryân oldular,
Ol kisiye çok merhamet kıldılar.
Ol Resûlün hem mubârek gözüne,
Geldi yas, rahm etdi [acıdı] onun sözüne.
Tetimme
Hem bu söz için geldi Cebrâîl,
Hak selâm verdi, sana kim söyle bil.
Hem buyurdu size, ta’cîl edesiz,
Ol la’înin üstüne siz gidesiz.
Kal’asının üstüne sen gidesin,
Hak sana nusret verir seyr edesin.
Döndü andan pes Resûlullah eve,
Mescide vardı hemen ive ive [acele].
Pes buyurdu kim Bilâl etdi nidâ!
Mescide geldi kamu mîr ve gedâ.
Mescid içi-dısı doldu mü’minîn,
Minbere çıkdı Resûlullah hemen.
Okudu hutbe, Hakka hamd eyledi,
Döndü hem Eshâbına da pend [nasîhat] eyledi.
Sonra dedi, dinleyin ey Hak askeri,
O Benî Zühredeki kardesleri.
Onları kâfir nice kırmıs hemân,
Gâfil iken onları vurmus hemân.
Hak buyurdu, kim, ona biz varalım,
Kıralım onları, boynun vuralım.
Siz ne dersiniz, maslahat ne görelim,
Varalım mı üstüne, yâ duralım.
Dediler, yâ Resûlallah kamûmuz [hepimiz],
Senin fermânın altıdır özümüz.
Tutarız Hak emrini biz cân ile,
Oynayalım, bas yolunda cân ile.
Hak teâlâ düsmanın öldürelim,
O yehûdînin tomarın [defterin] dürelim.
– 397 –
Pes düâ kıldı Resûl, dedi durun,
Imdi, bugün hep hâzırlıklar görün.
Hak emrin tutmagı bilin ganîmet,
Bugün ki tân [safak]la ideriz azîmet.
Sem’an ve tâan [bas üstüne] deyip, dagıldılar,
Her birisi cenk hâzırlıgın kıldılar.
Ertesi gün oldukda asker fevc-fevc,
Her biri gitdi geyimli fevc-fevc.
Pehlivânlar bindiler çapan süvar,
Kim dokuz bin er ata oldu süvar.
Çagırdı Mikdâdı çünki geldi o,
Bir alem evvel ona verdi Resûl.
Sen mukaddem ol dedi, önce yürü,
Bin kisi kosdu, behâdır, her biri.
Sonra Resûlullah dedi, hani Alî!
Geldi dahî dediler, ol dem Velî.
Çagırdı Selmânı, dedi var ona,
Muntazırım der Resûlullah sana.
Vardı Selmân, gördü giyinmis Alî!
Ceng silâhın hep kusanmıs ol Velî.
Fâtıma tutmus etegini komaz,
O çekinir gitmege ki, onu komaz.
Dedi, Selmân; yâ Emîr olgıl suvâr,
Kim Resûlullah durubdur intizâr.
Sem’an ve tâan [bas üstüne] deyip, bindi atına,
Dedi, geldi o Resûlün katına.
Hem Zübeyr bin Avvâm o sir-i ner,
Yaralı idi, yatar idi meger.
Gazâ sırasında yimisdi nice ok,
Hem de taslar dokunmus idi çok.
Çün isitdi ki, Resûl cenge gider,
Kalkdı yerinden hemen o sir-i ner.
Dedi hâtunu; mecâlin yokdurur,
Durma gel kim cenge hâlin yokdurur.
– 398 –
Sözünü hâtununun dinlemedi,
Kim yaram var diye hiç egilmedi.
Bindi, Peygamber katına geldi ol,
Bir alem [bayrak] de ona verdi Resûl.
Bin kisi de ona verdi ıyân,
Sag yanımca gel dedi yâ Pehlivân.
Bir alem kaldırdı kim adı ikab,
Âl senindir yâ Alî dedi ikab.
Bin kisi kosdu ona da dilîr [yigit],
Askerin ardınca gel der yâ Emîr.
Gece gündüz yürüdüler gitdiler,
Çün Kureyzâ kal’asına yetdiler.
Kâfire oldu haber, kim çok çeri,
Geldi, yetdi üsde islâm leskeri [askeri].
Dört yakadan ili varın sürdüler,
Asker hep, kal’a içre girdiler.
Burcların üstüne oklar kurdular,
Kendiler kal’a içine girdiler.
Yetdi nâgah, erdi islâm leskeri,
Önce Mikdâd emrindeki bin çeri.
Çünki kal’a yakınına yetdiler,
Görünce Mikdâdı onlar bildiler.
Askerini tanzîm edip, durdu la’în,
Arkasını kal’asına verdi hemîn.
Gördüler kim kopdu bir toz nâgehân,
Bin kisi ile Zübeyr geldi hemân.
Geldi pes kosum-kosum oldem çeri,
Fahr-i âlem Enbiyâlar Serveri.
Hos düzenli, hem müzeyyen her biri,
Yahsî ulular, teçhizâtlı askeri.
Râvî der: Ehl-i islâm ol zemân,
Ki düzenli idi, bilgili bî gümân.
– 399 –
Sebde [gecede] yıldızlar gibi saf saf gelür,
Kim giyimli toz içinde berk vurur.
Çün yehûdîler bakar onu görür,
Kim, bu asker böyle düzenli durur.
Bu tertîb, bu envâr ve bu zînet,
Yehûdî gönlüne saldı hezîmet.
Dilediler dönüp kaçmak hisâra,
Ona da etmediler cesâre [Ona da cesâret edemediler].
Çün isitdi, Dâvüd-ı Sa’yâ bunu,
Kim dönerse, boynuna dedi, kanı [boynunu vururum].
Korkmayınız ben olayım size dımân,
Öldürürüm de vermezem emân.
Isbu denli bâgîye de ne cevâb,
Yalnız kim vereyim buna cevâb.
Olmadı ceng ol gün aksam oldu der,
Kondu askerler yerlerini aldılar.
Müslimânlar sabâha dek kıldı nemâz.
Etdiler Allaha çok, dürlü niyâz.
Çün sabâh oldukda etdiler nidâ,
O ezândan göklere erdi sadâ!
Korkdu kâfirler kamu andan hemîn,
Çünki kıldılar nemâzı mü’minîn.
Durdu, bindi her birisi atına,
Geldi ulular Resûlün katına.
Yâsadılar [yerlesdirdiler] askeri hos meymene [sag kanat],
Meysere [sol kanat] kalbu cenâh durdu yine.
Meymene ucunda Ammârı koydu,
Pes Alîye ortada dur sen dedi.
Kendisi birkaç sahâbi ile bile,
Bir yüce yerde durdular bile.
Askerini yerlesdirdi kâfir de,
Dizdiler sagın solun onlar da.
– 400 –
Çün iki asker karsılıklı geldiler hemân,
Çıkdı islâm askerinden nâgehân [bir asker çıkdı].
Dedi bir er girdi cevelân eyledi,
Bî tekellüf kasd-ı meydân eyledi.
Adı Dırâr idi hem hâs-ı Resûl,
Pehlivân-ı gürbüz idi gâyet de ol.
Pes yehûdî askerinden çıkdı dîr [asker],
Adı Hüssan bin Kârin bir dilîr [cesûr kimse].
Girdi cevlân etdi [meydânda dolandı], cenge durdular,
Birbirine çün kılınçlar vurdular.
Vurdu bir darbe ona Dırâr Pehlivân,
Ki, iki pare olup, düsdü hemân.
Verdi cânın tamuya düsdü la’în,
Durdu Dırâr diledi er pes hemîn.
Bir mübâriz [cengci] girdi, adı Danyâl,
Etdi, Dırâr ile çok ceng ve cidâl.
Çok oyunlar geçdi, o hîleci, ona,
Âkıbet fırsat bulup, Dırâr ona.
Söyle sapladı gögsüne ol pehlivân,
Düsdü tamu inlerine [yerlere serilerek] verdi cân.
Girdi Heyyâc adlı bir er pes hemân,
Cenge girdi, vermedi dahî emân.
Hayli ceng eyledi Dırâr ile ol,
Ceng uzadı, Dırâr oldu pes, melûl.
Nâra atdı, vurdu agzından onu,
Cânı gitdi, tamuya düsdü teni.
Durdu Dırâr yine cevlân eyledi,
Er diledi, döndü devrân eyledi.
Dâvüd-ı Sa’yâ kalkdı negahân,
Depdi atın girdi meydâna hemân.
Zırhlı Dâvüd ileri yasında hod,
Kılıcı elinde sanki yanar od [ates].
– 401 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:26
Nâra atdı, heybet idüb haykırır,
Girdi meydân içine cevelân urur.
Bildi Dırâr, tanıdı onu hemân,
Hamle kıldı, vermedi bir dem emân.
Nîzesi [mızragı] gögsüne idi yakîn,
Çaldı kılınç ile onu ol la’în.
Bâkisin Dırâr bırakdı, hemîn,
Kılıncına yapısınca ol la’în.
Urdu tiz destlik edip, bir darb ona,
Iki pâre kıldı kaldılar dona.
Düsdü Dırâr, orada oldu sehîd,
Nâra atdı, magrûr oldu ol pelîd.
Oldu Dırâr için cümle mü’minler melûl,
Gürbüz idi, hem melûl oldu Resûl.
Çıkdı islâm askerinden bir civân,
Mürre tebnî Dârî adlı pehlivân.
Ol la’în onu dahî kıldı sehîd,
Katî magrûr oldu, o mel’ûn pelîd.
Kimse girmedi dahî meydâna,
Askerin depdi hemen sag yanına.
Döndü ondan, sol yana depdi la’în,
Çıkdı ândan kalbe degdi [merkeze geldi] ol la’în.
Birbirine vurdu söyle leskeri [askeri],
Oka tutdular, hemen döndü geri.
Durdu meydân içre cevlân eyledi,
Yâ Muhammed, nerde Senin askerin dedi.
Var ise bir pehlivân gelsin bugün,
Pehlivân kimdir, bu halk görsün bu gün.
Dedi, Hâzin oglu Sa’di pes hemân,
Hos mübâriz pehlivân idi civân.
Hamle kıldı dahî vermedi emân,
Kâfir ile cenge durdu bir zemân.
– 402 –
Gördü kâfir Sa’di kim key erdürür,
Hamlesini def’ eder, darbeler vurur.
Hîle düzdü, onda bir mekr eyledi,
Yâ yigit, ben bir acâiblik gördüm, dedi.
Düsdü çaldım atının bir ayagını,
Üç ayagı ile durur ol bayagı.
Sandı, gerçek; geri bakdı hemîn,
Bir kılınç vurdu hemân dem o la’în.
Kim, ikiye biçdi kıldı onu sehîd,
Düsdü atından hemen dem o yigit.
Ziyâde oldu, mel’ûnun gurûru,
Çagırıp, haykırır, ider sürûru.
Kimse girmez dahî çün girdi la’în,
Depdi askerden yana, sürdü hemîn.
Bir iki adam yaraladı yine,
Döndü andan, yürüdü asker kalbine [ortasına].
Ok yagmuruna tutdular o kâfiri,
Korkdu ondan yine ol döndü geri.
Durdu meydân içre, cevlân eyledi,
Yâ Muhammed, hanî ensârın dedi.
Hanî Kays ve ne oldu Mikdâdın hani,
Korkdu, benzer pehlivânların hani.
Ger onlar korkdu ise, hanî ol dilîr [yigit],
Sol Alî adlı behâdır nerre sir [erkek arslan].
Sâh-ı merdân diyü ad almısdır,
Simdi niçin geride kalmısdır.
Kendini bir sınasın gelsin beri,
Ger gelirse dahî sag varmaz geri.
Pes Resûlullah dedi, Haydar hani,
Zahr-i islâm fethi o server hani.
Hâzır idi, dedi, lebbeyk, sâh hemân,
Yâ Resûlallah, buyur dedi revân.
Varayım ben onu bîcan edeyim,
Kan ile toprakda galtan [yuvarlanıcı] edeyim.
– 403 –
Pes Resûlullah dedi, var yâ Alî,
Kim, sana nusret yakındır yâ Velî.
Bil ki Allah, hem Resûlullah sana,
Kim, meded edicidir önden sona.
Sâh-ı Merdân kasdı meydân eyledi,
Girdi, hos, sâhâne cevlân eyledi.
Dâvüd-ı Sa’yâ onu gördü hemân,
Hamle kıldı, ya’nî kim vermez emân.
Kâfirin çün hamlesini gördü imâm,
Çekdi kınından kılıncını temâm.
Nâra atıp, söyle haykırdı ona,
Aklı gitdi kâfirin, kaldı dona.
Titredi a’zâları pes ol la’în,
Atını ardına sıçratdı hemîn.
Pes, çekildi bir yere, durdu geri,
Kim, dagılmıs aklını derdi geri.
Hem dedi kim, yâ yigit nedir adın,
Kim bu resme havf ve heybet eyledin.
Sâh-ı Merdân dedi adımdır, Alî,
Dedi kâfir, seni isterim belî.
Nâra atdı, çekdi kılıncın la’în,
Sâh-ı Merdân üstüne sürdü hemîn.
Sâh onu gördü ki, bir hos pehlivân,
Pes, mudâra etdi onunla hemân.
Ya’nî, kim tutam idem dedi esîr,
Tâ müslimân ola, bir rükn ola dîr.
Nâgehân bir kılınç vurdu o la’în,
Sâh-ı Merdân basına erdi hemîn.
Aldı kalkana hem ol dem sâh onu,
Çün, müslimân olmaz ol bildi onu.
Pes, kalkdı, nâra atdı ol Emîr,
Bir kılınç vurdu ona ol nerre sîr [erkek arslan].
– 404 –
Sag yanında söyle kim çaldı onu,
Sol yanından ol iki böldü onu.
Düsdü ondan iki pâre ol la’în,
Kan ile topraga bulandı hemîn.
Sâh-ı Merdân yine cevlân eyledi,
Bir mübâriz var mıdır, gelsin dedi.
Çünki onu öyle gördüler yehûd,
I’timâd ederdi ona çün cehûd.
Orada öyle oldugunu gördüler,
Kaçdılar kal’a içine girdiler.
Yapdılar kapıyı, burçda durdular,
Atdılar ok, mancınıklar kurdular.
Müslimânlar ol isi çün gördüler,
Ok ile bunlar da cenge durdular.
Kusatdılar yirmibes gün hisârı,
Ki ceng idi kamu leylü nehârı.
Pes Resûlullah buyurdu siz dahî,
Mancınık düzün atalım biz dahî.
Durdu bir er Ibni Amr idi adı,
Yâ Resûlallah düzerim ben dedi.
Lâkin agaç yok, bu agaçlar kamu,
Hem yemis agaçlarıdır cümle bu.
Bunu böyle söyleyince o hemîn,
Geldi gökden indi Cebrâîl Emîn.
Dedi, Hak teâlânın selâmı var,
Buyurdu; bu âyeti Resûlüme ver:
(Hurma agaçlarından kesmeniz veyâ aslı üzere terk etmeniz
Allahü teâlânın izni iledir. Böylece, bu iznle kâfirler rüsvay
olurlar.) [Hasr sûresi 5.ci âyet-i kerîmesi meâli.]
Pes Resûlullah buyurdu: Hak teâlâ,
Bu agaçları bize kıldı halâl.
Çünki bu vakt ona muhtâç olmusuz,
Baska agaç yok, nâçar kalmısız.
– 405 –
Pes, agaçdan yetdikçe kırdılar,
Düzdüler tiz, mancınıgı kurdular.
Atdılar bir tası bârû üstüne,
Düsdü sankim burcu yıkmak kasdına.
Bir de atdılar içeri düsdü ol,
Kâfir cânibine korku düsdü bol.
Bu resme cengle çün erdi aksam,
Müslimânlar varıp kıldılar, ârâm.
Müslimânlar bülend tekbîr ederler,
Kamûsu onlarını bir ederler.
Müslimânlar sabâha dek nemâzı,
Kılıp etdiler, Allaha niyâzı.
Kimi tesbîh, kimi Kur’ân okudu,
Uyumadı biri çün, sabâha erdi.
Ezân okundu, kıldılar nemâzı,
Düâ kıldılar etdiler, niyâzı.
Hemân dem kal’aya karsı berâber,
Kosup bagladılar, söyle serâser.
Pes getirdi pehlivânlar her biri,
Mancınıga komaga, bir tas iri.
Getirdi ânda tası ol Ammâr,
Dilâver pehlivânlar bası Ammâr.
Koyuben mancınıga ol atdı,
Havadan kal’anın içine yetdi.
Düsüp bir yere vîrân eyledi ol,
Dokuz kisiyi bîcan eyledi ol.
Onun ardınca Mikdâd atdı bir tas,
Dokundu dört eve, ol kıldı hıshas.
Onun ardınca Sa’d bin Ubâde,
Ki Hazrec ulusu seyh Suâde.
Atar çünki havâya çıkdı ol tas,
Inip bir kubbeyi o kıldı hıshâs.
– 406 –
Pes getirdi sâh-ı Merdân ol Alî,
Mancınıga koydu bir tas, ol Velî.
Râvî der: Pehlivânlar her biri,
Mancınıga koydu, bir tas iri.
Atdılar herbiri bir is eyledi,
Kâfirin cânibine tesvîs eyledi.
Ol arada dahî bir tas kalmadı,
Kim ki vardı tas aradı, bulmadı.
Çünki, tas arandı, bulunmadı,
Tas bitince Resûlullah üzüldü.
Çünki baska tas bulunmadı, Resûl,
Ol mubârek hâtırı oldu melûl.
Hak teâlâdan getirdi ol selâm,
Dedi, çünki tas bulunmaz yâ imâm.
Hak teâlâ söyle fermân eyledi,
Mancınıga girsin aslanım dedi.
Varsın ol içine düssün kal’anın,
Kim, onun fethi elindedir Anın.
Pes, Resûlullah dedi, kim yâ Alî!
Cebrâîl geldi, dedi kim yâ Velî!
Kim, koyam bu mancınıga ben seni,
Bu hisâra atayım, ey Hak aslanı.
Hiç ziyân erismez sana us ben dımân [kefîl],
Feth eden bu kal’ayı sensin hemân.
Sâh-ı Merdân dedi, yüzüm üstüne,
Her ne emr olunduysa, gözüm üstüne.
Yoluna olsun fedâ cânım benim,
Hâtırıma geldi bu mâni’ benim.
Kim beni kal’aya atınız dedim,
Yine dedim is Hakdır, ben ne diyem.
Pes, Resûlullah dedi kim Enbiyâ!
Her ne endîse ede yâ Evliyâ.
Düse Hakkın isine ol mutâbık,
Muhâlif olmaz, olur ol muvâfık.
– 407 –
Kim anların hemîse gönlü hâzır,
Hakkın yanındadır, Hak ona nâzır.
Aldı kalkanın kılıncın pes Alî,
Geldi girdi mancınıga ol Velî.
Tutdu bile ol nebîler Serveri,
Atdılar gitdi havâya Haydarı.
Çün havâya çıkdı ol Hak aslanı,
Kakdı kılınç arkasıyla kalkanı.
Nâra vurdu, söyle haykırdı emîn,
Sanki gök gürledi, sarsıldı zemîn.
Çünki kâfirler görür bu heybeti,
Hep kurudu, güçleri ve kuvveti.
Çün Alî idi havâdan gördüler,
Kaçdılar evli evine girdiler.
Baglayıp kapıların oturdular,
Canlarından ümîdi götürdüler.
Belleri kurudu, tutmaz elleri,
Gözleri görmez tutuldu dilleri.
Sâh-ı Merdân pes, kapıya yürüdü,
Çekdi kopardı, kapıyı sürüdü.
Geldi mü’minler hisâra girdiler,
Kâfiri yerli yerinde kırdılar.
Kırdılar erkek, koymadılar diri,
Gâret etdiler disisin herbirini.
Aldılar malını esîrin tutdular,
Sag selâmet evlerine gitdiler.
Saglıgıyla o Medîne sehrine,
Geldiler anda Resûlüyle bile.
Ol Resûlün hizmetinde sâdgâm,
Oldu bu kıssa, burada hem temâm.
Mustafânın yüzü-suyu hurmeti,
Cümlemize müyesser kıl rahmeti.]]>